Jump to content

Arpa

Members
  • Posts

    9,923
  • Joined

  • Last visited

  • Days Won

    41

Everything posted by Arpa

  1. Oui Chere Louise. I also listen to Hovannes Sebastatsi Bachian, Herbert Von Karayan, and Komitas/a studnt of the three B's, Bach, Bethoven abd Brahms, and Khachatourian. I have no idea what we are talking about when we speak about "baghdadli" "katirji" , hakh- verdi-kak verdi** and other KAK -verdi- ji-ians, I have no idea who they are, neither do I want to know. ** Is there an Armenian term for "hakhverdi"? How about "iravatou/ԻՐԱՒԱՏՈՒ/ giver of JUSTICE ?!!!
  2. Arpa

    GENDER IDENTITY

    Even though this may best fit under the general topic of "gender issues", I chose to post it here, to see how genetics takes over generalization, and how "nature" takes over "nurture".i.e BOY RAISED AS a girl will eventully find HIS true gender IDENTITY , and visa versa. ---- ՍԵՌԱՅԻՆ ԻՆՔՆՈՒԹԻՒՆ GENDER IDENTITY Armenian style The following is a quote from here; http://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B1%D6%80%D5%A5%D5%A3%D5%B6%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%B6_%D5%AF%D5%A1%D5%B4_%D4%BF%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0 A fable/Առասպել written by Aghayan more than 150 years ago . It shows, illustrates how gender identity is genetic, and cannot be hidden, pretended for long, that the genes of gender assignment will eventually take over. --- What did Jesus mean when He said…..said about “hiding the light under a bushel. (BTW, that Armenian site has jumbled the numbers of the verses , 31 -33. There may be a reason that I don‘t know, beside ignorance of the WORLD, like Christmas is in December, January, 6-13-19, April ,July or Nvasard). ---- The story in a nutshell- There was, there was not, Կար ու չիկար. Once there was a man named Arman an aging prince of a province at the foot of Masis. Having lost his wife he was a widower. He had three children, he assumed they were all girls. He gave them girls’ named, dressed them as girls and tried to teach them girly arts and hobbies. The last of them was given the name Aregnazan. The first two children were very happy staying indoors, playing with their dolls, learning the arts of sewing and needle point, the third one would rather go out , run around, fashion pretend bows and arrows, and slingshots, pretend hunting birds and other wild animals. Aregnazan grew up as girl, until that is when that stage of life arrived, when the testosterone took over estrogen. Everyone was baffled. The aging prince could not tend to his children anymore. The story reached the king, who came and adopted the child as his own. It turned out that this child was more comfortable riding horses, hunting and fighting dragons. The story goes on how, eventually the “good spirits/Բարի Հոգիներ” declare that, the “nazan “ part be dropped and he be known as a boy, and his name be AREG/ԱՐԵԳ ԱՐԵԳ Հայկական դիցաբանության մեջ ամենահին աստվածն էր՝ “հրային - լուսափայլ ճաճանչներով”, որ գիշերները հանգստանում էր Վանա ծովի հատակում , իր ոսկեղեն անկողնում (Րաֆֆի):Իբրև անձնանաուն գործածական է… 0.6 KB AREG The most ancient god in Arm. mythology which means "fiery", "bright". It became a name in XIX c. ---- The story goes on. The king’s daughter Nounoufar falls madly in love with Areg, she gets to the point of dying of depression and starvation, emaciation… until….. Areg brings her the “magic water/magic elixir” … And.. They celebrate “forty days and forty nights/Քառսուն օր եւ Քառսուն Գիշեր” wedding. The story ends with following poem about “Three Apples” Three apples fell from heaven- One for the Teller, One for the Listener, and One for the Author/Writer. "ԵՐԿՆՔԻՑ ԵՐԵՔ ԽՆՁՈՐ ԸՆԿԱՎ... ՄԵԿԸ` ՊԱՏՄՈՂԻՆ, ՄԵԿԸ` ԼՍՈՂԻՆ ՄԵԿՆ էԼ` ՀՈՐԻՆՈՂԻՆ…" .. [uote]կամ Կախարդական աշխարհ Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից Անցնել՝ նավարկություն, որոնում Արեգնազան կամ Կախարդական աշխարհ հեղինակ՝ Ղազարոս Աղայան [ 124 ] (Հայկական հին զրույցներից առած մի վեպիկ) 1 Շատ հին ժամանակ, երբ աշխարհքս լիքն էր հրաշքներով, և երբ բարի ու չար ոգիները անընդհատ պատերազմ էին մղում իրար դեմ, ահա՛ այդ ժամանակ Մասիսի ստորոտում կենում էր մի ծերունի իշխան՝ Արման անունով։ Արմանն ուներ երեք զավակ՝ մորից որբ մնացած։ Նրանցից երկուսն աղջիկ էին՝ մինը քան զմյուսը գեղեցիկ, իսկ երրորդը՝ ավելի ևս չքնաղ և չնաշխարհիկ, միայն բարի ոգիները նրա ինչ լինելը թաքցրել էին հողեղեններից։ Այդպես էին կամեցել բարի ոգիները իրանց համար հայտնի նպատակով, և մի ուրիշ ժամանակով, երբ որ ժամանակը լրանար, այնուհետև նա կա՛մ աղջիկ և կա՛մ տղա պիտի դառնար։ Բայց Արմանը նրան [ 125 ] չէր որոշում աղջիկներից, և երեքին էլ միաձև աղջկա հագուստով էր պահում։ «Թող սա էլ աղջիկ համարվի,— ասաց նա,— մինչև բարի ոգիների կամքը կատարվի»,— և անունն էլ դրավ Արեգնազան՝ միատեսակության համար, որովհետև մեծի անունը դրել էր Զանազան, իսկ երկրորդինը՝ Զարմանազան։ Արեգնազանը մեծացավ աղջկա պես. և թեպետ հավատացած էր, որ ինքն աղջիկ է և աղջիկներից էլ՝ ամենից գեղեցիկը, բայց ատելով ատում էր աղջկան վայել բաները։ Նա չէր սիրում բուրդ գզել, թել մանել, կար ու գործ անել և, դրա հակառակ, երբ մի լավ ձի կամ մի զենք էր տեսնում՝ խելքը գնում էր։ Մայր չուներ, որ նրան ստիպեր, տնարարություն սովորեցներ, իսկ հայրը, կարծես գիտությամբ, ոչ միայն այդ մասին ոչինչ հոգս չէր անում, այլև նրան իր հետ որսի էր տանում և ձի հեծնել ու զենք գործածել էր սովորեցնում։ Այսպես անցավ մի ժամանակ. մեկ օր Արմանը կանչեց իր զավակներին և ասաց. — Ես ծառայում էի մեր բարի թագավորին, և նա ինձ շատ սիրում էր։ Ահա՛ այս դաշտերն ու անտառները, այս սարերն ու ձորերը, որ հիմա մեր ձեռին են, բոլորը թագավորն է ընծայել ինձ իմ հավատարիմ ծառայությանս համար։ Երբ որ ձեր մայրը վախճանվեց՝ սաստիկ տխրություն եկավ վրաս։ Վեր առա ձեզ, քաշվեցի այս խաղաղ վայրերը և, տխրությունս փարատելու համար, գլուխս որսորդության տվի։ Դուք հիմա մեծացել եք, իսկ ես՝ ծերացել։ Դուք այստեղ մեծանում եք, ինչպես վայրի եղջերուները։ Ի՞նչ կլինի ձեր վերջը, եթե այստեղ մնաք. իհա՛րկե, շատ վատ։ Ապագա թշվառությունից ձեզ ազատելու համար ես մտածել եմ, որ ձեզանից մեկին, տղայի հագուստով, ուղարկեմ թագավորի մոտ ծառայելու։ Թագավորը սիրով կընդունի և իմ տեղը ժամանակով նրան կտա։ Այդպիսով, ձեզանից մեկը կարող է մյուսներիդ էլ տանել իր մոտ։ Հիմա ո՞րդ կուզենաք գնալ։ — Ե՛ս կերթամ, հայրի՛կ,— ասաց մեծ աղջիկը։ — Ես էլ, հայրի՛կ, ես էլ,— մեջ ընկավ միջնակը։ Արեգնազանը լուռ էր։ — Իսկ դու, Նազանի՛կ, դու չե՞ս կամենալ,— հարցրեց հայրը Արեգնազանին. կարծես ուզում էր, որ գնացողը նա՛ լիներ անպատճառ։ — Ինչո՞ւ չէ, հայրի՛կ. բայց երբ որ իմ մեծ քույրն ուզում է, ես ինչո՞ւ արգելք լինիմ նրան։ — Այստեղ արգելքի բան չկա, հոգի՛ս. ինձ համար դուք երեքդ էլ մեկ եք, միայն՝ դեռ չգիտեմ, թե՝ ձեզանից ո՞րն ավելի հարմար կլինի։ — Ես ամենից հարմարն եմ, հայրի՛կ,— ասաց մեծը,— որովհետև ես ամենից մեծն եմ։ — Շա՛տ լավ, բայց ես առանց պայմանի ոչ մեկիդ չեմ ուղարկելու։ Եթե դու կամենում ես՝ կերթաս, ուրեմն, կփոխես հագուստդ, կընտրես զենք ու զրահ, և առավոտը շատ վաղ քո ձին կհեծնես, կերթաս որսորդության. եթե դատարկ չվերադառնաս, քեզ կուղարկեմ թագավորի մոտ։ Մյուս առավոտուն մեծ աղջիկը, ինչպես պատվիրել էր հայրը, ճանապարհ ընկավ դեպի դաշտ՝ մի բան որսալու համար։ Երբ որ մտավ մի խոր ձորի մեջ և ուզում էր անցնել մյուս կողմը, նրա առաջը կտրեց մի դիմակավորված ձիավոր՝ ոտից մինչև գլուխ զինավորված։ Աղջիկը նրան որ տեսավ՝ այնպես վախեցավ, որ քիչ մնաց լեզուն կապվի. սաստիկ երկյուղից մնաց կաշկանդված, փախչիլ անգամ չկարողացավ։ Ձիավորը մոտեցավ նրան ու ասաց. [ 126 ]  — Ա՛յ տղա, սիրո՛ւն տղա, Ո՞ւր ես գնում այդպես մենակ. Ինչո՞ւ փափուկ անկողնիցդ Դուրս ես եկել անժամանակ։ Աղջիկը պատասխանեց կմկմալով. — Ես… ես… գնում եմ… Ոչ… ոչ… չեմ գնում… Հա… հա… պիտի գնամ… Ի՞նչ երեսով ետ դառնամ… Ձիավորն ասաց սպառնալով. — Դու գնո՞ւմ ես, ո՞ւր ես գնում, Ո՞ւր ես փախչում դու ձեր գեղից. Ե՛տ դառ իսկույն, թե չես ուզում, Որ գլուխդ թռչի տեղից… Այս ասելով ձիավորը հանեց թուրը և բարձրացրեց, որ զարկե աղջկանը, բայց նա բղավեց. — Վա՜յ, վա՜յ, մի՛ զարկիր, մի՛ զարկիր, ես աղջիկ եմ, ես աղջիկ եմ, ահա՛, ահա՛, ետ եմ դառնում։ — Որ աղջիկ ես, ուրեմն՝ գնա ձեր տուն, ձեր հավերին կուտ տուր։ Տղամարդի հագուստ ունենալը բավական չէ, պետք է տղամարդի սիրտ էլ ունենալ։ Էլի լավ էր, որ ինձ պատահեցար և ո՛չ մի ուրիշին,— ասաց ձիավորը և անհայտացավ։ Աղջիկը դողդողալով վերադարձավ տուն։ — Է՜… ո՞ւր է բերած որսդ,— հարցրեց հայրը,— ինչո՞ւ այդպես շուտ վերադարձար։ — Ճանապարհին ջերմս բռնեց, հայրի՛կ, գլուխս ցավում է,— պատասխանեց աղջիկը։ Մյուս օրը միջնակին ուղարկեց։ Նա էլ մեծին պատահած փորձանքին հանդիպեց. նրա պես վախեցած վերադարձավ տուն։ Երրորդ օրը Արեգնազանին ուղարկեց։ Նրան ևս հանդիպեց միևնույն ձիավորը և ասաց. — Ա՛յ տղա, սիրո՛ւն տղա, Ո՞ւր ես գնում այդպես մենակ. Ինչո՞ւ փափուկ անկողնիցդ Դուրս ես եկել անժամանակ։ Արեգնազանը պատասխանեց բարկանալով. [ 127 ] — Քեզ ի՞նչ, թե ես ո՛ւր եմ գնում. Ուր գնում եմ, այդ ե՛ս գիտեմ. Ես չեմ գնում, որ քեզ նման՝ Խաղաղ մարդոց ճամփեն կտրեմ։ — Ուրեմն, ես ավազա՞կ եմ. Դո՞ւ ես ասում ինձ այդ բանը. Այս րոպեիս դու կստանաս Քո այդ խոսքիդ պատասխանը։ — Այո՛, թե դու ավազակ ես, Ցույց է տալիս քո դիմակը. Բայց թե՝ ինչպե՛ս տղամարդ ես, Այդ թող տեսնե իմ նիզակը… Այս ասելով Արեգնազանը հարձակվեց նրա վրա, ասելով. — Դե՛ն ձգիր դիմակդ, տեսնեմ՝ դու ի՞նչ մարդ ես, եթե ոչ՝ այս րոպեիս կթռցնեմ գլուխդ։ Ձիավորն ընդդիմացավ, վահանով պաշտպանվեց և թրով հարձակվեց Արեգնազանի վրա։ Արեգնազանը նույնպես պաշտպանվում էր վահանով և հարձակվում թրով։ Մի ժամ շարունակ տևեց նրանց կռիվը, և ոչ մեկը չկարողացավ զարկել մյուսին. զարկերը վահաններին էին դիպչում։ Միայն Արեգնազանը հետզհետե զորանում էր, իսկ նրա հակառակորդը՝ թուլանում։ Վերջը Արեգնազանը մի ճարպիկ ոստյունով թռավ իր ձիուցը, հակառակորդի փողպատից[1] բռնելով վայր գլորեց ձիուց և հենց այն է՝ ուզում էր, որ մի հարվածով գլուխը թռցներ, նա իսկույն վեր առավ դիմակը… — Ա՜խ, հայրի՛կ, հայրի՛կ,— բացականչեց Արեգնազանը.— այս ի՞նչ փորձանքի մեջ էիր գցում դու ինձ… եթե մի փոքր ուշ վեր առնեիր դիմակդ՝ ինձ հայրասպան պիտի շինեիր։ Հայրը մոտը նստեցրեց Արեգնազանին և նրա վրան նայելուց չէր կշտանում։ Մի փոքր շունչ առնելուց հետո ասաց. — Ապրի՛ս, ապրի՛ս, Արեգնազան, Ծլիս, ծաղկիս, զորանաս, Հիմա գիտեմ, որ իմ տեղը Դո՛ւ անպատճառ կստանաս։ Իզուր չեմ քեզ սովորեցրել Զենք ու զրահ գործածել. Ի՛նքըդ գիտես, որ ամենքից Քե՛զ եմ սիրել առավել։ Թող սա՛ լինի, ասացի ես, Արու զավակ ինձ համար, Սրա անվախ, անահ սիրտը Քաջ տղամարդի է հարմար։ [ 128 ]  Էլ աղջիկ չես այսուհետև, Չմոռանա՛ս այդ բնավ. Դու աշխատիր, որ ստանաս Բարի անուն, մեծ համբավ։ Արքայական ապարանքը Մի մեծ բույն է փորձության. Եթե սխալ մի քայլ անես՝ Դու կորած ես հավիտյան։ Այժմ գնա՛, դու իմ հոգյա՛կ, Օրհնությունս քեզ հետ տար, Եղի՛ր բարի, մեծահոգի, Եղի՛ր անմեղ ու արդար… 2
  3. Dear Nairian, a belated WARM WELCOME to you. Yes! We need a new "fresh breath of air" here! You seem to be well versed in the Armenian and English languages. Sadly. You will be deeply diasppointed to see that many of us are rather obsessed about "rabiz" V "rubbish". Sadlly. You have arrived here when this Site is in a comatose deathbed, just as most and many other Armenian Forums have run out of "breath", now that the "genocide" has become a matter of "debate. Do Armenians know any other word, other than "kenotsit"? WHAT?? AFTER the "genocide" is resolved that WE perpetrated it to the furks and asseris? Then, WHAT DO WE TALK ABOUT? You seem to be well worsed in our culture and language. TOO BAD! You arrived here when after many of our better writers resigned, or banned for expressing their "heretic" opinions. I may be the only "heretic" left here. So, please fire away, tell us how WE are the "first" people that yehovah/jewhova/gagovah created. And that WE WERE/are CHRISTIANS. Are we really Chrstians? Then why are we staying aside when the entire WORLD celebrates Christmas on Dec. 25, the entire world, including Christians, Molems and Budhists Is that why Armenia is one zillionth the size of the world map? Yeah! Yeah! Keep telling us how Armenia is the Center of the Universe!!!
  4. Arpa

    Hangover

    Also note that at times “khumar” is, for obvious reasons used to describe “cross-eyed ness/strabismus” , «ՇԻԼ, in Armenian.Որ մի այլ մարդիկ ասեն ՇԱՇ, որ Հայերէն «շշմած/շաշմած) բարից են գողացել: See «ՇԼՈՒԹՅՈՒՆ» in the Hanragitaran ---- This is the most surprising. “khumar” a girl’s name?? I knew that Aram K's mother's name was Ghoumash. http://armenian.name/index.php?a=term&d=4&t=895 The Persian/Eng dictionary arrests that it is from the Arabic . خمار khumar=wine headache, hangover, half drunk, languishing ------ From an Arabic forum. See all the variations based on the root word “khamr“, not to forget the Armenian ԽՄՈՐ**; ------- **Johannes, խնդրեմ մեզ գրէ թէ Աճառեանը ինչ կասէ «խմոր»ի մասին: Վերջապէս պիտի տեսնենք թէ բոլորին արմատը Ասորերէն «խում /խմա» բարից է որ նշանակի «թթուած խմորուած»: ---- Note below that whoever wrote the following obviously does not know the difference between Խand Ղ Խումար/ Ղուամար since the Greek X (khsi)that some use to mean both KH and GH, ւհո often don’t know which is which.. Is “ghapama/xapama” ղափամայ or խափամայղ is XAXOX խախոխ ղաղող խաղող ղախոխ խախող???? If we write «Ղումար» it will mean “gambling” from the Persian قمار /goumar/ghoumar/բախդախաղ/chance game/թղթախաղ/card game. ---- I just noticed Ani had already posted the song, so I will remove all except te relevenat lines.. ---- -- PS. As far as the popular, mob interpretation that it is from խում- հար/stricken by drink is like saying “harut/harutiun” is from “harel/to strike/to hit”. Only when those abetsbeghyan clowns relearn real Armenian , they will see that “harutiun” is spelled Յարութիւն NOT Հարություն OK, OK, “yarutiun”. Note that the Յ is not part of the original « ՅԱՌՆԵԼ» to rise . Յովհաննէս, խնդրեմ, եթէ նոյնիսկ մէկ ընթերցողունիս, մեզ ըսէ թէ ինչու Ռ -ն Ր- ի է վերածուել եւ թէ Յ- ն ինչու է աւելացուել: Չգիտմ ինչու Ր- ն Ռ- ի վերածուի Ն- էն առաջ? PPS. Also note that at times “khumar” is, for obvious reasons used to describe “cross-eyed ness/strabismus” , «ՇԻԼ in Armenian. See «ՇԼՈՒԹՅՈՒՆ» in the Hanragitaran.
  5. Arpa

    Hangover

    Տես Վարուժանի "Գինարբուքէն Վերջ"- Հեթանոս Երգեր
  6. Look above. I suggested "Tirouhi/Տիրուհի" and I said why I don't like "ditsuhi" since in Englih slang it sounds like another not so endearing word. We have had several "ditsy" s here, luckily some of them were banned. Look aup the dictionary and see what "ditsy" a variation of "dizzy" means. Տիրուհի is the famale counterpart of ՏԷՐ/Lord/Master. Mistress, if you will but in the more refined sense of the word. Some sources define ՏԻՐՈՒՀԻ as "Matron/ՏԱՆ ՏԻՐՈՒՀԻ", Mistress of the House.Once again ignore what the word may at times mean in the French. We call that jewish clown ՏԷՐ աստուած/lord god, why can't we call Anahit and Astghik ՏԻՐՈՒՀԻ/astouatsouhi??? Is she here, who called our gods "chastvats/չաստուած/չաստված"? Who, beside us idiot Armenians call their national "gods" NON-GODS.??? Do the Greeks,the Egyptians, the Romans, even the Budhists??? Why are WE so averse to our pre-Christian Culture??? Did Jesus teach us how to speak Armenian? Yea, yea, I know He Spoke Aramean. PS. You may have noticed that I seem to know more what Jesus had said what and when, yet we need to learn to read between the lines. Did the jews forsake/ forget and insult their god/yahudihova? Why did we??? WHAT KIND OF FOOLS Are we???See the song and see what kind fools we have been, falling in love with Aramazt, Zoroaster jewhovah ... and ....
  7. From Aghayan’s Արեգնազան ----- Ահա՛ այս ժամանակն էր, որ Երկնքից իջավ ՝ ԵՐԵՔ ԽՆՁՈՐ Արեգի ձայնը Երկինքը լսեց Եվ իսկույն երեք խնձոր վայր գցեց. Մեկը կանաչ էր այդ խնձորներից, Կարծես նոր քաղած գարնան ոստերից. Երկրորդը կարմիր վարդի հանգունակ[24], Երրորդն սպիտակ՝ ձյունի նմանակ։ Նունուֆարն ասաց.— Արե՛գ, ի՞նչ կասես, Այս խնձորները ինչո՞ւ են պեսպես. — Չգիտեմ, հոգի՛ս, ճշմարիտն ասած. Գուցե մեր կյանքն է ճիշտ օրինակված, Տե՛ս, սա կանաչ է, իբր խակ մանուկ, Իսկ այս՝ սպիտակ, ինչպես մի ծերուկ. Ամենից սիրուն կարմիրն է միայն, Դա՛ է նշանը մեր հասունության։ — Բե՛ր այդ կարմիրը հենց հիմա կտրենք, Եվ այստեղ ևեթ միասին ուտենք… Նունուֆարն ուզեց, Արեգն էլ՝ կտրեց.  Կարմիր խնձորը միասին կերան, Եվ իրանց սրտի փափագին հասան։ Ձեզ էլ կցանկամ, սիրո՛ւն պատանիք, Որ մուրազներիդ նրանց պես հասնիք. Կըխնդրեմ միայն, որ ինձ էլ ներեք, Եթե պատմածս ձանձրալի գտնեք. Ձեր սիրո համար ես աշխատեցի, Պատմեցի այնքան, ինչքան կարացի. Կարծելով, որ դուք սիրով կըկարդաք, Եվ խեղճ շայիրիս[25] ողորմի կըտաք...
  8. Arpa

    Comedistan

    Yervant, I am so glad you anticipated me. I did not want to overburdon the thread since, it seems there are only two us reading it. I have been wondering (not!!!)where that "master comedian" halajbokhlu has been all this time. One wonders if he has applied to be the main comedian at SNL/Saturday Night Live? He bought them for 29 cents, on sale down from 39cents? Did he buy rhose "documents" at a sunflower seed/vodka stand? So painful that (post mortem) Varouzhan's Hatsin Yerg@ was salvaged from a sunflower seed vendor in stanbull who was using them as paper cones. Just as that tongue in cheek article at Agos says. We will pay 29,000,000,000,000 dollars to see what those so called documents say.
  9. Of late we have been hearing news about Yemen 25 hours a day, ad infinitum ad nauseam. Do you know where Yemen is? Do you care? Do you know what “yemeni” means? In the Armenian it is known as “moujak/մուճակ .Some other people call it “pabouj” . pabooj is a most demeaning word in that language, i.e a footwear dragged along the floor,** sometimes even in cow dung, only next to “postal” (slut. See Grigor Zohrab’s novella Postal, an allegory of a “tube” worn over an appendage, I will not say what the English word for is, only that it begins with B and ends with TS, with two O’s in between) . And. We are to celebrate and congratulate people with surnames like “yemeniji”? Whatever happened to surnames like “koshkarian, moujakian/mashikian”? Is this the story of Cinderella retold? ՎԱՐԴ ԿՈՇԻԿՍ Ձայնագր. և մշակում` Կարա-Մուրզայի Վարդ կոշիկըս, վարդ կոշիկըս, Վարդից գեղեցիկ մաշիկըս Աղջ. - Մեր տան մեջը քնող տղա, Կարմիր խնձոր ծախող տղա, Վարդ կոշիկըս գտնող տղա, Տըղա', ղըրկե' վարդ կոշիկըս: Տղա - Ձեր տան մեջը քնել չեմ ես, Կարմիր խնձոր ծախել չեմ ես, Վարդ կոշիկըդ գտել չեմ ես, Իմ մոտ չէ քո վարդ կոշիկը: Աղջ. - Լավ օրս եկավ ա՜խ ու վա՜խ, Կորցուցի կոշիկըս, ավա՜ղ, Հայի տղա հոգուդ մատա՜ղ Տըղա, ղըրկե' վարդ կոշիկըս: Տղա - Որ մոտս չէ` ուրտի՞ց ճարեմ. Ազնիվ աղջիկ, հոգիդ սիրեմ, Եթե գտնեմ, հետ կուղարկեմ, Իմ մոտս չէ վարդ կոշիկըդ: Աղջ. - Մի' մնար ինձի պարտական, Աղջիկ եմ, տասնչորս տարեկան. Ես կըլինեմ քեզ սիրեկան, Տըղա', ղըրկե' վարդ կոշիկըս: Տղա - Ինչո՞ւ մընամ քեզ պարտական, Կամիս` տամ հազար դահեկան, Եթե կըլնես ինձ սիրեկան, Ես կըճարեմ վարդ կոշիկըդ: How many “paboujians/paboojians” do you know? Here is one of many. http://www.superlawyers.com/california-northern/lawyer/Warren-R-Paboojian/35c4d452-297d-4982-803b-5a70fdf73ebf.html http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Alex_Yemenidjian Yemeni is a shoe, a slipper if you will, made of red dyed goat skin . Here is a picture of a “yemeniji” , where you can also see what “yemeni” is; http://www.thy.com/images/skylife/1-2007/265/19_265YLD_0458.jpg ** Reminds me of a story. This certain senator went to visit a Native American cosevation. He spoke how he felt with them, the audince shouted "hoya, hoya" ! He was so encouraged with the "warm welcome". Next day, he visited a dairy farm that he had sponsored and funded. The host warned him to watch for "hoya",HUH! cow dung. **In the Armenian it is known as "աթար/ եզան թրիք".
  10. Arpa

    ՈՒՄ ԿԸ ԵԼ

    There are three main Branches , Dialects if you will, of the Armenian Language. Rach of them having further sub-branches. ՈՒՄ Ճիւղ, ԿԸ Ճիւղ and the ԵԼ Ճիւղ The latter is the least known of all it is also known as Maragha Branch, Մարաղայի Ճիւղ/ Բառբար. It was spoken mainly in Maragha, Salmast etc. all in north western Iran. We can still see it on the map, south of Tabriz, east of Lake Urmia, it is now called Maragheh. At the present It is also spoken by some in Artsakh and (Agoulis). It is known as the “EL” branch illustrated by the “el” and at times “al” verb endings, as in the word “ՃԻՉ”, scream is at times spoken as ճնչալ or ճնչել. (“ to scream” , this is also found in the so called Eastern and Western “dialects”). The ՈՒՄ/OUM branch is well known, it is at times known as the Yerevan/Ararat branch “dialect”, it is in fact originally the vernacular of Kanaker, Abovian’s birth place and hometown. .Thw most interesting is the so called ԿԸ/K@ branch , also know as Karin/Կարին/ Կարնոյ Բառբար (Karin is now known as Erzroum). It was spoken in Karin, Hamshen, Sebastia, Kars etc. now it is still spoken in Gumri, Javahkq and other places. It was also spoken in Kilikia and as far as Bolis, also at the present it is spoken by the so called Western Armenians (Diaspora) (Note. I can’t find samples of the Maragha dialect. Can anyone help?) See # 7 where we had spoken about “kor/կոր“; http://hyeforum.com/index.php?showtopic=7140&st=0&p=58130&hl=berem&fromsearch=1entry58130 The most fascinating part of it is the use of Կ/ ԿԸ , sometimes at both before and after the verb. At the time I had said that I have heard Sebastatis placing the “ԿԸ” at the end “բերեմ կը” of the verb, and sometimes both before and after the verb, as in “կը բերեմ կը”. At the time I was not aware that many more speak that way, like the Karnetsis, Hamshentis, Javakhetsis and even Gumretsis. Is it because many of them have migrated from those regions of Western Armenia? See how the Javakhetsis talk. See how many times the ԿԸ/Կ is used both before and after.; Besides, it is a funny anecdote. Տես թէ Ճաւախեցիք ինչպէս «կը խօսին կը: ---- http://www.mincult.am/heritage/1/am/?nid=469
  11. Arpa

    Cookbook

    Who knows what ՄԱԽՈԽ/makhokh is? A Javakh anecdote where the various foods are arguing. When it comes to ՄԱԽՈԽ, it says “I won’t be responsible. You better not leave the house after eating me”. Why? Մախոխ also known as Մախուխ is a soup/ապուր made of dried green beans/ bean soup, sometimes also called կոտորան- չորացած կանաչ լոբուց ճաշ. What is ՃԱՇ/ՃԱՇԱԿ***/ՃԱՇԱԿԵԼ? “Eat in peace the meal that is prepared for us by the Lord. May the Lord be blessed for having prepared it for us Amen.” ՃԱՇ-Կէսօրուայ կերակուր- խնճոյք, սեղան . It comes from the now defunct Pahlavi JASHT to mean “breakfast/morning meal”. Ճաշ/Lunch is the noon meal and Նախաճաշ/breakfast** is the morning meal. What do those Iranian idiots call the “breakfast” now? “subhaneh”? It is Arabic from “sabah/morning/tomorrow” **Do we know what “breakfast” means? It is best illustrated in the Arabic, the Persians also use it- “fatr/فضر”, the meal after the fast of Ramadan. Breaking the fast.What do we call the first meal after the պահք in Armenian?Պահք -կոտոր? *** In the Armenian “ճաշակ” has to do with “tasting the food/ճաշակել”. This is known as “taste” in English, “gout” in French and “gusto” in Italian and Spanish. What does “gourmand/gourmet” have to do? One dictionary defines Gourmand= Համեղ կերակուրներ սիրող, համադամասէր, շատակեր, որկրամոլ:
  12. From Aghayan’s Հեքիաթներ Note. Heqiat /Հեքիաթ is an Arabic word that is loosely interpreted as “legend/fairytale/առասպել” The definition of առասպել is “մտացածին սուտ պատմութիւն/imaginary false story”. The word հեքիաթ is from the Arabic, it is the plural of “haqi/haqa” which simply and literally means “talk/conversation/ ԶՐՈՅՑ “ In the Marash dialect it is known as zratsq/զրացքto also mean “gossip”. In a nutshell the below legend /fairytale talks about Fate/Ճակատագիր/written on the forehead, (see italics) , where in the last line we see the moral of the story- “Those who dig a hole for their nemeses, end up burying themselves in it “. Also note the shameless ingenious pun/word game by the author. Այծատուր/Goat- given Աստուածատուր/God -given. -- Այծատուր Ղազարոս Աղայան Էլել է, չի էլել մի հարուստ սովդաքար[1]։ Այս սովդաքարը իր քարվանով իջնում է մեկ գիշեր մի գյուղի մոտ։ Կեսգիշերին վեր է կենում, որ պտտի քարվանի չորս կողմով և պատվեր տա պահապաններին, որ արթուն մնան, մեկ էլ տեսնում է՝ երկու մարդ դուրս եկան գյուղից, նրանց առաջը եկավ մի ուրիշ մարդ և հարցրեց. - Ի՞նչ բախտ գրեցիք նորածին մանուկի համար։ Մարդիկը պատասխանեցին. - Այստեղ իջած սովդաքարի բախտը նրա՛ն տվինք։ Այս ասացին մարդիկը և իսկույն աներևույթ եղան։ Սովդաքարն իսկույն իմացավ, որ նրանք երեխանց ճակատի վրա նրանց բախտը գրող հրեշտակներ էին. շատ տխրեց, որ իր բախտը տվել են մի նորածին մանուկի.[/i ] էլ նրա քունը չտարավ այն գիշերը։ Լուսացավ թե չէ՝ սովդաքարը գնաց գյուղը և հարցուփորձ անելով իմացավ, թե ո՛ւմ տանն է երեխա ծնվել այն գիշերը։ Գնաց տեսավ բարուրի մեջ մի սիրուն փափլիկ տղա, և առաջարկեց նրա հորն ու մորը, որ երեխան իրան տան։ - Ես մեծ կարողության տեր եմ,- ասաց,– բայց որդի չունեմ։ Ես դրան կորդեգրեմ, բոլոր ունեցած-չունեցածս դրան կտամ, ձեր ապրուստն էլ կհոգամ։ Ծնողաց համար շատ դժվար էր համաձայնվել մի այսպիսի առաջարկության, մանավանդ՝ ծննդկան[2] մոր համար, բայց որովհետև իրանք աղքատ էին, չգիտեին՝ ինչ անեն, տան թե չտան։ Հավաքվեցին դրացիները և ամեն կողմից սկսեցին համոզել ծնողացը, որ իրանց որդու բախտավորությանը արգելք չլինեն։ - Առանց դրան էլ զավակներ շատ ունիք,– ասացին նրանք,– և էլի կունենաք. դուք հազիվ նրա՛նց կարող եք պահել. այդ մեկն էլ տվեք այս պարոնին, թող գնա. հարուստ մարդ կդառնա, ձեզ էլ կհարստացնե։ Սրա վրա ծնողքը հոժարեցան և երեխային մի քանի ոսկով տվին սովդաքարին։ Սովդաքարը տարավ երեխային իր քարվանը և ճանապարհ ընկավ դեպի իր գնալու աշխարհը։ Շատ գնաց թե քիչ՝ Աստված գիտե, երբ որ հասան մի ջրառատ և գեղեցիկ հովիտ՝ այդտեղ իջան հանգստանալու։ - Սրանից էլ թաքուն տեղ չի լինիլ,- մտածեց սովդաքարը.– հիմա ես սրան թաղել կտամ այս հովտումը, տեսնեմ՝ այնուհետև էլ ինչպե՞ս պետք է խլե ինձանից իմ բախտը։ Կանչեց իր հավատարիմ ծառային և ասաց. - Ա՛ռ այս երեխային և տա՛ր մատաղ արա ինձ համար. միայն սիրտն ու թոքը բեր ինձ։ Սովդաքարը կարծում էր, որ երեխայի սիրտն ու թոքը կվերադարձնեն իր բախտը։ 2 Եղանակը ամառային էր, և տարին՝ երաշտ։ Բայց ջրարբի և դալարագեղ հովիտը մի լեռնային տեղ էր և շատ գեղեցիկ ամարանոց խաշնարած ժողովրդի համար։ Սովդաքարի ծառան, երբ որ երեխային բոլորովին հեռացրեց քարվանից և անցավ մի բլրակի քամակ, այստեղ տեսավ հոտերով ոչխարներ և սկսեց մտածել ինքն իրան. - Ո՛չ, անիրա՛վ աղաս, ես քո անգութ հաճույքը կատարել չեմ կարող։ Այսպես մտածեց ծառան, և երեխային մի թփի տակ դնելով՝ նրա պահպանությունը հանձնեց Վերին Նախախնամության։ Ոչխարի հոտը հեռու չէր։ Ծառան դիմեց հովիվներին, գնեց մի փոքրիկ ուլ, մորթեց և սիրտն ու թոքը հանելով՝ տարավ իր աղային։ Սովդաքարը խորովեց, կերավ և միամտվելով՝ շարունակեց ճանապարհը։ 3 Ոչխարի հոտը, կամաց-կամաց սփռվելով հովտի մեջ՝ հասավ այն թփին, ուր դրված էր երեխան։ Մի կթի այծի ծծեր այնքան լցվել էին, որ քիչ էր մնում տրաքվեին, մի ծծկեր կենդանի էր փնտրում, որ թեթևացնել տար իր ծանրությունը։ Նա որ տեսավ երեխային թփի տակ, ուլի պես հեկեկալիս՝ իսկույն մոտեցավ և ծիծը դրավ բերանին։ Քաջառողջ և ուժեղ մանուկը սկսեց ծծել այնքան, որ բոլորովին դատարկեց այծի ծծերը։ Թե՛ այծը և թե՛ մանուկը հավասարապես գոհ մնացին այս անակնկալ դեպքից։ Այս բանը սովորություն դարձավ այծի համար. ամենայն օր միևնույն ժամին, ուր էլ որ լիներ հոտը, նա ջոկվում էր և վազում դեպի մանուկը, որ ծիծ տա նրան։ Այս կթի այծը պատկանում էր մի պառավի։ Պառավը մի քանի օր վրա-վրա զրկվեց կաթից. այծը գնում էր տուն դատարկ կրծքով։ Շատ նեղացավ պառավը և գնաց հովիվների հետ կռվեց։ - Դո՛ւք եք կթում իմ այծը,- ասում է պառավը և մեղադրում հովիվներին։ Իսկ հովիվները պատասխանում են. - Երկի՛նք, գետի՛նք, մենք տեղեկություն չունինք։ Մենք որ կթելու լինինք, քո միակ այծը չենք կթիլ, այլ՝ նրանցը կկթենք, որոնք մեկի տեղ մի քանիսն ունին։ Բայց քո այծը սովորություն է արել հանկարծ անհայտանալու։ Մեկ էլ նայում ենք, որ՝ չկա. ուր է գնում՝ չգիտենք։ Կուզես՝ մեկ օր ե՛կ, դու ինքդ տես աչքովդ, որ հավատաս։ Պառավը մեկ օր այծի հետ գնաց ոչխարը և աչքը չհեռացրեց նրանից։ Կեսօրի մոտ ժամանակը, երբ այծի կուրծքն արդեն լցվել էր, նա սուս ու փուս քաշվեց դեպի մանուկը։ Պառավն սկսեց հետևել նրան։ Այծը կանգ առավ մի թփի տակ և երկար մնալուց հետո վերադարձավ դատարկ կրծքով։ Պառավը մոտեցավ թփին և տեսավ մի հրաշագեղ երեխա։ Պառավի ուրախությանն է՛լ չափ չկար։ - Այս լավ դառավ,– ասաց նա,– եթե մի քանի օր կաթից զրկվեցա, դրա փոխարեն Աստված ինձ մի որդի տվավ. կտանեմ, կպահեմ, կմեծանա, ինքն էլ ինձ կպահի։ Գրկեց երեխային, տարավ մոտիկ վտակում խշխշալի լողացրեց, փաթաթեց իր չարսավում և, ստեպ-ստեպ[3] համբուրելով՝ տարավ տուն։ Տղան մեծացավ և իրավի՛, դառավ պառավի ծերության նեցուկը, նրա պահապանը։ Եվ որովհետև սկզբում այծն էր պահպանել նրան, այդ պատճառով նրա անունը դրին Այծատուր, ասում էին և «Այծի տղա» մականունով։ 4 Այծատուրը դառել էր արդեն տասնըվեց-տասնըյոթ տարեկան և մի հրաշագեղ, խելոք, ժրաջան և ամենքին սիրելի երիտասարդ էր։ Այս միջոցներին սովդաքարը մեծ քարվանով եկավ իջավ այս գյուղումը։ Հյուրասեր գյուղացիք շրջապատեցին սովդաքարին և մեծ պատվով ընդունեցին։ Ամենից առաջ նրա ձիու կապը բռնեց Այծատուրը, օգնեց նրան իջնել ձիուց և ինքն սկսեց ձին ման ածել, որ հանգստացնե հոգնածությունից։ Երբ որ ձին կապեց և խոտ տվավ, սկսեց իրան՝ սովդաքարին ծառայել և կերակուր պատրաստել։ Սովդաքարին շատ դուր եկավ Այծատուրը. նրա քաղաքավարի խոսք ու զրույցը, շարժմունքը, ճարպիկությունը սովդաքարի ուշադրությունն այնպես գրավեցին, որ ուզեց նրան իր մոտ վերցնել։ Սկսեց հարցուփորձ անել, և տղան պարզամտությամբ պատմեց իր ծագումը, ինչպես որ լսել էր, և իբրև ապացույց իր ասածի ճշմարտության՝ վկա բերավ իր Այծատուր անունը։ Սովդաքարն իսկույն մատը կծեց։ - Հը՜մ,– ասաց իր մտքումը,– սա իմ վերցրած մանուկը պետք է լինի, և հենց այստեղ էլ հրամայեցի, որ սպանեն նրան, բայց բանից դուրս է գալիս, որ ծառաս չի կատարել իմ հրամանը, և հենց տարիքն էլ համապատասխանում է նույն տարվան։ - Այծատո՛ւր որդի,– ասաց սովդաքարը,– կուզե՞ս ինձ մոտ մնալ. ես քեզ կնշանակեմ գլխավոր վերակացու իմ բոլոր ունեցած-չունեցածի վրա. դու խելոք տղա ես երևում, լավ ապագա կունենաս։ - Ես այդպիսի բախտից փախչող չեմ,– ասաց Այծատուրը,– երբ որ դուք այդչափ ողորմած և բարի կլինեք դեպի ինձ, ես էլ կաշխատեմ երախտահատույց լինել և հույս ունեմ, որ ամոթով չեմ մնալ ձեզ մոտ։ Ինչ ասել կուզի, որ սովդաքարի նպատակը չար էր։ Նա ոչ թե Այծատուրի բախտը, այլ նրա անբախտությունն ու մահն էր ուզում։ Այծատուրը, հուսադրելով իր խնամակալ պառավին, որ շուտով ետ կդառնա և նրան մենակ չի թողնիլ, մնաս բարև արավ, գնաց սովդաքարի հետ։ 5 Մեծ հարստության տեր էր սովդաքարը։ Երբ որ նրա քարվանի ծայրը բացվում էր, էլ վերջը չէր կտրվում։ Հազարավոր ուղտեր, ձիանք և ջորիք միայն նրա՛ վաճառքն էին մի քաղաքից մյուս քաղաք տեղափոխում։ Ի՜նչ ճոթեղեն[4], ի՜նչ ակնեղեն, ի՜նչ մրգեղեն ու համեմունք ասես, որ նա չուներ։ Ով ինչ ուներ ծախելու՝ նրա առնելուն էր սպասում, ով ինչ գնելու ուներ՝ նրա ապրանքի գալուն էր սպասում։ Երբ որ տանից դուրս էր գալիս, էլ տարիներով չէր վերադառնում. պատահում էր, որ ամիսներով ճանապարհ էր գնում, օրինակ՝ Հնդստանից մինչև Խորասան, Խորասանից մինչև Թիֆլիս, Թիֆլիսից մինչև Հաշտարխան։ Տուն ուներ՝ ինչպես թագավորական պալատ. շահերն ու սուլթանները նրանից էին փող պարտք անում, նրա թանկագին ընծաներին սպասում։ Նա կին ուներ, բայց արու զավակ չուներ, այլ՝ մի աղջիկ միայն, որ ինչքան գեղեցիկ էր, նույնքան և բարի ու խելոք։ Գոհարիկ էր անունը, և արդեն տասնըհինգ տարի լրացրած մի նախանձելի հարսնացու էր։ Սովդաքարն այժմ իր քարվանով դեպի տուն էր վերադառնում և հինգ օրից հետո պիտի հասներ։ Մի նամակ գրեց, տվավ Այծատուրին և, մի լավ ձի տալով, ասաց. - Այս նամակը կհասցնես մեր տուն և քո ձեռքով կտաս իմ կնոջը։ Այծատուրը, որ մի առիթ էր որոնում իր պարոնի հրամանը մտերմությամբ և անհապաղ կատարելու, նամակը ծոցումը դրավ և ձին նստեց թե չէ՝ թև առավ թռավ դեպի սովդաքարի տունը։ Մյուս օրը ճաշի ժամանակ հասավ սովդաքարի տունը։ Ամառն էր. բավական շոգ օր էր։ Իջավ ձիուցը, ձին կապեց մի ծառի ստվերում, իսկ ինքը մոտեցավ տան դռանը։ Տեսավ՝ դուռը կողպած է, էլ չուզեցավ անհանգստացնել ներսը եղողներին. թեք ընկավ պատի տակին, և սաստիկ հոգնածությունից ու անքնությունից իսկույն քունը տարավ։ Մեր Այծատուրը այսպես քնի մեջ ով գիտե ինչ էր տեսնում երազումը, բայց արեգակի այրող ճառագայթների տակ կարմրել էր և քրտնել այնպես, ինչպես մայիսի կարմիր վարդը մարգարտյա ցողի կաթիլներով։ Իր այս պատկերով նա ուղիղ Գոհարիկի սենյակի պատուհանի դիմացն էր։ Ով գիտե, ի՛նչ անհայտ դրդումից ստիպված Գոհարիկը բաց արավ սենյակի պատուհանը և հանկարծ որ չտեսավ Այծատուրի ցողաթաթախ վարդագեղ դեմքը, մնաց տեղնուտեղը մեխված. իր կյանքումը տեսած չէր մի այսպիսի հրաշագեղ պատկեր։ Է՛լ աչքը չհեռացրեց. հանգամանքը հաջող էր, որովհետև իրան գրավող երիտասարդը քնած էր և կարող չէր տեսնել նրան։ Այսպես որ շատ նայեց Գոհարիկը՝ մի նամակի ծայր նշմարեց տղայի ծոցից դուրս եկած, հետո էլ տեսավ ձին և ճանաչեց։ - Սրան անպատճառ իմ հայրս կլինի ուղարկած իր գալուստն իմաց տալու,– ասաց աղջիկն իր մտքումը և, առանց երկար մտածելու՝ իջավ վերևից և Այծատուրի ծոցից նամակը կամացուկ դուրս քաշեց ու կրկին թռավ դեպի վեր՝ իր սենյակը։ Գոհարիկը բաց արավ նամակը և կարդաց հետևյալը. «ԻՄ ՍԻՐԵԼԻ ԱՄՈՒՍԻՆ Այս գրաբեր երիտասարդը քեզ մոտ հասնի թե չէ՝ սիրով կընդունես, որ ոչ մի կասկած չտանե, և սրով կլինի թե հրով, թույնով կլինի թե պարանով՝ անհապաղ վերջ կտաս դրա կյանքին։ Ես հինգ օրից այդտեղ կլինեմ և դրան չպիտի տեսնեմ կենդանի։ Քո ամուսին»։ Գոհարիկը կարդաց այս նամակը և իր ո՛չ աչքերին և ո՛չ ականջին չհավատաց։ Ո՛չ, երևի հայրս ուզեցել է գրել ահա՛ ինչ՝ և սկսեց գրել հետևյալը. «ԻՄ ՍԻՐԵԼԻ ԱՄՈՒՄԻՆ Այս գրաբեր երիտասարդը քեզ մոտ հասնի թե չէ՝ իսկույն իմ Գոհարիկս դրան կտաս և կպսակես, այնպես որ մինչև իմ գալս՝ ամեն ինչ վերջացած լինի։ Քո ամուսին»։ Գոհարիկն այս նամակը գրեց կարծես անգիտակցաբար, առանց իրան որևէ հաշիվ տալու և տարավ դրավ Այծատուրի ծոցումը։ Այս գործողությունը կատարելուց հետո [ 52 ] Գոհարիկը սուս ու փուս վեր բարձրացավ, այրեց իր հոր նամակը և, որպեսզի Այծատուրին երկար չթողնե արևի տակ, ուրախ-ուրախ ներս մտնելով մոր սենյակը՝ ասաց. - Մայրիկ, նայի՛ր, մեր դռանը մի անծանոթ երիտասարդ կա քնած։ Նա ձիով է եկել, իսկ ձին հայրիկինն է. ուրեմն՝ նա մի լրաբեր պետք է լինի։ Հարկավոր է նրան զարթեցնել և վեր կանչել։ Ծառաները ուրիշ տեղ էին գնացել, տանը ոչ ոք չկար, բացի մորից ու աղջկանից։ Մայրը իջավ ներքև և Այծատուրին զարթեցրեց։ Այծատուրը ներողություն խնդրեց տիրուհուց և, ծոցիցը նամակը հանելով՝ տվավ իրան։ Տիրուհին նամակը կարդաց և, տղայի երեսին նայելով, մի առանձին ուրախություն և հաճույք զգաց։ - Դու գիտե՞ս՝ այս նամակումն ի՛նչ է գրած,- հարցրեց տիրուհին։ - Ո՛չ, ինձ հայտնի չէ, տիրուհի՛։ - Երևում է, որ հայտնի չէ, եթե ոչ՝ էլ ի՞նչ կտաներ քունդ։ Գնանք վերև, ես այնտեղ քեզ կհայտնեմ, թե ինչ է գրած։ Տիրուհու նպատակն էր տեսնել, թե ի՛նչ ներգործություն կանե աղջկա վրա հոր կամքը։ Տիրուհու սիրալիր ընդունելությունը բավական քաջություն տվավ Այծատուրին, թեև նա առանց այս էլ իր հոգեկան անմեղ վիճակից դուրս չէր կարող գալ. նա ո՛չ ամոթխած էր և ո՛չ հանդուգն. ազատ էր երկու ծայրերից էլ՝ իբրև բնության անարատ զավակ։ Երբ որ վերև բարձրացան, նրանց դիմավորեց Գոհարիկը և սկսեց հարցուփորձ անել հոր մասին, նրա առողջության, իսկ մորից հարցրեց, թե ի՛նչ է գրել հայրը։ Այծատուրը միայն հեքիաթներումն էր լսած Գոհարիկի նման գեղեցկուհիների մասին, և ինքն իրան շատ երջանիկ զգաց, որ այնպիսի մի դիցուհու նվաստ ծառան պիտի լինի։ Նա չէր կարող մտքովն անգամ անցկացնել, որ կարող է ծառայից է՛լ ավելի բարձր լինել և նրան իրան կողակից և լծակից համարել։ -Անունդ ի՞նչ է, որդի՛,– հարցրեց տիրուհին։ - Աստվածատուր է,– պատասխանեց տղան՝ Այծատուր անունից ամաչելով։ - Աստվածատո՜ւր Գիտե՞ս, Աստվածատո՛ւր, իմ ամուսինս գրել է, որ դու գաս թե չէ՝ իմ աղջիկը քեզ տամ. սա՛ է ահա իմ աղջիկը։ Ես չեմ կարող ընդդեմ կենալ նրա կամքին, և իմ կողմից արգելք չկա. բայց եթե դու կամ սա հոժար չեք լինիլ, այդ բանումը ես մեղավոր չեմ լինի, պատասխանատուն դո՛ւք կլինեք։ Այս ասելով տիրուհին նամակը տվավ աղջկանը։ Այծատուրը այնպես կարծեց, թե՝ երազումն է տեսնում այս անցքը, մնաց լուռ և վեր քաշված, ոչինչ չկարաց խոսել։ Իսկ Գոհարիկն ասաց. - Ես հնազանդ եմ իմ հոր կամքին, բայց չեմ կարող բռնությամբ տիրել մի երիտասարդի սրտի վրա. գուցե նա համաձայն չէ։ Այծատուրը տեսավ, որ իր տեսածը երազ չէ, և ո՛չ հանաք են անում իր հետ, բոլոր ուժը մի տեղ հավաքելով՝ ասաց. - Ես ոչ պակաս հնազանդ եմ իմ տիրոջ կամքին. նա որ ինձ հրամայե, թե՝ գնա՛ ջուրն ընկիր, կընկնիմ, ուր մնաց, որ նա ինձ ջուրը չի ձգում, այլ հանում է ջրից։ - Ուրեմն, ամեն ինչ վերջացած է,- ասաց տիրուհին և կանչեց ծխատեր հոգևորականին, որին ցույց տալով իր ամուսնու նամակը խնդրեց, որ շուտով պսակի ծեսը կատարե։ 6 Հինգ օրից հետո սովդաքարը եկավ։ Հենց որ տան գավիթը[5] մտավ՝ տեսավ Այծատուրին իր աղջկա հետ ուրախ-զվարթ ճեմելիս իր հոյակապ տան պատշգամբի վրա։ - Այս ի՞նչ խաղ է,– մտածեց նա.- երևում է, որ իմ գրածի հակառակ սա ամուսնացել է իմ աղջկա վրա։ Ուրեմն, ես էլ ինձ այնպես ցույց կտամ, որ իբր թե իմ կամքն էլ այդպես է եղել։ [ 54 ] Ներս մտավ ուրախ-զվարթ, բարևեց ամենքին և, դառնալով տղային ու աղջկան, հարցրեց կնոջը. - Արդյոք կարո՞ղ եմ շնորհավորել։ - Այո՛, այո՛,– ասաց կինը.– ինչպես որ գրել էիր, թե՝ մինչև իմ գալս պսակված պրծած լինին, ես էլ անհապաղ կատարեցի քո կամքը։ Այստեղ մարդը գլխի ընկավ, որ իր նամակի բովանդակությունը փոխված է, և կասկած տարավ Այծատուրի վրա, թե նա ի՛նքը կլիներ փոխած, և մտածեց վրեժխնդիր լինել։ Մյուս օրը գնաց իր այգին, այգեպանին պատվիրեց մի խոր հոր փորել և ամբողջ գիշեր կրակ վառել նրանում. իսկ վաղը առավոտյան,– ասաց,– մի մարդ կուղարկեմ այստեղ. հենց մտնի թե չէ՝ բռնեցեք և ձգեցեք նույն հորի մեջ և վրան նոր ցախ ածեցեք և այրեցեք։ Սովդաքարն ինչպես ասաց, այգեպաններն էլ այնպես պատրաստեցին։ Երեկոյան ընթրիքի ժամանակ սովդաքարը, դառնալով Այծատուրին, ասաց. - Ես թեպետ գրեցի, որ պսակն առանց ինձ կատարվի, բայց հիմա տեսնում եմ, որ շատ եմ շտապել։ Այդ նրա համար արի, որ ինձ շատ դուր եկար։ Ի՞նչ կասեն քաղաքացիք. չե՞ն ասիլ, թե՝ ինչո՞ւ ժլատություն արավ և պսակն առանց հրավերքի կատարեց։ Վաղը պետք է մեծ հրավերք սարքեմ, և ես ինքս կտեսնեմ բոլոր պատրաստությունը։ Քեզ կխնդրեմ միայն, որ գնաս այգին և այնտեղ թարմ մրգեղենի պատրաստությունը ի՛նքդ տեսնես, չմոռանաս նաև՝ թարմ ծաղիկներից բազմաթիվ փունջեր շինել տալ։ Մյուս օրը Այծատուրը վեր կացավ, պատրաստվեց, որ գնա այգի։ Ճանապարհին, աղոթատան մոտովն անցնելիս, միտն ընկավ, որ օրը կյուրակե[6] է, և ամբողջ ժողովուրդը աղոթքի է կանգնած։ «Գնամ, ես էլ կատարեմ իմ աղոթքը, Աստծուն փառաբանություն տամ. դեռ վաղ է, չեմ ուշանալ ճաշվա համար հարկավոր եղածը պատրաստել»։ Այծատուրը մտավ աղոթատուն և երկար մնաց այնտեղ։ Սովդաքարի սիրտը տրըփում էր անհանգստությունից. նրա համար մի ժամը տարու չափ երկարանում էր։ Մի երկու ժամից հետո շտապեց դեպի այգին, որ տեսնե՝ իր հրամանը կատարվա՞ծ է արդյոք։ Այգին մտավ թե չէ՝ նրան ցիմ-ցիմ[7] վերցրին այգեպանները և ձգեցին հրաբորբոք հորի մեջ և իսկույն նորանոր ցախ ու փայտ թափեցին մեջը։ Դեռ հորը չընկած՝ շատ աղաղակեց, թե՝ ես ձեր տերն եմ, ձեր աղան եմ, բայց ոչ ոք չլսեց, կարծես ամենքն էլ խլացել ու կուրացել էին։ Այս դեպքից երկու ժամ անցած՝ Այծատուրը գնաց։ Նրան ընդունեցին իբրև իրանց տիրոջը և հայտնեցին, որ իր հրամանը կատարված է։ - Ի՞նչ հրաման,– հարցրեց Այծատուրը և իմացավ, որ սովդաքարն ընկել է ուրիշի համար փորել տված հորը։ Այստեղ հեքիաթաբաններն ասում են, թե՝ այգեպանների աչքումը Այծատուրն իրանց տիրոջ նման էր երևացել, իսկ սովդաքարը՝ մի ուրիշի։ Ասում էլ են, թե՝ ճակտի գրածը չի ջնջվիլ, և ուրիշի համար հոր փորողը ի՛նքը կընկնի նրա մեջ։ Տողատակեր ّFootnotes ↑ Սովդաքար - վաճառականPersian ا.ضوچکر trader ↑ Ծննդկան - նորածին երեխայի մայր ↑ Ստեպ-ստեպ - շարունակ, անդադար, հաճախակի ↑ Ճոթեղեն - կտորեղեն ↑ Գավիթ - նախասրահ ↑ Կյուրակե - կիրակի ↑ Ցիմ-ցիմ - կենդանի, ամբողջովին
  13. Now that we start a New Year, let us see what the year is made of. The Four Seasons No, no not Vivaldi. OK Vivaldi ----- This by Aghayan ԱՄԻՍՆԵՐ եւ ՉՈՐՍ ԵՂԱՆԱԿ Ղազարոս Աղայան Մարտը տալիս է ձնծաղիկ, Ապրիլը՝ կապույտ մանուշակ, Մայիսին բացվում է վարդը, Սոխակը երգում անուշակ։ Հունիսը մեզ խոտ է տալիս, Իսկ հուլիսը առատ ցորեն, Օգոստոսը տանձ ու խնձոր Եվ ուրիշ շատ հասուն մրգեր։ Սեպտեմբերը մեզ տալիս է Խաղողի բոլոր տեսակը. Հոկտեմբերը՝ կարմիր գինի, Նոյեմբերը՝ բողկն ու տակը։ Դեկտեմբերին ձյուն է գալիս, Հունվարին ծածկվում սար ու ձոր, Փետրվարին սկսվում է Փոփոխակի ցուրտ ու տաք օր։ Ահա այսպես բոլոր տարին Թավալվում է չորս շրջանում, Այս պատճառով չորս ժամանակ, Չորս եղանակ է մեզ բերում։
  14. Add me to that list. Of all the years, I have never watched an episode of a Soap Opera, neither will I watch those so called “serials”, not to mention that I don’t watch any “stories” either. I can write more fantastic and real life stories. Why do people watch soap operas? Just to convince themselves that they re not as degenerated as the characters, a holier than thou syndrome. Why do people watch disaster movies and news of death and devastations? ?..”.
  15. Dear Louise, can you see the pictures here? http://www.facebook.com/note.php?note_id=15692524590
  16. Arpa

    Comedistan

    Today is January1, 2010 Is it April 1, Fools’ Day already? Look what those clowns http://edwardkhoo.com/wp-content/uploads/2008/05/donkey.png are writing. http://en.apa.az/news.php?id=113260 http://www.today.az/news/society/58730.html Is this true? I have not found any USPS site to corroborate it. To refresh our memory SHUSHI was originally named SHOSH, but due to that stupid Arabic/osmanli script the letter “o/waw/و” can also be read as “ou”, just as in the Persian it is also pronounced as V/vav. I had written about the origin of the name of SHOSH/SHUSH/SHUSHI before. I will write again since I cannot find what I had said before. Those who can read Arabo-furkish/osmanli/farcical farsi, how do you read شوشی . Shushi/Shoshi/Shosha/Shousha? No, no Sip. It is not “sushi” http://http.cdnlayer.com/smoola/00/00/61/dd45652353d785f7_m.jpg It is this Mongolian Buffet http://yeschinatour.com/static/photologue/photos/cache/whole-roast-lamb-02_leading.jpg
  17. Arpa

    Hangover

    Ճիշտը ԽՈՒՄԱՐ է , առանց Հ ի: Արաբերէն բառ է: Տես թէ Johannes ը ինչ ըսաւ վերեւ: It is from the Arabic “khamr/khameer” , to ferment as in wine, to leaven/խմորել as in dough, from where the Armenian “khmor/ԽՄՈՐ” comes from. Not to forget that some other people use the same word “khamur/chamur”. The Armenian word for “unleavened/անխմոր” as in matso/gatso/cazzo** balls is ԲԱՂԱՐՋ***. See below. In the Arabic “mukhammar/makhmour” means drunken and “khammara” means “drinking place/ԳԻՆԵՏՈՒՆ”. Where does the Armenian word ԽՄԵԼ/ԽՄԻՉՔ/Drink come from? Or, did the Arabs learn from us ? ** If you don’t know what “cazzo” means in Italian??…..Ask your Italian neighbor., and have your ear mufflers on. ** I will let Johannes tell us what Ajarian says about "bagharj/բաղարջ". In the old days, on Saturdays, Lahmajun Days, the unleavened dough was spread and called "shabatia/շաբաթեայ". Did it have anything to do with "sabbath"? Speaking of "cazzo/mazzo", cover your ears. The teacher of Italian, Senorita Maria came to class and saw this scribbled on the blackboard- “mio cazzo e grande”. She was furious, asked who had written it. Little Armenik stood up. She asked him to stay over after class.
  18. Arpa

    Շնորհավոր 2010

    http://edibleink.files.wordpress.com/2009/11/champagne2-1.jpg It is already the Morning After in Yerevan. And after all this wining and dining, comes the Morning After, the Hangover, ԽՈՒՄԱՐ Who knows Komitas’ choral “Խումար պառկէ, երես բաց”? ---- http://hyeforum.com/index.php?showtopic=21109&st=0&p=258243&hl=hangover&fromsearch=1entry258243 ----- Հեթանոս Երգեր Դանիէլ Վարուժան (After the Winefest/Bacchanalia) Bacchus; http://www.happyfuntimefriendservice.com/wp-content/uploads/2006/09/bacchus.jpg ԳԻՆԱՐԲՈՒՔէՆ ՎԵՐՋ Նկարիչ բարեկամիս` Արսէն Մարկոսեանին Սըրահն է լուռ: Կոչնականներն հեռացան: Ջահերն ոսկի դեռ կը վառին մոլեգնած, Եվ կը հեղուն, սեղաններուն վրայ անձայն, Արիւնն իրենց երակներուն բորբոքած: Վինը լըռեց: Կը թափառի նըւաղուն Երգն իր վերջին` զոր հարբած սիրտը չըմպեց: Անոնց բերնին վըրա և ցոփ աչքերուն Կը սըփռէ քունն իր չըղջիկի թեւը մեծ: Սեղանին վրա է ամէն ինչ ցիրուցան: Սափորին մէջ կ'երազե մաս մը գինի: Նուռ մը լըքուած, ակռաներու վերքեր վրան, Ջահերուն տակ, ջահերուն հետ կ'արիւնի: Եվ կը փըշրի բաժակ մ'յանկարծ, հեծելով Լըռութեան մէջ: Զայն ճեղքած էր նախապէս Կին մը արբշիռ` երբ կը ներկէր կըտղանքով, Գինիին խորն, ատամներն իր, բուստի պէս: Ծաղկամանին մէջ կը թոռմին հիրիկներ` Որոնց բոյրով գուսանն եղավ սըրարբած: Աթոռին վրա հողմահա՛ր մ'է մոռցըւեր` Զերդ հոլաձև մեծ թիթեռնիկ մը մեռած: Դուրս կը հոսին բաց մընացած դուռներէն Գաղջ ալիքներն հալուեներուն եւ մուշկին: Եվ քըրքիջներն ու կըտղուցներն համօրէն Հայլիներուն խորութեան մէջ կը մեռնին: Կ'աշխատին հոն միայն երկու գերիներ, Մին` աղախին, մյուսը` ծառա մ'անճոռնի, Որ կը խըմէ մերթ աւելցուկ գինիներն Ու կ'համբուրե ընկերուհին, գողունի…
  19. Frederick Davis Greene http://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/0941567109/ref=nosim/schildnet0c
  20. Arpa

    ՏՕՆԱԾԱՌ

    http://www.workability.org.au/userfiles/image/christmas%20tree.jpg Մենք այդ ծառը ԿԱՂԱՆԴԻ ԾԱՌ կամ]b] ԾՆՈՒՆԴԻ ԾԱՌ[/b] կը կոչէինք: Տօնածառ? Որ Տօնը? Արամազդի թէ Անահիտի, կամ ՆԱՒԱՍԱՐԴ? Մենք յարաբերաբար տաք երկիրներում ենք ծնուել: Այն ատեն ելեքտրիկ չունէինք, եւ իսկական մոմ գործ կ’ածէինք (մասնավոր մոմակալներ կային): Clip on candle holders http://www.orientaltrading.com/ui/browse/largeImage.jsp?image=95_1428.jpg Եւ, միջ այլոց, ծառը կը զարդարէինք բամպակ գնդիկներով(cotton balls): HUH! As stated above, we grew up in a relatively warmer climate, and it took me a long time to understand what those cotton balls were…..snow flakes??? BTW. Jesus was born in a relatively warmer climate, where very little snow falls if at all! Besides. Jesus was born neither in December or January. He was born during warmer days. Read the Bible again and see where it says - “There were shepherds abiding in the fields….” Shepherds don’t abide by their flock in the freezing cold of December or January no matter where, be it Yerevan or Yerousaghem. Is the Christmas Tree an Armenian invention? If it were it would be a Tsirani Tsar/ԾԻՐԱՆԻ ԾԱՌ, adorned with Apricots http://ladybirds.files.wordpress.com/2007/05/apricot31.jpg http://www.zimmermanmarketplace.com/images/items/tlapr.jpg and Pomegranates. http://israeliwinedirect.terapad.com/resources/5093/assets/pomegranate.jpg
  21. Arpa

    Շնորհավոր 2010

    http://www.silvercreekfd.com/images/fireworks.jpg ՝Հովհաննես Թումանյան ՆՈՐ ՏԱՐԻ Դու էլ արի, Նորեկ տարի, Գըլխիս վերից Անցի, գընա, Ինչպես մի օր Թեթևասահ, Որ արևի Վառ ժըպիտով, Հողմ ու շանթի Սառն աղմուկով Անց է կենում Ծաղկի վըրից. Իսկ նա հովտում, Իր հուսալից Աչքը վերև, Փոքրիկ, չընչին, Ցնծում է կամ Մոտ է վերջին։— Ես էլ էնպես, Նորեկ տարի,— Մի խոտ, մի բույս, Ո՛չ ավելի։ Մի երկիր է Տվել մեզ կյանք, Մի երկինք է Պահել իր տակ, Եվ գեղեցիկ, Փարթամ, հըպարտ Մի խոտ, ծաղիկ, Կամ թե մի մարդ... Մենակ իրար Չենք հասկանում, Բայց ապրում ենք Մի սահմանում, Մի ճամփով էլ Պիտի գընանք, Կըրկին ձուլվենք Մի հող դառնանք, Անհետ, անտես Կորչենք, ինչպես Ջոկ հընչյուններ Մի մեծ երգի,– Լոկ հյուլեներ Տիեզերքի։ 1894
  22. ԱՊՐԻէԼ** Դանիէլ Վարուժան From his collection-Կրկէսին Մէջ (**Note. Ապիէլ is a variation of Ապրիլ, the month of April) Որ քարայրէն մութ, որ մութ խըրճիթէն Ելաւ, չեմ գիտեր. դեմի հովիտէն? Կը վազէ կուգայ: Բիբերով հըրձիգ` Կարծես լի դողով մը նոր եղեռնի, Սեւ մազերն հովին, ոտքերով բոպիկ, Ամայի դաշտին մեջտէղ կը կանգնի: Վերածնուհին է, լեռներո°ւ աղջիկ, Մրըրկին պես զօրեղ, վարդին պէս գողտրիկ, Իր հոյնով գըծուած շըրթունքին աղու Կայ համբոյր մ’յուռթի, արեւու քըթթում, Եւ կ’այրի հոգին տենչով մը` տալու Խոցելով` ծաղիկ, մահով` ըստեղծում: Կը գոչե. «Հերի°ք սառոյցէ կըճեայ Գերեզմանը ձեզ արթընցէ°ք, ահա Բերած եմ լազվուրթ երկինք, օդ ջերմին, Կուռ ծիծերուս մէջ ծաղկի անուններ. Ձիւնէն դուրս, ցցուն վիզով դէ’պ արփին` Ապըստամբութի°ւն եմ ձեզի բերեր»: Կ’ըսէ: Իր հմայիչ գոռ ձայնէն ըսթափ` Աղիքներն երկրին նոր կեանքով մ'հրատապ Կը սըկսին թընդալ. եւ լուռ կը սողայ Ակօսներուն մէջ շոգի մ'հուր, ծաւի. Մերկ անտառներուն, մերկ բլուրներուն վրայ Կանանչ պատմուճան մը կը ծըրագըրուի: Հոն, կանգնած գեղջուկն հիւղի թաց շեմին` Ուր կը մնա ձիւնէն մաս մը տակաւին` Կ'աճռէ բըժոտ աչքն երկինք նայելով, Գոմէշներն արբշիռ տաք հողին հոտէն Մութ գոմերէն դուրս կարկառուն վիզով` Աղջըկան դէմքին, գոհ, կը պոռոչեն: Բայց Ան կը խըթէ, կու տայ կըռուփներ Անոնց` որոնք ծոյլ կը յօրանջեն դեռ. Ամպրոպի մ'հանգոյն կ'անցնի անտառէն. Եւ աչքերէն բորբ, սերմի աղբիւրներ, Կը տեղա օդին փոշի մ'ոսկեղէն, Հովերուն մէջ` երգ, սըրտերու մեջ` սէր: Կոճղէզներուն մէջ եւ սըրտուկներուն Կը մըղէ աւշի մ'ալիք մընչուն. Կը ճեղքէ ամէն պըտուկ, բուն, դըժնիկ, Ոստերուն ծիլ ծիլ վառելով բուծին Եւ իր շունչին տակ, զեփիւռ անդրանիկ, Թուփեր կը խընկեն, կը ծաղկի նըռին: Կը լայննա կապոյտն. Ամպեր կաթնորակ, Իբրեւ կարավան մ'ուղտերու ճերմակ Կ'երթան տա°ր աշխարհ, դանդաղ, լըրջայօն, Ու երբ կը մընա երկինքն ազատ` Ան Կը լեցընէ բիւր ծիծեռնակներ հոն, Օրհներգու մոգերն իր արարչութեան: Հետոյ խոնջ, մըխած իր սեւ մազերուն Վարդ մը, առջինե°կը դեռ վարդերուն, Կ'երթայ. Փութալով մարգին մէջէ ճոխ, Հոն վարը հանդարտ ծաղկած նըշիի Մը լայն շուքին տակ լուռ մունջ երազող Բանաստեղծի մ'հուր գիրկը կը հանգչի:
  23. Arpa

    BORDERS

    Next APRL ? HUH!!! What is so magical about April? Note that in the Armenian language “ԱՊՐԻԼ/Live ” is the antonym of. “ՄԵՌՆԻԼ/Die”. Do they mean until we “die/Մեռնիլ” roll over and pretend dead, http://community.webshots.com/photo/fullsize/2779221170046100103RHSHhD instead of “April/ Ապրիլ/Live”, they will not open the border? How many ways are there to “open a border”? http://analogmoon.files.wordpress.com/2009/11/mushroom-cloud2.jpg ---- Take a look at this piece of dog-doo by someone named (dog) papic-poopic.. Obviously he is a Bosnian recto-turk “papaz”. Not to forget that our own leaders speak from both ends of their digestive system as well. http://news.am/en/news/11465.html
  24. 3/3 ԵՐԳ ԵՐՐՈՐԴ Ա Գնաց մեր հսկան ձեռքին մի գերան, Որ գործ էր անում իբրեւ գաւազան, Հասավ Ձորոփոր հսկաների մոտ, Մտաւ մի խրամ խոր ու քարքարոտ. Առիւծի նման այնպէս մռնչաց, Նրա ահեղ ձայնից ձորը դրըմբաց. Դուրս եկան հսկայք իրանց բներից, Խրամի ժայռիպատառուածներից. Նայեցան տեսան մեր հսկայ Տորքին Նէրֆեւում կանգնած, մի գերան ուսին. Ձեռքով են անում: Արի վեր մեզ մոտ, Ասում են հսկայք հիւրերի կարօտ: Վերեւ բարձրացավ մեր անյաղթ հսկան, Մտավ ձորեցոց քարէ բնակարան: Տան նահապետը առոյգ ծերունին Պատուով ընդունեց իր պանդուխտ հիւրին. Յատակի վրայ նոր գորգ փռեցին Եւ վերի ծայրիննրան նստեցրին. Տան երեխեքըթէ մեծ թէ փոքր, Մոտեցան կարգովձեռքը պաչեցին. Տաշտակը բերինջահել հարսները Մաքուր լուացինհիւրի ոտքերը: Մի րոպէ չանցած, մոտ հարիւր յիսուն Հսկաներ եկան հիւրին տեսութիւն. Խոր ու լայնարձակ ժայռէ մաղարան Դարձավ հսկայից մի ժողովարան: «Բարով ես եկել. Մեր աչքիլոյսն ես»: Ամեն նոր մտնող ասում էր այսպէս: «Դու ով եսկամ ինչ» էլ չեն հարցնում. Այս տեսակ կանոնչըկայ նրանցում. Մինչեւ երեք օր հիւրին կը պատուեն, Հետոյ այդ բանը նրան կը հարցնեն: Ամբողջ երեք օր տօն կատարեցին, Այնպէս փառաւորհիւրին պատուեցին, Մէկը բերում էր ձոակը նոր բռնած, Միւսը մի քանի երէշալակած, Մէկը վայրենիթռչուններ պէս պէս, Միւսը տանու հաւ եւ մածնի երես. Բոլոր համայնքը բերում էր սեղան, Սեր ու արաժան, թխուած զանազան: Նւագում էին քնար ու սրինգ, Պարում ոէ երգում տղայ ու աղջիկ. Պար էին բռնում եւ պառավ ու ծեր. Այսպէս սէր, հրճուանք Տորքը տեսած չէր: Բ «Երբ վայելեցի այսքան աղ ու հաց», Մեր Տորքն ինքն իրան այսպէս մտմտաց, «Էլ ինչպէս կարամ սրանց հետ կռուել, Մէկի կամ միւսի մի մազին դիպչել. Թող Հայկանուշը այլ բան պահանջէ, Եւ ոչ իմ եղբարց արիւնը ուզէ. Ինչ որ կարող է մարդ անել սիրով, Նոյնն անել կարող չէ նա իր ուժով: Թողուժը լինիմարդուս օգնական, Բայց սէրը լինի միշե գործածական. Այս մարդիկն ահա անխարդախ սիրով Ինձ կաշկանդեցինսուրբ աղու հացով»: Գ Չորս օրից հետոյ Տորքը բացուեցաւ, Հսկաների հետ այսպէս խօսեցաւ, «Սիրելի եղբայրք չորս օր է անցել, Բայց դուք իմ մասին բան չէք իմացել, Թէ ինչ պատճառով, ինչից ստիպուած, Ես թսփսռումեմ սար ու ձոր ընկած: Դուք ինձ ցոյց տուիք սէր ուրախութիւն, Քաջերին վայել հիւրասիրութիւն. Աստուած շէն պահէ ձեր տուն ու տեղք, Հաստատ պահէ ձեր սերունդն ու ձեղը. Ձեզ մոտ եկէլեմես մի խնդիրքով, Պատմեմ ահա ձեզ մի քանի խօսքով: Ուփրեթ բերդումը, տեղեակ կըլինիք, Կենում է մէնակ մի սիրունաղջիկ, Նրան ընտրել եմ ես իմ հարսնացու, Ուզում եմ առնել առանց կռուելու. Եկել հիմա ձեր որտքն ընկել, Ձեր օգնութեանն ուխորհրդին դիմել: Կամ ինձ մորթեցեք, թաղեցեք այստեղ, Կամ եկեք գնանք ինձ հետ միատեղ, Որ առանց կռուի առնենք մի աղջիկ, Խաղաղ ու սիրով կատարենք հարսնիք:» Լռեց մեր հսկան, խոսեց ծերունին. «Տղերք, ասաց նա միւս հսկաներին, Հին հեքեաթներում լսած կըլինիք, Երբ մարդուկները ուզում են աղջիկ, Եւ այն աղջկան փախցնում են դեւեր, Տանում մութ աշխարհ կամ մթին ձորեր, Մարդուկն այն տեղիցհանում է նրան Եւ դառնում նրան քաջագործփեսան: Մի մեծ պարծանք է, երբ թզուկ մարդիկ Ուժով ու կռուով առնում են աղջիկ. Բայց ինչ պարծանք է, որ զորեղ հկան Իր ուժը ցոյց տայ ապագայ կնկան. Դրա հակառակ եթէ ցոյց տար սէր, Այդ ճշմարիտ որ պարծանք կը լիներ: Ես շատ հաւան եմ մեր հիւրի մտքին: Այսպէս է վայել վեհանձն հսկային: Մեր Հայկանուշը չէ մութ աշխարհում Եւ ոչ գերի է դեւերի ձեռքում. Նա ինքնագլուխ, անկախ, ինքիշխան, Կենում է բերդումն իր հայրենկան. Գնացեք ուրեմն քաղցրութեամբ, սիրով, Ուրախ ու զուարթ, երգով ու պարով, Առաջարկեցեք համառ աղջկան, Որ տեղիք չըտայ մենամրատութեան, Ես էլ ձեր հետքից խոնջացած ոտքով Կըգամ օրհնելու պսակն իմ ձեռքով. Թողեք ձեր հետ գան տըղերք, աղջկերք, Որ այնտեղ սարքեն գեղեցիկ պարերգ: Լռեց ծերունին, քարայրը թնդաց. Գնանք, հա՜յ գնանք, ամէն ձայն գոռաց. Ես համաձայն չեմ, գոչեց մի հսկայ, Որ թիկն էրտւած մի ժայռի վըրայ, Հայկանուշն ունի քսան փեսացու, Մինը մէկէլից զորեղ, ահարկու. Այդ գազանները գլուխ վեր առած, Միշտ թափառում են սար ու ձոր ընկած. Ծոբոփորցիք են, անխելք ու անբան, Մարդավարութեան չունին հետք նշան, Ինչպէս հասկացնենք այդ անմիտներին, Որ քար չգցեներեխաներին, Ես հաստատ գիտեմ, որ առանց կռուիլ Անհնարին է, ոչինչ լի լինիլ: « Դուք ինձ պահ տուեք երեխաները, Պատասխանում է բարեսիրտ ծերը, Ես կպահպանեմ սրանց անվնաս, Ոչ մէկի գլխից չի պակսիլ մի մազ. Մենք այսօր կերթանքբերդը կըմտնենք, Իսկ դուք վաղն եկէք, մենք ձեզ կըսպասենք. Եթէ հավան եք դուք իմ ասածին, Էլ մի արգելէք երեխաներին»: Ժիր երեխեքը այս որ լսեցին, Ալեւոր պապի վզին փարուեցին. « Պապի, մենք ունինք շատ նետ ու աղեղ, Կուզես զորք կազմենք շատ քաջ ու ահեղ»: Խնդաց ծերունին, ինքնէլ մանկացաւ, Անզենք փոքրերին մի- մի զէնք տուաւ, Որին նետաղեղ, որինպարսատիկ, Որին մի կոպալ գլուխը հաստիկ, Որին մի դաշոյն, որին մի նիզակ Մէկին միձողի, միւսին մի մահակ. Իսկ նուագածու երգեցիկ աղջկունք Վերցրին իրենց հետ փող, սրինգ, թմբուկ: Երեխեքն այսպէս մի զորք կազմեցին, Եւ իրանց պապին շրջապատեցին. «Հապ՜ա, երեխերք, մի յառաջ մի ետ», Կանչեց ծերունինիբրեւ զորապետ. Խնդացին բոլոր հսկայք ահաւոր, Երբ տեսանմանկանց բանակ զորավոր: Դ Գնաց բանակը. կէսօրին ահա Լուր եկաւ արդեն, որ բերդումն է նա, Բերդում ըսկսուեց սրինգ ու թմբուկ, Եւ ամբողջ գիշեր բարձրացաւ աղմուկ. Թնդաց Ուփրեթը, դղրդաց սար, ձոր, Եւ ձայնը հասաւ մինչեւ Ծորոփոր: Ծորոփորեցի քսան աժդահա Լոյսը չբացուած եկել են ահա. Բերդի պատի տակ իրարից հեռու Շնթռել են իբրեւ գազան ահարկու: Մերոնք էլ եկանՏորքի հետ մէկտեղ Մինչեւ երեսուն հսկաներ ահեղ: Ծորոփորեցոց Տորքը բարեւեց, Ոչ ոք բարեւին չի պատասխանեց. «Բարեւ ձեզ, եղբայրք», կրկնում է Տորքը, Որ տեսնի նրանց մարդկութեան շնորհքը, Դարձեալ լռութիւն, ոչինչ ձայն, ժպտուն. Կարծես մարդիկ չեն, այլ համր անասուն: Ես ազգականն եմ այս Հայկանուշի, Եւ այսօր սրան պիտի տամ մարդի. Եթէ դուք էլ եք փեսացուներից, Պէտք է չփախչիք ըմբշական մարտից. Մէկը կը յաղթէ մէկէլ ուզողին, Աղջիկը կը մնայվերջին յաղթողին. Եթէ ուզող եք, եկեք ներս գնացեք, Աղջկայ առջեւ մենամարտեցէք»: Ծորոփորեցիք իսկոյն վեր թռան, Եւ ներս խուժեցին փղերի նման: Բոլոր հիւրերըբարձրացան վերեւ, Իսկ ըմբիշները կանքնեցին ներքեւ. Ամենից վերջը Տորքը վեր ելաւ Եւ Հայկանուշին զեկուցում տուաւ. «Հիմա թողէք ինձ, ասաց ծերունին, Որ հասկացնեմ մեր այս քաջերին Ուղիղ կանոնը մենամարտութեան, Որ արգելք չըլնին մեր ուրախութեան. Եւ հասկացրեք, որ վիճակ ձըգեն, Վիճակն ում ընկնի, նախ նրանք մրցեն: Փողեր հնչեցին, թմբուկներ զարկին Եւ ըմբիշներին աշխոյժի բերին. Իսկ Հայկանուշը պատշգամբի վրայ Նստած է իբրեւ մրցման առարկայ. Երբ նայում են նրան փեսացուները, Կրկնապատկւում է նրանց ուժերը: Ահա երկուքը ասպարէզ մտան, Կռուարար ցուլի ու գոմշի նման. Պըտտեցին երկար, մինչեւ վէրջապէս, Իրար ճանկեցին երկու արջի պէս. Մինը մէկէլից խիզախ, համարձակ, Թնդաց գետինը նրանց ոտքի տակ. Մերթ բարձրանում են, մերթ գետնին քսւում, Մերթ գոմշու նման գլուխ գլխի զարկում. Չոքում ու կանգնում, վայր ընկնում կրկին, Ոչ մէկի մէջքը չի խփւում գետնին, Ամբողջ երեք ժամ այսպէս կռուեցան Եւ հետզհետէ աւելի տաքցան. Իրար միս բռնած առիւծի ճանկով Գջըլտում էին ինչպէս աքցանով: Վերջն ինչպէս եղաւ մէկը սայթաքեց, Մէկէլը նրան յաղթած համարեց. Բայց ընկած հսկան վեր թռաւ կրկին Եւ նորից բռնեց իր ախոյեանին, Բռնեց բարձրացրեց եւ այնպէս զարկեց, Որ մէկ թզաչափ գետնի մէջ թաղեց: Եւ նա յաղթեցաւ, յաղթեցաւ իսպառ, Մեռածի նման մեկնւեց շնչասպառ. «Ապրիս, քաջ, ապրիս», հիւրերն ասացին Եւ յաղթող ըմբշին գովաբանեցին. Բայց միւսներն էլ նա պիտի յաղթեր, Որ նպատակին հասած համարուեր. Եւ հեշտ չէր յաղթել բոլոր քսանին, Նա հազիւ յաղթեց միայն երեքին. Հինգերորդ հսկան չորս հոգու յաղթեց, Իսկ տասներորդը տասնին վայր ձգեց, Անունն Աւագ էր, ամենից զորեղ, Սա պիտի յաղթեր եւ Տորքին ահեղ: Ե Տորքը վեր կոչեց Աւագ հսկային, Եւ նստեցրեց նրան իր կողքին. «Դու եղար յաղթող, ասաց մեր հսկան, Քեզ արժանի է բարգեւ պատուական. Բայց դարցեալ մէկին դու պիտի յաղթես, Որ մրցանակը լրիւ վաստակես. Եթէ դու ինձ հետ կռուել չուզենաս, Դարձեալ մեր այս տան փեսայ կը դառնաս, Այս աղջիկներից մէկը քեզ կըտամ, Եւ քեզ հետ սիրով եղբայր կը դառնամ»: «Իսկ Հայկանուշին դու ինքդ կառնես. Եւ Խաղ ու պարով հարսանիք կանես. Ես համաձայն չեմ. կըկռուենք մէկտեղ, Թեկուզ դու լինիս ինձանից զորեղ. Թող Հայկանուշի համար ես մեռնիմ, Բայց ոչ ուրիշիամուսին լինիմ. Կամ պէտք է յաղթելեւ կամ թէ մեռնել, Յաղթահարութիւնչեմ կարող տանել»: Յոգնած ես այսօր, դեռ հանգստացիր Ու ինձ հետ փոքր ինչ մօտ ծանօթացիր Եւ այնուհետեւերբ որ ուզենաս, Ինձ միշտ հրամանիդ պատրաստ կունենաս: «Շատ լաւ պայման է, ասաց ծեր հսկան, Ձեր մրցութիւնը կըթողնենք վաղուան»: Ծեր հսկայի խօսքն ըմբիշն ընդունեց, Եւ իսկոյն մի ճոխ սեղան պատրաստուեց, Կանչեցին եւ միւս աժդահաներին, Որ ճաշկերոյթին մասնակից լինին. Կերան, կշտացան եւ զուարթացան, Յոգնածութիւններն իսպառ մորացան: Զ Ճաշելուց յետոծերունի հսկան Կանչեց ամէնին մարմնամարզութեան. Խաղեր խաղացին, խաղեր զուարճալի, Բայց հսկայական եւ շատ ահռելի, Այս խաղերի մէջ մեր Տորք աժդահան Չուներ ախոյեան հաւասար իրան. Ուժ էր ցոյց տալիս նա այնքան ահեղ, Որ բոլոր հսկայք չունէին մէկտեղ. Գնդակ էր ձեռքին թէ լախտ ահագին, Կաշկանդել էր պէտք թէ հրել մէկին. Ցատկելու խաղ էր թէ վազ մի ոտքով, Տորքն էր միշտ յաղթում, իսկ նրան ոչով: Երբ ուզում էին գնդակը խլել, Թափւում էին վրան քսանից աւել. Որը թիկունքին, որն ուսին նստում, Մի քանի հոգիոտքերից բռնում, Բայց հսկան այսպէս փղի պէս բարձուած, Վազում էր ինչպէս ճանճահար եղած: Իբրեւ կարգադրիչ հսկայ ծերունին Խաղից հեռացրեց Անգեղ Հսկային. Եկ ինձ մօտ նստիր, ասաց խնդալով, Դու խանգարում ես սրանց քո խաղով: Տորքը հեռացաւ, խաղն էլ վերջացաւ: Բայց իսկոյն մի նոր հանդէս սարքուեցաւ: Ծերունին արդեն տուել էր պատուեր, Որ մէջտեղ բերենկաղնու թարս ոստեր. Տղայ ու աղջիկեկան խմբովին, Շրջապատեցինմեր Տորք Հսկային. Իսկ փոքրիկներըՏորքի գիրկն ընկան, Նրանցփայփայեց քնքշացած հսկան Մի երգ երգելովձայնով ներդաշանակ, Կաղնու ոստերից հիւսեցին պսակ. Այս մեր պսակը, ասաց ծերունին, Պւտք է ընծայեմ Աւագ Հսկային: Ես արժանի չեմ, ասաց Աւագը, Քանի որ մեր մէջ կայ հզոր Տորքը. Նա բարձր է կանգնածամէն նախանձից, Այդ երեւեցավ հիմիկուան խաղից. Սա մարմնեղեն չէ, այլ ժայռից կազմուած Կամ թէ, ով գիտէ, մարդ է թէ աստուած. Մենք պաշտել միայն կարող ենք սըրան Եւ ոչ թէ դառնալ ախոյեան մրցման: Ես զարմանում եմ, ասաց ծերունին, Ծորոփորեցիք այդքան խելք չունին: Ծորոփորեցի չեմ, ասաց Աւագը, Մեր գիւղն է Բողնու Երկաթահանքը: Այդպէս ասէիր, ուրեմն հիմա, Ինչպէս Տորքն ասաց, կդառնայ փեսայ, Կընտրես քսանից որին կամենաս Եւ հզոր Տորքին եղբայր կը դառնաս: Դեռ ժամանակ չէ, երբ Տորքն ուզենայ, Ես ուրախութեամբ կըդառնամ ծառայ: ՅուզուեցաւՏորքը, իսկոյնվեր կացաւ, Հսկայի ճակտին մի համբոյր տուաւ. «Եղբայր ենք» ասաց եւ գգուեց նրան, Ինչպէս գթոտ մայր իր սիրուն մանկան. Իսկ դուՀայկանուշ, դարձաւ ծերունին Ուրախ ժպիտով դէպի Տիրուհին, Ինչ առիթ ունիս հիմա բերելու. Միտք չունիս արդեօք մենամարտելու: Ես հնազանդ եմ, ինչպէս որ վճռես, Կըմենամարտեմ, եթէ հրամայես: Ես կըհրմայեմ, որ մեր օրէեքով Մրցեք իրար հետ, բայց… սիրոյ զէնքով. Թող սէրը լինիձեր զէնքըմի հատ, Սիրէցեք միմեանց մինըդ միւսիցշատ. Դու նրայ պաշտպան, նա քեզ պահապան, Ահա օրենքըսուրբ ամունութեան: Ծերունու առջեւ Տորք եւ Հայկանուշ Չոքեցին ինչպէս երեխայք քնքուշ, Կաղնի պսակներն առաւ ծերունին Օրհնելով դրաւ երկուսի գլխին. Հապա , երեխերք, թմբուկ ու փողեր Հնչեցէք մէկտեղ, թող թնդան ձորեր… Է Այսպիսի երկար զրոյցի վերջում Երկնքից երեք խնձոր է ընկնում. Բայց մե րզրոյցի վերջումն այ ս անգամ Վերեւից եկաւ մի հզոր պատգամ: Գուգարացբդեշխն այրուձիով Եկաւ արքայի հրովարտակով. Ահա բաց արաւ մի երկայն գլան, Միջիցը հանեց գիրն արքայական. Իր այդ գրովը արքայն ինքնակալ Կարքել էր Տորքին հզոր կուսակալ Եւ իր Աշխարհի մասն Արեւմտեան Յանձնելէր նրա կառավարութեան: Կարդացին գիրը առանձին պատուով, Տորքն էլ ընդունեց մեծ պատկառանքով: Եւ այլ թանկագին ընծաներ պէս- պէս, Հանեց բդեշխը եւ բերաւ հանդէս. Բերել են մանեակ, գինդ, ապարանջան, Գոհար ակներով մատնիք պատուական, Կարմիր մաշիկներ մեր Տորքի համար, Իր նոզր ստացած պաշտօնի համար, Մի հսկայական սամուրէ մուշտակ, Ոսկի եւ արծաթ մի հաիւր քսակ. Իսկ Հայկանուշին շղարշ Ծիրանի, Եւ արքայական յակինթ մատանի. Եւ մանըր մժուր զարդեր զանազան (Որ թագուհին էր ուղարկել նրան): Ինքը բդեշխը մեծագանձ, հարուստ, Ընծայեց Տորքին իշխանի հագուստ: Հսկայ հիւրերը մնացին ապշած, Երբ տեսան Տորքին այսչափ մեծարած. «Ես ձեզ չասացի, ասաց Աւագը, Որ ուրիշ բանէ մեր Զորեղ Տորքը»: Հարսնիքն ըսկսուեց մի նոր խնդումով, Նոր զուարճութեամբ ու կերուխումով. Արքայից եկած արծաթն ու ոսկին Յորդ անձրեւի պէս տեղաց գլխներին… ՎԵՐՋ-END
×
×
  • Create New...