Armenian Words In արաբերէ�

[Johannes]

Սիրելի Զարթօնք, ուրախ եմ, որ իրանագէտ մը կայ մեր մէջ .յանձինս քեզ:

 

Ուրեմն՝ Բուխարա = Բախտ արան, Մազանդ արան, Ճեմ արան, օրօրան/աւրաւրան, Փայտակ արան, ուսուցչ արան, գործ արան, պէտք արան, սպանդ արան, հետեւցունենք (շատ պոլսահայերէն եղաւ) որ «արան», վայր նշանակող բառակերտ ածանց է:

 

Նախապէս գրած էի Արփային, որ Քեսապի գիւղերէն մին կը կոչուի. «Սկիւրան», որ կը նշանակի «Հնավայր», ըստ հալեւոր Նոֆեր պապուկի:

 

Նա ասաց, որ սա թուրքերէն բառ է «էսկի»=հին եւ «որան»=վայր:

 

Իրանեանը իր բազմապիսի լեզուներով, բարբառներով, տարբերակներով ահագին ազդ թողած է, այսպէս կոչուած «թուրքերէնի» վրայ, տակաւին այն օրէն երբ այդ մոնղոլոյիդները կը թափառէին բուն թուրքեստանում (արեւելեան միջին Ասիա ?):

 

Պարսկերէնի իմացութեան բացակայութեան, այդ հազարաւոր բառերը, որոնք մուտ գործել են թուրքերէնի մէջ, կարծում ենք. թուրքական ծագումով բառեր են, մինչ՝ իրանեան են:

 

Օրինակ՝ Շիրին=քաղցր (թուրքերէնը՝ «տատլը» է): Սիահ = Սեաւ (թուրքերէնը՝ «կարա»): Բեյազ (արաբերէն) = Սպիտակ, սասունցիք Սիպտակ կասէին. կարծեմ, (թուրքերէնը՝ «ակ»):

 

 

[Johannes]

A bonus for you. Foreign words in Armenian.http://www.armeniapedia.org/index.php?titl...rs_-_Dictionary[/quote]

 

 

 

Dear Arpa, I have many notices about the page, which you presented to us.

 

I yearned writing in English.

 

Բախշիշ - դրամական պարգեւ

 

Սա նոյն բաշխիշ բառն է, որից՝ բաշխել (նուիրել, տալ)

 

Բոշա – գնչու

 

Երկուքն ալ հայերէն են:

 

Դերեբեյի - 1. ավատատեր

 

պէտք է լինի՝ ձորապետ, աւազակ:

 

Բեթեր – վատթար

 

Սա դարձեալ մի փաստ է. թուրքերէնի վրայ պարսկերէնի ազդեցութեան վերաբերեալ: (bad/worst , vat/vattar & turkish ''beter'' are indo european origin words).

 

Բեստիլ – պաստեղ

 

Թերեւս «Բեստիլ» հայ բարբառէ մը անցած է անոնց լեզուին:

 

Բերբեր – սափրիչ

 

Սա անգլերէն «barber» բառն է օրհնեալ:

 

Բուխարի փափախ

 

Բուխարա երկրում պատրաստուած իր: Նախապէս գրած էինք երկիր-իր անուններու երկւութեան մասին: Արաբերէն առմման(նուռ)/Արման(Հայ)

 

Դարվազ – դարպաս

 

Նոյն բառն է չէ՞: Գրած էի Դար(շրջանաձեւ պարիսպ, ցանկապատ, տուն բառի մասին, որից կազմեալ է՝ Դար+Բաց, թերեւս) B/V փոխանցումներ շատ լեզուներում կան, ներկայացնեմ ՝ Վենետիկ Venezia եւ արաբերէն Բենդեկիա, որ նշանակի Վենետիկ, Avi Cenna, որ «Իբն Սինա» անուանբ գիտունի իտալական ձեւն է:

 

 

Edited May 18, 2007 by Johannes

[Zartonk]

Սիրելի Զարթօնք, ուրախ եմ, որ իրանագէտ մը կայ մեր մէջ .յանձինս քեզ:

 

Ուրեմն՝ Բուխարա = Բախտ արան, Մազանդ արան, Ճեմ արան, օրօրան/աւրաւրան, Փայտակ արան, ուսուցչ արան, գործ արան, պէտք արան, սպանդ արան, հետեւցունենք (շատ պոլսահայերէն եղաւ) որ «արան», վայր նշանակող բառակերտ ածանց է:

 

Նախապէս գրած էի Արփային, որ Քեսապի գիւղերէն մին կը կոչուի. «Սկիւրան», որ կը նշանակի «Հնավայր», ըստ հալեւոր Նոֆեր պապուկի:

 

Նա ասաց, որ սա թուրքերէն բառ է «էսկի»=հին եւ «որան»=վայր:

 

Իրանեանը իր բազմապիսի լեզուներով, բարբառներով, տարբերակներով ահագին ազդ թողած է, այսպէս կոչուած «թուրքերէնի» վրայ, տակաւին այն օրէն երբ այդ մոնղոլոյիդները կը թափառէին բուն թուրքեստանում (արեւելեան միջին Ասիա ?):

 

Պարսկերէնի իմացութեան բացակայութեան, այդ հազարաւոր բառերը, որոնք մուտ գործել են թուրքերէնի մէջ, կարծում ենք. թուրքական ծագումով բառեր են, մինչ՝ իրանեան են:

 

Օրինակ՝ Շիրին=քաղցր (թուրքերէնը՝ «տատլը» է): Սիահ = Սեաւ (թուրքերէնը՝ «կարա»):

 

 

Շնորհակալ էմ սիրելի Յովաննէս:

 

Գրեցիք ըստ թուրքերէնում իրանական բազմատեսակ լեզուների կարևոր դէրի մասին, ուրը խոր և անմերժելի կապակցութիւն է համեմատ այտ լեզվի մէրօրյա վիճակին: Իրանի դաշտավայրը անցնէլից դէպ արևելք, ասիական մոնգոլ այտ ցեզի լէզուն (այլ և հասարակ ապրուստ և մշակույթը) փոփոխվեց շատ մէծ տեսքով, այնքան որ մոտ 60% թուրքերէն բառերը աճում ունին Իրաներէնից: Մինճ այսոր էլ կէս պարսկերէն կէս արաբերէնի է նմանում:

 

Բեյազ (արաբերէն) = Սպիտակ, սասունցիք Սիպտակ կասէին. կարծեմ, (թուրքերէնը՝ «ակ»):

 

Հետաքրքիր է իմանաս որ պարսկաստանի հատուկ հայաբնակ գավարներում գիւղբարբարով այս գույնը կոչում էն <<սպտաակ>> (spták):

 

 

 

[Johannes]

Եթէ այսպէս՝ հեշտաբար «սպի»ն «սիպ» է դառնում, կամաց կամաց կը մօտենանք «Սիփան» անուան ստուգման:

Ձիւնածածկ լեռը սպիտակին էր տալիս:

[vartahoor]

Ուստի կուգաս ՂԱՐԻԲ ԲԼԲՈՒԼ,

PPS. Can anyone find the text of that song by Sayat Nova? I couldn't find one.

 

Ուստի՞ գու գաս ղարիբ1 բըլբուլ,

Դու մի´ լաց լի, յիս իմ լալու,

Դու վարթ պտռե, յի´ս գոզալին2,-

Դո մի´ լաց լի, յի´ս իմ լալու:

 

Ա´րի, բըլբուլ, խո´սի բարըն3,

Օխնըվի քու էկած սարըն.

Քի վարթն էրից, ինձ իմ յարն,-

Դո մի´ լաց լի, յի´ս իմ լալու:

 

Ման իմ գալի դիլդարի4 հիդ,

Վունց ղարիբ բըլբուլ խարի5 հիդ.

Դու վարթի հիդ, յիս յարի հիդ,-

Դո մի´ լաց լի, յի´ս իմ լալու:

 

Սալբուի6 նման կանանչ իմ,

Ե´կ խոսի՝ ձայնիտ ճանանչ իմ,

Դո վա՜րթ կանչե, յիս յա՜ր կանչիմ,

Դո մի´ լաց լի, յի´ս իմ լալու:

 

Ղա´րիբ բըլբուլ՝ ձայնըտ մալում7,

Յիս ու դուն էրվինք մե հալում8.

Սայաթ Նովեն ասաց՝ զա´լում9,-

Դո մի´ լաց լի, յի´ս իմ լալու:

 

1. Ղարիբ: Օտարական, պանդուխտ

2. Գոզալ: Գեղեցիկ, չքնաղ, աղավնյակ

3. Բարը, բարի: Թեկուզ, գոնե: Ազատ, զերծ մեղքից. ավելի շուտ ենթադրում ենք հայերեն բարի-ն, քան խոսի´ր թեկուզ, խոսի´ր գոնե:

4. Դիլդար: Մխիթարող, սփոփող, սիրտը գերող,սիրուհի, գեղուհի, սիրահար

5. Խար: 1. Փուշ, վարդի փշիկն 2. Վարդիվնասատու (միջատ) «Յիս բլբուլ իմ, վարթըս մնաց խարումն» -վարդըս մընաց խարին (միջատին), հանգի համար խար բառիբռազբոսիկ տրականը (եթե ցեխ բառի իմաստով չէ) 3. ստոր. «Շախաթայի ասողին խար չի սանի» Շախաթայի ասողին չես նվաստացնի, չես անարգի:

6. Սալբի: Նոճի, կիպարիս. սալբու դալ –նոճիի ճյուղ:

7. Մալում: Ճանաչելի, յայտնի, հասկանալի: معلوم

8. Հալ: Վիճակ, դրություն, առողջություն, ուժ حال

9. Զալում: Անգութ, տանջող, բռնակալ, ճարպիկ, հնարագետ: ظالم

 

Սայաթ Նովա

Հայերեն, Վրացերեն, Ադրբեջաներեն

Ժողովածուից

Կազմեց, խմբագրեց և ծանոթագրեց

Մորուս Հասրաթյան

Երևան, 1963 թ.

Edited May 18, 2007 by vartahoor

[Johannes]

http://www.armeniapedia.org/index.php?titl...rs_-_Dictionary

 

Ինչու այտ Ուզբեք քաղաքը Բուխարա է կոչուել եւ Ռոմանիայի մայրաքաղաքը Բուխարեստ?

Դեփիկ – աքացի: երկուսն էլ հայերէն կարելի է համարել: «Դեփիկ» բնաձայն է թերեւս, նոյն ծագումն ունի դմբդմբոց, տմփոց, դփոց որոնք կը նշանակեն ծեծուըռտուք:

 

Դիբ – հատակ: Deep անգլերէն բառը նկատել: Հաւանաբար իրանեան է:

 

Դյուրգար (Դիւրկար) – ատաղձագործ: Պետրոս Դուրեանն իր ազգանունը այս «դիւր» կամ «դուր» բառէն վերցուցած է, որ նշանակէ (թերեւս). Awl, auger, borer (արդեօ՞ք) եւ «կար» (գործ-աշխատանք) բառը:

 

Դոնյաղի – ճրագու: այստեղ հայերէնը պիտի մեկնաբանեմ. Հաւանաբար ճրագու չէ բառը, այլ՝ ճրագիւղ, վասնզի ճրագ վառելու համար գործ ածում էին պարխարի դմակը:

 

Թաբախ - մատուցարան, ափսէ: Նախապէս գրած էի. «տապք/տաք որից տապակել/տապկել, հետեւաբար «տապակ» հայերէն է եւ նշանակում է՝ ձեթով կամ իւղով ճաշ եփելու հարմարեցուած մետաղեայ աման:

 

Թազա - նոր, թարմ: Հաւանաբար հայերէն՝ «թեժ» (տաք) բառը ազգական է «թազա» պարսկերէն բառին:

 

Թախդա – տախտակ: Նոյն բառն է ծագումով:

 

 

[Johannes]

Փահլեվան – լարախաղաց: Կարելի է գրել նաեւ պահլեւան: Կը կարծեմ սա պահլաւ ժողովուրդի անունէն առաջացած է: Արաբներն ալ կը գործածեն ֆահլաւան ձեւով: Գրուած է թէ. պահլաւունիք պարթեւական ծագում ունին: Հայերէնի մէջ կայ «պարթեւ հասակ» բառակապակցումը, որ կը նշանակէ՝ բարձրահասակ: Գրած էինք «սակ» ժողովուրդի մասին (ոմանց կարծիքիով այս ժողովուրդը նոյն Scythներն են), որոնց անունով կազմուած է «հսկայ» բառը: Գրած ենք նաեւ Պարոյր Սկայորդիի մասին եւ այժմ «ազրբեջան» կոչուած, բայց իրականին մէջ պատմական Աղուանքի Caucasian Albania տարածքին գտնւող ՇԱՔԻ (Սակաշէն) քաղաքի մասին: Պահլեւան կը նշանակէ նաեւ՝ ըմբիշ wrertsler:

 

Քալփաթին – աքցան: Ես լսած եմ քալփաթան, որու ճիշտ ուղղագրումը թերեւս այսպէս է . կաղպատան: Բազում բառեր պատահաբար չեն արձանագրուած մեր մատենագիրներու կողմէ, կամ արձանագրուած են, սակայն պատերազմական արհաւիրքի ընթացքին առյաւէտ կորսուած են մատեանները եւ արձանագիր տողերը:

 

Քամար, քյամար – գոտի: Սա նոյն «կամար» բառն է

 

Քարաքոլ (արաբ.) – ոստիկան Սա արաբերէն չէ, այլ՝ թաթար-թուրքերէն եւ կը նշանակէ ոստիկանատուն, որու արաբերէնն է՝ մախֆար:

 

Քարթուշ – վառոդ: Չէ, սա փամփուշտն է, որու մէջ կը լեցուի վառոդը:

 

 

Քելեփչե – ձեռնակապ: Հայերէն՝ կողպ-կաղպ-lock-cast եւ պարսկերէն՝ չա ածանցը, որ կը գտնենք նաեւ «քամանչա» բառին մէջ: Calapcha

 

Քենքյուլ – մազափունջ: Կարծեմ «խոպոպ» բառը, աւելի ճիշտ թարգմանը կ'ըլլայ:

 

Քեչա, քեչե – թաղիք: Ուրեմն բոլոր քեչեճեանները, թաղիքեան կրնանք կոչել:

 

Քիսա - 1. դրամապանակ: Նոնյ քսակն է (տոպրակ), որ վերը տեսանք:

 

Քիրեջ – կիր: Մեսրոպեան արտասանութեամբ կարելի է այսպէս գրել՝ կիրաճ:

 

Քյար – օգուտ: Բազում տեղ եւ անգամ մեր յիշատակած «կար» բառն է, որ կը նշանակէ աշխատանք, հետեւաբար եւ շահ, օգուտ:

 

Քյութիգ – կոճղ: Ինչո՞ւ հայերէն կոթ(իկ) բառը չէ..

 

 

 

[Johannes]

Մենք գիտենք արաբերէն «ղազալ» կամ «ղազել» եղնիկ կը նշանակէ:

 

غزال

 

Անոնք ունին բառ մը եւս, որ հայերէնի անցած է եւ թերեւս նոյնը հնչէ: Այդ բառը գազելն է:

 

غزل

 

Ղազալը եղնիկն է, իսկ գազելը գովերգումն է, գովասանքը:

 

Յուղազել հաբիբատահու يغازل حبيبته կը նշանակէ՝ սիրածին գովել:

 

Հայերէն եղն (փաղաքշական՝ եղնիկ) համապատասխան է արաբերէն ղազալին: Կայ նաեւ ريم ռիմ-ը , որ դարձեալ եղնիկի տեսակ մըն է:

 

Ըստ Աճառեանի ԵՂՆ նշանակէ էգ եղջերու

 

«Եղն»ով կազմուած սա բառերը ունինք

 

եղնոտն «եղնիկի ոտք»

 

եղնորթ «եղնիկի ձագ» (իբրեւ հորթը)

 

Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. (հնդեւրոպական նախալեզու)

 

Աճառեանի Արմատական բառարանի մէջ գրուած է նաեւ միւս հնդեւրոպական լեզուներու մէջ հայկական «եղն»ի ազգական բառերու ձեւերը: Այստեղ յիշեցնենք թէ հին հայք «ղ» տառը կարտասանէին L հնչիւնով: Հետեւաբար, Եղն(իկ)ը հնչած են Eln-Elin ձեւով:

 

Ուրեմն եղնիկը եղջերուի էգն է: Իսկ «եղջերու» անունը «եղն» անունէն առաջացած չէ՞:

 

Չէ, եղնիկէն առաջացած չէ, այլ «եղջիւր» բառէն, որ կը նշանակէ՝ կոտոշ (հնագոյն ձեւն է եղջեւր): Եղջիւրէն առաջացած է եղջերու անունը (այնպէս որ «մեղր» անունէն առաջացած է մեղու անունը):

 

Համեմատենք լատիներէն CERVUS, հին պրուսերէն RAGINIS, հին բարձր գերմաներէն HIRUZ, գերմաներէն HIRISH անունները, որոնք բոլորն ալ կը նշանակեն «եղջերու», բայց ստուգաբանօրէն կը նշանակեն «եղջիւրաւոր», համեմատ այն սովորութեան, որով որսորդ նախնիք իրենց անասուններուն բուն անունով չէին կոչեր:

 

Ուրեմն «եղջերու» կը նշանակէ «արու եղն(իկ)»:

 

«Եղջիւր» բառով կազմուած ներքոյիշեալ բառերը ունինք.-

 

Եղջերաւոր = կոտոշաւոր

 

Եղջերեայ

 

Եղջերիկ = պնդերես (եղջիւրի պէս պինդ երեսով), մի տեսակ օձ

 

եղջերուաքաղ = քիմեռ, chimaera, եղջերուից եւ քաղ (այծ) անասունից կազմուած խառնուրդ:

 

Եղջերցել = խեթկել, հարու տալ

 

Միեղջերու = միակոտոշ

 

Բոլորն ալ կազմուած են եղջեր- բառով, իսկ եղջիւր ձեւը երեւան է գալիս բառավերջում:

 

Մահիկեղջիւր

 

Ռնգեղջիւր

 

Միեղջիւր

 

Բայց յետին հեղինակները շատ անգամ բարդութեանց առաջին մասումն էլ դնում են.

 

Եղջիւրաւոր

 

Եղջիւրաբոյս

 

Եղջիւրահանդիպեալ

أيل

Եղջերուի արաբերէնն է վերեւում արձանագրածս անունը, որ կարտասանուի Eil կամ Eyl ձեւով, գրական արաբերէնի ձայնաւորներով՝ Eylon: Կարծում եմ այս անունը հայախօսներից անցել է արաբերէնին: Այսինքն հայերէն (կամ նախահայերէն-հնդեւրոպական նախալեզու) Եղն / ELN ը (էգ եղջերու) արաբերէնում Eylon եղջերու:

 

Հայերէն լաւ չհասկացողներու համար հրամցընենք եղջերու-եղն-أيل ի անգլերէն անունը իր բացատրանքով.-

 

Depending on their species, male deer are called stags, harts, bucks or bulls, and females are called hinds, does or cows. Young deer are called fawns or calves. A group of deer is commonly called a herd. Hart, from Old English heorot 'deer', is a term for a stag, particularly a Red Deer stag past its fifth year. It is not commonly used, but Shakespeare makes several references, punning the sound alike "hart" and "heart" for example in Twelfth Night. "The White Hart" and "The Red Hart" are common English pub names, and the county Hertfordshire is named after them.

 

The history of the word deer is quite interesting in that it was originally quite broad in meaning and came to be specialized. In Middle English, der (O.E. dēor) meant a beast or animal of any kind. [1] This general sense gave way to the modern sense by the end of the Middle English period, around 1500. The German word tier, the cognate of English deer, still has the general sense of "animal." The adjective of relation pertaining to deer is cervine.

Edited August 17, 2007 by Johannes

[Arpa]

Մենք գիտենք արաբերէն «ղազալ» կամ «ղազել» եղնիկ կը նշանակէ:

 

غزال

 

Անոնք ունին բառ մը եւս, որ հայերէնի անցած է եւ թերեւս նոյնը հնչէ: Այդ բառը գազելն է:

 

غزل

 

Ղազալը եղնիկն է, իսկ գազելը գովերգումն է, գովասանքը:

 

Կոմնակի; իմ cousine ներէն միւոյն անունը Եւնիկ( է) է from the Latin Eunice . Մենք նրան Եղնիկ կը կոչէինք

Պիտի նկատենք թէ առաջին ղազէլ ը աւարտի երկար ա լէֆով իսկ երկրորդը կտրուկ ա/ է ով Առաջինը ghazaal which appesrs as gazelle in Latin, իսկ միւսը ghazl որ նաշանակի հիւսք, հիւսել, շարադրել, to weave, to knit, to braid as in hair, to compose.

I remember a sweet made of sugar that was called “ghazl el banat”, which could be taken in a variety of two meanings , “woven by girls” or “woven, braided girls’ hair”.

Look hre;

http://www.buylebanese.com/browse.asp?subcat=3

Edited August 17, 2007 by Arpa

[Johannes]

Շատ սիրուն անուն ունի ազգականը քո

Պիտի նկատենք թէ առաջին ղազէլ ը աւարտի երկար ա լէֆով իսկ երկրորդը կտրուկ ա/ է ով Առաջինը ghazaal which appesrs as gazelle in Latin

Ճիշտ էք

իսկ միւսը ghazl որ նաշանակի հիւսք, հիւսել, շարադրել, to weave, to knit, to braid as in hair, to compose.

I remember a sweet made of sugar that was called “ghazl el banat”, which could be taken in a variety of two meanings , “woven by girls” or “woven, braided girls’ hair”.

Դարձեալ ճիշտ էք

Արփա՛, դու հրաշք ես

Երկար ապրէ՛

 

 

[Arpa]

As long as we are talking about Arabo-Armenian linguistics. Hovannes , see if you know the connection between the Armenian “pakhra/bakhra/պախրա. Which, actually is from the Assyrain. Do you know what in "badawi" "bagara murrade'a" means? Please show us in the Arabic script. (I have not installed it, neither doI intend to, as my system is overcrowded as is) I learned it from my Jordanian friends from Aamman and Zarqa who would use the term to describe women with ample mammary glands, i.e chests.

"Մեր մով սարերին, գարնան առաւոտ ,

Մի պախրա տեսի կանքնած ջրի մոտ…"

See that ՄՈՎ is the same as ”mauve/blue//կապոյտ “

Below we will see that the site lists “candy sugar” and “kamar deen”.

See further down where we had spoken about “rock candy/nabat/nabet”.

And now about “kamar deen”, does it mean “the belt of faith”? I will treat “pasetgh/պաստեղ” in another post. And, you will be surprised as I am.

http://www.buylebanese.com/browse.asp?subcat=3

Kamar Deen (Dried Apricot Paste)

Sekkar Nabet (Candy Sugar)

Brand: Hboubna.

We have spoken about "rock candy" here;

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=88...p;hl=rock+candy

Edited August 17, 2007 by Arpa

[Arpa]

Թերեւս «Բեստիլ» հայ բարբառէ մը անցած է անոնց լեզուին:

 

Բեստիլ – պաստեղ

Թերեւս «Բեստիլ» հայ բարբառէ մը անցած է անոնց լեզուին:

Այո ՊԱՍՏԵՂ Հայերէն հնդեւրոպական բառ է որի ԼատինաՅունական կապը pastille է. The latter is mainly used in the sense of medicated sugary disk that is usually let dissolve in the mouth. Not to forget also “pastel” crayons used in art.

Բեստիլ? The Arabs use “kamar deen” to describe the apricot roll ups, which I just learned, does not mean “belt of faith/religion” but is actually “qamar el deen” to mean “moon of the faith”.

Her is what surprised me most, that the Italian “pasta” is also based on the root word of “pastille” , i.e. kneaded, flattened dough/շաղուած եւ տափակցած/ձեւավորուած խմոր.

Don’t dismiss the link between “khameer/khamur” and խմոր.

After all this I need to go to neighborhood “khammara/brewery/խմորատուն/ գարեջրատուն/ գինետուն”.

http://www.realbeer.com/nmvbp/graphics/gif/kotayk1.gif

 

 

 

 

[hagopn]

As long as we are talking about Arabo-Armenian linguistics. Hovannes , see if you know the connection between the Armenian “pakhra/bakhra/պախրա. Which, actually is from the Assyrain. Do you know what in "badawi" "bagara murrade'a" means? Please show us in the Arabic script. (I have not installed it, neither doI intend to, as my system is overcrowded as is) I learned it from my Jordanian friends from Aamman and Zarqa who would use the term to describe women with ample mammary glands, i.e chests.

"Մեր մով սարերին, գարնան առաւոտ ,

Մի պախրա տեսի կանքնած ջրի մոտ…"

See that ՄՈՎ is the same as ”mauve/blue//կապոյտ “

Below we will see that the site lists “candy sugar” and “kamar deen”.

See further down where we had spoken about “rock candy/nabat/nabet”.

And now about “kamar deen”, does it mean “the belt of faith”? I will treat “pasetgh/պաստեղ” in another post. And, you will be surprised as I am.

http://www.buylebanese.com/browse.asp?subcat=3

Kamar Deen (Dried Apricot Paste)

Sekkar Nabet (Candy Sugar)

Brand: Hboubna.

We have spoken about "rock candy" here;

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=88...p;hl=rock+candy

Շա՜տ սիրելիներ, այս մեկ պարագային, Պախրան նայեւ «բռնակեալ ծարայ/serf» (հատկապէս Երևանի շրջանը) կնաշանակԷ ««Թաթարերենով»» (կասկածելի է, բայց ընդունուած կարծիքն է), որ հետո անցեր է ռուսերենին: Այո, պախրա/բախրա նայեւ նմանիմաստ բառ է ասորերենով, որ կնաշանակէ տաւար, եզ:

 

Տեսեք այս բացատրութիւնը ռուսական բառարանի մէջ http://www.brocgaus.ru/text/010/185.htm

 

Бахра — так называется на Кавказе натуральная повинность, отбываемая крестьянами в пользу землевладельцев. В селениях, называемых мюлькадарскими, или бекскими, Бахра составляет десятину, в Эриванской губ. несколько более (саркар). В Елисаветпольской губернии эта повинность называется малджхат, а в Кубинском уезде Бакинской губ. — дахьек. Повинные вносить бахру назывались бахракиры.

 

հաճելի եր ձեր այս երկա՜ր զրոյցը կարդալը:

 

Յովհաննես, ապրիս, երկար ապրիս: Իսկական հալեբցի, իսկական լաւ հայ:

 

Եղբայրս, մէկ բան ևս ըսեմ, և անցնիմ ամերիկեան առնետական մեր կեանքին (bill and sue)...

 

Մարտիրոս Պոյաճեան անունով ոմն լեզուաբան, օգտուելով մեր սիերելի Աճարեանեն և ինձ համար աւելի հարազատ (թէև ազգութեամբ Վրացի էր) Նիկոլայի Մառռեն, նշեց որ հայերեն լեզուն միայն ու միայն 10%-ով նմանակ բառապաշար ունի հնդ-եւրոպական լեզուներու (գոնե որոշուած այսպէս կոչուած) ընտանիքին հետ:

 

Զանազան պատճառներով, որոնց մասին Արփան մասամբ լաւ գիտէ, ես այլեւս չեմ ընդունիր «փոխառութեան» այս չափազանցուած թեզը որ հայերուս կոկորդը կոխեցին կայսրական բռնակալութեան վերչին 1000 տարուայ մէջ:

 

Մեր զրոյցը կշարունակենք:

 

Միայն նշեմ որ մեր անդամն ու ընկերը, Վարդահուրը, Դոքդ. Հրաչ Վարդանեանը, կեանք ձեզի, մահացավ:

 

Edited August 18, 2007 by hagopn

[Johannes]

Միայն նշեմ որ մեր անդամն ու ընկերը, Վարդահուրը, Դոքդ. Հրաչ Վարդանեանը, կեանք ձեզի, մահացավ

Տեղեակ ենք, կեանք ձեզի:

Նայեցէք այստեղ http://hyeforum.com/index.php?showtopic=16633

[Johannes]

 

Կենա՛ցդ խմեմ Արփա՛, կենացնուդ լաւ հայեր:

 

Եղբա՛յր Յակոբ, երախտապարտ եմ բարի մաղթանքիդ:

 

Պախրէ, իմաստներն են ներքոյիշեալքը: Նկատենք իմաստային տրամաբան կապը:

 

-տաւար, արջառ, նախիր,

 

-ուտելիք, պաշար

 

-ինչք, ստացուածք, ապրանք, դրամ

 

Պախրէ. յետնաբար գրուած պախրայ, որից պախրէիկ «մի քիչ դրամ» Նշանակութեանց զարգացման համար հմմտ. լատիներէն pecu «տաւար» եւ pecunia «ինչք, ապրանք, դրամ, արծաթ», արաբերէն «1. եզ, տաւար 2. ապրանք, հարստութիւն, ինչք»

 

Արցախեան բարբառով՝ ապրանք «1. ինչք, 2. տաւար» եւն:

 

Ծագում. Նման, բայց ձայնապէս անյարմար են ասոր. baqr«նախիր», եբր. «արջառ, կով, ցուլ»

 

Այո, այժմ արաբ լեզւով «բակարայ» կը նշանակէ կով: Ցեղախումբ մը կայ սուրիական միջագետքի եւ հալէպի շուրջ, որ կը կոչուի Բագգարա: Միջագետքցի (ջեզիրեցի) հայ ընկերներէս շատ լսած եմ, իբր բագգարաները հին բագրատունիներէն սերած են, եւ իրենց շէխի մօտ կը պահուի հին հայերէն ձեռագիրներ, թանկարժէք իրեր:

 

Կասկածով կը մօտենամ նման բամբասանքի, քանզի անոնք շատ զօրեղ են, բազմամարդ եւ հազիւ թէ հայի նմանին: Բացի այդ՝ «բագգարայ» արաբերէնի բեդեւեան բարբառով կը նշանակէ՝ տաւարաբոյծներ, մորթողներ:

 

Բագգար-տաւարաբոյծ, մորթող

 

Բագգարա- տաւարաբոյծներ, մորթողներ

 

Ի հարկէ «մորթել» իմաստը, «բագար»/կովէն առաջացած է: Այժմ ալ որպէս անձնանուն Բագգար Baggar կը գործածուի: Հասկանալու համար գոյականէն ի բայ յարաբերանքը. ըսեմ հայերէնով՝ կով (տաւար)-կովել (տաւար պահել, մորթել):

 

Հետեւաբար սիրելի հայք, եկէք բագրատունիները հանգիստ թողունք:

 

 

[Johannes]

Do you know what in "badawi" "bagara murrade'a" means? Please show us in the Arabic script. (I have not installed it, neither doI intend to, as my system is overcrowded as is) I learned it from my Jordanian friends from Aamman and Zarqa who would use the term to describe women with ample mammary glands, i.e chests.

 

 

 

I know ''bagara muradde’a'', which is ստնտու կով (ծիծ տուող կով) بقرة مرضّعة

 

 

Succar nabatسكرنبات--plant sugar, rock candy, vanashaqar, & steel sugar

 

Մեր մեծերը «պոլատ շաքար» կըսէին: Բայց երբ պիտի գնեմ արաբէ մը. Իրեն կըսեմ- ատինի սուքքար նաբատի-atini succar nabati إعطني سكر نباتي

 

Այս «պոլատ» բառի համար միտքս շատ զբաղեցրել եմ:

 

Իբրեւ թէ տաճկերէն է: Եթէ պոլատ-polat տաճկերէն է, ապա «պողպատ»ը ի՞նչ լեզւով է:

 

Արդարեւ տաճիկք պողպատին կասեն «չելիկ»: Մեր «պողպատ»ի տարադարձումը կը լինի polpat: Պոլապատ-Polapatը կարճուելով դարձել է պոլատ-polat:

 

Իսկապէս, թէյին մէջ հալած պողպատ շաքարը, կը ջերմացնէ ցուրտէն պպզող մարմինը:

 

Նայինք գիտուն Աճառեան ին կըսէ պողպատի մասին:

• ՊՈՂ, «կայծ. կրակ»

պող. արմատ, որ առանձին չէ աւանդուած հին գրականութեան մէջ, բայց պահուած է գաւառականում. որից պողփայլ «հրափայլ» կայծապող՝ իբրեւ համապատասխան յունարէն σπινθήρ «կայծ» բառին:

• Պողովատ

«մխած երկաթ, պողպատ», «պողպատից շինուած», «պողպատէ սուր»

 

պողովատ. Գրուած է նաեւ պողոպատ, փողովպատ:

 

Նոր գրականի մէջ ընդունուած է միայն պողպատ: Սրանից են պողովատատաշ պողովատիկ պողպատեայ (նոր բառ):

 

Ծագում. պահլաւերէն.:

 

Հաւանաբար նոյն պահլաւիէն մտած է արաբերէնին՝ փուլադ فولاذ ձեւով, եւ մեր բարբառներուն մէջ՝ «պոլատ» ձեւով:

 

 

Ազդակի աշխատակից, Ա. Մանճիկեան գրած էր ջանպոլատ Djanpolat մականուանբ ընտանիքի մասին: Մաս մը ռուսացած, մի այլ մաս քրդացած, խմբակ մըն ալ բարձրացած Լիբանան եւ ստանձնած արաբ դիւրզի համայնքի ղեկը: Արաբախօսներ «ջըմբլատ-jmblat» կը հնչեն «ջանպոլատ» անունը, որ կը նշանակէ՝ պողպատեայ հոգի:

 

 

[Johannes]

khammara/brewery/խմորատուն/ գարեջրատուն/ գինետուն

 

Արաբերէնը լաւ պահեր ես մտքիդ մէջ:

 

Multo bene, grandissimo bellissimo, allegrande senior Arpa

 

 

 

Մարտիրոս Պոյաճեան անունով ոմն լեզուաբան, օգտուելով մեր սիերելի Աճարեանեն և ինձ համար աւելի հարազատ (թէև ազգութեամբ Վրացի էր) Նիկոլայի Մառռեն, նշեց որ հայերեն լեզուն միայն ու միայն 10%-ով նմանակ բառապաշար ունի հնդ-եւրոպական լեզուներու (գոնե որոշուած այսպէս կոչուած) ընտանիքին հետ

 

 

Նիկողայոս Մառի հայրը սկովտ, մայր վրացի է:

 

«Թէպետ վրացիքի անունն է եղել,

 

իսկապէս սիրունիկ չունեն, քեզ նման, քեզ նման»

 

Ճիշտ էք: Գր. Ղափանցեանն ալ Մառի հետեւորդներէն էր: Բայց չափազանցութիւնը այս անգամ այս դպրոցի հետեւորդներուն կը պատկանի:

 

Մառը հնարած էր նոր լեզուաընտանիք մը եւ տուած էր «Յաբեթական» անունը:

 

Ինչեւէ, մենք ու՜ր, լեզուաբանութիւնը ուր: Ըստ Ղափանցեանի (վերջերս կարդացի) հայերէն չի ստուգաբանուած 6000 արմատ բառ կայ, եւ միայն 700 (ոմանց կարծիքով մինչեւ 900) ստուգուած-փաստուած հնդեւրոպական ծագմամբ արմատ հայերէն բառերը բաւարար չեն, մեր լեզուն մաքուր հնդեւրոպական համարելու:

 

Կարծիք է: Բայց ըսեմ՝ եթէ ունինք 6000 արմատ բառ, որոնք չեն ստուգուած, չենք կրնար ենթադրել որ հնդեւրոպական չեն կամ բնիկ հայկական չեն:

 

Ոմանց կարծիքով, Հայկական Բարձրավանդակը հնդեւրոպական նախալեզւով խօսող ցեղերու մայր հայրենիքը եղած է: Հետեւաբար կարելի է ենթադրել, որ մնացեալ հնդեւրոպացիները մոռցած են, իսկ մենք պահած ենք: Այսինքն՝ եթէ չկան մեր բառերու ազգականները մնացեալ հնդեւրոպախօսներու մօտ, սա կը նշանակէ թէ անոնք մոռցած են, իսկ մենք՝ պահած:

 

Բան մըն ալ կուզեմ ըսել. ուրարտերէնը, Փոքր Ասիոյ հին լեզուները, խոռերէնը (խուրիտերէնը) շատ ու շատ հնդեւրոպական (արիական) տարրեր ունին իրենց մէջ: Ուստի, հնդեւրոպական լեզուներու ընտանիքէն անջատելով, առանձին լեզուական ընտանիք յատկացնելը, հետեւանք է այդ ժողովուրդներու եւ լեզուներու վերաբերեալ բաւարար տեղեկութեան պակասին:

 

Չեմ գիտեր: Մենք այստեղ կը սորվինք, աւելի քան սորվեցնելը:

 

 

[hagopn]

Արաբերէնը լաւ պահեր ես մտքիդ մէջ:

 

Multo bene, grandissimo bellissimo, allegrande senior Arpa

 

 

 

[/size]

 

 

Նիկողայոս Մառի հայրը սկովտ, մայր վրացի է:

 

«Թէպետ վրացիքի անունն է եղել,

 

իսկապէս սիրունիկ չունեն, քեզ նման, քեզ նման»

 

Ճիշտ էք: Գր. Ղափանցեանն ալ Մառի հետեւորդներէն էր: Բայց չափազանցութիւնը այս անգամ այս դպրոցի հետեւորդներուն կը պատկանի:

 

Մառը հնարած էր նոր լեզուաընտանիք մը եւ տուած էր «Յաբեթական» անունը:

 

Ինչեւէ, մենք ու՜ր, լեզուաբանութիւնը ուր: Ըստ Ղափանցեանի (վերջերս կարդացի) հայերէն չի ստուգաբանուած 6000 արմատ բառ կայ, եւ միայն 700 (ոմանց կարծիքով մինչեւ 900) ստուգուած-փաստուած հնդեւրոպական ծագմամբ արմատ հայերէն բառերը բաւարար չեն, մեր լեզուն մաքուր հնդեւրոպական համարելու:

 

Կարծիք է: Բայց ըսեմ՝ եթէ ունինք 6000 արմատ բառ, որոնք չեն ստուգուած, չենք կրնար ենթադրել որ հնդեւրոպական չեն կամ բնիկ հայկական չեն:

 

Ոմանց կարծիքով, Հայկական Բարձրավանդակը հնդեւրոպական նախալեզւով խօսող ցեղերու մայր հայրենիքը եղած է: Հետեւաբար կարելի է ենթադրել, որ մնացեալ հնդեւրոպացիները մոռցած են, իսկ մենք պահած ենք: Այսինքն՝ եթէ չկան մեր բառերու ազգականները մնացեալ հնդեւրոպախօսներու մօտ, սա կը նշանակէ թէ անոնք մոռցած են, իսկ մենք՝ պահած:

 

Բան մըն ալ կուզեմ ըսել. ուրարտերէնը, Փոքր Ասիոյ հին լեզուները, խոռերէնը (խուրիտերէնը) շատ ու շատ հնդեւրոպական (արիական) տարրեր ունին իրենց մէջ: Ուստի, հնդեւրոպական լեզուներու ընտանիքէն անջատելով, առանձին լեզուական ընտանիք յատկացնելը, հետեւանք է այդ ժողովուրդներու եւ լեզուներու վերաբերեալ բաւարար տեղեկութեան պակասին:

 

Չեմ գիտեր: Մենք այստեղ կը սորվինք, աւելի քան սորվեցնելը:

 

 

 

Յովաննես, հոգնակի դիմումներդ շատ հետաքրքրական են: Ես քեզ շատ սիրեցի

 

Եղբայր, ես ալ չեմ ընդունիր Մառռի կես կատար Յափեթական տեսութիւնը: Մառռի մէջբերումիս միակ պատճառն այն էր, որ Մառռը կասկածանքով ընդունած եր հայերեն լեզուի աճապարանոք դասակարքման արարքը:

 

Նոյն կարծիքը նայեւ արձագանքեց հետակագային՝ տարիքավոր Աճարեանը:

 

Այո, այս նոյն խնդրոյ վրայ Մարտիրոս Պոյաճեանը նոյն թուային համեմատութիւնները նշելով, միայն մօտավորապէս 10% նմանակ բառապաշարը հարցեր պէտք է արաջացներ այն «ուղափարութեան» թուացեալ անթերութեան մասին:

 

Իրականոըթիւնը այն է, որ նոյն իսկ սիրողական աչքիս համար ամբողջ այսպէս կոչուած «հայագիտութիւնը» թերի հիմքերու վրայ նստած ըլալլը պարզ է:

 

Բոլոր լեզուաբանական տեսութիւնները միայն աչքի կ'առնեն եկվորութեան թերի եւ մեծ մասամբ ժխտուած կարծիքին:

 

Եւ ըսեմ, որ Ուրարտականի, Հուրրիականի (ռուսական հնչումը մինջեւ հիմա թութակի բէս կ'կրկնենք), եւ այլ Հայատար ազգերու մշակոյթներն ու լեզուները քաղաքական շատ մեծ ազդակներու ենթարկուած նիւթեր են: Ինչէւէ, միտքս հիմա այսպիսի բաներով թարմ չէ: Ուղղակի հաճելի եր կարդալը խելացի զրոյցները: Վրաս «քերվտուք» եկաւ, ու չ' դիմացայ:

 

Անշուշտ Իվանով/Գամքրելիձէ «Հայաստանյան Բնօրրան»ի տեսութիւնը վերջապէս հաշուի կ'առնէ նոր ու անթիւ յայտնաբերութիւններ, կամ այլ համեմատաբար հիներ որոնք <<անտեսուած>> էին զանազան քաղաքական պատճառներով: Հիմա մենք կը տեսնենք, որ այն պէտութիւններու կրդական շրձանակնոերու մէջ, որոնք ՆԱՏՈ-ական (նայեւ Ստալինեան) ազդեթութեան տակ չեն, կամ նման աւանդութիւն/անէծք/ժառանգ չունին, «Հայաստանեան Բնօրրան» տեսութիւնը հանգիստ ընդուներ են իբրեւ ոչ թէ միայն <<մի տարբերակ>>, այլ որպէս լաւագոյն տարեբերակ: այժմ Արգենթինան արաջնորդի դեր կը խաղայ:

 

Edited August 19, 2007 by hagopn

[Arpa]

Հետեւաբար սիրելի հայք, եկէք բագրատունիները հանգիստ թողունք:

Այո սիրէլի Ձենով Օհան

Հետեւաբար սիրելի հայք, եկէք բագրատունիները հանգիստ թողունք:

Թող որ մենք չի սրբապղծենք Բագրատունիների սուրբ յիշատակը

Ականջը խոսի մեր ամենագէտ հայագէտ Hagarag/Հակառակին որ տակավին մինջ այսօր փորցէ մեզ համոզել թէ Մամիկոնեաննէերը Չինացի են եւ թէ Բագրատունիները Հրեայ.

Այո այդ անպիտան Հայկական Սովետական Հանրագիտարան ը ասէ թէ ըստ ԽորենացուԲագրատոընիներըսէրած պիտի լինեն այդ այսպէս կոչուած Հրեայ Սմպատ Բագրատ ի սերմով

It is assumed that the Bagratounis were descended from a certain Jew called Shumbat Bagrat. RIDICULOUS as can be.

I will write about all the Smbat Bagratouni-s under another topic.

To this day, after extensive search and research I have not yet come across, not in thei so called pseudo-history, nor in their modern one any Jew with a name of “bagrat”.

Where does Khorenatsi get the idea that “bagrat/Բագրատ” is a Hebraic name?

Is it because he also tells us that the people beyond the world of the Parthians, the world of “monkeys(kapkakerp/mardaker cannibals” also known as “Ethovpiatsi/Ethiopinas”, today’s India. When did Khorenatsi travel and visit those lands? Where and how did he learn about those lands?

We have, on many occasions spoken about the origin of the Bagratouni-s.

Please observe the following. Concentrate about the one teone tat tels us that “bag” means “god” and how and where “bagrat/bagratour/ Բագրտուր“ , “god given/ astuatsatour/Աստուածատուր/Ասատուր is derived from.

Բագ-

«բաժին, ժառանգութիւն»

բագ. առանձին եւ անկախ մէկ անգամ միայն գործածուած է Եփր. թագ. 402 «Չիք իմ, ասէ, որդեակ՝ որ ունիցի զբագ եւ զբաժին իմ» (ժառանգորդ զաւակ չունիմ): Այս արմատից են բագ արկանել «բաժին հանել» Ոսկիփ. բագ անկանիլ «բաժին ընկնիլ» Ոսկիփ. բագորդ «բաժանորդ, մասնակից, հաղորդ» Կոչ. 67. Բուզ. Դ. 6, Սարկ. լուս. 14. բագել «մասնաւորել» Հին բռ. բագամիտ «երկմիտ, տարակուսած» ՆՀԲ: (origin:) պհլ.

ԲԱԳ

«բերանի կապ»

բագ 2. Հին բռ. եւ Հին քեր. բայց գրականութեան մէջ չէ գործածուած. յետին եւ գուցէ յարմարեալ բառ է: ԲԱԳ 3Dialect section present: no

 

«կից, միասին, հաւաքուած»

բագ 3. առանձին գործածուած գտնում եմ միայն ի բագ անկանիլ «հաւաքուիլ, գումարուիլ» ոճի մէջ, որ մէկ անգամ ունի Մանդ. տպ. Վենետ. 1860, էջ 210 «Զʼի բագ անկեալ մեղք տարւոյն քառասուն աւուրբքս ընկեսցուք յանձանց» այլ ձեռ. բագանակեալ «հաւաքուած, ժողովուած, գումարուած», ինչպէս գիտեն նաեւ Մանդ. սիր. 13 եւ Գիրք թղթ. 240: Նոյն արմատից են բագձաձել «հաւաքել, ամփոփել» Յհ. կթ. Նիւս. կազմ. Տօնակ. բագձաձաբար «հաւաքաբար» Թէոդոր. խչ. որոնք բարդուած են ձաձել «հաւաքել» բառով:

ԲԱԳ 4

(ROOT)

«Աստուած»

բագ 4. արմատ առանձին անգործածական, որից կազմուած են Բագարան «աստուածների բնակավայրը», Բագաւան «աստուածների աւան» (որ եւ Դիցաւան), Բագայառիճ «աստուածների գիւղ», Բագարատ «Աստուածատուր, Աստուծոյ տուածը», բայց սրանք յատուկ անուններ են միայն՝ առաջին երեքը տեղականն վերջինը անձնական: Իբրեւ հասարակ անուն ունինք միայն բագին ի՟ա հլ. (յետնաբար ի, ո հլ.) «մեհեան, աստուածների տաճարը» Ագաթ. Ոսկ. յհ. Ա. 31. «աստուածների զոհի սեղանը» ՍԳր. Ոսկ. ես. Ագաթ. «եկեղեցու խորան, սեղան» Ոսկ. մ. Բ. 22, Փիլ. Եփր. վաշխ. Մխ. դտ. «արձան» Գիրք մոլութ. (յետնաբար ենթադրուած է նաեւ ուղ. * բագնի ձեւը, որից կան բագնեաց, բագնեաւ, բագնեօք հոլովաձեւերը): բագին բառից ածանցուած են բագնասէր Ագաթ., բագնապետ Մագ. բագնագիտութիւն Փիլ. բագն. բագնաձեւ Արծր. բագնայարկ Անան. եկեղ. յարաբագին Փիլ.: (origin:) պհլ.

Edited August 19, 2007 by Arpa

[Arpa]

(Livre V, d'après Ptolémée)

Khndrem Louise, Si'l vous plais, I beg of you to translate the following, Drats, and double drats that so called Armenian font is not compatible.Curses, and more curses. Why is it that, according to some estimates, we a people of no more than 8 million must have 9 million different scripts and transliterations?

Please tell us how Khorenatsi knew about geography as many of us here know about cybernitics.

Once again, to not throw everything out the window, there is valuable treasure in Khorenatsi's work, but when he confesses to not know where the Jenq, Jenats Ashskharh is, when he confesses that his info comes from Ptolemi, and not from personal eye-witness, when he asserts that the people of moern day India are cannibasl and are also known as Ethiopians? If we were only half as literate as Khorenatsi and knew how to read, or maybe not???

Look here. http://www.digilib.am/Second_Page/page0.html . Roll down tp MovsesՄովսես/Movses Khorenatsi.

1. La première partie habitée de la terre, c'est l'Asie, qui a pour confins l'Europe du côté de l'occident; la terre inconnue et la Libye du côté du nord, de l'orient et du sud. Les principales parties sont situées entre la mer Ionienne (Mare Ionicum) et le Pont (Pontus); voilà pourquoi l'Asie est appelée le Milieu des terres (Mesovgaia).

 

A l'orient de Constantinople se trouve la Bithynie avec le détroit du Pont, appelé Bosphore de Thrace; elle a pour confins la Propontide, à partir du temple d'Artémis, qui est du côté de l'orient du Pont, jusqu'au fleuve de Rhyndacus et à l'Olympe. Elle a le mont de Sélinon, les fleuves de l'Eléata et de l'Hyppus; et dans le plus grand de tous, le Sangarius, tombent les petits fleuves. Près de Nicomédie il y a le lac Thynias et l'Ascanias. La Bithynie possède dans la mer du Pont cinq îles, dont deux s'appellent Cyaneæ. La ville de Brama a aussi un lac. Il y a deux capitales, Chalcédoine et Nicomédie, qui ont sous elles quatorze autres villes, et plusieurs emporiums (ejmpovria), c'est-à-dire des villes maritimes pour l'entrepôt des marchandises. On trouve au bord du fleuve Rhyndacus de la terre blanche, appelée argile; que l'on moud pour la semer sur le blé: une manipule suffit pour préserver 500 boisseaux de la morsure des insectes.

 

2. La Mysie, Grande et Petite (Major et Minor), s'appelle Hellespont, du côté de la Bithynie. Elle a quatre fleuves, la capitale Cyzique, où il y a un temple et le palais, une de sept merveilles du monde. Ses villes sont au nombre de trois, Ilion, Dardanus et Troie, dont la guerre est racontée par Dictys et par Homère. Elle a trente-huit villes.

 

3. Asie Propre (Asia Propria), a côté de la Mysie, près de la Mer, dont les capitales sont Ephèse, Smyrne, Pergame, Trallis, qui ont sous leur dépendance quarante-huit villes. Elle possède un autre petit pays, la Lydie, dont la capitale est Sardis, puis l'Aeolis, l'Eonie des Grecs et la Carie. Elle a cinq fleuves, l'île de Chios et la ville qui porte le même nom; le Posidium où se trouve le mastic; l'Icare et le Samus avec la ville du même nom, et l'île de Cos mentionnée par Saint Luc dans les Actes des Apôtres. Ephèse était sujette d'Artémis; là est le tombeau de l'Evangéliste Saint Jean, et de l'autre Jean, qui fut surnommé Marc; mais quelques-uns disent qu'il s'agit ici d'un autre Jean.

 

4. La Lycie, ce pays d'Asie, a pour capitale Smyrne. Elle a deux montagnes, trois fleuves et l'île de Rhodes, dans la mer qui porte le même nom. On y trouve le storax, qui coule des arbres, semblable au miel ou à la lie épaisse.

 

5. La Phrygie est à l'orient de l'Asie Propre près de la Lycie. Elle comprend trois pays; la Pisidie dont la capitale est Antioche et vingt-six autres villes, dont l'une s'appelle Cibotus, c'est à dire, «l'arche», parce qu'ici fut construite l'arche de Noé; je ne sais pas si c'est une vérité, ou une légende. L'autre est Pacatiana qui a pour capitale Laodicée; puis viennent d'autres villes au nombre de quarante: Salutaria dont la capitale est Synnada; il y a encore ici trente villes et treize lacs.

 

6. La Paphlagonie, du coté oriental du pays de l'Honoriade, près de la Mer du Pont, qui porte le surnom de Galatie, a les fleuves Osicus, et Olis: pour capitale Germanopoli, dont le château était Gangra; elle a treize provinces.

 

7. Galatie Première, pays de l'Asie, du coté oriental de la Phrygie, près de la Paphlagonie. Elle a les mêmes fleuves.

 

8. Galatie Seconde, à l'orient de la Phrygie, près de la Paphlagonie Première jusqu' à la Pamphylie. Elle a les fleuves susmentionnés, qui forment des lacs.

 

9. L'Isaurie: elle est située vers l'orient, près de la mer, en face de l'île de Chypre; elle a la montagne de Taurus. (Elle produit les gommes, le storax, la colophane, l'opo-cumbit, la calamite: tout cela découle des arbres, et est produit par la piqûre d'un ver de couleur jaune avec des taches noires semblables à la nielle). Sa capitale est Séleucie, qui a sous sa dépendance vingt-trois villes. (Il ne faut pas brûler les encens séparément, parce qu'ils donneraient une mauvaise odeur, mais les mêler les uns avec les autres. Un litre de ces gommes vaut un dinar. Mais la plus précieuse des résines est recueillie par les serpents, qui la mettent dans leurs nids; les hommes tuent ces reptiles pour prendre la gomme. Les arbres résineux sont très minces, le plus gros a l'épaisseur d'un joug; les vers y pénètrent, rongent jusqu'au fond, et laissent découler la résine).

 

10. La Lycaonie est du côté oriental de la Galatie Seconde, près de l'Isaurie; il y a là des plaines vastes et arides, et de petites montagnes.

 

11. L'Hellespont, près du même Pont, du côté de la Paphlagonie, près de la Seconde Galatie.

 

12. Pontus Polemoniacus, du côté de l'orient de l'Hellespont, près de la mer du Pont.

 

13. L'Hélénopont (Hélénopontus), près de la Lycaonie.

 

14. La Cappadoce Première: elle est au côté oriental de la Seconde Cappadoce, et forme une province à part.

 

Elle a la montagne d'Antitaurus et d'autres petites; les fleuves sont le Mêlas, l'Halys, et d'autres, qui s'y réunissent.

 

15. La Première, et la Seconde Cilicie sont au côté oriental de la Lycaonie et de l'Isaurie, près de la Cappadoce, au bord de la mer et du golfe Issique.

 

Sa montagne est le Taurus: il y a six fleuves: l'Arymagdus, le Calycadnus, le Damus, le Cydnus, le Sarus et le Pyramus. Les capitales sont Tarse et Anazarbe, qui ont plusieurs villes et châteaux sous leur dépendance. La Cilicie a deux portes ou défilés inexpugnables: Mallus et Platan. Ce pays est très fertile, comme celui du Jourdain.

 

16. L'île de Chypre se trouve du côté oriental de la Mer Pamphylienne, près de la Cilicie jusqu' à la Mer Phénicienne. Elle a la montagne de l'Olympe, et quatre fleuves: l'île est longue de 3 degrés, large d'un degré. On y trouve le ladanum, qui ressemble à la rosée tombée sur l'herbe, sur la peau des boucs et sur les poils, et qu'on emploie au lieu de l'encens. La longueur de ses frontières est de quatre cent trente milles, et la largeur d'un degré.

 

17. La Seconde Arménie, qui s'appelle aujourd'hui l'Arménie Première, est à l'orient de la Cilicie, près du mont Taurus, à côté du mont Amanus qui sépare la Seconde Arménie de la Comagène de la Syrie jusqu'à l'Euphrate. Les montagnes sont Zigon, Basilicon, Cromaton; les fleuves, le Pyramus sus-mentionné, le Paratis, le Caucaua et le Caromosus. Elle a deux portes du côté de la Syrie.

 

18. La Sarmatie d'Asie du côté de l'orient, a pour frontières les monts Ripaei et le fleuve de Tanaïs, et le lac Méotis; du côté de l'occident, le Pont-Euxin; de l'est jusqu'à l'ouest coule le fleuve Coraxici, qui signifie corbeau; de là vers les monts Caucases, près de l'Ibérie et de l'Albanie jusqu'à la mer Caspienne, à l'entrée du fleuve Soanas; mais on ne connait pas ce fleuve Soanas. - Les montagnes sont les monts Cérauniens (Ceraunii Montes), et les monts Hippiques (Hippici Montes), qui donnent naissance à cinq fleuves qui se jettent dans le Méotis. Deux fleuves coulent du mont Caucase, dont l'un appelé Valtanis jusqu'aux monts Coraxici, qui commence au Caucase, s'étend vers le nord-ouest, et s'aboutit à la fin entre les mers du Pont, et du Méotis. L'autre fleuve s'appelle Psychrus, qui court vers le Bosphore. Sur la frontière, au même lieu où est bâtie la petite ville de Nicophs, vers le nord, sont les Turcs et les Bulgares, qui portent les noms des fleuves Cuphi-Bulgares, Duci-Bulgares, Olghontor-Bulgares, Citar-Bulgares; ces noms sont ignorés de Ptolémée. Le fils de Chudbradra fuit des Monts Hippiques. Entre les Bulgares et la mer du Pont, demeurent les nations Karsche, Kuth et les Soani jusqu'au Pisinus. Les villes maritimes du pays des Abazove, c'est-à-dire des Apsilae, et Abasgi, jusqu'à leur ville maritime de Sebastopoli, et au delà, jusqu' au fleuve appelé Dragon; qui descend de l'Albanie, et se distribue en Abasgi et en Eger. Il y a là quarante-six provinces. Près de la terre inconnue demeurent les Sarmates royaux et les Hippophages. Du côté occidental du Tanaïs se trouvent les Nachgiamadi, et les Ghélarci, les Syraces, puis la province de Midosdesen. Dans les monts Cérauniens, du côté oriental sont les Amazones, les femmes guerrières, jusqu' au fleuve qui s'appelle Rha, et qui a deux sources vers le nord de la terre inconnue; ces sources s'unissent près des monts Hippiques, d'où sort un autre bras du fleuve Tanaïs, qui descend dans le Méotis; puis il retourne vers l'est jusqu'en face des Monts Cérauniens. Deux autres fleuves viennent du côté oriental des monts du nord, qui s'appelleut Rhymici Montes, et forment le fleuve en soixante-dix bras, il se nomme en turc Athil. Au milieu de ce fleuve il y a une île, où se réfugient les Basilides par le peur qu'ils ont des Khazari et des Pouschkhes, qui pendant l'hiver viennent là de l'orient et de l'occident. On appelle cette île Ile noire, parce que la foule des habitants et des animaux qui y affluent, la fait voir ainsi. Ptolémée l'appelle Ile de Corbeaux. Les bras du fleuve Athil se réunissant de nouveau, entrent dans la mer Caspienne, séparant la Sarmatie et la Scythie. Du côté de l'occident, d'après Ptolémée, il y a Udon, Alonta et les peuples Suntas et Gheroues, dont les fleuves synonymes sortent du Caucase et descendent dans la mer, jusqu'à la frontière de l'Albanie.

 

Les peuples de Sarmatie sont ainsi dispersés de l'ouest à l'est: d'abord des Albaniens et Aschtigors du côté du sud, habitant avec eux; les Khebouri, les Coutheti, les Argueéli, les Mardoïl, les Thacuïr; les Alans, après Ticor, dons le pays d'Ardos, dans les montagnes du Caucase, d'où coule le fleuve Armena, qui en passant par le nord, dans de vastes plaines, se mêle au fleuve d'Athil. Dans la même montagne, après le peuple Ardosien, viennent les Datciani, les Douali, les Zhikhui, Phurca, Zanarca, où sont les portes des Alans, et l'autre porte, qui s'appelle Zeken, synonyme du peuple qui y demeure. Ensuite viennent les Barbares terribles anthropophages, puis les

 

Zilavadi,

Cucamacari,

Durzki,

Djilpi,

 

Didoi,

Leghi,

Dapotarani,

Phyi.

 

Aludacani,

Khenavi,

Schipi,

 

 

Le Caucase se divise ensuite en deux chaînes: l'une va directement au pays de Schirvan et Kheservan jusqu'au Chorswem: l'autre chaîne donne naissance au fleuve Zarm, qui se dirige au nord, vers le fleuve d'Athil. La même chaîne va ensuite vers le nord, où demeurent

 

Thavaspari,

Hedgimadaghi,

Ijmakhi,

 

Phaskhi,

Phuskhi,

Phycanaghi,

 

Bagani:

 

 

et a pour continuation le long mur, qui s'appelle Abzud-Gayad, jusqu'aux marais(?) Alghminon et jusqu'à la mer. Du côté du nord de cette dernière mer, est l'habitation des Messagètes dans la plaine Vardanienne jusqu'à la Mer Caspienne, où arrive une chaîne du Caucase. Il y a la muraille de Derbend, c'est-à-dire la Porte de Djor, qui est une énorme tour au milieu de la mer. Du côté du nord, il y a le royaume des Huns près de la mer; et du côté de l'occident, près du Caucase, la ville des Huns, appelée Varadjian, et les villes Djunghars et Mesentér. Du côté de l'orient, est la demeure des Savirs jusqu' au fleuve de Thalt, qui sépare la Sarmatie asiatique de la Scythie: dans cette dernière sont les Apakhtari, c'est-à-dire les Turcs; le Khacan est leur roi et Khatoun la reine, femme du Khacan.

 

19. La Colchide, qui est l'Eger, du côté de l'orient de la mer du Pont près de la Sarmatie, de l'occident du fleuve du Dragon jusqu'au mont du Caucase, s'étend jusqu'à sa chaîne qui la sépare de l'Ibérie; de ce meme côté il a pour confins la Grande Arménie jusqu'au Pont de Cappadoce. Il y a quatre petits pays, Manuili, Eger et Ghi qui est Eger Propria, où est le fleuve de Phasis près de la ville du même nom, et Djanie, qui est la Khatdée où se trouve le fleuve Megalopotamon; il y a d'autres fleuves, Zicampsis, qui prend sa source dans la Grande Arménie; il y a cinq villes: Igani, Cota, Rotypolis, Athina, Rhizon, et plusieurs autres comptoirs ou emporiums (ejmpovria), c'est-à-dire villes maritimes, comme Trébizonde.

 

20. L'Ibérie est du côté oriental d'Eger, près de là Sarmatie, vers le Caucase, jusqu'à la frontière de l'Albanie et de l'Arménie, près du fleuve de Cyr. Les cantons sont les suivantes: d'abord du côté du fleuve Voh et du nord de Tayk, Ghelarta, enlevé aux Arméniens, et Schavscheth. Ardahan est aussi un canton enlevé à l'Arménie; par ici passe le fleuve de Cyr, qui, venant des Tayk du canton de Gogh au pied du Tchavakhes, descend au Samtzikhé, et tourne vers l'orient pour passer à la Haute Ibérie, séparant les cantons Corothiskhew, Dornisckew, à l'extrémité de laquelle se trouve le château Déghitzikhé; les cantons Mangliatz-por, Boghno-por jusqu'à la province de Parouar, qui entoure la ville de Tiflis. Ces trois vallons sont enlevés à l'Arménie. Au nord du grand fleuve de Cyr, en face du canton de Thar, sont les monts Arguethi; au nord de la même plaine Dwan, Atchevediskhew et Kordithirigoskhew jusqu'à Satzchoumeth, qui est au pied du Caucase.

 

D'ici coule le fleuve de Lekh, qui, passant par le sud, descend dans le Cyr; là est Kharniskhew, de Tzckrastzmaïa jusqu'au fleuve d'Aragni. Ce dernier sort du Caucase, et en passant au sud par le château d'Akhaltziché, à travers la ville de Mezkhitha et la colline de la Sainte Croix, descend dans le Cyr, avec lequel il se confine dans la haute Ibérie. Le fleuve de Cyr continuant son cours arrive à Tiflis, capitale de l'Ibérie, il passe par Parouar, Zopho-por, Coghpho-por, Tzoro-por en prenant les fleuves de même noms jusqu'à la ville de Henaragherd, qui est enlevée à l'Arménie. Vers le sud de ces villes sont les collines des Tchavakhes, où se trouvent plusieurs lacs très poissonneux, et Threghes, et Daschir: au sud de ces lacs se trouve Cangark; tout cela est enlevé à l'Arménie. En face de ceux-ci, au nord du Cyr, sont les cantons suivants: Khweth, Kherg, Erzwo, Thianeth, Zopenor.

 

21. L'Albanie, c'est-à-dire Aghouank, est à l'orient de l'Ibérie, près de la Sarmatie et du Caucase, jusqu'aux confins de l'Arménie près du fleuve de Cyr; d'ici jusqu'à Cyr toute la frontière est enlevée à l'Arménie. Parlons maintenant de l'Albanie proprement dite, située entre le fleuve de Cyr et le Caucase. Près de l'Ibérie, le canton d'Ekhni est à côté du fleuve Aghouan; Cambedjan, près du fleuve de Cyr. Au sud de ce dernier, le château Varazmanavar avec le bourg de Cudrath; ces lieux sont déserts jusqu'au Cyr. Vers l'orient de ce fleuve se trouvent la ville de Kevcave, près du fleuve d'Aghouan; le canton de Pikh près du Caucase, et à l'est Chaké, et le fleuve Degarou. Près de celui-ci se trouve le canton du même nom, voisin du fleuve Sani. Tous ces fleuves naissent du Caucase, s'unissent au fleuve d'Aghouan et coulent dans le Cyr. Mais du côté de l'orient il y a la ville de Kavaghac d'Albanie, au milieu de laquelle passe le fleuve Sepotch vers le sud.

 

22. La Grande Arménie a autour d'elle quinze provinces, savoir: La Haute Arménie, c'est-à-dire la ville de Garin; la Quatrième Arménie, Altznik près du fleuve de Tigris; Douroupéran qui est Daron; Mogs, près de l'Assyrie; Gordjayk; Perse-Arménie près d'Aderbadagan; Vaspouragan, vers le nord-ouest de la précédante; Sunik près d'Araxe, Artzakh; près d'elle Païdagaran au bord de la mer Caspienne, à l'ouest du fleuve d' Araxe; le pays des Udi, près de l'Albanie et du fleuve du Cyr; Gougark, près de l'Ibérie; Tayk, près de la Colchide; Ararat, au milieu de tout.

 

I. La Haute Arménie contient neuf cantons: Daran-aghi, Aghüne (ou Ariudz), Mezour, Egheghiatz, Mananaghi, Dertcian, Sper, Schaghgomk, Garin. Ce pays est le plus haut non seulement de l'Arménie, mais encore de tout le monde; voilà pourquoi il est appelé Sommité de la terre. Il distribue de l'eau aux quatre coins du monde; il donne naissance à quatre fleuves, très forts: l'Euphrate vers l'occident; l'Araxe vers l'orient; le Lycus vers le sud; et Acampsis, c'est-à-dire Djorokh, vers le nord. Il a de très grandes montagnes. Parmi les animaux, on y voit le cerf, la chèvre, le bouc et le mouflon, la brebis, le chevreuil (gheghith?) le porc; parmi les oiseaux la perdrix, l'outarde, l'aside et d'autres. Il y a des thermes et des salines, et toute l'abondance de la terre.

 

II. La Quatrième Arménie, à côté de la Sophène, près de la Haute Arménie, possède la ville de Melitine; elle a pour confins à l'occident et au sud, la Mésopotamie, et du côté de l'orient Daron. Elle a huit cantons; Chortzayn vers le nord-est, à travers lequel passe l'autre fleuve Lycus, près du château de Cogh; Haschdiank, où sont les sources du fleuve Tigris. Du côté occidental du pays de Chortzayn, il y a le canton de Paghnadoun en face du château du même nom. Vers le sud, le canton de Pala-hovid; à l'occident, Sophène, Antzith; du côté du sud, Zowk (Ìáíù) et Horé-perte (Ðáé¿-µ»ñ¹); à l'occident, la province de Dekig (¸¿·ÇÏ), où sont les châteaux Gherni (ÎéÝÇ) et Krouigh (øñáõÇÏ) et Sog (êáÏ); en face, vers le sud, est le canton Gaureg (¶³õñ¿·), à travers cette province coule le fleuve d'Arazani (²ñ³Í³ÝÇ) qui se réunit à l'Euphrate près de la ville Loussatharidj (Èáõë³Ã³éÇ×); le fleuve en allant vers l'occident, arrive à la frontière de la Petite Arménie, du côté oriental de Melitine, et ensuite le fleuve Caucas se mêle à l'Euphrate, venant du mont Vassithéon appelé Zigon (¼Ç·áÝ), et avant de s'unir à l'Euphrate, se joint au fleuve de Caraminon (γéÙÇÝáÝ); ce fleuve vient du Taurus, et en se réunissant avec l'Euphrate, passe vers le sud et traverse le mont Taurus. Dans ce même lieu on trouve le cristal. Dans la Quatrième Arménie on trouve du gibier, des oiseaux et le lion.

 

III. Altznik (²ÕÓÝÇù) à l'est de la Mésopotamie, et au nord du fleuve de Deglath, (¸Ïɳà Tigris). Parmi les cantons, qui sont au nombre de dix, figurent la Nephrgherd (Ü÷é»ï), et l'Aghtzen (²ÕÓÝ), à travers lequel passe le fleuve de Kaghirth (ø³ÕÇñÃ), que les Arabes appellent Schitma (Þǹٳ), c'est-à-dire sanguinaire. Après ceci vient le canton de Cagh (¶³Õ), qui a dans les montagnes la Ghéthig (οÃÇÏ), Dadigas (î³ïÇϳë), Aznuatz-tzor (²½Ýáõ³ó-Óáñ), Erkheth (ºñË¿Ãù), Sala-tzor (ê³É³-Óáñ), Sanasoun (ê³Ý³ëáõÝ). Elle produit abondamment du fer, des noix de galle; et parmi les oiseaux, le francolin (dehoug).

 

IV. Dourou-péran, située vers l'orient de la Quatrième Arménie, compte seize cantons: Choïth (ÊáÛÃ), la Vallée des Aspagouni (²ëå³ÏáõÝ»³ó-Óáñ), Daron, par où passe le fleuve de Megh (Ø»Õ) qui tombe dans l'Euphrate. Du côté du nord sont les Aschmouni (²ßÙáõÝÇù), près de la montagne Sermantz (êñÙ³Ýó É»³éÝ) qui s'appelle Sommité de la terre, d'où sortent plusieurs sources. Au nord de ces lieux se trouve Martaghi, (سñ¹³ÕÇ), près du mont de Meghé-tough, (ػտ-¹áõË), jusqu'aux Mamelons-des-Chèvres (²ÛÍåïÏáõÝù), qui sépare Mart-aghi et le Garin. On y trouve le salag, le tzighg, et le naphthe noir et blanc. Du côté de l'orient nous avons le fleuve Mourtz (Øáõñó), qui passe par le nord, descend dans la plaine Bassin (´³ë¿Ý), se réunit à l'Araxe. À l'orient de Mart-aghi, il y a le canton d'Arcastovor (²ñ¹³ëïáíáñ); à l'orient de celui-ci, Tuaraza-dap (îáõ³ñ³Í³-ï³÷); à l'orient de ce dernièr, Talar (¸³É³é), au sud sont Hark (гñù), Vajnouni (ì³ÅÝáõÝÇù), jusqu'à l'Arazani, qui sort de l'Abahouni. Au sud il y a Sarag (ê³ñ³Ï), dans le canton de Peznounik (´ÕÝáõÝÇù); en commençant par le mont Masis, qui entoure le bord occidental de la mer portant le même nom jusqu' au château de Baghesch (´³Õ¿ß), et au sud jusqu'à la frontière de la province d'Erévark (ºñ¿í³ñù). Peznounik a dans sa mer trois îles, Arzghé (²ñÓÏ¿), Tzibani (òÇå³ÝÇ) et Dokian (îáù»³Ý). Le canton, entre le mont Taurus et la mer, s'appelle Erevark (ºñ¿í³ñù); où il y a un lac appelé Egheki (ºÕÇ·Ç). Ici, pendant la semaille, le bœuf boit de l'eau dans le sillon; de la semaison jusqu'à la maturité il suffit de quarante jours; la production est de cinquante pour un. La longueur de la mer de Peznouni est de 100 milles, la largeur de 60. Au nord, elle a la province d'Aghi-ovid (²ÕÇáíÇï); à l'occident (A)bahouni (²)·³ÑáõÝÇù), à travers ce dernier coule l'Arazani, sur la frontière de Peznounik. On y trouve des pistaches, des châtaignes, du miel plus doux qu'ailleurs, et du fer. (On dit qu'il y a dans l'Arazani comme dans l'Euphrate un monstre marin, nommé kerkéchem, qui suce le sang seulement. Quelques-uns disent que c'est un monstre, et non un démon ou dew. Je sais que Saint Jean disait de la fille d'Herodiade, qu'elle était plus sanguinaire que les monstres marins).

 

V. Les Mogs (ØáÏù) sont à l'orient d'Altznik (²ÕÓÝÇù), dans le mont Taurus. Ses cantons sont au nombre de neuf: Ischaïr (Æß³Ûñ), le canton Ischoutz (ou des Anes Æßáõó ·³í³é), la vallée des Arouènes (²éí»ÝÇó-Óáñ), Vitchatz (ìÇç³ó ou Mitcia, le Mogs proprement dite, où se trouve le fleuve Orb (àñµ); le canton des Arkaï (ou des Rois); Argowdatz-ovid (²ñ·áíﻳó-áíÇï), Tcherma-tzor (æ»ñÙ³-Óáñ), où coule le fleuve Merm (Ø»ñÙ) ou Tcherme. Elle a parmi les fruits l'arschad, la mandragore, parmi les animaux, le léopard bigarré.

 

VI. Gordjek, à l'orient des Mogs; il y a dix cantons: Cordous, où est Theman (ÂÙ³Ý) près d'Assyrie; le Cordys Supérieur; le Cordys du milieu; le Cordys Inférieur; Aïtouank, (²Ûïõ³Ýë), Aïgark (²Û·³éë), Otholank (àÃáÕ³Ýù), Orsirank (àñëÇñ³Ýù), Sarabounik (ê³ñ³åáõÝÇ), Djahoug (Ö³ÑáõÏ), Petit Aghpag (²Õµ³Ï). On y trouve l'arsenic; et parmi les fruits, le schahdanag, c'est-à-dire la semence du chardon.

 

VII. La Perse-Arménie, à l'orient de Gordjék, entre dans l'Aderbadagan, et de ce côté du Taurus qui s'appelle Kouhi-Nihoragan, (ÎáÑÇ-ÜÇÑáñ³Ï³Ý), jusqu'à l'Araxe. Neuf cantons: Aïli, qui s'appelle Gouridjan; Mari, Thrabi, Arisi (c'est Ovéa); Arna, Dampeth, Zarehavan, Zaravant, Her. On y trouve l'onagre et la chèvre sauvage.

 

VIII. Vaspouragan, à l'occident de la Perse-Arménie, près de Gordjek; elle a trente-cinq cantons: les Rechdounik qui sont entre les Mogs et la mer de Peznouni, où sont deux îles Aghthamar et Ardi, et l'île continentale Manazgherd; Dosp à l'orient des Peznouni, Potouni, Ardjischa-hovid, Tarni jusqu'au canton de Goc-hovid au pied du Haut Massis; Arpérani à l'orient de la mer des Peznounik, où sont les îles Tchecadan, Limn, l' île continentale Amugh; Aresdavan, qui fournit du poisson. À l'orient Poujouni, Antzavatzik, Terpadounik, Ervantounik, Arno-vodn, Martasdan, Ardaz, jusqu'au Goc-ovid; du côté oriental de ces pays sont Aghé, le Grand Aghpag, Antzahi-tzor, Thonravan, Djevaschod jusqu'à l'Araxe. Ghergdjounik, Vejnounik, Balounik, Cogan, Aghantrod, Basbarounik, Ardaschessian, Ardavanian, Pagan, Cavethan, Cazrigans, Dakrians, Vajnounik, Nakhdjevan, qui a une ville du même nom.

 

IX. Synnik entre l'Araxe et l'Artzach, à l'orient de l'Ararat. Elle a douze cantons: Erentchag, Djahoug, Vaïotz-tzor, Kéghakouni qui est près du lac du même nom; Sothk, Aghahedjk, Zeghoug, Hapant, Paghk, Tzork, Areviss, Gavsagan, jusqu'à la ville de Naghorzan. Chaque canton a son fleuve propre du même nom. Il y a là le fleuve d'Aghavni (de Colombe). On y trouve le myrte et le kéréri et la meilleure grenade.

 

X. Artzach, près de Synnik; elle a douze cantons: une deuxième Hapant, Vagounik; Per-tzor, Mez-irank, Mez-gouank, Hardjghonk, Moukhank, Biank, Bazgank, Sisagank, Cotac, Kousti-Parenk; Gokht, où se trouve le bdellium. Tous ces pays sont enlevés à l'Arménie par les Albanes.

 

[XI. Païdagaran, à l'orient d'Udi près de l'Araxe. Ses cantons, au nombre de douze, qui appartiennent aujourd'hui à l'Aderbadagan, sont les suivants: Hrachodberoj,Vartanagherd, les yotn-poraghian Pakink, Rodipagha, Paghanrod, Arosbijan, Hani, Athli, Bagavan, Spandaran-béroj, Hormisd-béroj, Alevan. On y trouve une grande abondance de coton, et de l'orge qui nait de soi-même.

 

XII. Oudi, à l'orient de l'Araxe, entre l'Artzakh et le fleuve Cyr. Elle a sept cantons, qui sont maintenant sous la dépendance des Albans; ce sont les suivantes: Aranrod, Dri, Rodbatzian, Aghoué, Doutcekadag, Cartman, Schagachen, Udi propre, où est la ville de Bardaw. Ses produits sont l'olivier, le concombre; on y vait aussi l'oiseau appelé gadag].

 

XIII. Le pays d' Ararat est entre les pays sus-mentionnés; il a seize cantons. Du côté de la Haute Arménie Bassin, que traverse le fleuve d'Araxe, grossi du fleuve Mourtza-mor, qui sépare les Gabéliens vers le sud, et les Abéliens et les Havounik vers le nord. Il passe par les Ascharounik, au sud du quel se trouvent Bagrévant, Zaghgounik; et au nord Vanant et Schirag, d'où vient le fleuve Akhourian avec le Megalopotame (Meza-mor); en passant vers l'orient de Mauricopolis (c'est-à-dire Schiragaschad), Mrén, et Erouantachad, il descend dans l'Araxe. Mais l'Arazani a sa source dans le Zaghg-oden, à l'endroit appelé Osghik (Crysa?); puis il traverse le nord en entourant le mont Nepat près du village de Bagouana, et se jette dans le fleuve de Bagrévant; l'Araxe laisse la ville d'Armavir vers le nord et l'Arakaz-odn, (d'où tirent leur origine les sources de Meza-mor), et l'Arakaz lui-même. Du côté de l'orient il y a le Nik, où sont les sources du fleuve de Karsakh: là est aussi le mont Massis lui-même que l'Araxe laisse du côté du sud, derrière lequel s'étend le canton Goc-ovid: après cela l'Araxe passe à l'orient de la ville de Vagharschabad. Ici est la Cathédrale avec les chapelles des Femmes martyrisées. Vers l'orient sont les sources du fleuve Aspahan, appelé Khoz-mor, qui se mêle au Meza-mor. Du côté oriental de ce dernier est le fleuve Azad (qui signifie libre ou grand), qui mérite bien ce nom d'Azad, dont la source est au mont de Kiegh, dans le lieu appelé Sakhourag. Ce fleuve traverse le Dovine, il baigne toute la capitale de l'Arménie, et tombe dans l'Araxe vers le sud. Ici est bâtie la ville d'Ardachad, où étaient autrefois les affluents de Meza-mor; mais aujourd'hui le fleuve de Meza-mor a changé son cours, et il les recoit à l'occident. À l'orient de Dovine sont les cantons Urtza-tzor et la terre l'Araz entre Vaïotztzor et la plaine de Scharour. Le fleuve Ardongan passe près de la ville Marvena, puis il tourne vers le nord, et se joint à l' Araxe. On y trouve le kermès.

 

XIV. Gougark, à l'occident des Oudi, a neuf cantons: Tzoro-por, Coghpo-por, Zobo-por, Dachir, Threlk, Gangark, Tchavakh Supérieur, Ardahan, Calardjk. On y trouve la girafe, l'arbre hagiarè, le coing et le buis. Ces cantons sont enlevés à l'Arménie par les Ibériens.

 

XV. Taïk a huit cantons: à l'orient, Cogh, où sont les sources du Cyr, au village de Gri-agounk. Ce fleuve traverse tout le long du canton vers le côté occidental; il oblique vers le nord, descend en Ardahan par Sametzkhé, puis il retourne vers l'orient jusqu'à la mer Caspienne. A l'occident de ce Cogh sont Pertatz-por, Bardizatz-por, Djaghadk vers l'orient. Mais au sud sont Poukha, Azorta-por avec leurs fleuves, qui s'unissant coulent dans le Voh (Acampsis). A l'occident de ces pays se trouve Arsiatz-por près des montagnes de Barkhar, où va le Voh, qui traverse Sper, passe à côté du château des Thoukhark dans la Chelardjk, puis se dirige vers l'Eger, en passant par Nikal, Merough, Merid, et se jette dans le Pont. Le Voh est appelé Acampsis par les Egériens et Gagamar par les Kaldéens. On y trouve les figues, les grenades amères, le sumac, le coing, le balakhoung, le thélygone.

 

23. La Syrie est située vers l'orient de la mer du même nom; elle commence de la ville d'Issus et des Portes de Cilicie (Ciliciæ Portæ), jusqu'au Thrasias, fleuve qu'on appelle Chrysorrhoas, et jusqu'au mont Hippus. Les confins sont, au sud, la Judée et une partie de l'Arabie Pétrée jusqu'à l'Arabie Déserte à l'embouchure de l'Euphrate vers l'est, en face de la ville de Thapsacus, et en amont de ce fleuve, jusqu'au mont Amanus, qui sépare, du côté du nord, la Cilicie et la Cappadoce, c'est-à-dire la Petite Arménie, de la Syrie et de Commagène, qui est un petit département. La Syrie a neuf petits pays: la Commagène où se trouve la ville de Samosate, et la Chyrrhestice dont la ville est Hierapolis ou Maboug, Beræa, c'est Khazaz; Chaicidices, où est la ville de Chalcis, ou Nicoria. La Grande Antioche avec son propre pays qui s'appelle Seleucie; Zeugma, Apamée, où la ville d'Apamée, Epiphanie, ou Hamath; Emesa; Cassiotis, où l'île d'Aradus; Cœlesyrie, où la ville de Damas. Batanie, du côté du désert; Paimyrenes; ici est la ville de Havarin vers l'Arabie déserte. Balbanitis vers l'Euphrate, dont les montagnes sont Pierie, Casius, Liban, Antiliban, c'est Sanir, Aslamus, Carmel; et des fleuves célèbres, comme l'Orontes qui a sa source dans le Liban, et, passant près d'Epiphanie, tombe dans la mer, près de la ville d'Antioche. Le fleuve Eleuthérus, qui se traduit par libre, sort aussi du mont Liban, tombe dans la mer près de la ville d'Antanthon. L'Adonis sort aussi du Liban, sépare les villes de Byblus et de Berytus, tombe dans la mer.

 

Le fleuve du Jourdain sort de Panias, traverse la mer de Galilée, et va tomber à l'Asphaltites (Lacus Asphaltites). Il y a des montagnes et d'autres fleuves, tels que celui de Damas, l'Abana qui traverse la ville, et Barada, qui passe par l'orient, et sont appelés dans l'Ecriture sainte Bana et Pharphara; et aussi un petit fleuve qui coule de Daphnis d'Antioche où se rattache l'histoire mythologique de Castalie.

 

24. La Judée, à l'orient de la mer Phénicienne, commence du fleuve de Thréas, qui est à côté de Césarée de Palestine, jusqu'au port de Gaza. Pour confins, elle a à l'ouest l'Egypte; au sud et à l'est le désert; au nord la Syrie. Il y a trois pays, Galilée, la Samarie, l'Idumée; le lac de Tibériade; l'Asphaltite, c'est-à-dire la Mer Morte, et le Jourdain. Sa longueur est de trois degrés, et la largeur de deux. Sa capitale, est la sainte Jérusalem, (centre de l'univers entier, qui seule possède la vertu de consacrer les hommes).

 

25. L'Arabie Pétrée (Arabia Petræa), est à l'orient de l'Egypte, du Golfe arabique et de la ville des Héros, vers le bras occidental de la Mer Rouge, par où passèrent les Israelites. Elle a pour confins, du côté du sud, l'Arabie Heureuse: à l'orient l'Arabie Déserte, au nord la Syrie et la Judée. Elle compte cinq petits pays près de l'Egypte: Dadjgasdan, et le golfe Munichites près de la mer Rouge; le Phamanites, où est la ville de Pharan (que les Arabes appellent Mecque). En face de cette ville s'élève le mont Mélana, qui s'étend au nord, en inclinant un peu vers l'orient; puis le golfe Elanites qui est près du mont. L'Arabie Heureuse a le fleuve de Thrathénon, d'ailleurs aucune source; sa longueur est de 6° et sa largeur de 2°.

 

26. La Mésopotamie, à l'orient de la Syrie, près de la Grande Arménie vers le nord; elle a aussi pour confins la Babylonie et l'Arabie Déserte. Elle a deux monts, dit Ptolémée; il appelle l'un Singaras, mais je ne le connais pas, et l'autre Masion (Masius), dont il fait sortir deux fleuves; et il appelle l'un Chabaron, je pense que c'est Chabor; toutefois la source de ce fleuve n'est pas dans la montagne, mais dans la plaine près de Rhastina. Ces fleuves tombent dans l'Euphrate. Le Tharthar, sort du mont du même nom, va directement vers l'orient, et conflue avec l'Euphrate. Je connais ces deux fleuves qui appartiennont à la Mésopotamie Syrienne; et deux montagnes, l'une Gohi-Schingar, l'autre Montagne longue, où sont la forteresse Mardé dans la province de Tourabdin et Bezabdé. Il y a deux autres petites montagnes: l'une, Amad, dont la ville s'appelle Sezisoun; l'autre s'appelle Bemada. L'Euphrate sépare de la Mésopotamie la Syrie, l'Arabie Déserte et Babylonie. Le Tigre va vers le sud du côté de la montagne, puis il tourne vers l'orient, en s'éloignant de la Mésopotamie. Il laisse au nord l'Altznik de l'Arménie, c'est-à-dire l'Ardzen, où sont les villes suivantes: Coutemran, c'est Keghmar; Kisch; Schoucaraba; et tous les torrents des montagnes de l'Arménie versent dans le Deghlath; d'abord le Kaghirth qui sort des montagnes de Salin et de Sassoun; il sépare la ville de Nephergherd de la Kghimar, par conséquent les confins des Romains et des Persans. Il s'appelle aujourd' hui Schithithma, ce qui veut dire Sanguinaire. Le Deghlath traverse ensuite Ninive, et rencontre une petite ville du nom de Beghath, qui signifie crachat, on dit qu'ici le poisson a craché ou rendu Jonas. Entre le Deghlath et l'Euphrate, il y a deux pays nouvellement établis par les Persans, Cabad et Caschar; la Mésopotamie est longue de huit degrés et large de trois.

 

27. La Babylonie, près de la Mésopotamie, à côté du Deghlath, jusqu'au golfe Persique. Elle a pour confins; Susiane à l'orient, l'Euphrate et une partie de l'Arabie Déserte, au nord. Les petits pays sont: Avarintis, Amordocia, Ottophé, Cha1daea, comme dit Ptolémée.

 

Elle a pour fleuves, les plus forts bras de l'Euphrate, qui sont au nombre de dix, et se subdivisent encore pour arroser la terre. Exceptés quatre de ces bras qui continuent leurs courses, trois entre les autres, vont tomber dans le Deglath; un dans ses lacs nommés, l'un Sor, l'autre Sorite; le neuvième traverse la Babylonie et s'appelle Kouthaïr. Ceux-ci se réunissent et passent par l'orient d'Acaghagh, où est la résidence de l'armée des Arabes. Je crois que ce bras du fleuve, qui aujourd'hui s'appelle Kouthaïs, est le même qu'Abydène appelle Armacalès; il dit de Nabuchodonosor: «Quand il reçut la suprême autorité, il a entoura Babylone d'une triple muraille, en quinze jours. Il sépara le fleuve d'Armacalès d'Arazani. Il creusa le puits de la citadelle qui était à quarante pharsanges de la ville des Sibarites et à la profondeur de vingt ojrguiva; il y mit des portes, qu'on ouvrait pour inonder toute la plaine; il les nomma e[cei de; gnwmovnaõ, comme s'ils avaient une volonté.» La Babylonie a 7 degrés de longueur, et 3 de largeur. On y trouve la sardoine et la chrysolithe. On raconte une chose très merveilleuse, que chaque nuit le golfe Persique hausse deux fois.

 

28. L'Arabie Eudémon, c'est-à-dire l'Arabie Heureuse, près de l'Arabie Déserte et Pétrée, entre dans les golfes de la Mer Rouge, semblable à une île continentale. Du côté de l'occident, elle a la mer Arabique, de la bifurcation jusqu'à l'isthme; au sud, le promontoire de Palintius jusqu'au promontoire de Varaz et jusqu'à l'isthme de Kermona, où sont les confins du golfe de Barsa du côté de l'est; la même mer est la frontière du côté nord jusqu'à l'Arabie Pétrée, où demeurent cinquante-quatre peuplades; dont l'une est le peuple Sabéen: Niciphar, et le pays des Myritis, c'est-à-dire le pays des parfums, et le pays Myrrophore, une autre, les Ichtyophages; et une autre, celui des Scenitae. Elle a dix montagnes, dont l'une se nomme Climax, c'est-à-dire Echelle, et une autre, la Montagne des encens. Il y a quatre fleuves; et une source appelée Styx, où juraient les dieux pour son extrême froideur. Il y a là une île dont la longueur est de 200 milles, et la largeur de 40; elle s'appelle Dioscoridis; et d'autres îles plus petites au nombre de 39, dont l'une se nomme l'Ile des tortues sauvages. Mais du côté oriental du golfe Sabelites, sont huit îles, dont les confins, par terre et par mer, ont 28 parties de longueur, et 21 de largeur. Au sud de cette île se trouvent la terre inconnue et la mer Barbarique (Barbaricum Pelagus).

 

L'Arabie produit l'or et les pierres précieuses, l'argent, les perles; d'ici la reine partit pour voir le roi Salomon, apportant à celui-ci sur des vaisseaux de l'Arabie, des bois non équarris, incorruptibles et sonores: et tout ce qui est précieux aux yeux des hommes. On s'en procure par des vaisseaux qui y vont; comme on les trouve aussi dans la Chine par une plus courte voie de la mer des Indes et de la Perse. L'Arabie, entourée de la mer, jouit de tous les biens, et est exempte des maux, tels que les agresseurs et les bêtes sauvages. On dit que l'oiseau griffon s'y trouvait par hasard, mais je ne crois pas. Les habitants de cette contrée ont trois sortes de couleurs; les uns sont tout-à-fait noirs; les autres le sont à moitié, et portent le nom d'ascètes, (c'est-à-dire moines); les autres sont blancs, peu différents de nous. On y trouve des aromates composés, comme khalami, c'est à dire l'huile de musc; tchabrig; mahlab; khalong, c'est-à-dire l'huile de safran; keti; hounalhounar; khatar, préparé avec l'huile grecque; boukhdag, nard, préparé avec des épis de nard; jasmin, préparé avec la fleur de jasmin; neran, l'huile extraite de la fleur de grenade: l'alsine.

 

29. La Perse. - La Perse se divise en quatre parties, les voici:

 

Kousti Khorassan, c'est-à-dire le côté occidental, où sont neuf pays: Maïmabsdan, Mihrankadag, Karchgar, Parmagan, Eran, Sankargavad, Nodarda, Schiragan, Martzinsdeh.

 

Kousti Nemroz, c'est-à-dire le côté méridional, où sont dix-neuf pays: Pad, Khujasdan, Aspahan, Mielnhakar, Anadrchir, Kurman, Turan, Maguian, Sentaserman, Sped, Vaschd, Sakastan, Zablastan, Gher l'île dans la mer, Meschmachig, c'est aussi une île; Maazoun, Koujihrasdan, Spahl et Debouhl, enlevée aux Indes.

 

Kousti Khorassan, c'est-à-dire le côté oriental, où sont vingt-six pays, savoir; Ahmadan, Koschem, Varkan, Aprchahr, Merv, Merot, Hraukatachan, Nessaï, Mianacabjin, Taghgan, Gozgan, Andabd, Vebed, Hroumazamb, Paroz, Nahrgir, Dezinazag, Vargian, Machan, Ghedgiagsdan, Bahlibamig, Dermatavariman, Kanscher, Ibamigan, Gozbon.

 

KoustiKapkoh, c'est-à-dire le côté du Caucase, où sont treize pays: Aderbadagan, Armen, (Arméniens), Vardgian ou les Ibériens, Rhan ou les Albaniens, Balasagan, Sisaganaré, Ghelan, Schandjan, les Difoums, Dembavend, Tapsdan, Rouan, Ame1, dont nous allons parler.

 

30. La Médie; on dit que les habitants sont issus de Médée, fille du roi de Colchide; sa soeur nommée aussi Médée, s'éprit de Jason, et laissa enlever la Toison d'Or. Mais on ne dit pas le motif qui les amena ici. On raconte qu'Ardaschez Occhus fit habiter sous des tentes près de la Caspienne une partie des Romains et des Hébreux. Cela n'est pas prouvé aujourd'hui.

 

Ptolémée dit que les Mèdes ont leur habitation vers l'orient (et le midi) de la mer Caspienne. Mais ce qu'on ajoute que les Mèdes ont un seul gouvernement, ne se vérifie pas. Quant aux pays que leur donne Ptolémée, par exemple Casp, Kacacousch, Gels, Diloums, Rhé, Aspahan, ceux-ci appartiennent vraiment aux Mèdes.

 

31. Les Elymaei sont les habitants du Khusastan, que les Grecs appellent Susiana, à cause de la ville de Susan, (les Arabes l'appellent Bezra). Il y a du côté de l'occident le fleuve de Deghlath, qui sépare Babylone et Khuzistan. Du côté du sud il y a le golfe Persique, et au nord l'Assyrie. Le Khusastan a trois fleuves, cinq pays, où se trouvent les villes suivantes: Ormchir, Souloura, Susa, que mentionne le prophète Daniel; Goundir-Sapur, où l'on fabrique le meilleur sucre. La terre est bonne et très fertile; deux îles dans le golfe Persique.

 

32. La Perse est un pays de l'Asie, à l'orient de Khuzistan, près des Mèdes; de sa ville Stahr, était Artachir fils de Sassan, du village de Steh. Du côté du nord se trouve la ville de Parsaë, qui appartient à la province de Khobar; serait-ce celle que mentionne le prophète Ezéchiel? Elle a deux îles, dont l'une est surnommée île d'Alexandre par Ptolémée; et l'autre Sobath. Je pense que Jérémie fait allusion à cette île quand il dit: «l'or venu de Sobath». (On y trouve dix espèces de pierreries, savoir: Adar, de six drachmes et coûte quarante dirhem; romia; mechia; ganga; parmoucha, c'est-à-dire sans couleur; parmouchit, havtadram; chachtadram; noïnadram; dadramakartha, que nous appelons lente).

 

33. L'Ariane, du côté de l'orient de la Médie et de la Perse, s'étend jusqu'aux Indes, près de l'Hyrcanie et d'une partie de la Scythie. Elle a onze pays, parmi lesquels Scorpiophore, Démon, et la Carmanie chaude, Cranapat, que les Perses appellent Carmanie froide. Du côté du nord, se trouve la Parthie, comme dit Ptolomée, entre la Carmanie froide et l'Hyrcanie. Mais les Perses la nomment aujourd'hui, à cause de la ville de Bahl, Bahlibamig, c'est-à-dire appartenant aux Bahliens la Bahlaravodin (Bahl matinal). L'Ecriture sainte donne l'appellation de Parthie à toute l'Ariane; je crois que c'est à cause du royaume qui appartenait aux premiers. Cette contrée est appelée Khorassan par les Perses, ce qui veut dire Oriental, où sont les pays suivants: Cochma,Vercan, Aprchahr, Amr, Merod, Hrew, Gadchan, Gozgan, où se trouve le cheval royal; Gozbon, jusqu'au fleuve nommé Arank. On raconte de ce fleuve qu'il charrie du soufre, et il est très large et très profond, comme le Phison, que les Perses appellent Vehrod. On lui donne le surnom de profond ou sans gué, parce que les grandes nations des Perses et des Indiens par contrat ne peuvent le traverser, et la plaine de Hrew, qui est à l'extrémité de l'Hyrcanie; ici est la province de Vardkèss, où nos saints prélats furent martyrisés.

 

Le pays de Koupi-toukharistan où se trouve le musc mauvais. Il me semble que les Hébreux, dans la captivité, ont habité le pays de Gozagan (sus-mentionné), parce que l'Ecriture Sainte dit qu'ils habitaient près du fleuve de Kozan.

 

Nous retournons de l'est vers le nord.

 

34. La Scythie commence du fleuve d'Athil, et s'allonge obliquement vers le sud-est jusqu'au mont Emaüs. Elle est presque divisée en deux par le mont Emaüs, où vivent les Apakhtari qui sont les Turcs. Du côté du nord, il y a la Terre inconnue; du côté de l'occident, la Sarmatie, près du fleuve Athil. Au sud, la mer d'Hyrcanie, l'Ariane, les Indes près du versant méridional du mont Emaüs, et plus loin jusqu'au mont Æmode qui sépare aussi la Scythie des Indes. Du côté de l'orient, elle a pour confins les Sères (Chinois). Il y a quarante-trois sortes de populations, dont l'une s'appelle les Ichthyophages, l'autre les Galactophages, l'autre Ribaki, c'est-à-dire le pays de Rheve, que les Perses ont enlevé Les autres populations portent des noms barbares; il est superflu de les répéter ici; car maintenant ce sont seulement les Bouchkhs, qui occupent ce pays. Il y a dans la Scythie des montagnes, des plaines, des déserts, et des pays sans eau.

 

Il y a cinq pays dons la Sogdiane, (qui est la Sagestan), et la Saghé. Ces deux pays ont en commun quinze populations, riches, industrielles et marchandes; ceux-ci habitent entre la Turkestan et l'Ariane; divisées par le mont Imaüs, qui est plus haut et plus large que tout les autres monts; il a la forme d'un compas et de la lettre arménienne È, dont le coude s'allonge de l'orient vers le sud; il étend vers l'occident une chaîne de 1280 milles, et vers le nord un autre de 1550 milles; et se dirige vers la Terre inconnue. A 300 milles de ce coude vers le nord, il y a sur le mont, des chemins, des haltes pour ceux qui vont vers les Sères, et qui sont venus de Sagastan par la Tour lapidaire qui se trouve dans la plaine merveilleuse. Parmi les dix-sept nations de la Scythie on compte celle des Massagètes, dont la reine a tué Cyrus, celle de Bekhoukh, et la nation de Chorasmii, formées de marchands, du côté du nord vers l'occident: on y trouve la pierre de Kholozme dans leur province appelée Tot et le meilleur arc. Une autre nation… et une autre Tokhari. Au nombre des quarante-trois nations sont aussi comptés les Hephthali et Alcon, et Valcon avec des villes du même nom, près du grand fleuve appelé Doumus. Dix autres fleuves coulent de leurs montagnes.

 

(Livre VII. D'après Ptolémée).

 

35. Les Indes sont à l'orient de l'Ariane et de la Scythie, près du mont Imaüs, et au delà jusqu'à la montagne de Mada et à la frontière de la Chine Les Indes forment deux divisions, à l'orient et à l'occident du Gange. Selon Ptolémée il y a sept fleuves qui ont leurs noms particuliers, et qui unis à la fois s'appellent Phison près des Gymnosophistes. Mais les fleuves, voisins des Gymnosophistes, sont au nombre de trois: Damouna, Gange, Sarabos, qui se réunissent et s'appellent Indus. À droite du fleuve Indus sont cinquante-huit nations. On y trouve hréachir Ññ¿³ßÇñ, dahnag et le meilleur étain. Les Gymnosophistes se nourrissent seulement de fruits, de riz et de sucre; ils sont appelés par les Perses Chaman et Braman. Us s'abstiennent des femmes et des bétails; le matin ils adorent le soleil en disant: Nous vous croyons Dieu; mais s'il y en a un autre supérieur à vous, à lui soit rendue notre adoration. On y trouve des caméléopards, (que les Perses appellent schetrpaschan). Il y a 72 nations du côté oriental du Gange, jusqu'au pays des Sinae. Là les pays ont divers noms; l'un s'appelle Aurea, l'autre Argentea. Dans leur capitale on trouve des corbeaux, des perroquets blancs, des coqs barbus. Deux autres provinces s'appellent aussi Aurea et Argentea, et une autre Chalcea. On y trouve des éléphants et des tigres, qui, dit-on, sont subjugués par l'art magique, ils sont rapides comme le vent. (Il y a là des fufals et des aromates, akhiri-boag, gozi-boag, aksi-boag, casimon, dwalag, schahavor sar, cago-lag, aloë, phalandjamusc, caphour, djandan, naï-boag; plusieurs autres medecines et bajars, et des souris qui s'appellent bich-machg et qui mangent des racines mortifères appelées bich, dont on fait des antidotes). On y trouve de grandes fourmis dans les endroits de la poussière d'or. Il y a là un animal appelé Chavarchan, qui tue l'éléphant avec sa langue, et le transporte sur une espèce de croc qu'il a sur le dos; quand les animaux entendent son cri, ils rendent du sang par l'urètre. Les Indes ont aussi le monocéros. On y élève dans une cage de fer le griffon, qui vient des Sinae. On a dit que le Phagre attaque le griffon, et que tous les deux, emportés par la fureur, se jettent dans la mer. Il y a des nations sauvages, comme on dit, avec la peau durcie, à l'épreuve de la flèche, et des Gendandiars, qui pour la moitié ou au moins pour le tiers ne sont pas Indiens. Depoukhs, Spahlabaghora, c'est-à-dire hyacinthe rouge aquatique; puis Tchengli; Balus où se trouve ghertapoz, et la bête à musc? semblable par la forme et la grandeur à un chevreau de quatre mois, excepté les dents qui ressemblent à ceux du renard, il mange des souris. Quelques-uns disent improprement que ce sont les testicules, les autres disent que l'animal porte le musc devant les testicules.

 

Un autre pays, est Kala, (ø³É³) où se trouve l'âne cornu; un autre pays Haker (гù»ñ), où il y a karichads, c'est-à-dire du bois incorruptible; et senkrouëgh. On y voit plusieurs îles, celles des gymnanthropes, anthropophages; près de l'île de Bathiou, la capitale où abonde l'or et l'argent jusqu'à la mer Verdoyante, où se trouve l'aloès, de trois espèces (d'après les Grecs): l'Ingré (sagapène), de couleur noir et même jaune (·»Õµ³·áÛÝ?), semblable au peigne, piquant, poreux, la livre coûte cinq pièces (de monnaie), ou six et même sept; le second s'appelle Zamthi (̳ÙÃÇ), noir, semblable à la sauterelle, très pesant, une livre vaut quatre pièces; le troisième s'appelle Kalaï, (¶³É³Ç) jaunâtre et léger; une livre coûte trois pièces.

 

36. La Taprobanie, qui appartient aux Indes, est la plus grande île du monde entier: la longueur est, du nord au sud de 1100 milles, et la largeur de 510 milles, de l'orient vers l'occident. Elle est entourée par la mer des Indes; on y trouve hrizon (ÑñǽáÝ) espèce du millet, senghervil (ëÝÏñõÇÉ), bêril, et l'hyacinthe, et d'autres pierres précieuses, l'or et l'argent; des éléphants et des tigres en abondance. Elle a deux monts, l'un s'appelle Talliopa, qui est la source de deux fleuves; l'autre Malia, qui est la source de trois fleuves; on y trouve des bois incorruptibles, senghervil, la perle précieuse, et la pierre à bijou. Là sont deux villes, comme on dit, éloignées l'une de l'autre de 150 milles; l'une s'appelle Manacor, et l'autre Roïan: entre ces deux villes il y a un mont appelé Gaïlasé (¶³Ûɳë¿), d'où sort un fleuve et où se trouve le bijou. Douze nations vers le nord, qui toujours se parent des cheveux des femmes. Deux entre ces nations s'appellent Hatzazani et Hatzaïn. Vers le sud les plaines servent au pâturage des éléphants. Une partie des habitants du pays se compose, dit-on, de femmes; et dans une certaine époque de l'année les chiens viennent chez les éléphants, alors ils ont commerce avec les femmes, et elles donnent naissance à des jumeaux, l'un mâle et l'autre femelle: les mâles traversent les fleuves et vont chez leurs pères, quant aux femelles ils restent chez leurs mères. Mais je crois que tout cela est une allégorie, comme on le dit aussi pour les Amazones dans le livre d'Alexandre le Grand; l'allégorie signifie qu'ils sont des gens rapides. Ptolémée dit qu'il y a dans le pays des temples de la lune vers l'extrémité sud de cette île. Mais on voit autour de la Taprobanie 1378 petites îles, dont les unes sont habitées et les autres inhabitées. Dix-neuf ont des noms connus de nous. La zone torride traverse le sud de cette grande île.

 

37. Les Sères, qui sont les Djenk (Ö»Ýù), à l'orient de la Scythie; il y a la Scythie à l'occident; mais du côté du nord et de l'est, la Terre inconnue; au sud, les Indes et les Sinae (êÇõÝ»óáó ³ß˳ñÑ). La Djenasdan (ֻݳëï³Ý) est un pays de vastes plaines habitées par vingt-neuf nations, dont l'une, les Anthropophages, près de la Terre inconnue. Six montagnes. Parmi les produits du pays sont le cinnamome et le casimon, du mont Cassia; la scythicon, qui est couleur de feu, et nait de soi-même des monstres et de musc; le paon et d'autres oiseaux nécessaires; une immense quantité de safran; si bien qu'un chevalier y allant à la chasse avec des chevaux blancs et l'épervier blanc, retourne couvert d'une couleur jaune. On y trouve de la soie supérieure à celle des autres pays; aussi, les habitants industrieux s'enrichissent par la manifacture de la soie. Le roi Djen-bakoura sa résidence dans la ville de Syra, à l'extrémité sud-est du pays.

 

38. Les Sinae, près des Djenk, ont pour confins, au nord les mêmes Djenk; du côté de l'est et du sud, la Terre inconnue, mais à l'occident les Indes et la mer Verdoyante, jusqu'à la Terre inconnue. Cinq nations ont ici leur demeure avec les fleuves qui portent les mêmes noms qu'elles. Leur habitation est entre les fleuves et la mer. On croit que les Ethiopiens Ichtyophages ont émigré d'ici. (On dit que près de la Terre inconnue habitent les anthropomorphes, les hémisomates (demi-corps), les diprosopes (à deux face), les hexacheirs (à six mains), les phocopodes (à pieds de phoque), les draconopodes, les hémiornithes (demi-oiseaux), les hemithéres, demibêtes les hémianthropes, les acéphales, les cynocéphales, et tout ce qui y ressemble. Pour moi, ces choses sont tout-à-fait incroyables; quant aux autres qu'ils y croient, s'ils le veulent.

Edited August 19, 2007 by Arpa

[Johannes]

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=15730&hl=

 

 

Այստեղ գրեցի «կրտել-կտրել»ու եւ Կրտ-կրծ արմատով կազմուած մկրատ բառի մասին:

 

 

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=16620&hl=

 

 

Իսկ այստեղ զրուցեցինք «կարապետ-կառապան»ի մասին, որ իմաստափոխութեանբ նշանակած է՝ առաջնորդ:

 

Կարապետ, նախակարապետ

 

Մենք գիտենք «Կարապետ» մականունը Մկրտիչ Յովհաննէսի երկրորդ ածականն է: Քանզի ան ճանապարհ յարթեց Յիսուսի համար: Իսկ առաջին մականունը, «մկրտիչ»ը ի՞նչ կը նշանակէ: Հիմա պիտի ըսէք. «այս ի՞նչ ապուշ հարցում է. մկրտելը կրօնական ծէս է՝ ջուրով օրհնութիւն: Իսկ մկրտիչը ան է, որ այս գործը կը կատարէ»:

 

Բայց իմ հարցս ներկայ իմաստի մասին չէր, այլ բառի ծագման մասին թէ ի՞նչ կրնար ըլլալ նախկին իմաստը: Դիմեցի ինձ ձեռնտու ելեկտրոնային բառարաններուն:

 

 

Մկրատ

 

կտրոց. գործի երկաթի երկճղի կարկնաձեւ՝ ʼի հատանել եւ ʼի ձեւել զկտաւս, զթուղթս, զգէսս, եւ այլն.

 

*Զմորթն խզեալ մկրատաւ՝ արար պատան.

 

*Յանձեւ մկրատէ (այսինքն յոդ ձեւելոյ մկրատաւ), եւ յանկար ասղանէ՝ հանդերձ առաքէ (աբգար յիսուսի)

 

Ծագման մասին չկայ խօսք

 

 

Մկրտատուն

 

ՄԿՐՏԱՏՈՒՆ ՄԿՐՏԱՐԱՆ. βαπτιστήριον baptisterium, lavacrum. Տուն եւ տեղի մկրտելոյ, մատուռն՝ յորում կանգնեալ կայ աւազան մկրտութեան՝ մօտ առ մեծ եկեղեցին, կամ ʼի մէջ նորա ʼի կողմն մի.

 

*Եթէ եկեղեցիս ունիմք, պարտ է եւ մկրտատունս առնել: Մերձ ʼի տաճարն մկրտատունս շինեսցեն, եւ աւազանբ:

 

*Աւազան քարեղէն հաստատել մերձ յեկեղեցին ʼի մկրտատունսն: Պարտ եւ արժանի է առ դրունս մկրտարանին կատարել

 

Ծագումի մասին (origin) խօսք չկայ

 

 

 

ՄԿՐՏԵՄ (եցի.)

 

(գրի եւ հնչի Մկրտել. բայց գտանի գրեալ եւ ՄԿՐԸՏԵԼ. որպէս լծ. ընդ Մխրճել, եւ ընդ մաքրոտել. βαπτίζω baptizo. ʼի յն. βάπτω . mergo, immergo, tingo, lavo եւ φωτίζω illumino (որ է լուսաւորել). ... Ջրով լուանալ եւ մաքրել. մխել ʼի ջուր ʼի լուացումն. կր. լուանիլ, մաքրիլ: Անխտիր ասի զմկրտութենէ յովհաննու, եւ քրիստոսի, եւ զլոկ լուացմանէ, եւ զջրացանութենէ. եւս եւ զմարտիրոսութենէ.

 

*Ես մկրտեմ զձեզ ջրով յապաշխարութիւն. բայց որ զկնի իմ գայ, նա մկրտեսցէ զձեզ ʼի հոգին սուրբ եւ ʼի հուր: Եկի ես ջրով մկրտել, Նա է՝ որ մկրտէ հոգւովն սրբով: Մկրտեցէ՛ք զնոսա յանուն հօր եւ որդւոյ եւ հոգւոյն սրբոյ. եւ այլն:

 

*Միանգամ մկրտելոցն, որ ճաշակեցին յերկնաւոր պարգեւացն.:

 

*Այսօր հուրն ʼի ջուրն մկրտի, եւ մկրտեալն՝ զնա սրբէ.

 

Տե՛ս եւ ԿՆԻՔ ՏԱԼ, ԿՆՔԵԼ, եւ ԼՈՒՍԱՒՈՐԵԼ:

 

Վասն մարտիրոսութեան աս ʼի

 

*Մկրտեցար արեամբդ քով: Մկրտութեամբ արեան ընդ քեզ մկրտեցան: Մկրտեալք արեամբ իւրեանց. եւ այլն:

 

*Զմկրտութիւն արեանն ընդ քեզ մկրտեցան:

 

Վասն արտաքին լուացման գրի.

 

*Ե՛րթ լուա՛. եւ էջ նէեման, եւ մկրտեցաւ ʼի յորդանան եօթն անգամ ընդ բանին եղիսէի: Մկրտէր ʼի բանակի անդ յաղբիւրս ջուրցն ըստ օրինի հրէիցն (յուդիթ), եւ իբրեւ մկրտէր, կայր յաղօթս: Եթէ ոչ բռնալիր լուանան զձեռս, հաց ոչ ուտեն. եթէ ոչ նախ մկրտին, ոչ ուտեն: Զարմացաւ, զի նախ ոչ մկրտեցաւ յառաջ քան զճաշ: Ամենեքին ʼի մովսէս մկրտեցան՝ յամպն եւ ʼի ծովն: Մկրտին վասն մեռելոց. եւ այլն:

 

Պարզապէս՝ որպէս Թանալ. թաթաւել. βάπτω tingo.

 

*Դառնութիւնն իսկ (մաղձի կամ լեղւոյ) արեամբ մկրտեալ՝ գոյն կարմիր ընկալաւ

 

կր. Անսովոր է կր. Մկրտիցուք. բայց առ հարկի գտանի եդեալ ըստ հին ձեռ. առ որոշելոյ ʼի ներգործականէս՝ մկրտեսցուք:

 

*Արդ մկրտիցո՛ւք, զի յաղթիցեմք: Մկրտիցո՛ւք այսօր, զի մի՛ վաղիւ բռնադատիցիմք

 

Մկրտել, մկրտիչ եւ մկրտութեան իմաստը լայնօրէն բացատրուած է վերի տողերուն մէջ, բայց չէ ներկայացուած բառի ծագումը, ազգական բառերը հնդեւրպական միւս լեզուներուն մէջ:

 

 

[Johannes]

Տամ եւս մի քանի օրինակ.-

 

 

ՄԿՐՏԻՉ (տչի, չաց.)

 

ա.գ. βαπτιστής baptista. Այն՝ որ մկրտէ. մկրտօղ. առաւել սեպհականեալ մակդիր սրբոյն յովհաննու կարապետի. մինչեւ եւ յովսեպոսի նովին անուամբ նշանակել զնա՝ որպէս մականուն նմին սովորական առ հրէայս.

 

*Յաւուրսն յայնոսիկ գայ յովհաննէս մկրտիչ: Չէ յարուցեալ ʼի ծնունդ կանանց մեծ քան զյովհաննէս մկրտիչ: Յաւուրցն յովհաննու մկրտչի մինչեւ ցայժմ. եւ այլն:

 

*Աղաչանօք մկրտչին ջուրբք:

 

*Բարձող զմեղս աշխարհի (յիսուս), եւ մկրտիչ գոլ ʼի հոգի եւ ʼի հուր:

 

*Ո՞ւր յաջողութեանցն իրք իմոց մկրտչացն: Դժնդակ է, թէ մկրտչաւն բարետոհմութիւնս իմ թշնամանեսցի:

 

*Կորնթացիք յանուն մկրտչացն կոչեցեալ լինէին:

 

 

 

ՄԿՐՏՈՒԹԻՒՆ (-)

 

βαπτισμός baptismus βάπτισμα baptisma. Մկրտելն, իլն. մխումն ʼի ջուր, լուացումն ջրով: Երբեմն որպէս արտաքին լուացումն ըստ խտրանաց հրէից, կամ ջրացանութիւն.

 

*Մկրտութիւնս բաժակաց եւ ստոմանաց եւ պղնձեաց եւ մահճաց: Մկրտութեանցն վարդապետութեանցն վարդապետութեան: Կերակրովք եւ ըմպելեօք, եւ պէսպէս մկրտութեամբք. եւ այլն:

 

*Մկրտութիւնս բաժակաց եւ ստոմանաց եւ պղնձեաց եւ մահճաց: Մկրտութեանցն վարդապետութեանցն վարդապետութեան: Կերակրովք եւ ըմպելեօք, եւ պէսպէս մկրտութեամբք. եւ այլն:

 

Մկրտութիւն յովհաննու յապաշխարութիւն.

 

*Տեսեալ զբազումս եկեալս ʼի մկրտութիւն իւր: Մկրտութիւնն յովհաննու ուստի՞ էր. եւ այլն:

 

Սուրբ խորհուրդ քրիստոսական մկրտութեան. որ եւ ասի ԼՈՒՍԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ, ԿՆԻՔ.

 

*Մի հաւատք, մի մկրտութիւն: Թաղեցաք ընդ նմին օրինակի կեցուսցէ մկրտութիւնն. եւ այլն:

 

*Ընդունէր ʼի նոցանէ զսուրբ մկրտութիւնն: Մկրտութիւնս այս լիցի ինձ ʼի լուացումն մեղաց իմոց

 

*Կոչեմք մկրտութիւն (յն. վաբդիսմա ), իբրեւ ընդ նմին թաղեալք ʼի ջուրն զմեղսն. եւ լուացումն (յն. լուդրօն ) իբրեւ զմկրտութիւն (յն. է՛գբլիսին )

 

Եւ որպէս Մարտիրոսութիւն կամ չարչարանք.

 

*Մկրտութիւն մի ունիմ մկրտել (իլ): Կարէ՞ք ըմպել զբաժակն՝ զոր ես մկրտելոցն եմ, մկրտել. եւ այլն:

 

*Մկրտութեամբ արեան ընդ քեզ մկրտեցան

 

*Զի եւ մարտիրոսութիւն ինքնին գիտէ մկրտութիւն անուանիլ

 

 

Կամաց կամաց կը տեսնենք, որ մկրտութիւն կրնայ եւ նշանակել՝

 

«արիւնով սրբանալ»:

 

Իսկ հիմա նայինք թէ ինչ կըսեն բառարանները մկրատի մասին:

 

 

 

Մկրատ

 

 

LW.-arab.

 

(ի-ա հլ.)

 

«կտրոց»

 

մկրատ. որից մկրատել «մկրատով կտրատել» (նոր գրականում), մկրատք «խաղողի որթի ծիլ» (origin:) արաբ

 

Այստեղ հայագէտները չեն տարաձայնիր «մկրատ»ի ծագման վերաբերեալ: Յստակօրէն նշուած է արաբերէնէ փոխառեալ ըլլալը:

 

Բայց երբ խօսք բացուի «մկրտեմ» բայի վերաբերեալ. կը տրուի բառի իմաստը եւ գործածաութեան ձեւերը միա՛յն:

 

 

Մկրտեմ

 

«ջրով լուանալ» յատկապէս կրօնական նշանակութեամբ, բայց կայ նաեւ սովորական նշանակութեամբ, ինչպէս Ղուկ. ԺԱ. 38՝ ճաշից առաջ ձեռքերը լուալու համար ասուած «Նախ ոչ մկրտեցաւ յառաջ քան զճաշ». ՍԳր.

 

մկրտեմ. ՄԿՐՏԵԼ (արդի լեզւով, ինչպէս եւ հնում հնչւում էր մըկըրտել, բայց գրուած կայ եւ մկրըտել). որից մկրտիչ ՍԳր. մկրտութիւն ՍԳր. Կոչ. մկրտատուն Կանոնք սահ. 81. Յհ. իմ. ատ. մկրտարան Յհ. իմ. ատ. կրտչական (նոր բառ): - Բառիս հնագոյն իմաստն էր «խորասուզել». տես մխրճել:

 

Այստեղ պահ մը կրնանք տատամսիլ եւ մտածել՝ իրօք «մկրտեմ» բայը «մխրճեմ» բայէն առաջացած կրնայ ըլլալ (կամ հակառակը): Բայց գրաբարեան հայերէնի մէջ կա՞ն ուրիշ օրինակներ, որտեղ «կ» տառը «խ» դարձած է, իսկ «տ» տառը «ճ»:

 

 

[Johannes]

Եթէ հարց տանք. «Ովսաննայի ուստրը ո՞ր կրօնի օրէնքով կը մկրտեր հաւատացեալները», պատասխանը կըլլայ սապէս. «անշո՛ւշտ հրէից կրօնի օրէնքով»: Քրիստոնէութիւն չկար այդ ժամանակ: Յիսուս, Մարիամի որդին, չէր սկսած վարդապետութեան: Յովհաննէսը, որպէս հաւատացեալ եւ աւանդապահ հրեայ ընտանիքի զաւակ. կանխած էր Յիսուսին: Ան (Յովհաննէս) այժմեան չափանիշով ծայրայեղական նկատուած է, իր ընկերվարական գաղափարներուն համար, եւ գլխատուած:

 

Ըստ երեւոյթին Յովհաննէս հրեական օրէնքով մկրտիչի պաշտօն կը վարեր: Այդ պաշտօնը (մկրտիչ)՝ յարգանքի եւ ակնածանքի արժանի էր հասարակութեան մօտ:

 

Իմ համեստ կարծիքով «մկրտել» բայի նախնական ձեւն է «մկրատել»ը, որ կը նշանակէ՝ թլփատել: Այո՛ հաւանաբար, թլփատելէ ետք ջուրի մէջ լուալը հրեայ մկրտիչներու ծէսը եղած է: Յովհաննէս Կարապետը մկրտիչներու մէջ ամէնահրչակաւորն է եղած, քանզի Մարիամի որդւոյն մկրտելու պատիւին արժանացած է:

 

Այդ օրերու մկրատներն ալ, այժմեան մկրատներուն չէին նմաներ հաւանաբար: Պարզապէս կտրող սուր գործիք մը, այսինքն դանակ, կամ միջնադարեան գլխատման գործիքի նմանակը՝ փոքր չափերով (սիգարի կրտիչ)...

 

Յարութին երախտապարտ եմ, քանզի «մուննաթ» բառի վերլուծման ընթացքին, մեզ յիշեցուց արեւելեան այս բարբարոս սովորոյթի մասին, որ թլփատումն է:

Edited September 11, 2007 by Johannes

[Arpa]

Եթէ հարց տանք. «Ովսաննայի ուստրը ո՞ր կրօնի օրէնքով կը մկրտեր հաւատացեալները», պատասխանը կըլլայ սապէս. «անշո՛ւշտ հրէից կրօնի օրէնքով»:

===

Այդ օրերու մկրատներն ալ, այժմեան մկրատներուն չէր նմաներ հաւանաբար: Պարզապէս կտրող սուր գործիք մը, այսինքն դանակ, կամ միջնադարեան գլխատման գործիքի նմանակը՝ փոքր չափերով (սիգարի կրտիչ)...

 

Յարութին երախտաւոր եմ, քանզի «մուննաթ» բառի վերլուծման ընթացքին, մեզ յիշեցուց արեւելեան այս բարբարոս սովորոյթի մասին, որ թլփատումն է:

Հանճարեղ գիւտ Յովաննէս!!

Դու արդեն կանխեցիր իմ պատասխանը:

Մկրատել, Մկրտել, Գլխատել եւ Թլփատել:

Այո Աճառեանը հաստատէ թէ մկրատ - ը Արաբերէնէ է եկած,

Աձսինքն “մղրատհ” բառից

ՄԿՐԱՏDialect section present: yes

Present/Not Present in other languages: no

 

3-330 LW.-arab.

(ի-ա հլ.)

«կտրոց»

մկրատ. Յայսմ. փետր. 29. Գանձ. Վստկ. 81. որից մկրատել «մկրատով կտրատել» (նոր գրականում), մկրատք «խաղողի որթի ծիլ» Վստկ. 53: (origin:) արաբ.

ՄԿՐՏԵՄDialect section present: yes

«ջրով լուանալ» յատկապէս կրօնական նշանակութեամբ, բայց կայ նաեւ սովորական նշանակութեամբ, ինչպէս Ղուկ. ԺԱ. 38՝ ճաշից առաջ ձեռքերը լուալու համար ասուած «Նախ ոչ մկրտեցաւ յառաջ քան զճաշ». ՍԳր.

մկրտեմ. ՄԿՐՏԵԼ (արդի լեզւով, ինչպէս եւ հնում հնչւում էր մըկըրտել, բայց գրուած կայ եւ մկրըտել). որից մկրտիչ ՍԳր. մկրտութիւն ՍԳր. Կոչ. մկրտատուն Կանոնք սահ. 81. Յհ. իմ. ատ. մկրտարան Յհ. իմ. ատ. կրտչական (նոր բառ): - Բառիս հնագոյն իմաստն էր «խորասուզել». տես մխրճել:

ՄԿՐՕՆDialect section present: no

«է գործի ինչ երկաթեայ իբրեւ մկրատ, որով կալեալ դարբինք զերկաթի թիթեղն՝ հարկանեն ուռամբ զնոյն եւ հատանեն զթիթեղն»

մկրօն. ունի միայն ՓԲ. - արդեօք մկրատ բառից յարմարեցրած նոր ձե՞ւ է:

Իմ Արաբերէն բառարանագիթիւնը սամնաբակ է եւ ոչ ալ մի լաւ Արաբերէն բառարան ունիմ: Վստահ թէդու կարող ես ստուգել թէ ինչպէս Հայերէն “ԱՏԵԼ/ ԿՏՐԷԼ” բառը ինչ կապ ունի Արաբերէնի հետ:

Արդեոք ժամանակ չէ թէ մենք պնդենք թէ Արաբները մեզմէ են առել մկր/ ատ բառը?

Այժմ գիտենք որ մկրտել մկրատել եւ թլփատել նոյն իմաստը ունին, այսինքն ատել, կտրել եւ գիտենք թլիփ ինչ նշանակի, կը մնայ հասկանալ թէ “ՄԿՐ” ինչ նշանակի:

Ուրեմն ՄԿՐՏԻՉ նշանակի ԹԼՓԱՏՈՂ?

Ծիծաղելի թէ ինչպէս մեզմէ ոմանք պտի խեղադիւրեն եւ ասեն թէ “մկրտել” “մխրճել”- ին խեղադիւրումն է,ինչպէս նաեւ թէ Երեվան իբր թէ Նոյի “երեվաց” բացականչութեան արդիւնք :

My Persian dictionary says the word for circumcision is “khtnah” and those other people call it “sunnet” to mean initiation into sunni-ism.

Isn't the Arabic word for "cut" "qta'"? Observe the similarity to "cut".

Edited September 10, 2007 by Arpa

[Johannes]

Arpa wrote

 

Հանճարեղ գիւտ Յովաննէս!!

Դու արդեն կանխեցիր իմ պատասխանը:

Մկրատել, Մկրտել, Գլխատել եւ Թլփատել:

Այո Աճառեանը հաստատէ թէ մկրատ - ը Արաբերէնէ է եկած,

Աձսինքն "մղրատհ" բառից

 

 

Այո՛, առաջին քրիստոնեաները կը գործադրէին հրէական օրէնքը: Քրիոստոնեայ եկեղեցիները կազմակերպական կանոններով տակաւին չէին ամրացած:

 

Յովհաննէս Մկրտիչի պաշտօնը թլփատումն էր: Հետագայ դարերում մոռացութեան տրուեց կրծ-կրտ-կտր արմատներով կազմեալ «կրծել-կրտել-կտրել»ով զոհաբերումի նախնադարեան այդ օրէնքը եւ բարեփոխուելով «ջրասուզում-ջրօրհնէք» դարձուեց: Քրիստոնէութիւնը (արդէն ոչ հրէական) արգելում էր անդամահատումը, մարմնի վնասատւութիւնը:

 

Arpa wrote

 

Իմ Արաբերէն բառարանագիտութիւնը սահմնափակ է, եւ ոչ ալ մի լաւ Արաբերէն բառարան ունիմ: Վստահ թէ դու կարող ես ստուգել թէ ինչպէս Հայերէն "ԱՏԵԼ/ ԿՏՐԷԼ" բառը ինչ կապ ունի Արաբերէնի հետ

 

 

Կտրել, կրծել եւ կրտել բայերը հայերէն բառեր են, բայց «կրտ» արմատէն կազմուած մըկրատը բառը արաբական կազմութիւն է: Արաբները իրենք այս բառը չեն գիտեր: Արաբերէնի մէջ կան «կրդ» արմատը, որ կրծել կը նշանակէ, եւ կըտըր բառը, որ տրամագիծ diameter կը նշանակէ: Մկրատի مقرض «մ» տառը արաբական բառակազմութեան հետեւանք է. յար եւ նման մինշար-սղոց (նաշր արմատ բառէն), մինղար-կտուց (նակր արմատ բառէն), մուսլիմ-մահմեդական (սալամ բառէն), մաբրուք-օրհնեալ (բարաքատ-բարիք բառէն) բառերուն:

 

[/color]

 

Ուրեմն ՄԿՐՏԻՉ նշանակի ԹԼՓԱՏՈՂ?

 

Վերեւում, բառարաններից մէջբերածներումս արեան հոտ է գալիս: Նկատել նաեւ հայոց մատեաններում արձանագիր «մկրըտել» ձեւը, փոխան «մըկըրտել»ի:

 

«Մկրտեմ» բայի իմաստը տալիս են, բայց ի տարբերութիւն այլ բառերի, չկան ազգակից բառեր այլ լեզուներում: Չեն տալիս բառի ստուգաբանումը, այլ գործածումները:

 

Ջուրով օրհնուելու համար հին հայերը ունէին շատ բառեր: Թաթախիլ, սուզուիլ, ցնցուղուիլ, լողանալ, լոգանալ, լուացուիլ, թացանալ...ցողուել, շաղ(իկ), ընկղմուիլ, ջրամոյն...

 

 

 

Ծիծաղելի թէ ինչպէս մեզմէ ոմանք պիտի խեղաթիւրեն եւ ասեն թէ "մկրտել" "մխրճել"- ի խեղաթիւրումն է, ինչպէս նաեւ՝ Երեվան իբր թէ Նոյի "երեվաց" բացականչութեան

 

Արդիւնք

 

 

Մկրտել, մկրտում, մկրտուիլ նշանակած են՝ օրհնեալ յեղուկի մէջ թաթախուելով մեղքէ մաքրուիլ: Բոլորս լաւ գիտենք Աւետարանի արձանագիր խօսքը, ինչ կը վերաբերի Յիսուսի արիւնով չքմեղանալու, մաքրուելու գաղափարին: Յաղորդութիւնն ալ նոյնն է: Գինին կը նշէ Յիսուսի արիւնը, մինչ հացը՝ անոր մարմինը: Յաղորդութեան խորհուրդի նման, Մկրտութիւնն ալ արեամբ սրբագործուելու խորհուրդը կը կրէ իր մէջ: Նոյն սովորոյթը (թլփատում) մենք կը տեսնենք ափրիկեան հեթանոս ցեղերու մօտ: Անոնց մօտ տղամարդ դառնալու համար իւրաքանչիւր պատանի պարտադիր պէտք է թլփատուի:

 

Քրիստոնեայ դարձած Հայաստանի (եւ մնացեալ երկիրներու) այրերը չէին կրնար այդպիսի ծէսի ենթարկուիլ:

 

 

Isn't the Arabic word for "cut" "qta'"? Observe the similarity to "cut"

 

 

Yes զարմանալիօրէն արաբերէնը իր մէջ կը կրէ եւրոպական բառեր (եւ հակառակը): Համեստ կարծիքովս միջնորդը հայերէնն է:

Edited September 11, 2007 by Johannes