Eastern Armenian-western Armenian

[Arpa]

Հարցում մը՝ բոլոր այն արեւմտահայերուն, որոնք կ՚առաջարկեն թէ արդի արեւմտահայը անցնի «մեսրոպեան» հնչիւնաբանութեան...

 

Դուք՝ Ձեր առօրեայ կեանքի ընթացքին, արդեօք արեւմտահայերէնը կը խօսիք «մեսրոպե՞ան» հնչիւնաբանութիւնը օգտագործելով։

 

Եթէ «այո», թող տուէք յաւելեալ հարցումներ ուղղարկել Ձեզի։

Did anyone telll, you that you are full of kovou kaka?

How does how one speaks in their kitchen have to do with how one writes?

Edited May 26, 2007 by Arpa

[Gor-Gor]

Did anyone telll, you that you are full of kovou kaka?

How does how one speaks in their kitchen have to do with how one writes?

 

HUH?

 

First, I asked a serious question. I assume your answer to my question is "No."

 

Second, what are you talking about? What do you mean "how one writes?" We (EA and WA) all write the same way. Are you telling me that just because you transliterate գարուն as "garun" and not "karun" or Beirut as "Բէյրութ" not "Պէյրութ" (on an internet message board, no less) that you are somehow upholding the true virtues of Saint Mesrob Mashdots? All the while you speak Western Armenian in the same "Turkified" manner all the rest of us Western Armenians do? Dear God...

Edited May 26, 2007 by Gor-Gor

[Shahan Araradian]

I just came back fom California. During which afairs I was seated next to the local Kahana, assuming that he and I would have something in common to talk about. After a few intrechanges, the Kahana relized that his knowlwdg of Armenian was no match to mine, he intruduced me to his spouse, whose PhD doctoral theme had been her treatise about the "dialect of Hajin". It tured out that her knowledge of the dialacts of Kilikia were as limited to our knowledge of the Eskimo language.

Although you brag a lot, we we have already seen how you cannot hold your own in debates about Armenian phonology. You simply ignore the points of others and continue to parrot your same line.

 

We need more young blood in here. These old-timers have too many issues centering around their "պատիւ".

[Էլիա]

Ողջո՜յն ժողովուրդ,

 

Կերեւի լաւ կ'ըլլայ. եթէ յարգելի եւ շատ սիրելի նորեկներդ, ձեր սուղ ժամանակէն քիչ մը տրամադրեք եւ ընթեռնեք (կարդալը բարձրաձայն ընթեռնելն է) այս զրուցարանի թուային էջերուն մէջ արձանագիր տողերը մեր հին անդամներուն, որպէսզի քիչ թէ շատ տեղեկանք ունենաք անոնց գաղափարներու մասին:

 

Այն ինչ որ կը տեսնեմ այս շարանին մէջ սա է. դոյզն իսկ գաղափար չունիք զրուցարանի հին անդամներու մասին:

 

Ծաղրելի կամ ձաղկելի գաղափարներ շատ արծարծուեցան, բայց անդամներու պատիւը բարձր պահելու նախանձախնդրութեամբ պիտի չի ներկայացնեմ: Նշեմ մի քանի կէտ.

 

-Ես այստեղ մնացի հայերէնս զարգացնելու համար:

 

-Երբ «հայերէն» կըսեմ. նկատի ունիմ հայերէնը:

 

-Թո՛ղ ոչ ոք սին հայրենասիրութիւն քարոզէ իր կամ անոր բարբառի հաւասարապէս գրաբարէն հեռացած ըլլալու մասին:

 

-Հայերէնը իր ամբողջութեամբ՝ մէկ լեզու է, իսկ ան որ կըսէ 2 լեզու է, պարզապէս հայերէն չի գիտեր:

 

-Ոմանք ըսին. «ես հայերէնի այսինչ տեսակի հնչիւնաբանութիւնը կը սիրեմ»: Շատ լաւ: Ե՞րբ ըսինք, որ բարբառները կամ հայերէնի տարբերակները պէտք է անտեսել, ընդհակառակը՝ տեւաբար կամ պարբերաբար անդրադարձանք մեր մշակոյթի թանկարժէք գանձերուն, որոնք մեր լեզուի տարբերակներ ու բարբառներն են:

 

-Բայց կը շփոթէք, որովհետեւ մենք (կամ՝ ես) այս կամ այն բարբառի արտասանութիւնը (հնչիւնաբանութիւնը) սիրելով կամ չսիրելով չէ որ կ'առաջնորդուիմ երբ հայերէն կը սորվիմ (մինչ այսօր, եւ առյաւէտ), այլ՝ հայերէնը իր իսկութեան մէջ ինչ ըլլալը գիտնալն ուզելովս է որ կ'առաջնորդուիմ:

 

-Վերոյիշեալ մեկնակէտէն ելնելով (ելլելով-ելանելով) հասած եմ այս եզրակացութեան. –մեզի հայերէնը սխալ աւանդուած է. Հայաստանի եւ հայութեան թշուառ եւ դժուար քաղաքական պայմաններու բերումով, ուստի ժամանակը վաղուց անցած է բան մը ընելով այդ սխալանքը, սխալ կրթութիւնը, ուղղելու համար:

 

-Իսկ թէ ի՞նչ սխալ կրթութեան մասին է խօսքը, ըսեմ՝ Այբուբենը Alpha beta gammaի Ա Բ Գի թիւր ուսուցումն է: Ո՞վ, ո՞ր երջանիկը, ինքն իր մէջ իրաւունք գտաւ հայոց այբուբենի հնչիւնները աղաւաղելու:

 

-Կը կարծեմ որ տգիտութեան հետեւանք եղած է հայերէնի հնչիւնաբանպոթեան այս սխալ դաստիարակութիւնը, բայց երբ կը զրուցենք այս նիւթի մասին, տգէտ հայիկներ, որոնց ուղեղը անգլերէն ծրագրուած է, յանկարծ կը խոյանան իրենց չիմացած արեւմտահայերէնը պաշտպանելու համար:

 

-Ո՛չ, հազար անգամ ո՛չ, ձեր արեւմտահայերէն կարծածը ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ԼԵԶՈՒՆ ՉԷ ԵՂԱԾ:

 

-Ո՛չ տասնեակ հազար անգամ ո՛չ, ձեր արեւտահայերէնի արտասանութիւն (հնչիւն) կարծածը ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ՀՆՉԻՒՆՆԵՐԸ ՉԵՆ ԵՂԱԾ:

 

-Ի վէրջոյ ինչն է մեր ուզածը, Ճիշտ՞ը թէ՝ տգէտ «հայկաբաններու» աւանդածը:

 

-Արեւելահայերէնի հնչիւնաբանութինը այդքան չէ հեռացած իսկ (իրական) հայերէնի հնչիւնաբանութիւնէն:

 

-Արեւմտահայաստանի տարածքին ապրող մեր ժողովուրդը, այժմ ձեր պաշտպանած «արեւմտահայ» հնչիւնները չէր գործածեր:

 

-Արեւմտահայ մեր ժողովուրդը կը խօսեր շատ աւելի իսկ հայերէն (հողի վրայ աւանդուած բարբառներ), որ գրական արեւելահայերէնի մօտ էր՝ իր հնչիւններով:

 

-Ես միշտ երազած եմ. պահել արեւմտահայերէն գրական լեզուն, բայց Մեսրոպի (կամ՝ այժմեան գրական արեւելահայերէնի) հնչիւնաբանութեամբ: Այդ պարագին, պիտի նկատեք թէ՝ որքա՜ն լաւ պիտի հասկանանք մենք զիրար. արեւմտահայերս (հայերս) եւ արեւելահայերս (հայերս): Այդ ժամանակ պիտի հասկանաք, որ իրապէս մէկ լեզու է. հայերէնի երկու գրական տարբերակներն ալ:

 

-Դարձեալ շեշտեմ. հիմնականը Այբուբենն է, իր իսկական հնչիւններով:

 

-Քանիցս անդրադարձանք ազնիւ գրական արեւելահայերէնը աղաւաղող երեւոյթներու մասին, այնպէս որ մեր քննադատանքը միայն կորախօսներու մասին չէ:

 

-Հարց.-կ'ուզե՞ք պահել արեւմտահայերէնը: Եթէ այո՝ ուրեմն ուղղեցէք տգէտ թեմական «վարժապետներու» աւանդածը եւ վերադարձէք ակունքին՝ Մեսրոպեան հնչիւնաբանութեան:

 

-Վերոյիշեալ գաղափարի հետ, խօսակցական լեզուն իր հնչիւնաբանութեամբ առընչութիւն չունի, քանզի առաջարկս հայ կրթութեան մասին:

 

-Արեւելահայերէնը պիտի ապրի եւ զարգանայ պետական լեզուի իր կարգավիճակով, ուստի աշխատինք վերի առաջարկովս արեւմտահայերէնը ընկալելի դարձնել հայաստանաբնակ մեր զանգուածին:

 

-Ոմանք արտայտուեցան թէ՝ «արեւելահայերէնը չենք հասկնար»: Սիրելիք՝ դուք հայերէնը չէք հասկնար, ոչ թէ արեւելահայերէնը կամ պարսկահայերէնը, որովհետեւ այն մի քանի հազար հայերէն բառերը, որոնք սորված ենք գրասեղաններու վրայ (որովհետեւ մերոնք, ընդհանրապէս հայախօս նախահայր եւ նախամայր չեն ունեցած, կամ՝ անապատէն հաւաքուած որբեր եղած են մեր պապիկ մամիկները, որոնք հաւանաբար մոռցած են իրենց արեւմտահայ բնիկ բարբառները) թիւր արտասանութեամբ սորված ենք, բայց երբէ՛ք իսկական արտասանութեամբ:

 

-Կը ճանչնամ բազում արեւմտահայեր (քաղաքացիներս), որոնք բնիկ արեւմտահայ գաւառներէ եկած պապեր ու տատեր ունեցած են: Անոնք (հասակակիցներս) կը գործածեն բառեր, որոնց հնչիւնը բնիկ Մեսրոպեան է (արեւելահայ), սակայն մեզի հրամցուած թիւր «արեւմտահայ» հնչիւնաբանական օրէնքով՝ սխալ է:

 

-Օրինակ՝ բրինձ brindz կը հնչէ արեւմտահայ ուրֆացի հալէպցի ծանօթս:

 

-Օրինակ` դրստել (դրուստ=ուղիղ) = ուղղել կամ շտկել բառը. drstel (drust) ձեւով կը գործածէ խարբերդցի-սասունցի ծանօթս:

 

-Կը պայթի ku Payti ձեւով կը հնչեն բազում անձինք. քաղաքիս մէջ:

 

-Վերոյիշեալ ձեւերը ժառանգուած են արեւմտեան Հայաստանէն ուղղակիօրէն, առանց գերասեղանային հայերէնի թիւր ուսոյց վարժապետներու միջամտմանը:

 

Եզրակացում. Մեր պայքարը մանրուքի մասին չէ, այլ՝ հազարաւոր բառեր ոչ ճիշտ ձեւով արտասանելու, սորվելու գրելու մասին, որն իր կարգին հետեւանքն է Այբուբենի ոչ ճիշտ դասաւանդման:

Յովհաննէս, շատ շնորհակալ եմ՝ քու սիրելի խօսքերուդ համար: Ես ալ կը համաձայնիմ, որ հայերէնը մէ՛կ լեզու է եւ հայերը մէ՛կ ազգ են: Կը հասկնամ ինչպէս կը զգաս՝ արեւմտեան բարբառին հնչիւնաբանութեան հանդէպ, բայց դեռ չեմ հասկնար, թէ ինչո՞ւ կ'ուզես, որ մենք մոռնանք զայն ու արեւելեան բարբառին հնչիւնաբանութիւնը սորվինք. ասիկա ըսիր, չէ՞:

 

[Gor-Gor]

* (արեւելահայ ուղղագրումը մինչ 1922 թուականը նոյն էր, ինչ որ է այժմ մերինը, որուն անունը արեւմտահայ ուղղագրութիւն չէ, այլ՝ աւանդական կամ պայմանականօրէն՝ Մեսրոպեան ուղղագրութիւն)

 

Հայաստանցին այսօր անուանած է մեր ուղղագրութիւնը նաեւ՝ դասական ուղղագրութիւն։

 

Դասի պէս արագ մը թող սորվին այս ուղղագրութիւնը։

Edited May 27, 2007 by Gor-Gor

[Arpa]

To be precise, the orthography (spelling) used by Armenians in Armenia is NOT "Eastern Armenian spelling." It was a spelling system forced upon and adopted by Soviet Armenia. As such, Eastern Armenians in Iran do not use that spelling system.

 

Let's call it Soviet orthography, and not Eastern Armenian orthography.

Whn somewhere above I indicated that you are mixing issues, comapring apples to oranges, confusing phonology with orthography you denied.

OK what is it that you are saying above if not confusing the issues. Phonology and orthography are two separate subjects, have been and will be dealt separately.

And as to one speaking anyway they choose in their kitchen as opposed to wtiting, see how Shahan spelled (wrote) երԴ ալ, who cares how speaks in private but "to go" is spelled (written) երԹալ. If he were to speak correctly then he would write correctly without the help of a spell check. Will we carry a spell check in our pockets wherever we go?

If it were up to the likes of shahan and company then we would have at least ten fewer letters of the Ayb Ben Gim. I'm all for it. Good riddance. Why do we need Բ Պ Փ , Գ Կ Ք , Դ Տ Թ etc. if we're not going to enunciate and use them properly?

Get your stuff together and address the issues at hand, don't try and spread the blame with that stupid soviet orthography. Have you ever seen me defend that idiotic Abghian orthography? My concern with it is that the origin and etymology of our language is lost once you remove the E/Է and Օ/O, just like the time I embarassed SAS (i'm sorry) when I pointed out that to see the monograph about "Losh" one looks under ԼՕՇ not ԼՈՇ where one also sees that ԼՕՇ is the modern post kilikan spelling of ԼԱՒՇ and that it is ԼԱՒԱՇ not ԼԱՎԱՇ.

And as to Shahan's model of the American English, British English or Australian English, how different ate they except that the british write colour and the Americans write color etc. and when is the last time there was a war about it as the war going on right here and now about Armenian phonetcs.

Edited May 27, 2007 by Arpa

[Gor-Gor]

Whn somewhere above I indicated that you are mixing issues, comapring apples to oranges, confusing phonology with orthography you denied.

OK what is it that you are saying above if not confusing the issues. Phonology and orthography are two separate subjects, have been and will be dealt separately.

 

Exactly how does that quote of mine show that I am mixing the issues of phonology and orthography? I never mentioned or alluded to phonology -- my post was about orthography only. You are mistaken.

 

The rest of your post warrants no response as you failed to respond to my points.

[Shahan Araradian]

And as to Shahan's model of the American English, British English or Australian English, how different ate they except that the british write colour and the Americans write color etc. and when is the last time there was a war about it as the war going on right here and now about Armenian phonetcs.

No. My point was in the silliness of Johannes's suggestion to revert to Classical Armenian (in everything from phonology, to orthography, to vocabulary, and to morphology)... And this is akin to asking an American English speaker to revert to using Shakespearean or Old English in the 21st century.

 

There is a REASON that languages evolve. Living languages don't stay the same. You can't fight nature.

 

Note that we don't even KNOW what Classical Armenian phonology sounded like for a handful of Armenian letters, and therefore can't really revert back to to Classical Armenian phonology even if we decided we wanted to.

Edited May 27, 2007 by Shahan Araradian

[Shahan Araradian]

If it were up to the likes of shahan and company then we would have at least ten fewer letters of the Ayb Ben Gim. I'm all for it. Good riddance. Why do we need Բ Պ Փ , Գ Կ Ք , Դ Տ Թ etc. if we're not going to enunciate and use them properly?

There's actually only 5 ejective sounds in Eastern Armenian. Therefore there are only 5 letters in the Armenian alphabet that are redundant in Western Armenian.

 

Since we don't know the original pronunciations of those letters in Classical Armenian (they weren't ejectives!) your argument has no substance.

 

Until the original pronunciations are figured out, we can use spell-checkers, just like there are spell checkers for almost EVERY language in the world. Take a look at the following site (spell checker available for Firefox) to get a feel for how many languages require a spell checker since spelling is non-trivial in almost EVERY human language: https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/browse/type:3

 

And even if the Classical pronunciations of letters are all sorted out, I still argue that there's been a REASON for the evolution of Armenian phonology.

1) Western Armenian dropped certain sounds; shifted others.

2) Eastern Armenian replaced certain sounds with new ones (i.e. ejectives); and shifted others.

 

(See my previous posts for details on exactly what was shifted/replaced/dropped in each.)

Edited May 27, 2007 by Shahan Araradian

[Arpa]

Since we don't know the original pronunciations of those letters in Classical Armenian (they weren't ejectives!) your argument has no substance.

This is the umpteenth time that you have repeated the above.

Yes, we do know how classical Armenian sounded. Maybe, evidently you don't. Ask Mashtots. Unless of course you think that Mesrop was a cruelly, sadistic moron bent on torturing us by devising symbols for each variant of the sounds.

Let me repeat this. Mashtots was born and educated in what today call Western Armenia and he devised his letters based on the sounds of Taron, Kharberd, Sebastia, Tigranakert etc.

NOT ISTANBUL

[Arpa]

Ողջո՜յն ժողովուրդ,

-Վերոյիշեալ ձեւերը ժառանգուած են արեւմտեան Հայաստանէն ուղղակիօրէն, առանց գերասեղանային հայերէնի թիւր ուսոյց վարժապետներու միջամտմանը:

 

Եզրակացում. Մեր պայքարը մանրուքի մասին չէ, այլ՝ հազարաւոր բառեր ոչ ճիշտ ձեւով արտասանելու, սորվելու գրելու մասին, որն իր կարգին հետեւանքն է Այբուբենի ոչ ճիշտ դասաւանդման:

Yes, Ohannes,

That is exactly how it happened.

Up until April 23, 1915 we all spoke our regional “dialects”. On April 24, 1915, in an overnight we lost all of our connections with our local languages when we lost our primary teachers, I.e. our fathers, mothers, grandfathers and grandmothers. It is ironic that in Aleppo the Assyrians/Souryanis spoke Armenian in the Tigranaket and Ourfa dialect while the majority of Armenians did not even know one word of Armenian, they spoke Turkish, and I bet some still do.

We had to learn our own language all over again, not at home but at school. Who were our teachers, and why did they teach us the Istanbul dialect? The majority of our teachers were themselves educated in Kharberd, Ayntab or Marash primarily at schools established by the missionaries (Kharberd College, Ayntab College, which eventually ended up as Aleppo College etc.or schools in Beirut tht came from places like Tarsus etc.) and or by teachers who had learned Armenian in Istanbul. Why did those schools in Kharberd and Ayntab use the Istanbul vernacular? One reason was we needed a universal common vernacular, and why was the Istanbul dialect become the universal one? Because the first teachers in those schools above were the missionaries themselves. Yes, foreign missionaries were teachers of the Armenian language, and they had learned the language in Istanbul, not Yerevan.

Had our connection with our ancestral homes not broken we would all be speaking in our native dialects, and who knows what our universal dialect would have been. I doubt it would have been the Istanbul one, may be an amalgam of all the dialects? Os as the case was in Yerevan where Abovian’s dialect became the lingua franca, perhaps one of those western Armenian dialects would supersede.

It is sad that here we are talking about the so called Western Armenian, which it is not, it is Istanbul Armenian. Many here have professed to be of Kharberdtsi, Sebastatsi, Tigrankerttsi, Ourfatsi….. Etc. ancestry yet I have to hear one of word of their ancestral dialects. I initiated a thread of GAVARAKANNER, and yet I have to see even one contribution, other than sitting here and defending or attacking that bastardized, turkified so called Armenian that some of us want to pass to us as “Western Armenian“.

 

 

[Էլիա]

Yes, Ohannes,

That is exactly how it happened.

Up until April 23, 1915 we all spoke our regional “dialects”. On April 24, 1915, in an overnight we lost all of our connections with our local languages when we lost our primary teachers, I.e. our fathers, mothers, grandfathers and grandmothers. It is ironic that in Aleppo the Assyrians/Souryanis spoke Armenian in the Tigranaket and Ourfa dialect while the majority of Armenians did not even know one word of Armenian, they spoke Turkish, and I bet some still do.

We had to learn our own language all over again, not at home but at school. Who were our teachers, and why did they teach us the Istanbul dialect? The majority of our teachers were themselves educated in Kharberd, Ayntab or Marash primarily at schools established by the missionaries (Kharberd College, Ayntab College, which eventually ended up as Aleppo College etc.or schools in Beirut tht came from places like Tarsus etc.) and or by teachers who had learned Armenian in Istanbul. Why did those schools in Kharberd and Ayntab use the Istanbul vernacular? One reason was we needed a universal common vernacular, and why was the Istanbul dialect become the universal one? Because the first teachers in those schools above were the missionaries themselves. Yes, foreign missionaries were teachers of the Armenian language, and they had learned the language in Istanbul, not Yerevan.

Had our connection with our ancestral homes not broken we would all be speaking in our native dialects, and who knows what our universal dialect would have been. I doubt it would have been the Istanbul one, may be an amalgam of all the dialects? Os as the case was in Yerevan where Abovian’s dialect became the lingua franca, perhaps one of those western Armenian dialects would supersede.

It is sad that here we are talking about the so called Western Armenian, which it is not, it is Istanbul Armenian. Many here have professed to be of Kharberdtsi, Sebastatsi, Tigrankerttsi, Ourfatsi….. Etc. ancestry yet I have to hear one of word of their ancestral dialects. I initiated a thread of GAVARAKANNER, and yet I have to see even one contribution, other than sitting here and defending or attacking that bastardized, turkified so called Armenian that some of us want to pass to us as “Western Armenian“.

Բայց, ինչպէ՞ս գիտես, որ Իսթանպուլին բարբառը միայն գործածուեցաւ՝ հայերէնը վերուսուցանելու համար: Որեւէ ուրիշ բարբառ չկա՞ր:

[Shahan Araradian]

This is the umpteenth time that you have repeated the above.

Yes, we do know how classical Armenian sounded. Maybe, evidently you don't. Ask Mashtots. Unless of course you think that Mesrop was a cruelly, sadistic moron bent on torturing us by devising symbols for each variant of the sounds.

Let me repeat this. Mashtots was born and educated in what today call Western Armenia and he devised his letters based on the sounds of Taron, Kharberd, Sebastia, Tigranakert etc.

NOT ISTANBUL

I know. I am repeating it, because you continually don't address this important point.

 

Yes, if Mashdots were alive, he could have told us what the Classical Armenian phonology was. I agree with you that Mashdots did not base it out of the dialect of Istanbul... But populations move. And by moving to Istanbul or Tiflis, Armenians don't become Turks or Georgians!!!

 

The Armenian population of Istanbul grew as Armenians flocked to the center of commerce, making IT the center of Western Armenian culture and life, just like in Russian Armenia Armenians flocked to Tiflis, making IT the center of Eastern Armenian culture and life.

 

I claim that the original phonology (Classical Armenian) for a handful of letters has been lost to time.

 

Here is a challenge for you:

 

For starters, tell us how the following sets of consonants were pronounced in Classical Armenian using the IPA (or any other method):

պ, փ, բ

տ, թ, դ

[Shahan Araradian]

Yes, Ohannes,

That is exactly how it happened.

Up until April 23, 1915 we all spoke our regional “dialects”.

WRONG! Standard Western Armenian was created in the early 19th century. Although most Armenians continued to speak their regional dialects, 2 standard Armenian dialects were created: Eastern and Western.

 

Yes. There was a loss of information when this happened. But you NEED to standardize on one or two dialects so that Armenians can communicate more effectively with one another.

 

On April 24, 1915, in an overnight we lost all of our connections with our local languages when we lost our primary teachers, I.e. our fathers, mothers, grandfathers and grandmothers. It is ironic that in Aleppo the Assyrians/Souryanis spoke Armenian in the Tigranaket and Ourfa dialect while the majority of Armenians did not even know one word of Armenian, they spoke Turkish, and I bet some still do.

I wouldn't say majority. It depends on where they came from. My grandfather, being an orphan from Dikranagerd, spoke Armenian with his parents. And so did my cousin's grandmother also from Dikranagerd. And so did my great-grandparents from Ourfa.

 

Nevertheless, there were many Armenians who spoke only Turkish when they arrived to Syria or Lebanon, as evidenced in Bourj Hammoud in the early days. But that all changed in ONE generation thanks to the involvement and persistence of the Armenian community (especially via a community vehicle called the ARF Դաշնակցուութիւն) to educate and give life to the Armenian language once again.

 

One reason was we needed a universal common vernacular, and why was the Istanbul dialect become the universal one?

Because Istanbul (Constantinople) was the CENTER of Western Armenian life and culture! Where the Armenians had the power to organize the Armenians of the rest of the Ottoman Empire.

 

Because the first teachers in those schools above were the missionaries themselves. Yes, foreign missionaries were teachers of the Armenian language, and they had learned the language in Istanbul, not Yerevan.

Can you provide a source for this theory of yours that foreign missionaries taught Armenian in Armenian provincial schools? It's really quite silly. But a reference might change all of that.

 

Had our connection with our ancestral homes not broken we would all be speaking in our native dialects, and who knows what our universal dialect would have been. I doubt it would have been the Istanbul one, may be an amalgam of all the dialects?

Standardization would have occured at some point, and the one that would have been selected would be the one with the most ECONOMIC backing. In Western Armenia, that translated to Istanbul dialect.

 

Look at the world. Why has English become the de factor standard language of communication of the world? Because the U.S. dollar had become the de facto standard exchange.

 

It's not surprise that the Istanbul dialect was standardized upon, and not that of Musa Ler!

 

Os as the case was in Yerevan where Abovian’s dialect became the lingua franca, perhaps one of those western Armenian dialects would supersede.

It is sad that here we are talking about the so called Western Armenian, which it is not, it is Istanbul Armenian. Many here have professed to be of Kharberdtsi, Sebastatsi, Tigrankerttsi, Ourfatsi….. Etc. ancestry yet I have to hear one of word of their ancestral dialects. I initiated a thread of GAVARAKANNER, and yet I have to see even one contribution, other than sitting here and defending or attacking that bastardized, turkified so called Armenian that some of us want to pass to us as “Western Armenian“.

One can claim to be descended from Ourfa, but not speak the dialect of Ourfa. The reason is that we STANDARDIZED Armenian around the dialects of two regions:

1) Istanbbul --> Western Armenian

2) Ararad district of Russian Armenia --> Eastern Armenian

 

There was no Turkification and no "Russification" in these two processes. They were steps taken CONSCIOUSLY and VOLUNTARILY by 2 distinct groups of Armenian intellectuals, respectively, in Istanbul/Europe for Western Armenian and Tiflis/Moscow for Eastern Armenian.

 

For a concise history, please read the chapter titled "Modern Armenian Literature and Intellectual History from 1700 to 1915" by Vahe Oshagan, published in "The Armenian People From Ancient to Modern Times: Volume II" edited by Richard G. Hovhannisian. St. Martin's Press, New York. September, 1997.

Edited May 27, 2007 by Shahan Araradian

[AK-47]

And so did my great-grandparents from Ourfa.

Cool, իմ մեծ հայրս ալ Ուրֆայէն էր եւ նաեւ ինքնալ գիտէր Հայերէն խօսիլ ջուրի պէս:

[Arpa]

I know. I am repeating it, because you continually don't address this important point.

=====

For starters, tell us how the following sets of consonants were pronounced in Classical Armenian using the IPA (or any other method):

պ, փ, բ

տ, թ, դ[/size]

If you would be so kind and remove that Turkish ear plug and listen, by now you would have known how Mashtots spoke.

He invented Պ to sound like the Greek Pi, but those deafened illiterates, just like youknowwho in Istanbul, when they saw the letter they erroneously read it as B/Բ as in Bolis/Polis, and they wrote Baronian/Բարոնեան as Պարոնեան.

Փ This letter was designed to sound like the Greek PHI as in “philosophy/pharos/փիղ/Ֆիղ. But those idiots in Kilikia who did not know the Mesropian phonology had to imports the F from French.. It seems like Armenians had a problem with the sound F, just like many other people still do. Some Indians cannot pronounce F or V, they will pronoune “five” as “pibe”.

Բwas invented to sound like Beta as in Bartholomew/ԲարթողոմեոսԲարեւ Barevw not Parev/ Պարեվ

Տ was invented to sound like the Greek Tau as Troy/Տրովադա not Թրովադա

Թ This Was invented to sound like the Greek Theta as in “theory”. The reason why we write Թովմաս Թադտեոս

Դ this was invented to sound lie the Greek/Latin D/Delta so we can write Դանիէլ not Taniel/Թանիէլ

 

And, if you are so deaf and blind , I have nothing to add. Please see an audiologist and an oculist.

Now, the question is, as it was posed by Ohannes, why did հէ devise the Ծ and the Ճ, if the latter would be pronounceդ as J in western and Ch in eastern, and the former as DZ/Ձ v TS/Ց

Was Mesrop an Hellenophile/Europhile? Noy only he was, he was not ashamed of it, neither did he apoplogize.

We have spoken baout that on numerous occasions as to why he chose the Greek style of detached letters as opposed to Semitic- linked, why he chose left to write as opposed to other oriental ones of right to left.

Edited May 27, 2007 by Arpa

[Էլիա]

Cool, իմ մեծ հայրս ալ Ուրֆայէն էր եւ նաեւ ինքնալ գիտէր Հայերէն խօսիլ ջուրի պէս:

Դժբախտաբար, ես շատ լաւ չեմ գիտեր իմ նախահայրերուս քաղաքային աղբիւրները՝ ցեղասպանութենէն առաջ: Այս պատճառով, մեծ մօրս պիտի հարցնեմ, երբ կը հանդիպիմ այսօր:

 

[Gor-Gor]

edit Edited May 27, 2007 by Gor-Gor

[Harut]

since there have been a few mentionings of the Gyumri dialect, i'd like to note a clarification... (this is merely based on my observation of this dialect's speakers and not on any study or my own use...)

 

այսպես՝

 

there is no double կը in this dialect... neither in հարցական or պատմական forms of the sentence... so...

 

ի՞նչ կ՝նես, ապ ջան: not ի՞նչ կ՝նես կը, ապ ջան:

կ՝ուտեմ... NOT կ՝ուտեմ կը... or ուտեմ կը...

կ՝աշխատիմ... NOT կ՝աշխատիմ կը... or աշխատիմ կը...

however,

վազեմ կը... NOT կը վազեմ... or կը վազեմ կը...

կարդամ կը... NOT կը կարդամ... or կը կարդամ կը...

 

thus, i believe it has to do with the vowel or consonant beginning of the verb...

 

however 2

դպրոց կը վազեմ... NOT դպրոց վազեմ կը... or դպրոց կը վազեմ կը...

գիրք կը կարդամ... NOT գիրք կարդամ կը... or գիրք կը կարդամ կը...

 

thus, i believe when a subject is present in the sentence, there is only one preceding կը in the sentence...

 

note, gyumri dialect is similar to the standad ea in a way that there is no "gor" or other endings to distinguish between the simple and continous tenses... thus...

լացեմ կը [when someone kicks my ass]

լացեմ կը [right now]

կ՝աղոթեմ [every time i play nardi]

կ՝աղոթեմ [right now]

 

another one about this dialect... in many cases, and i have no idea why, when, or how to distinguish this cases, gyumretsis (and i know this will have Arpa happy) pronounce the Ո in the beginning of the word as "o" and not "vo"... as in ոչխար [ochxar], ոսկի [oski], etc...

Edited May 28, 2007 by Harut

[Gor-Gor]

Harut: I'm an amateur when it comes to the Giumri dialect. Is there no "oom" conjugation in the dialect? I mean to say, in standard EA, the present tense is denoted with "oom" conjugation. It seems like the present tense in the Giumri dialect is denoted with a "ge" prefix to the verb, like standard WA. Is this correct?

[Harut]

Harut: I'm an amateur when it comes to the Giumri dialect. Is there no "oom" conjugation in the dialect? I mean to say, in standard EA, the present tense is denoted with "oom" conjugation. It seems like the present tense in the Giumri dialect is denoted with a "ge" prefix to the verb, like standard WA. Is this correct?

 

it's just like i noted above, with "ge" prefix (sometimes sufix) with no distinction between simple and countinous tenses...

 

just a note...

the "oom" in EA is not for present tense only... (i've read this a few times already above)...

the "oom" in ea is also used in past simple/continous tense...

օրինակ՝ զմայլվում էի... հռճվում էիր... տառապում էր...

[SAS]

Հայերենում կան բարբառների հիմնական երկու ճյուղ՝ -կը և -ում:Արևմտահայերենի հիմքը կազմում է բարբառների -կը ճյուղը, իսկ արևելահայերենինը՝ -ում ճյուղը: Քանի որ Գյումրիի բարբառը պատկանում է -կը ճյուղին, ապա եթե ուզում եք իմանալ... ԻՍԿԱԿԱՆ արևմտահայերեն ԿԵՆԴԱՆԻ ԼԵԶՈՒՆ ապրում է Գյումրիիում և Զավախքում( քանի որ մարդկանց ամենօրյա խոսակցական լեզուն իրենց մայրենի բարբառն է) և ոչ թե Ամերիկայում, ուր ինչպես Հովհաննեսը նշեց, հայը իր լեզուն սովորում է գրասեղանների վրա, և, փաստորեն, ամենօրյա խոսակցական լեզու չէ:

 

Վահան Տերյանը, Ավետիք Իսահակյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Հովհաննես Շիրազը, Գուրգեն Մահարին, Եղիշե Չարենցը, Վահան Թոթովենցը, Վահագն Դավթյանը, Պարույր Սևակը, Սիլվա Կապուտիկյանը և շատ ու շատ ուրիշներ, իրենց բարբառով և արմատներով արևմտահայ էին: Ես էլ բարբառով և արմատներով արևմտահայ եմ( թուրքահայ), որովհետև իմ պապերը եկել են Կարինից և Մուշից և խարիսխ գցել Ջավախքում: Բայց ի տարբերություն ԱՐԵՎՄՈՒՏՔՈՒՄ(Ամերիկա, Եվրոպա ևլն) ծնված հայերի, մենակ Հայաստանում է դեռ պահպանվում պապից-որդի-թոռ-ծոռ անցնող բնական,կենդանի,ամենօրյա խոսակցական լեզու հանդիսացող բարբառները, որոնք, մի անգամ ևս կրկնեմ, դարձել են գրական արևմտահայերենի հիմքը:

 

Էլիա,

 

շատ գեղեցիկ ու գրագետ հայերեն ես գրում:Դու փաստորեն մի անգամ ևս ապացուցեցիր , որ արևմտահայերենում(Սփյուռքի դպրոցներում) բառերի գրությունը, չնչին բացառությամբ, նույնն է, ինչ արևելահայերենում(Հայաստանի դպրոցներում): Պատ = պատ և ոչ թե բադ\ պադ, կարդալ = կարդալ և ոչ թե գարթալ\գարդալ\քարթալ և այլն:

 

Շահան,

 

երբ դուք «գոնե»-ի փոխարեն գրում եք «քոնէ», ապա պատրաստ եղեք պատասխանելու արցախցու հարցին.

 

-Էս տղան շա՜շ ա, ո՞ւմ քոնէմ...

 

Կարծում եմ, թարգմանելու կարիք չկա:

 

Ինչ վերաբերում է կոր-ին(չշփոթել curve-կորի հետ):

 

Գրական արևելահայերեն.

 

Տեսնում եմ, որ ֆորումն իրար է անցել, ամեն մարդ իր էշն է առաջ քշում:

 

Ախալքալաքի բարբառով.

 

Տեսնիմ կոր, ֆորումը իրար է էկէ, ամեն մարթ իր էշն առաչ կը քշե: = Տեսնիմ կը, օր(=որ) ֆորումը իրար է էկէ, ամեն մարթ իր էշն առաչ կը քշե:

 

Մուշի բարբառով.

 

Տեսնամ գոր, ֆորումն իրար ը էգի, հըմմեն մարտ ուր էշն հառաջ գը քըշը: Տեսնամ գը, օր(=որ) ֆորումն իրար ը էգի, հըմմեն մարտ ուր էշն հառաջ գը քըշը:

 

Այս օրինակում,իմ կարծիքով՝ արագախոսության հետևանքով, կը\գը +օր(=որ) դարձել է կոր\գոր : Գուցե մյուս կոր-երը մասնավոր այս կոր-ի ժառանգնե՞րն են:

 

Հ.Գ.Այս նախադասությունը մտացածին,արհեստական չէ, Ջավախքում այսպես են խոսում: ՛

[Johannes]

We don't have to be purists when it comes to phonology. As an earlier user alluded, in English you don't pronounce "knight" as "kunight".

 

Խնդիրը խօսակցական (առօրեայ) լեզուն չէ, այլ՝ Ա. Կարգի աշակերտներուն հայոց Այբուբենի դասաւանդումը:

 

Երբ Այբուբենը իր իսկութեամբ կը դասաւանդուի. այն ժամանակ հայ ժողովուրդը տակաւ առ տակաւ կը սկսի բառերը ճիշտ արտասանել, կամ առնուազն ճիշտը կը գիտայ:

 

Johannes, if you are a purist, then we should start using the morphology of Classical Armenian

 

Դարձեալ լաւ չհասկցաք, կամ լաւապէս չի կրցի բացատրել: Չէ՞ որ քանի անգամ գրած եմ գաւառաբարբառներու մասին, որոնց առանձնայատկութեան կորուստը, կամ ընդհանրապէս անհետանալը (Ցեղասպանութիւն) ինծի ցաւ պատճառած է: Ես կը խօսիմ պաշտօնական լեզուի, գրական հայերէնի, կրթութեան լեզուի, հաղորդակցութեան լեզուի, լրատուամիջոցներու (թերթ, հեռատեսիլ) լեզուի մասին:

 

VOCABULARY: WA and EA often use different words for every day usage. But for the most part, words in one exist in the other. There are MANY new words that have been added to Armenian since the days of Classical Armenian.

 

Բայց այդ չի նշանակեր թէ զարգացած հայաստանցի մը չի հասկնար հայերէն բառերը: Այն բառերը, որոնք գործածումէ դուրս մղուած են արեւելահայ զանգուածի կողմէ. չի բնորոշուիր որպէս արեւմտահայ բառեր, այլ՝ հայերէն բառեր:

 

Դուք՝ Ձեր առօրեայ կեանքի ընթացքին, արդեօք արեւմտահայերէնը կը խօսիք «մեսրոպե՞ան» հնչիւնաբանութիւնը օգտագործելով։

Եթէ «այո», թող տուէք յաւելեալ հարցումներ ուղղարկել Ձեզի

 

Երբ խօսակիցս արեւելահայ է. միանշանակ այ՛ո: Կրնամ առանց մեծ դժուարութեան արեւմտահայերէնը կամ արեւելահայերէնը կամ գրաբարը արտասանել «Մեսրոպեան» արտասանութեամբ: Բառերը կ'արտաբերեմ. ուղղագրութիւնը մտաբերելով, իսկոյն արտասանծս կը հնչէ «Մեսրոպեան»:

 

Այն հարցին թէ ինչու «Մեսրոպեան»ը փակագծերու մէջ առի՝ պարզ է. շատ տառերու հնչիւնները դեռեւս ստուգուած չեն, սակայն վերիվարոյ պատկերացում մը ունինք:

 

Did anyone telll, you that you are full of kovou kaka?

How does how one speaks in their kitchen have to do with how one writes?

 

Սիրելի Արփա, նոյն միտքը արձանագրեցինք երբ պաշտպանեցինք Մեսրոպեան կամ Դասական Ուղղագրութիւնը: Թոյլ տուէք կրկնեմ ներքոյիշեալ միտքը.-

 

Սխալ խօսքը՞ պիտի որոշէ ուղղագրութիւնը, թէ՞ նախապէս արձանագրուած ճիշտ խօսքի ուղղագրութիւնը պիտի սրբագրէ սխալ խօսքը:

 

Առնենք Գերմանիա/Germania երկրի անունը: Մերոնք (մերինները) Իրանի Քերման/Kerman նահանգի անունի պէս կը հնչեն այդ անունը: Դուք որոշեցէ՛ք՝ որքա՞ն հաճելի է, կամ ճիշտ է. Kermania-Idalia-Sbania-Tamasgos-Argati Ghougasyan արտասանութիւնները:

 

Եթէ վերոյիշեալ անունները սխալ հնչեցին ձեր ականջին, այլանդակ երեւացին ձեր աչքին, ապա գիտցէք՝ բոլոր հայերէն բառերը զորս կ'օգտագործենք նոյնպէս սխալ կը հնչենք: Հնչիւնն ալ մէկ կողմ դնենք. սխալ կը տառադարձենք օտար անունները, որովհետեւ հայոց Այբուբենի հնչիւններուն ծանօթ չենք: Այստեղ զգացական ըլլալու պէտք չունինք, որովհետեւ վերադառնալով ճշմարիտ հնչիւնաբանութեան. մեր նախահայրերը յարգած ու Մայր Հայաստանը մեր մշակոյթի աղբիւրը համարած կըլլանք:

 

Կարծեմ բոլորդ ընդունեցիք, որ Մ. Մաշտոցի Այբուբենը տարբեր ձեւով կ'արտասանենք այժմ: Ինչու՞ ճիշտը չսորվինք, ի՞նչն է արգելքը: Չէ՞ որ համակարգչային այս դարուն Այբուբենը ծածկագրային Code նշանակութիւն ունի: Այբուբենը հայոց միջեւ հաղորդակցութեան իւրայատուկ ծածկագիր պէտք է ըլլայ, մեր ազգը միաւորող գործօն: Բոլորս պէտք է համաձայնինք Այբուբենի տառադարձման օրէնքի գծով:

 

Ապա թէ ոչ՝ իւրաքանչիւր հայ, օտար անունները իր ուզածին պէս կը տառադարձէ հայերէնի: Լաւագոյն օրինակը զորս կրնամ տալ. Փաթրիք/Պատրիկ, Կրէկուար-Գրիգոր են:

 

Կիւլպենկեաններու նախահայրը «Վարդ Պատրիկ» կը կոչուի եղեր: Բառացիօրէն թարգմանած են թուրքերէնի եւ ստացած են՝ GÜL BEK անունը: Յետագային «ն» տառը աճած է Bek անունի մէջ եւ առաջացած է GÜLBENKեան ազգանունը: Մենք ունէինք «Պատրիկ» անունը, որ «իշխան» կամ «տէր» կը նշանակէ: Բայց ահա այժմ չենք գործածեր այդ անունը, որ տգեղ պիտի հնչէ ՝ BADRIG, բայց խորքին մէջ Patric է, հետեւաբար այդ անունը նոր ձեւով կը գրենք՝ «Փաթրիք»:

 

Եկէ՛ք Կերմանիա, Իթալիա, Սբանիա գրենք այդ երկիրներու անունները, այնպէս ինչպէս Կանադա գրելու փոխարէն սխալ տառադարձելով գրեցինք «Քանատա» կամ «Գանատա»:

 

Ամէնավառ օրինակը «Լիբանան» եւ «Պէյրութ» անուններն են: Առաջինի տառադարձումը հին ժամանակէ մնացած է, իսկ երկրորդինը նոր ժամանակի «գործ» է:

 

Դաշնակցականներն ալ, աննման հայդուկ Նիկոլ Դումանի անունը. NIGOL TOUMAN ձեւով կարտասանեն, մինչ NICOL(AOS) DOUMAN (ծուխ) է անունը: Ահա ասանկ բաներ...

 

բայց դեռ չեմ հասկնար, թէ ինչո՞ւ կ'ուզես, որ մենք մոռնանք զայն ու արեւելեան բարբառին հնչիւնաբանութիւնը սորվինք. ասիկա ըսիր, չէ՞:

 

Ոչ սիրելիս մի՛ մոռնար, այլ վերյիշէ՛ «արեւմտահայ» Մեսրոպի հնչիւնաբանութիւնը:

 

Գիտե՞ս ուր ծնած է Մ. Մաշտոց: 1600 տարի, հայ լեզուն արձանագրուած է Մեսրոպեան հնչիւնաբանութեամբ: Այլ խօսքով՝ երբ լսուած է D հնչիւնը՝

 

արձանագրուած է Դ, երբ լսուած է G հնչիւնը՝ գրուած է Գ (ընդհանրապէս): Հիմա երբ՝ ես դուն եւ ան, կ'որոշենք, որ «Դ»ն «D» չէ, «Գ» «G» չէ. այդ 1600 տարիներու ընթացքին արձանագրուած հայերէնը տարբեր լեզու մը կը դարձնենք:

 

Հայաստանցին այսօր անուանած է մեր ուղղագրութիւնը նաեւ՝ դասական ուղղագրութիւն

Դասի պէս արագ մը թող սորվին այս ուղղագրութիւնը

 

Սիրելի Կոր-Կոր, Խօսքդ աւելի համոզիչ, դատդ աւելի արդար կը դարձնես երբ. ընդունիս Մերոպեան արտասանութիւնը: Այլ խօսքով՝ մեր («Պոլսարեւմտահայ») քաոսային Այբբենական հնչիւնաբանութեամբ, ոչ ոքի կրնաս համոզել:

 

 

[Johannes]

[/size]

 

No. My point was in the silliness of Johannes's suggestion to revert to Classical Armenian (in everything from phonology, to orthography, to vocabulary, and to morphology)... And this is akin to asking an American English speaker to revert to using Shakespearean or Old English in the 21st century.

 

There is a REASON that languages evolve. Living languages don't stay the same. You can't fight nature.

 

Note that we don't even KNOW what Classical Armenian phonology sounded like for a handful of Armenian letters, and therefore can't really revert back to to Classical Armenian phonology even if we decided we wanted to.

 

Այժմ՝ որքանով գրական անգլերէնը (նաեւ ուղղագրութիւնը) համապատասխան է խօսակցական անգլերէնին: Լեզուի ուղղագրութեան մէջ նորարարութիւն մտցնելը անվերադարձ քաոսի կը մատնէ այդ լեզւով խոսողները: Օրինակը. այս շարանն է, Աբեղեանի ուղղագրութիւնը, Մեր տառադարձումը եւ զիրար (արեւելահայ-արեւմտահայ) չհասկնալու իրողութիւնը:

 

Այս մտայնութեամբ, իւրաքանչիւր գաւառ կամ նահանգ, իր բարբառը պիտի գրականացներ (եթէ երբէք Ցեղասպանութիւն տեղի չունենար) եւ մենք կունենային 10 առանձին գրական «հայերէն»ներ. հետեւաբար 10 առանձին ազգութիւններ:

 

Ես կը հաւատամ ՄԷԿ ԱԶԳ, ՄԷԿ ՀԱՅՐԵՆԻՔ գաղափարին: Եթէ մէկ ազգ ենք. մէկ Այբուբեն պէտք է ունենանք, ինչ որ այդպէս է արդէն՝ եթէ սխալ չսորվեցնենք մեր երեխաներուն:

 

See my previous posts for details on exactly what was shifted/replaced/dropped in each.)

 

Շահան, Նախորդ նամակներդ կարդացեր եմ, բայց խոստովանիմ. շատ չեմ հասկցած, որովհետեւ անգլերէն գիտական եզրերը ինծի անհասկանալի են, եւ համացանցի ձայնային ծրարները չեն աշխատիր մօտս («Փիւռ»ի վերաբերեալ մեր հաճելի զրոյցը, երբ ձայնային կապեր links ներկայացուցիր): Ուստի խնդրեմ՝ հատ-հատ տառադարձման օրինակներով (այնպէս որ իրար հասկցանք Փ PH պարագային) ներկայացուր ասելիքդ, եթէ երբէք կուզես, որ հասկնամ քեզի եւ համոզուիմ ըսածիդ:

 

Բայց, ինչպէ՞ս գիտես, որ Իսթանպուլին բարբառը միայն գործածուեցաւ՝ հայերէնը վերուսուցանելու համար: Որեւէ ուրիշ բարբառ չկա՞ր:

 

Մենք հիմա չենք գիտեր թէ. Վանի, Մուշի վարժապետները ինչպէ՞ս կը սորվեցնէին Այբուբենը: Բայց այն որ ունինք հիմա, որպէս արեւմտահայերէն՝ Պոլսոյ եւ շրջակայքի հայութեան թրքախառն բարբառի, մաքրուած զտուած գրականացուած վիճակն է:

 

Գալով հարցիդ թէ ինչու՞ այդտեղի բարբառը տիրեց, ըսեմ.

 

-Դրամը հոն էր:

 

-Հայը այդտեղ զարգացաւ, մինչ պատմական հայրենիքի մէջ արիւն կուլար. ի՞նչ կրթութեամբ պիտի զբաղեր, շատ-շատ Տէր Թոդիկեան կարգի գրաբարեան ուսուցում կը տրուեր:

 

-Բարեսիրական, կրթական, մշակութային միութիւններ ստեղծուեցան Պոլսոյ մէջ, որոնք ուսուցիչներ ուղարկեցին գաւառ եւ դպրոցներ բանալ տուին:

 

-Պոլսոյ հայութիւնը մեծաթիւ էր:

 

-Հրատարակութիւն կարդացողը Պոլսոյ հայութիւնը պիտի ըլլար, եւ ո՛չ Սասնոյ Մկտենք գեղացին, կամ խնուսի դաշտավարը:

 

Վերոյիշեալ տողերս չի նշանակեր թէ ես կ'անարգեմ Պոլսոյ հայութիւնը, երբէ՛ք: Այդ ժամանակուայ պարագաներն այդ էին:

 

Ես կ'ուզեմ, որ մեր զաւակները Այբուբենի արտասանութիւնը ճիշտ սորվին, միա՛յն:

 

Yes, if Mashdots were alive, he could have told us what the Classical Armenian phonology was

 

He is dead, but his work is alive until now, which is translated and transliterated Bible. The Bible can help us, somehow, to know make sense about the way he used to transliterate foreign names.

 

Առանց զգալու անգլերէն գրեցի:

 

Պ = P, Փ = PH, Բ = B

 

Տ = T, Թ = TH, D = Դ

 

WRONG! Standard Western Armenian was created in the early 19th century. Although most Armenians continued to speak their regional dialects, 2 standard Armenian dialects were created: Eastern and Western.

 

Կարծեմ Մխիթարեաններու հայագիտական աւանդին ծանօթ էք: Անոնք դէմ էին աշխարհաբար հայերէնի ստեղծմանը: Ամէնայն դէպս, անոնք կը հրատարակէին հայագիտական հանդէս մը, զորս կոչած են «Բազմավէպ» (ճիշտ ե՞մ), կողքի վրայ կը տպէին նաեւ լատինատառ անունը Bazmavep:

 

Առանց Մխիթարեան հայագէտ հայրերու աւանդին, այսօր մենք շատ աղքատ պիտի ըլլայինք (մշակութային իմաստով): Յիշեցէ՛ք այդ բոլոր բառարաններու, քերական մատեաններու անունները, եւ դուք պիտի հասկնաք այդ ահագին գործը որ անոնք կատարած են հայագիտութեան զարգացման համար:

 

Արեւմտահայ բանաստեղծները, դարձեալ (ընդհանրապէս) գաւառացի հայեր էին:

 

Մնացեալը՝ թաղականներ, հոգաբարձուներ, հոսհոսներ, ամիրաներ են, որոնք կերտեցին «արեւմտահայերէնը»:

 

Դուք չէք գիտեր թէ այդ ժամանակ, բնիկ իստանբուլցի հայերը, որքա՜ն բարձրէն կը դիտէին արեւմտահայ գաղթական գաւառացիներուն:

 

Yes. There was a loss of information when this happened. But you NEED to standardize on one or two dialects so that Armenians can communicate more effectively with one another.

 

Նկատի առած որ կորսնցուցած ենք շատ բան, կը խնդրուի վերադարձ դէպ ի ակունք:

 

Because Istanbul (Constantinople) was the CENTER of Western Armenian life and culture! Where the Armenians had the power to organize the Armenians of the rest of the Ottoman Empire.

 

Որովհետեւ Սութլան Մեհմետ Բացողը (Աստուած իր գերեզմանը բանալ տայ) այդպէս ուզեց: Պրուսայէն բերել տուաւ Յովակիմ անուն մի եպիսկոպոս, եւ իր բացած (քունէյտըդ) քաղաքի մէջ Պատրիարք կարգել տուաւ. ի հակադրութիւն Էջմիածնի եւ Սիսի, եւ որպէսզի հայու քրտինքը, արիւնը այնտեղ հոսի, եւ որպէսզի Հայաստանը դատարկուի, եւ որպէսզի Հայ միլլաթը (սադըկ միլլաթ- հաւատարիմ...) վերահսկելի ըլլայ: Կը ներե՛ք. այդ քաղաքի անունը պաղարիւնութեամբ չեմ կրնար յիշել:

 

 

[Arpa]

Սիրելի Յովհաննէս, Երանի ես ալ քեզ նման սիրալիր եւ, համբերատար ըլլայի եւ կարողանայի ազնիվ խօքով յարաբերիլ: Բայց դժբախտաբար կեանքի փորձառութիւնը ինձ կըստիպէ երբեմն բիրտ լեզու գործածել, քանի երեւի ազնիվ եւ եղբայրական խօսքը ուշադրութենէ կը վրիպի: Պիտի տեսնես որ մեր խօսակիցներէն շատեր միայն պատասխանեն երբ վիրավորականեւշ յարձակողական բառ տեսնեն միւս բոլոր սիրալիր եղբայրական խօսքեըը անտեսելով կամ իբր կատակ առնեն: Մեծ ցաւով երբեմն վիրավորական բառեր կը գործաղեմ բայ երեվի նման բառեր անհրառեշտ են մեր խոսակիցներին աչքը եւ ականջները բանալու: (Պիտի տեսնես որ "աչքը" ասի քանի աչՔ արդէն աչ- ի յոգնակին է):

Յիշիր

"Սեւ աչերէն շատ վախեցիր

Էն մութ անծեր գիշեր է"

Մէջբերում...

Ապա թէ ոչ՝ իւրաքանչիւր հայ, օտար անունները իր ուզածին պէս կը տառադարձէ հայերէնի: Լաւագոյն օրինակը զորս կրնամ տալ. Փաթրիք/Պատրիկ, Կրէկուար-Գրիգոր են:

Կիւլպենկեաններու նախահայրը «Վարդ Պատրիկ» կը կոչուի եղեր: Բառացիօրէն թարգմանած են թուրքերէնի եւ ստացած են՝ GÜL BEK անունը: Յետագային «ն» տառը աճած է Bek անունի մէջ եւ առաջացած է GÜLBENKեան ազգանունը: Մենք ունէինք «Պատրիկ» անունը, որ «իշխան» կամ «տէր» կը նշանակէ: Բայց ահա այժմ չենք գործածեր այդ անունը, որ տգեղ պիտի հնչէ ՝ BADRIG, բայց խորքին մէջ Patric է, հետեւաբար այդ անունը նոր ձեւով կը գրենք՝ «Փաթրիք»:

Մի բան,

Գիտենք որ “կիւլ” նշանակի վարդ, կարմիր, pink/rose/red մենք նաեւ գիտենք որ այդ անիծեալ լեզուով ԲԷՆԿ “beng” նշնակի ԽԱԼ այսինքն մորթային բիծ: Արդիոք կիւլբէնկ նշանակի կարմիր, վարդագոյն խալ?

Յիշում ես սա երգի բառերը?

“Ալ երեսըդ խալայ է,

Բացուած կարմիր լալա է:"

Կամ

"Ալ եղնեմ, ալ եղնեմ թշիդ վրայ խալ եղնեմ"

Նաեւ նկատիր Բենլի-եան /Բենկլի- եան Benli-an մականունը:

 

Note;

I just had to go back and correct where I had typed ԷՐԳ instead of ԵՐԳ.

Who is that sonoafabitch that thought Ե should be where Y is instead of E/Epsilon?

Yeah!

Եայ!!

yech/յեչ up their yegg too!

Do you Gor Gor, Shahan et al, see where I hit both to the east and the west. With all this western keyboard, eastern keyboard, phonetic keyboard Papazian keyboard and kakazian, Tarumian keyboard or Kakumian keyboard. How many keyboards do we need? 8 million? Hs anyone asked us how we want our keyboard set? Russian, Latin, Turkish or just plain Mesropian?

WHERE IS THE LANGUAGE POLICE ??

OK, alright Hang me.

All I want is to see the day when, before I go to ԵՐԿԻՆՔ, no matter how we speak, whether we say ԿԸ ԵՐԳԵՄ(ԿՈՐ) or ԵՐԳՈՒՄ ԵՄ it is ԵՐԳ no matter, not ԵՐԳ as opposed to ԵՐԿ / opus from the Greek Erg/work (do you see the connection of erg to work?)

Edited May 28, 2007 by Arpa