Arpa

Haha! This no laghing matter, but I could not resist to note that April 1 is all fools' day. Seriously. How does Armenia expect to have a full blown airline with superjets etc. when the entire population will fit in one of those jets, who are ready bag in hand to fly away to never fly back? We also read where borajet has grounded their plans of Van- Yerevan flights for lack of potential passengers. The reason Armavia cites their bankruptcy is their debt to the Zvartnots airport while the latter keeps raising their landing fees. We also read elswhere that major airlines, among the British and Lebanese airlines have stopped to fly Yerevan for the same reason. The majority of Armavia's customers were probably Aleppines before the airport there was closed.

Have we spoken about Armenian Easter/Zatik Recipes, except here? http://www.thegutsygourmet.net/br-katah.html http://www.thegutsygourmet.net/armenian.html Maral where are you? What are you cooking for Easter? We have spoken about Christmas recipes, however poor it may be. In general the Thanksgiving and Christmas recipes are based on Hndkahav/Jolokh. http://www.persianpersia.com/images/mimage/87-1473.jpg http://www.persianpersia.com/images/mimage/87-1473.jpg http://boyplusgirldesign.com/wp-content/uploads/2012/12/Moms-Roast-Turkey_thumb.jpg In the west the main Eater dish is Ham/pork. http://imgick.pennlive.com/home/penn-media//img/life/photo/12484590-small.jpg http://imgick.pennlive.com/home/penn-media//img/life/photo/12484590-small.jpg I just saw where this lady of Italian heritage was showing how to prepare the traditional Italian Easter Pie. The recipe was eggs, half a dozen different cheeses and about 3 or 4 different hams, boiled, baked, and of course the Italian Prosciutto/ pork. http://en.wikipedia.org/wiki/Prosciutto I was laughing all along. I could not get over the irony Where as Easter is always pitted against and juxtaposed with the Judaic passover. Yet the main Easter dish is ham/pork while in that other culture pork/ham/swine are a non-kosher anathema. See how disdained those noble animals were;

ԶՐՈՒՅՑ 54. +++++ ԽԱՐՈՒՅԿԻ ՎՐԱ ԿԱՐԵԼԻ Է ՊԱՏՐԱՍՏԵԼ ԽԱՇ, ԽՈՐՈՎԱԾ, ԽԱՇՄԻՍ +++++ Վերնագրի խաշ, խորոված, խաշմիս եւ խարույկ բառերը, բնականաբար, պատահականորեն չեն հայտնվել կողք կողքի: Պարզ է, որ դրանք կապված են իրենց ծագմամբ: Տեսնենք, թե որն է այդ կապը: Դրանց բոլորի արմատն է խար բնիկ հայերեն բառը: Առաջին հայացքից խաշ -ի եւ խաշմիս -ի նմանությունը ակնհայտ է, եւ զգացվում է, որ խաշել բառից են երկուսն էլ: Իսկ խաշ, խարույկ, խորոված բառերի նմանությունն այդքան էլ ակնհայտ չէ եւ պարզաբանման կարիք ունի: Եկեք պարզաբանենք: Նախ տեսնենք, թե ինչ է նշանակել խար արմատը: Խար նշանակել է «այրել, դաղել, կիզել»: Այստեղից անմիջապես երեւում է խարույկ բառի կազմությունըՙ խար արմատից եւ ույկ ածանցից: Խար -ից է նաեւ խարան բառը, որ նշանակել է «երկաթով դաղված, դրա հետեւանքով առաջացած վերքը»: Իսկ քանի որ խարանում էին հանցավորին, դրանից էլ առաջացել է փոխաբերական իմաստըՙ «անարգանք, հանդիմանություն, մեղադրանք»: Առաջին խարանակիրը Կայենն էր, որ սպանեց իր եղբորը, եւ կրում էր Աստծու խարանը: Խար արմատի մյուս ձեւն է խոր -ը, որից ով մասնիկովՙ խորով , որ նշանակել է «կրակի վրա այրելը»: Սրանից մինչեւ խորոված արդեն մի քայլ է: Ահա թե ինչ ներքին կապ կա խարույկի եւ խորովածի միջեւ: Խոր արմատից է խորովու բառըՙ «թոնրում անբոց կրակով խորոված գառ, ուլ եւ այլն» նշանակությամբ: Մնաց մեր բոլորի սիրած խաշը : Ինչպե՞ս է խար արմատից ստացվել խաշ : Պարզվում է, որ խար -ի վրա ավելացել է շ աճականը եւ ստացվել է խարշ, խարշել ՙ «այրել, վառել, ջրի մեջ եփել, խաշել»: Խար -ը ծնել է խարշ , այնուհետեւ խարշ -ի մեջ ր -ն ընկել է, եւ բառը դարձել է խաշ : Այստեղից էլՙ խաշել «ջրի մեջ եռացնելով եփել»: Եվ խաշ ճաշատեսակը եւ մեկի խաշը եփել -ըՙ ծեծելը: Խարշել բառն ունի նաեւ փոխաբերական իմաստՙ «սիրտը մաշել, գութից, խղճմտանքից սիրտը այրել, կտրտվել»: Հիշենք աղեխարշ «աղիքները խաշող, կսկծեցնող, մորմոքող»: Խաշ -ից ունենք խաշու բառը, որ նշանակել է «արգանակ, մսաջուր»: Այժմ գործածվում է նաեւ բոզբաշ ճաշատեսակի համար (ոչխարի մսով եւ զանազան համեմունքներով պատրաստվող ջրիկ կերակուր): Իսկ ինչու՞ բոզբաշ անճոռնի, անբարեհունչ բառի փոխարեն չօգտագործվի մեր բնիկ հայերեն գեղեցիկ խաշու բառը: Նույնը խաշմիս բառի համար, որ նշանակում է «խաշած միսՙ խաշլամա»: Օտար բուղլամա -ի փոխարեն հիմա արդեն կիրառվում է շոգեխաշած հիանալի բառը, եւ լավ կլիներ խաշլամա -ի փոխարեն էլ կիրառել խաշմիս հայերեն բառը: Մեր կերակուրների անվանումների մեծ մասը փոխառություններ են, քանի որ մենք մոռանում ենք մերըՙ բնիկ հայերենը, եւ, չգիտես ինչու, սկսում ենք գործածել օտարինը, որը հաճախ շատ ավելի երկար է, շատ ավելի անբարեհունչ: Արգանակի փոխարեն ասում ենք բուլյոն, բույլոն, թանձրուկի, եփահյութի փոխարենՙ պոդլիվկա, պադլիվկա, աղցանի փոխարենՙ սալաթ, սմբուկի փոխարենՙ բադրիջան, լոլիկի փոխարենՙ պոմիդոր, պամիդոր, պամադոր եւ այլն, եւ այլն: Ժամանակը չէ՞ հետեւողականորեն մաքրելու մեր կերակրատեսակների անունները, ավելի հայեցի, ավելի բարեհունչ եւ դրանով ավելի… մարսելի դարձնելու դրանք:

Next will be #54 Kharuyk-(bonfire), Khash, Khoruats, Khashmis and Khaurma/Khavurma etc.. They are all based on the root word khar/khor as in kharel/kharshel/khashel, khorel/khaurel etc. We have spoken about these under a variety of topic Kharuyk-Bonfire: http://3.bp.blogspot.com/-8gQ-nc1TzFg/UPFUARh_XwI/AAAAAAAAC6A/LdPzkQinvkY/s1600/lohri.jpg http://3.bp.blogspot.com/-8gQ-nc1TzFg/UPFUARh_XwI/AAAAAAAAC6A/LdPzkQinvkY/s1600/lohri.jpg http://hyeforum.com/index.php?app=core&module=search&section=search&do=search&fromsearch=1 http://www.armenianow.com/sites/default/files/img/imagecache/600x400/trndez-celbration-armenia.jpg What are we roasting here, chest-nuts? See # 13 here; http://hyeforum.com/index.php?showtopic=39360 Khashmis? This is the first time I see this word. It is apparently the original Armenian of khashlama. I have spoken about the turkification of Armenian words with the addition of La and Ma suffixes. Look here. What dialect are speaking? Gumri, Lori, or Javakhk? http://kevork.livejournal.com/47920.html?thread=348208 Khashlama, Thezhathoukh (Thezh=hot, and Thoukh=to cook);*** http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=6&pageNumber=874 *** http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=25&pageNumber=256

Is he talking about Dolly Melon Parton? http://1.bp.blogspot.com/-IwwngRuM_Nc/Tw8Hhod4uuI/AAAAAAAADsk/81SS-CGqdr8/s1600/Dolly+Parton.jpg http://1.bp.blogspot.com/-IwwngRuM_Nc/Tw8Hhod4uuI/AAAAAAAADsk/81SS-CGqdr8/s1600/Dolly+Parton.jpg

Shun@ hishe, payt@ qashe. Shan atam@ yev khozi kashin. Shun@ shanits, yerkousn el mi tanits.

Also look here. This is a total surprise to me. Anyone here know a girl named Shamam? Not Shamiram. http://armenian.name/index.php?a=term&d=2&t=1397e SHAMAM -From Armenian shamam (melon sort). As a name it is in use in Armenia since XIV c. We also have Shamik for short and the surname Shamamyan. http://armenian.name/index.php?a=term&d=4&t=1374 ՇԱՄԱՄ -հայ. շամամ բառից: Իբրև անձնանուն հայերի մեջ գործածա- կան է 14-րդ դարից: Կրճատ կոչում են Շամիկ: Կա նաև Շամամյան ազգանունը:

I can't find where I saw it, but look here; http://www.nayiri.com/search?l=en&query=%D5%B7%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B and here; http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=6&pageNumber=1645

http://en.wikipedia.org/wiki/Shamanism

Voch Movses, da ShamaM che ayl ShamaN. Witch-doctor

Yes I am intimately familiar as I have partaken of it. It is the NATIONAL ROYAL**dish of Lebanon It is a highly seasonal*** dish and the anticipation of its advent can virtually be described a national holiday. ** Is the word muluKHia , a corription of muluKia, royal? ***Speaking of seasonal. Is Aveluk , the Armenian royal dish, the answer to mulukhiya? http://en.wikipedia.org/wiki/Mulukhiyah http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/d/d8/Lebanesemulukhiyih.JPG http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/d/d8/Lebanesemulukhiyih.JPG PS. I will let our Lebanese born an raised friend Yervant take over. The reason I know about Mulukhiya is because in Beirut I lived in mostly local native neighborhoods , unlike Bourj Hamoud or Nor Marash.

BTW. Thank you Nane for your kind indulgence. Good to see you. I have sworn to not post in Armenian in this inane HTML format, even if I know how, specially mixing the Latin with Armenian where one will corrupt one or the other. Below we see SEKH - MELON. This is curious. I did not know that in Armenia they use the Arabic word SHAMAM to mean melon. In the Arabic shamam literally means smelly/aromatic. Why in the English a variety of the melon is known as Honeydew? Is it because it smells like honey? http://en.wikipedia.org/wiki/Honeydew_(melon) http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_melons http://www.copilul.ro/_files/36_pepene_galben_1.jpg http://www.copilul.ro/_files/36_pepene_galben_1.jpg My father who claimed to have no sense of smell (even though he loved flowers), hated to buy melons, instead he preferred to buy watermelons/dzmeruk. In Syria the word for melon is battikh, the watermelon is jabas, in Lebanon battikh means watermelon., and melon is shammam. Sekh; http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=6&pageNumber=1960 http://lori.agro.am/index.php?id=4436&tx_ttnews%5Btt_news%5D=6159&cHash=524841fb26b707a7cce0ddc890f8bbe9 Next will be Dzmeruk/Watermelon.

For obvious reasons I will not copy and paste the Armenian text. See it yourself. Are we speaking Armenian like in Gazar, Lobi, Pomidor and Kardofil?** http://lori.agro.am/index.php?id=4436&tx_ttnews%5Btt_news%5D=6159&cHash=524841fb26b707a7cce0ddc890f8bbe9 Today we will speak about TSAGHKAGHAMB, Cauliflower. Literally meaning Cabbage Flower. I had always suspected that it is a made up word translated from another language. Sure enough. See what the Italians call it. Califlora or Califiore, literally Cabbage Flower. In the Italian cabbage is Cavolo. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/25/Cauliflower.JPG Kaghamb- cabbage- kalam in Perso Arabic, See it here. http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=7&pageNumber=1198 http://www.hort.purdue.edu/ext/senior/vegetabl/images/large/cabbage9.jpg http://www.newbeginningshealthwellness.com/resources/cabbage.jpg What am I stupid? Please don’t say pollak How did I not know that the national dish of Poland Golumpki in fact means Kaghamb//Cabbage. http://en.wikipedia.org/wiki/Go%C5%82%C4%85bki http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/Golabki_jacek.jpg Cabbage Roll, Kaghamb Lits, Kaghamb Patook; http://4.bp.blogspot.com/_frV6eg8VeOo/TDEaKqDi9yI/AAAAAAAAAfs/Cw5t545utGY/s1600/stuffed+cabbage+rolls+011.JPG **And they are going to teach us the Armenian language? Where is that senile dotsent/docent RIP, who said that the Diasporans are illiterate. He never told us why he emigrated to the rotten lolik/tomates dolma Diaspora.

Where are our fearless missionaries that used to come here day in and day out preaching Christianity to us.? === We don’t know the ethnicity of the author of the below article. She seems to be either furkish or kurdish. **In their dirty language it is pis ermeni., which is not limited to Armenians but also to pis arab, pis yahudi, pis gavur etc. http://hetq.am/eng/news/24908/turkey’s-islamized-armenians-grapple-with-tragic-roots.html

It is curious that you bring up “chewing”. Tots of that age are keenly sensitive to compression at ascent and decompression at descent when they may experience severe earache. I personally know this. Getting back to chewing, yes chewing gum, if they know how may help, even yawning or sucking on a pacifier/ thumb sucking. See Eustachian Tube.

ԶՐՈՒՅՑ 57. +++++ ՍՄԲՈՒԿ ԵՒ ԼՈԼԻԿ +++++ Այսօր հայերս սկսել ենք գործածել սմբուկ եւ լոլիկ բառերը: Եվ շատ էլ լավ ենք արել, որ սկսել ենք: Այդուհանդերձ, տեսնենք, թե ինչ են նշանակում այս բառերը եւ ինչ ծագում ունեն: Սմբուկ (բադրիջան) բառի համար Հր. Աճառյանը գրում է. «Իբր մեր երկրի համար օտար եւ նորամուտ բերք, պետք է որ ունենա օտար ծագում: Ըստ իս արաբերեն anab (անաբ) «պատինճան» բառն է, որ տվել է նախ հայերեն ամբուկ եւ հետո ա եւ ս տառերի նմանությունից շփոթվելով` սմբուկ »: (Հիշենք շերամ բառը, որն առաջացել է շերաս բառից. ս -ի վրա բութ է դրված եղել, հաջորդ արտագրողները գրել են շերամ եւ ստեղծել նոր բառ: Նույն ձեւովՙ շագանակ, արձագանք եւ այլն: Այս մասինՙ հաջորդ զրույցներում): Այսպիսով, օտարահունչ, դժվար արտասանելի, հաճախ շփոթություն առաջացնող պատինճան, բադրիջան, բակլաժան եւ այլ բառերի փոխարեն կամա-ակամա ստեղծվել է սմբուկ հայերեն բառը, որն, ի դեպ, Հայկական հանրագիտարանում գործածված է բադրիջան բառի փոխարեն: Դրանից անցել է արդեն մոտ 30 տարի, եւ մինչեւ օրս էլ լեզվաբանները վիճում ենՙ ընդունե՞լ սմբուկ բառը, թե՞ ոչ: Այստեղ տեղին է հիշել մի խընդուկ. թեեւ բժիշկները շատ չարչարվեցին, այնուամենայնիվ, հիվանդը առողջացավ: Հիմա լեզվաբաններինն է. այնուամենայնիվ, սմբուկ -ը կյանք է մտնում: Սա մի օրինակ է, թե լեզվում պատահականորեն ինչպես են ստեղծվում բառեր: Ամերիկայի հայտնագործումը աշխարհի շատ ժողովուրդների տվեց լոլիկ բանջարեղենըՙ տոմատը, պոմիդորը կամ ոսկեխնձորը: Ամերիկայի բնիկներիՙ ացտեկների լեզվով թարմ պոմիդորը կոչվում էր տոմատ : Երբ իսպանացիները թարմ պոմիդորը բերեցին Եվրոպա, այնտեղ նրան կնքեցին պոմի-դ-օրո ՙ «ոսկեխնձոր», իսկ տոմատ սկսեցին ասել նրա մածուկին: Հայերը պոմիդորը կոչեցին լոլիկ : Եվ լավ է, որ թե՛ հանրագիտարաններում, թե՛ բառարաններում այդպիսի անվանումով է ամրագրված այդ բանջարեղենը: Լավ է, որ այժմ օտարախառն տոմատի մածուկ -ի փոխարեն ասում ենք լոլիկի մածուկ, պոմիդոր -ի փոխարենՙ լոլիկ : Հուսանք, որ մոտակա տարիներին լոլիկ -ը վերջնականապես դուրս կմղի պոմիդոր -ին, իսկ սմբուկ -ըՙ բադրիջան -ին:

Next will be SMBUK and LOLIK, Eggplant and Tomato. Often the author ends his entry with some regret and a wish that we get back to basic Armenian and drive all those foreign words. See the last sentence. Can we all please speak Armenian?? Badrijan?? Whoever placed this on Wiki I suspect by someone from Iriwan karabok, Allah Verdi or Azizbekov**. The contributor should have their mouth washed with soap or filled with hot pepper. Bernid erkou kilo karmir piper/taqdegh, Aleppo pepper. Smbouk in parenthesis? Of course, badrijan is the native Armenian , vs Smbouk a foreign (Diasporan) word? And these people will teach us the Armenian Language??? ** The previous, soviet times name of the region of Vayots Dzor. ==== http://lori.agro.am/index.php?id=4436&tx_ttnews%5Btt_news%5D=6159&cHash=524841fb26b707a7cce0ddc890f8bbe9 === See pg. 2263 / 2705 http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=7&pageNumber=2263 Above we see that the word was from Ambouk from the Arabic Anab where the Ayb was misread as Se, ending as Smbouk. I did not know this, that in the Arabic the eggplant is also known as Anab. http://www.verbace.com/arab_dict/%D8%A3%D9%86%D8%A8.htm See how the fruit from India was introduced to Europe by the Arabs. http://en.wikipedia.org/wiki/Eggplant Here is why in the English it is known as Eggplant. See the pictures below. http://pics.davesgarden.com/pics/2002/09/24/SandraWells/a5a2c5.jpg http://en.wikipedia.org/wiki/File:Three_Types_of_Eggplant.jpg And now to Lolik. See lolik at #43 ; http://hyeforum.com/index.php?showtopic=32417&st=40 I cannot find any origin or the etymology of the word. Who, when, where and why used the term first? The Hanragitaran has a whole monograph about Lolik where they talk about the origin of the fruit (America) , and its Botany, yet no word about the where, who and why of the word Lolik.

Os this a warning shot? Who ordered it? Of course, in the end they tell us that the perpetrator is a ceazy person on furlough from the local insane asylum. See the rest here; http://hetq.am/eng/news/24786/attempted-assassination?-hovannisian-hq-criticizes-cops-for-failing-to-take-timely-action.html

ԶՐՈՒՅՑ 110. ++++ ՍԵՐ ԵՒ ՍԷՐ ++++ Սեր -ը բնիկ հայերեն բառ է, նշանակում է «ցեղ, տոհմ, ծնունդ, սերունդ»: Սերել ` «սերունդով աճել, բազմանալ»: Այս սեր -ը եւ կաթի սեր -ը համանուններ են, եւ գրաբարում էլ գրվել են նույն ձեւով: Նույն արմատից է նաեւ սեռ բառը, որը հնում նշանակել է «ազգ, ցեղ, տոհմ», ինչպես նաեւ «քերականական սեռերըՙ ներգործական սեռ, կրավորական սեռ եւ չեզոք սեռ»: Նույն արմատից է նաեւ սերմ բառը, որ նշանակում է «բույսի կամ կենդանու սերմ, ցեղ, սերունդ»: Ռուսերեն семьа «ընտանիք» բառը նույնպես սերմ արմատից է: Այսինքն, բանից դուրս է գալիս, որ հայերս նվիրական զգացմունքը եւ կաթի սերը նույն բառով ենք գրել: Արդյո՞ք այդպես է: Պարզվում է, որ այդպես չէ: Զգացմունքը գրվել է է -ով` սէր : Նշանակել է «սեր, բարեկամություն, մտերմություն, սիրահարություն»: Բնիկ հայերեն բառ է: Հնդեվրոպական նախալեզվում նախնական նշանակությունն է «պառկել, հանգստանալ»: Այսինքնՙ գրաբարում ունեցել ենք երկուՙ սեր եւ սէր բառերը: Առաջին սեր-ը նշանակել է թե՛ «տոհմ, ցեղ, ծնունդ, սերունդ», թե՛ «կաթի սեր»: Իսկ զգացմունքիՙ սիրո համար առանձին բառ ենք ունեցելՙ սէր , որն, ըստ Մանուկ Աբեղյանի հնչել է մոտավորապես այսպեսՙ սեյր : Ուշագրավ է, որ սիրուն բառը ծագել է սէր արմատից: Զուր չէ, որ հայկական առածն ասում է, որ սրտով սիրածն է սիրուն: Սկզբնական «պառկել, հանգստանալ» իմաստից անցնելով «տուն, ընտանիք» իմաստին` հասնում է «սեր, սիրելի, սիրական, սիրասուն» նշանակություններին: Էլ որտեղ մարդ կարող է պառկել, հանգստանալ, եթե ոչ տանը:

Ser, Serr and Seir Three homophonic words that are unrelated and have totally different meanings. It is all in the spelling. Ser- Se Yech Re means cream. Serr- Se Yech Ra means gender, sex.** And the most controversial… Seir- Se E Re means love. The reason I spelled it as Seir is to emphasize that the middle letter is E not Yech. How do we know? In declension the E turns to I as in sirel. Ser- cream does not. One wonders what tose clowns were smoking when they changed the Armenian orthography. Haven’t we had enough of this comedy already? In case thry have not heard, there is no soviet anymore. **During our youth, when we were at the threshold of puberty there was a book that was passed around _Sern ou Serr@, Love and Sex.

ԶՐՈՒՅՑ 43. ++++ ԱՒԱՆԱԿԸ Է՞Շ Է++++ «Հեծեալ յէշ եւ յաւանակի իշոյ»: Ավետարան ըստ Մատթեոսի Սա կարելի է թարգմանել այսպեսՙ «Հեծել էին էշեր եւ էշերի ավանակներ»: Ի՞նչ է նշանակում էշի ավանակ : Համենայն դեպս մեր այսօրվա մտածողությամբ առնվազն տարօրինակ է: Ի՞նչ տարբերություն էշի եւ ավանակի միջեւ: Նախ տեսնենք, թե ինչ է ավանակ -ը: Եթե բառն այս տեսքով փնտրենք դասական ուղղագրությամբ բառարաններումՙ չենք գտնի: Քանի որ այս բառի դասական գրության ձեւն է յաւանակ կամ յովանակ : Նշանակել է «չորքոտանիների ձագ, հատկապես էշի, ձիու, նաեւ եղնիկի»: Ահա թե ինչ է նշանակում էշի ավանակ -ը, այսինքնՙ էշի ձագ: Սա բնիկ հայերեն բառ չէ, այլ փոխառություն պահլավերենիցՙ յաւանակ, յովանակ : Պարսկերենում բառը հնչում է ջուվան , նույն կերպ ՙաֆղաներենում, քրդերենում: Բոլորն էլ նշանակում են «մատաղատի, երիտասարդ»: Պարսկերենից փոխառել են նաեւ թուրքերը, որտեղ բառը հնչում է ջիվան եւ նշանակում է «երիտասարդ»: Բառը ռումիներենում հնչում է ջուբան եւ նշանակում է «սիրահար»: Ռուսերեն юный բառը նույն արմատից է: Դե, որտեղՙ երիտասարդը, այնտեղ էլՙ սիրահարը: Ահա թե կենդանու մատղաշի անունըՙ ավանակ -ը, ջիվան -ը, ինչպես է տարածվել մարդկանց վրաՙ նշանակելով «երիտասարդ» եւ «սիրահար»: «Իմաստի զարգացումը ճիշտ այն է, ինչ որ Մոկաց արդի բարբառով ջըվան ՙ «քուռակ»: Այսպիսով, մի կողմից սիրահար եւ մյուս կողմից քուռակ միեւնույն բաներն են», - գրում է Հր. Աճառյանը: Այժմ դառնանք մեր էշ -ին: Ինչպես գիտենք, մի շարք լեզուներում էլ կա այս բառը. թուրքական, սեմական լեզուներում, ինչպես նաեւ եվրոպական լեզուներում ՙհունարենում, լատիներենում, գերմաներենում, ֆրանսերենում, անգլերենում, ռուսերենում եւ այլն: Այս բոլորի ծագումը նախապես սեմական էր համարվում: Երկարատեւ բանավեճերից հետո աշխարհի գիտնականները եզրակացրին, որ բառը փոխառված է փոքրասիական մի լեզվից: Հետագայում պարզվեց, որ այդ լեզուն հայերենն է, եւ հայոց էշ բառը դառնում է բոլոր այդ բառերի մայրը: Հայաստանի մեջ էշն ու ջորին շատ ընդարձակ գործունեություն ունեին երկրի լեռնոտության պատճառով: Նրանց միջոցով վաճառականները երկրեերկիր առեւտուր էին անում, շենացնում երկիրը, կառուցում տուն ու եկեղեցի: Իշաբուծության զարգացման ապացույց է էշի ընտանիքին վերաբերող բառերի առատությունը հայերենում. այսպեսՙ ցիռ, ջորի, մտրուկ, իշայր, իշավայր, մուղ : Հետաքրքիր է, որ Հայաստանի Մոկք նահանգի երեք գավառները կոչվել են էշի անունովՙ Իշայր, Մյուս Իշայր, Իշոց : Հնարավոր է, որ սա եկած լինի վաղնջական ժամանակներից, երբ էշը համարվել է տոտեմ: Այսօր էշը գրեթե իսպառ վերացել է մեր կենցաղից. նրան փոխարինել են մերսեդեսն ու ինքնաթիռը, գնացքն ու բեռնատարը: Բայց էշ -ը մնացել է մեր բառ ու բանի մեջ, եւ ոչ մի մեքենա նրան դուրս չի մղի այնտեղից: Երբեք « Էշ նստելը մի ամոթ է, իջնելըՙ երկու » առածի փոխարեն չենք ասելուՙ «Մերսեդես նստելը մի ամոթ է, իջնելըՙ երկու», կամ « Էշ-էշ խոսել »-ի փոխարենՙ « Մերսեդես-մերսեդես խոսել »: Չնայած « Էլի իր էշն է քշում » ասելու փոխարեն կարող է մի օր ասենք. « Էլի իր ջորին է քշում »ՙ նկատի ունենալով «Ժիգուլի» մեքենան: Եվ մի բան էլ երբեք չի մոռացվի. Քրիստոսը էշ նստած մտավ Երուսաղեմ:

Next we will see the origin and meaning of- Esh, eshek and (y)aWanak. Please observe that in traditional orthography it is Hyun, U/W not Ve/V. Donkey, ass and colt. We will begin with (y)awanak, the young of horse, donkey and at times that of some deer. I spelled it with a Y in parenthesis as it seems to come to us from the phl. Jouwan, which in time evolved to Jivan. We will also see how at one time the donkey and the mule were such venerated animals in a mountainous and rugged land, where only they could travel and act as trucks. Here is what we wrote sometime ago; http://hyeforum.com/index.php?showtopic=22276#entry261038 Next we come to esh. No, eshek is not furkish, it is the diminutive and endearing eshik/ishouk. All credible linguists agree that it is an Indo-European word. After a long search they agreed that it comes from a language of Asia Minor, and that language is Armenian. From where everyone, both in the east and west adopted it. Also note above the Sanskrit ashva.

ԶՐՈՒՅՑ 37.+++++ ՀԱՅՈՑ ԴԻՄԵԼԱՁԵՎԵՐԸ++++ Այս անգամ կանդրադառնանք մեր մեջ ընդունված եւ չընդունված դիմելաձեւերին, կներկայացնենք դրանց ծագումը: Հետեւությունները պետք է միասին անենք: Եվ այսպես, այսօր ամենատարածված դիմելաձեւիՙ պարոնի մասին: Հայոց մեջ առաջին անգամ պարոնը գործածվել է Կիլիկյան Հայաստանում: Նշանակել է «իշխան, մեծավոր»: Առաջացել է ֆրանսերեն բարոն «իշխանավոր» բառից, որը գալիս է գերմաներեն բարո «ազատ մարդ» նշանակությունից: Արեւմտահայերը հետագայում գրել են պարոն , որ կարդան բարոն : Մենք հիմա պարոն գրում, պարոն արտասանում ենք: Հարց է առաջանումՙ ինչու՞, երբ մենք ունենք մի քանի հիանալի բառ: Դրանցից առաջինը տիար բառն է: Տիար բառը ծագում է տիայր կամ տէայր ձեւից, որը կազմված է տէ - մեծ եւ այր - մարդ բառերից: Այսինքնՙ «մեծ մարդ»: Հետագայում տիայր -ի յ -ն ընկել է, եւ ստացվել է տիար հիանալի դիմելաձեւը, որը թե՛ հնչողությամբ, թե՛ ստուգաբանորեն խիստ հայեցի է եւ հանձնարարելի: Ընդ որում, այս բառը ժամանակին հաստատել է տերմինաբանական կոմիտեն, հետագայումՙ նաեւ լեզվի պետական տեսչության Հայերենի բարձրագույն խորհուրդը: Տիայր -ի հնչյունափոխված մեկ այլ ձեւն է տէր -ը: Այստեղ միանգամից ասենք նաեւ տիկին բառի մասին, որը, նախորդի նմանությամբ, նշանակում է «մեծ կին»: Այժմ տեր -ը դարձել է միայն հոգեւոր դասի ներկայացուցիչներին դիմելու ձեւ: Մյուս հիանալի դիմելաձեւը ընկեր բառն է, որը հիմա, ցավոք, կիրառվում է միայն մի շերտի կողմից: Ըստ Հր. Աճառյանիՙ առաջացել է ընդ կեր «միասին ուտող, հացակից, ճաշակից» ձեւից: Ինչպես ընտիր -ըՙ «ընդ դիր» ձեւից եւ այլն: Կա նաեւ «միասին գործող, գործակից» մեկնաբանությունը: Ինչ էլ լինիՙ ընկեր բառը մնում է հիանալի դիմելաձեւ: Հաջորդ դիմելաձեւը, որն այժմ բավականին տարածում է գտնում եւ շատ խրախուսելի է, եղբայր ձեւն է: Դուք, իհարկե, հիշում եք եղբայր բառի ծագումնաբանությունը: Հիշում եք, թե ինչպես ռուսերեն բրատ , հայերեն եղբայր բառերը ծագել են նախալեզվի բհրատեր բառից: Եղբայր -ից ստացվել է աղբայր - աղբեր - աղբար - ախբեր - ախպեր : Ահա թե որտեղից է ախպար -ը: Իսկ ախպեր -իցՙ ապեր, ապե եւ ապ : Այսինքնՙ ապ -ը նույն եղբայր բառի կրճատված ձեւն է: Հաջորդը հորեղբայր -ն է, որն իր երկարության պատճառով կարծեք թե չի դառնում հաճախ գործածվող դիմելաձեւ: Փոխարենը մեր լեզու մուտք է գործում հոպարը , որը հորեղբայր -ի հնչյունափոխված ձեւն է: Թող մուտք գործի, ինչ կա որ: Ձյաձյա -ից, ձաձա -ից, դյադյա -ից, դյադ -ից հաստատ որ լավն է: Եթե խոսք բացվեց ձյաձյա -ի մասին, նշենք նաեւ քեռի դիմելաձեւը: Կարծիք կա, որ առաջացել է քույր բառի սեռական հոլովիցՙ քեռ : Ինչպես, օրինակ, քեռայրը , որը նշանակում է «քրոջ մարդ, ամուսին»: Քեռի -ն, որպես դիմելաձեւ, հայերենին խորթ պատճենում է, ռուսերենից եկող, այդ պատճառով էլ չի մտնում մեր լեզվի շատ գործածական շերտի մեջ: Որոշ շրջաններում կիրառում են հարգելի դիմելաձեւը: Հարգելի -ն առաջացել է արգ պարզ արմատից, որ նշանակում է «պատվական»: Ունենք մեծարգո , այսինքնՙ «մեծապատիվ», անարգ ՙ «նվաստ, ստորին»: Մի քանի խոսք էլ կանանց դիմելաձեւերի մասին: Տիկին բառի մասին արդեն խոսեցինք: Այսօր, ցավալիորեն, մեր լեզվում տիկին բառի փոխարեն արմատացել է մի ժարգոնային անճոռնի բառՙ տյոտյա, (տոտա, ծյոծյա) , որը, ինչպես ասացինք նախորդ զրույցներում, նշանակում է «տատիկ»: Ունենք օրիորդ գեղեցիկ բառըՙ «կույս աղջիկ» նշանակությամբ, կամ, ավելի լայն իմաստովՙ «ընդհանրապես կին»: Կարծիք կա, որ առաջացել է շումերերեն օար «էգ» բառից, կամ ուրարտերեն «տեր» նշանակությունից: Մորաքույր դիմելաձեւը նույնպես դուրս չմղեց օտար ծյոծյա -ին: Երկար է, կարճացնում են, դառնում է մորքուր կամ մոքիր , որոնք արդեն ծաղրական իմաստ են ձեռք բերել: Մայրիկ բառը մնում է անգերազանցելի ծեր կանանց դիմելու համար, ինչպես որ հայրիկ -ըՙ տարիքով տղամարդկանց: Մյուս դիմելաձեւը աղջիկ -ն է: Աղջիկ բառը առաջացել է աղիջ կամ աղիճ բառից, նշանակում է «կույս, մանկամարդ կին, դուստր, դիցուհի»: Հետաքրքիր է, ո րկոչական ձեւըՙ աղջի, ախչի , լայն տարածում ունի, բայց համարվում է ոչ հանձնարարելի: Դա, ամենայն հավանականությամբ, երկրորդ նշանակությունից է գալիս, որ էՙ «անբարո»: Այդպես է նաեւ վրացերենում, թուրքերենում, ֆրանսերենում, երբ աղջիկ բառի երկրորդ իմաստն «անբարո կին»-ն է: Ժողովրդական ստուգաբանությամբՙ Ադամը կենդանիների մեջ երբ չգտավ կին, գոչեց. «Ա՜հ, չիք», ասել կուզերՙ աղջիկ : Եվ աստված ստեղծեց Եվային: Իհարկե, կան նաեւ բարբառային դիմելաձեւերՙ նան, նանի, անա , որոնք գալիս են շատ հին լեզվաշերտից: Վերջում ավելացնենք մի քանի բարբառային դիմելաձեւեր, որոնք կրճատվել են գոյականներից: Ծո ՙ արական կոչական ձայնարկություն: Վրացերեն ծուլի ՙ «տղա» բառից: Նույնն ենՙ ձո, ձա : Ատա, ադա կամ արա ՙ կրճատված է այ տղա ձեւից. այ տղա - այ տա - ատա : Իսկ տ -ն ր հաճախ է դառնում: Չնայած կարծիք կա, որ արա դիմելաձեւը գալիս է Արա աստծու պաշտամունքից:

Next will be some honorific and reverential terms of endearment and nomenclature, greeting and addressing of friend and family. We have spoken about many of these terms under a variety of topics. On top of the list is Baron, and how that Franco-German term turned to Paron in Kilikia. See how Hakob Baronian writes his name in the stambol orthography which in turn, in Yerevan turns to Paronyan. See also how Ti-ayr/ grand gentleman turned to Ti-ar/Ter, just as Ti-Kin/ Grand lady. To not forget Qeri/husband of the sister/aunt, and Hobar from horeghbayr/paternal uncle. How moraquyr turns to moqqur. In the Marash dialect it is known as Mrqir, and the wife of the uncle is Qerkin. No, no. It does not means fat lady.** This is interesting. See where that less honorific address ARA/ara/ay- tgha/a-ta comes from. See #6 here; http://hyeforum.com/index.php?showtopic=29435#entry300691 ** Not over until the Fat lady sings; http://www.youtube.com/watch?v=dIVfbylUU-M

You means this Liz Chater? http://hyeforum.com/index.php?showtopic=5020#entry290621 And many more articles by her