Armenian Words In արաբերէ�

[Johannes]

· Հայերէն՝ բայց bayts

 

· Անգլերէն՝ but

 

· Խօսակցական արաբերէն (գրեթէ բոլոր բարբառներուն մէջ) բաս bas بَس

 

· Գրական արաբերէնով՝ լաքէն لكن:

 

Անգլերէն, հայերէն, եւ խօսակցական արաբերէն նոյնիմաստ բառերը միաժամանակ նմանահունչ են: Արդեօք պատահակա՞ն է:

 

Գրական արաբերէնի մէջ այս բառի բացակայութիւնը կը վկայէ բառի բնիկ արաբական չըլլալը:

 

Եգիպտոսէն Իրաք, Սուրիայէն Լիբիա այս բառի գործածումը «բայց» իմաստով. տարակուսանք կը պատճառէ:

 

Բայցի «ց», butի '' t '', բասի «ս» տառերն են, որոնք ձայնափոխութեան ենթարկուած են տարբեր լեզուներու մէջ: Սակայն մեզնէ ով չի գիտեր T/S, T/TS փոխանցումները տարբեր լեզուներու մէջ:

 

Water-wasser

 

Station-statsion

 

Communication-communicaz(ts)ion եւայլն

 

Լսողութեան տկարութիւն ունեցող անձինք, յաճախ «տ» տառը «ս» կը լսեն:

 

Նշեմ, որ արաբերէն «բաս-بس»ը ո՛չ միայն «բայց» իմաստը ունի, այլ եւ «բա՛ւ է» իմաստը կուտայ երբեմն: Իմաստի տարբերութիւնը կարելի է հասկնալ նախադասութեան մէջ բառի գործածումէն:

Edited September 18, 2007 by Johannes

[Johannes]

Բայց

 

«սակայն»

 

բայց. զանազան դարձուածներով ունինք բայց միայն, բայց սակայն, բայց արդ, բայց եթէ կայ նաեւ բայց «միայն» բայց ի «բացի» բայց միայն «բացի»

 

Աճառեանի բառարանի այս մէջբերումը ասում է՝ բայց=սակայն, բայց չի վկայում «բայց»ի ծագման մասին:

 

Նա ասում է՝ բայց=«միայն»: Այսպիսով՝ արաբերէն «բաս» բառի երկրորդ իմաստը, որ «բաւ» նշանակէ, հայերէնի մէջ ալ կայ:

 

Նա ասում է եւս «բացի» բառը առաջացած է «բայց ի» բառակապակցումէ:

 

Նայինք ներքեւ «բա՛ց», «բանալ», «բանամ» բառերը ի՞նչ նաշնակեն, թերեւս հասկանանք «ի բաց առեալ»ի եւ «բայցի-բացի»ի առնչութիւնը:

 

 

 

 

Բանամ Dialect section present: yes

Present/Not Present in other languages: yes

 

((բացի, բաց))

 

«բանալ, մեկնել, բացատրել»

 

բանամ. ԲԱՆԱԼ որից բանալի բաց ի՟ա հլ. «չփակուած» ի բացի «դաշտի մէջ»բաց ի (արդի լեզւում միացած բացի, ինչպէս ունինք եւ դէպ ի - դէպի) «զատ, ջոկ» բացագոյն «աւելի հեռու» բացատ «միջոց, միջավայր» ի բաց ի բացեայ բացէ ի բաց բացօթեայ, (սխալ է գրել բացօդեայ՝ ինչպէս տարածուած է Կովկասում, տգէտ գրողների մէջ) բացարձակ «հեռաւոր» անբաց «չբացուող, չփարատուող, չլուսացող». գլխիբաց երկբացիկ

 

 

Աճառեանն այստեղ աղոտ կերպով վկայէ թէ՝ «բայց» բառը եւ «բանամ» բայէն առաջացած «բաց ի» բառակապակցութիւնը իրար հետ առնչութիւն ունին:

 

 

[Johannes]

فدائي Feedayee ֆիդայի = անձնազոհ, մահապարտ, նուիրեալ, զոհաբերող:

 

فادي Fadee Ֆադի = Քրիստոսի ածականներէն՝ զոհւող, նոյնը ինչ վերեւում:

 

فدى Feeda Ֆիդա = զոհ, մատաղ, քաւութեան նոխազ, իգական անուն:

 

فدوى Fadua Ֆադուա = նոյնը ինչ վերեւում:

 

Ֆիդայիները անշահախնդիր նուիրեալներն էին հայ ժողովուրդի ապահովութեան եւ արժանապատիւ կեանքին: Ընտանեկան կեանք չունէին, իրանց անկողինը՝ ցամաք հողն էր, երդիքը՝ բաց երկինքը: Երբեմն գայլի նման սոված էին լինում, երբեմն ալ իշխանական ճաշ ուտում էին: Իւրանց կեանքը, տեւական վտանգի ենթարկուելու պատճառով, անընդհատ շարժման մէջ գտնւում էին: Այդ պատճառով սաստիկ ջղուտ, նիհար էին, ուղաձիգ քայլուածք ունէին: Կանանց եւ ընդհանրապէս տկարների հանդէպ ուխտեալ գթացող եղել են, իսկ թշնամիի հանդէպ անխնայ հոգէառ: Ֆիդայիների ամէնամեծ անպատւութիւնը՝ պատիժը, զինաթափումն է եղել: Ֆեդայիների խմբապետները, հրամանատարները եղբայրաբար վարուել են նրանց հանդէպ, այդուհանդերձ կարգապահութիւնը կատարելութիւն էր ֆեդայիների մօտ: Ֆիդային իրաւունք չունէր աշխարհիկ կեանքով զբաղելու, սիրելու սիրուելու, կարգազանց զինւորները պատժւում էին մինչեւ իսկ մահուամբ: Մի տեսակ զինւորական կուսակրօն եղբայրակցութիւն է եղել ֆիդայութիւնը: Նա (ֆիդային) պարտաւոր էր գոհանալ իրան բաժին ինկած զէնքով, ձիով, ճաշով: Ֆիդայիների մասին ամբողջական պատկեր ունենալու համար անհրաժեշտ է ընթերցել՝ «Հայ յեղափոխականի մը յիշատակարանը» անուանբ գրքաշար, որ երբեմն կոչւում է «Ռուբէնի յուշերը» կամ՝ «Իմ յուշերը»:

 

Ընթերցո՛ղ, քաղաքական արեւելումդ թող չի խանգարի քեզ ընթերցելու եւ հասկանալու ճակատագրական տարիներում ֆեդայիների դերի, պահուածքի, սխրանքի մասին անսպառ տեղեկանք բովանդակով «Ռուբէնի յուշերը»: Պիտի նկատէք թէ որքա՜ն Ռուբէնն ինք ձաղկում է՝ իր անձը, ու ղեկավար դիրքում գտնւող ընկերններին: Հաճելի է կարդալ Ռուբէն:

Edited October 9, 2007 by Johannes

[Johannes]

Anectod բառը համացանցում թէ այլուր ուսումնասիրելու առիթը չունեցայ, սակայն կարճ խոկումով մը, կարծեմ արաբերէնէ հայերէնի, իսկ հայերէնէ թուրքերէնի անցած բառ է, մինչ այդ Ciceron, նոխուտ, սիսեռի հետ կապ չունի: Ինչու՞ արաբական ծագումով բառ կը կարծեմ, որովհետեւ «ա» ձայնաւորով սկսում է եւ ինձ ենթադրել է տալիս արաբ «ալնուկտա(տ)»-النكتة բառը «ալ» դերանուան «լ» բաղաձայնն է սղել այստեղ, այնպէս որ ուրիշ առիթներով է «ալ»ի «լ» տառը սղում է երբեմն...Օրինակ՝ Ալրահման> առահման, Ալսարուխ> ասսարուխ, ալտահուն > ատտահուն եւայլք:

 

Անուկտա(տ)>Անեկտատ> Անեկտոտ տրամանաբանական է:

 

Ասեմ որ այս գրութիւնս, անեկդոտի վերաբերեալ, բաւարար լրջութեամբ չեմ աշխատել: Խնդրեմ, դու աւելի գիտակ ես եւրոպական լեզուներին, փնտրէ այդտեղ, չլինի նեկտարի հետ առնչութիւն ունենայ, ծաղկաքաղ իմաստով: Այդ պարագայում եւրոպական մի լեզուից, ասենք յունարէնից արաբերէնի անցած, ետքը կրկին եւրոպացիներին անցած բառ կարող է լինել: Վստահ եմ միայն, որ այժմ թուրք կոչուածները. գործ կածեն այդ բառը՝ anektod ձեւով, ճիշտ մեր արտասանածի նման:

 

Նոխուտը այո սիսեռն է: Արաբերէն լեզւով Նոկուդ نقود (եզակին՝ նակդ نقد) նշանակէ մետաղադրամ (փող, դրամ): Արաբ լեզւով սիսեռին ասեն հըմմոս:

 

Իսկ տահինայով ջրիկցած հըմմոսին դամասկացիք կասեն՝ մուսաբբահա (լողացած): Լսել եմ թէ նախնիք, երբ տակաւին մետաղադրամն ստեղծուած չէր. վճարում էին բուսական հատիկներով:

 

Հայերէն փող բառը, դրամ իմաստով (որի լատին տառադարձումը կինի phol) եւ մի շարք արաբ երկիրներու տարածքին գործածւող նոյնահունչ եւ նոյնածագ բառերը, յոգնակի՝ ֆըլուսفلوس, եզակի՝ֆըլս բառը (լատին տառադարձումը Pholus?, որ երբեմն ազգային դրամանիշի անուն է) չի՞ յուշում մեզ մի բան, որ գուցէ coin պատրաստելու համար նախնիք. շերտ-շերտ կտրում էին փողը (փողաձեւ խողովակը), կամ ձողը, որի միջուկը երբեմն էլ լինում է դատարկ:

 

Նկատել եւս, որ փող նշանակում է խողովակ, որից «փողոց» բառը, այսինքն՝ անցք մի վայրից ուրիշը:

 

Արաբերէնում գոյ է եւս Ալնոկտա(տ) النقطة Alnoqta(t) բառը, որ նշանակի՝ կէտ: Արագ արտասանելիս «Ալնոկտա»ն դառնում է «աննոկտա»...

 

Ուրեմն մենք զրուցում ենք՝ կէտ, սիսեռ, մետաղադրամ, ծաղկաքաղ (ծիծաղ), իմաստասէրի (Կիկերոն-սիսեռն) մասին. փնտրելով գտնել առնչումներ: Աստուած օգնի մեզ այս առաքելութեան մէջ:

 

 

[Arpa]

It seems “anecdote” is from Greek to mean unpublished. See below.

anecdote

anecdote (ăn'ikdōt") [key], brief narrative of a particular incident. An anecdote differs from a short story in that it is unified in time and space, is uncomplicated, and deals with a single episode. The literal Greek meaning of the word is “not published,” and it still retains some such sense of confidentiality. Sometimes an anecdote is inserted into a novel as an interval in the main plot, as in Laurence Sterne's Tristram Shandy. Famous books of anecdotes include the Deipnosophistae of Athenaeus and Plutarch's Lives.

As to “nokhut” to mean story teller or joker, the Persian dictionary says “nukta” is from Arabic to mean wit, joke. And yes, it also speaks about “nuqd” to mean cash money(from Arabic).

=====

My mention of Cicero above was just an aside to also show that rhetorics is related to հռետոր , which once again shows our allergy to words beginning with R where we precede it with other letters, often H as Rome -Hrom etc.

However invoking Cicero was not such an idle talk . Look below

ՍԻՍԵՌՆ-(ն հլ. (սեռ. սիսեռան, կամ սիսռան))

«սիսեռ, տճկ. նոհուտ»

սիսեռն. Ագաթ. Վրք. հց. բ. 349. գրուած սիսառն Վրդն. առ. 193., որից սիսեռնախորով (նոր բառ): (origin:) Բնիկ հայ բառ՝ հնխ.

What internet version does not mention that Ajarian does say that it is native Armenian word “kiker” from PIE, he comes close but avoids stating that the Latin “cicer” prcd. “chicher” from where many other languages have borrowed with a variety of forms, like Slavic “Cizer” rtc.

According to the Persian dictionary “nokhud” to mean sisern is Persian, not Arabic or turdish, in fact it means “pea’ and chckpea is “nokudja”

ՓՈՂ -«մանր դրամ, ստակ» Սմբ. դատ. 496 Սամ. անեց. 73. Վրք. հց. Ոսկիփ. «դրամի ամենամանր ստորաբաժանումը» Անսիզք. 43, 47.

փող 3. որից փողեան «դրամներ» Վրք. հց. լումափող Ոսկիփ. Նոր գրականմում փողերանոց «դրամ կտրելու յատուկ հաստատութիւն» (արդէն գործածուած է 1792 թուին՝ Քերականութեան Թոսքանեան լեզուի, Վենետ. էջ 40), փողասէր, փողապաշտ, փողաւոր, փողատէր, անփող եւն. (վերջիններս որ գործածական են միայն արեւելեան գրականում, ուր սովորական է նաեւ փող «դրամ» բառը, որ անծանօթ է արեւմտեանին): (origin:) պրս.

Yes , փող as pipe and street փողոց does come from the meaning of “narrow passage”.

As to ՓՈՂ, to mean money in addition to the above it seems to have come from the Persian “pul” to mean fish scale, ձկան թեփ.

Note; In WA “dram” is used to mean money which is not exactly correct as “dram” is a unit of weight like the Greek “drachma” or Arabic “dirhem”. And as we saw above “փող” is fraction of “dram” the reason why it is said to mean small change, drami manruk.

 

 

 

[Johannes]

This is excellent work, my teacher.

Thank you...

[Johannes]

Մեծ ցաւով իմանամ, թէ քո ամէնասիրելի ուսուսիչներէն մին տակավին կրէ մականուն մը այդ անիծեալ լեզուէն ուր, Չոլախ նշանակի հաշմանդամ

 

Արփան գրած էր վերեւի երկտողը այս շարանին մէջ.-

 

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=15913&hl=

 

Առիթով մ'երբ կընթերցէի վերեւի շարանը. նկատեցի որ «հաշմ» (որմէ կազմեալ է «հաշմանդամ»ը) բառը գոյ է արաբ լեզուին մէջ: Հայ եւ արաբ լեզուներու մէջ հաշմ բառը, ճիշտ ու ճիշտ նոյն իմաստը ունի: Հասկանալու համար թէ՝ ո՞ր լեզուն միւսէն առած է այս բառը. դիմեցի Աճառեանին, որ չի տուաւ բառի հնդեւրոպական ազգականները, ոչ ալ ծագումը: Բայց դարձեալ կը վարանիմ բառը արաբերէնէ վերցուած համարել, քանզի հայ «հաշմ»ի հնդեւրոպական չըլլալը տակաւին չի նշանակէր թէ ծագումով հայ բառ չէ: Այնումենայնիւ կարելի է ենթադրել, որ արաբերէնէ հայերէնի անցած է:

 

Արաբներն ունեն Հաշշ (թոյլ, փխրուն) Հաշմ (հաշմ), հաշեմ (Յորդանանի թագաւորական ընտանիքը) եւ բազում այլ ածանցեալ բառեր ու բայեր..

 

***

 

[ ՀԱՇ

 

Present/Not Present in other languages: no

 

«մաշած, նիհար, տկար»

 

հաշ. որից հաշիլ. «մաշեցնել, ծիւրել»

 

հաշանք. «նիհարութիւն, տկարութիւն» «հիւանդութիւն»

 

հաշումն գրուած է, նաեւ խաշել

 

խաշումն հարշել

 

փոխաբերական իմաստով է հաշիլ արեւու «արեւի մայր մտնելը» ]

 

ՀԱՇՄ

 

Present/Not Present in other languages: yes

 

«խեղ, կոտրած անդամով, պակասաւոր» հաշմ. որից հաշմիլ հաշմութիւն հաշմոտ հաշմանդամ ոգեհաշմ Գրուած է նաեւ խաշմ, խաշմանդամ, խաշմութիւն որոնց հետ հմմտ. տակը վրաց. ձեւերը

 

 

[Arpa]

[/color]

 

Արփան գրած էր վերեւի երկտողը այս շարանին մէջ.-

 

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=15913&hl=

 

Առիթով մ'երբ կընթերցէի վերեւի շարանը. նկատեցի որ «հաշմ» (որմէ կազմեալ է «հաշմանդամ»ը) բառը գոյ է արաբ լեզուին մէջ: Հայ եւ արաբ լեզուներու մէջ հաշմ բառը, ճիշտ ու ճիշտ նոյն իմաստը ունի: Հասկանալու համար թէ՝ ո՞ր լեզուն միւսէն առած է այս բառը. դիմեցի Աճառեանին, որ չի տուաւ բառի հնդեւրոպական ազգականները, ոչ ալ ծագումը: Բայց դարձեալ կը վարանիմ բառը արաբերէնէ վերցուած համարել, քանզի հայ «հաշմ»ի հնդեւրոպական չըլլալը տակաւին չի նշանակէր թէ ծագումով հայ բառ չէ: Այնումենայնիւ կարելի է ենթադրել, որ արաբերէնէ հայերէնի անցած է:

====

Times New Roman"]Present/Not Present in other languages: yes[/font]

 

«խեղ, կոտրած անդամով, պակասաւոր» հաշմ. որից հաշմիլ հաշմութիւն հաշմոտ հաշմանդամ ոգեհաշմ Գրուած է նաեւ խաշմ, խաշմանդամ, խաշմութիւն որոնց հետ հմմտ. տակը վրաց. ձեւերը

Այո Յովաննէս,

Թէեւ վերի միջ-ցանցային մէջբերումը անկատար է:

Աճառեանը յաւելումներ չունի գրքին մէջ իսկ: Բացի երբ ասէ թէ երբեմն բառը գրուած է իբր ԽԱՇՄ:

Մարաշի մշակոյթին մէջ ասացուածք մը կա որ ընդհանրապէս թրքերէն կարտասանուի; այսպէս - “ԽԸՇԸՇ տէղայ քո գլխին”. Թուրք բառարանի մէջ չկարողացայ գտնել որեւէ նման բառ: Յայտնի է որ մաղթանքը շատ բարի չէ: (միջանկեալ, մի ուրիշ “օրհնանք”- “բաբենիկ հանես” որ ես վերջապէս եզրակցրի որ նշանակի "բուբոնիկ/ bubonic" ախտն է:

Ուրեմն: Ինչ նշանակի “ԽԸՇԸՄ/ ԽԱՇՄ”?

Անպայման մի տեսակի պատուհաս!

 

 

[Arpa]

[/color]

 

Արփան գրած էր վերեւի երկտողը այս շարանին մէջ.-

 

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=15913&hl=

 

Առիթով մ'երբ կընթերցէի վերեւի շարանը. նկատեցի որ «հաշմ» (որմէ կազմեալ է «հաշմանդամ»ը) բառը գոյ է արաբ լեզուին մէջ: Հայ եւ արաբ լեզուներու մէջ հաշմ բառը, ճիշտ ու ճիշտ նոյն իմաստը ունի: Հասկանալու համար թէ՝ ո՞ր լեզուն միւսէն առած է այս բառը. դիմեցի Աճառեանին, որ չի տուաւ բառի հնդեւրոպական ազգականները, ոչ ալ ծագումը: Բայց դարձեալ կը վարանիմ բառը արաբերէնէ վերցուած համարել, քանզի հայ «հաշմ»ի հնդեւրոպական չըլլալը տակաւին չի նշանակէր թէ ծագումով հայ բառ չէ: Այնումենայնիւ կարելի է ենթադրել, որ արաբերէնէ հայերէնի անցած է:

 

Արաբներն ունեն Հաշշ (թոյլ, փխրուն) Հաշմ (հաշմ), հաշեմ (Յորդանանի թագաւորական ընտանիքը) եւ բազում այլ ածանցեալ բառեր ու բայեր..

 

***

 

[ ՀԱՇ

 

Present/Not Present in other languages: no

 

«մաշած, նիհար, տկար»

 

հաշ. որից հաշիլ. «մաշեցնել, ծիւրել»

 

հաշանք. «նիհարութիւն, տկարութիւն» «հիւանդութիւն»

 

հաշումն գրուած է, նաեւ խաշել

 

խաշումն հարշել

 

փոխաբերական իմաստով է հաշիլ արեւու «արեւի մայր մտնելը» ]

 

ՀԱՇՄ

 

Present/Not Present in other languages: yes

 

«խեղ, կոտրած անդամով, պակասաւոր» հաշմ. որից հաշմիլ հաշմութիւն հաշմոտ հաշմանդամ ոգեհաշմ Գրուած է նաեւ խաշմ, խաշմանդամ, խաշմութիւն որոնց հետ հմմտ. տակը վրաց. ձեւերը

 

[Johannes]

ԱՅՈ

 

Dialect section present: no

Present/Not Present in other languages: no

 

 

Աճառեանի «Արմատական Բառարան»ի ելեկտրոն օրինակի մէջ, նշուած թէ «այո» հայերէն բառը, հայ բարբառներուն մէջ գոյութիւն չունի: Գոյ չէ նաեւ այլ լեզուներու մէջ:

 

Իմաստն է՝

 

«հա՛, այդպէս է»

 

 

Շարունակեմ մէջբերումս Աճառաեանի բառգիրքէն.

 

 

Գրուած նաեւ այոյ, հայո, հայոյ: Այս բառը ԺԲ դարում արդէն գործածական չէր մեր ժողովրդի մէջ եւ դրա համար է, որ Մխիթար Գոշ իր Դատաստանագրքում, հարկ է համարում բացատրել բառը այսպէս. «Այոն այո լիցի եւ ոչն ոչ. որ է՝ հան՝ հա եւ ոչն՝ ոչ»: Աւելի յետոյ նոյնը ունի Երզն. մտթ. էջ 123. «Այլ եղիցի ձեր բան. այո՛ն այո եւ ոչն ոչ ... այսինքն զհայն հա եւ զչէն չէ»: (origin:) բնաձայն

 

Բառը բնաձայն համարուած է: Մեր բնաձայնի նման է անգլերէն՝ ''yes''ը, գերաներէն՝ ''Ja'' (Ya)ն, բայց ոչ իտալ-սպանական՝ ''si''ն, ֆրանսական՝ «ուի»ն ու սլավական՝ ''Da'' ն:

 

Գրական արաբերէն «այո»ն «նաամ»նէ: Կայ նաեւ «բալա» բառը, որ նոյնպէս համաձայնութեան (այո) իմաստն ունի:

 

Naam نعم

 

Bala بلى

 

Սա նշանակէ՝ այն արաբները, որոնց լեզւով մշակուած է գրական արաբերէնը (Կուրանի լեզուն), չէին գիտեր «այո» իմաստի համար վերոյիշեալ «նաամ» եւ «բալա» բառերէն զատ այլ բառեր:

 

Սակայն նոյնը չէ Սուրիոյ, Եգիպտոսի խօսակցական արաբերէնի պարագան:

 

Հալէպեան արաբ բարբառը ունի՝ Էյուա-Eyua բառը, իսկ եգիպտականը ունի՝ Այուա-Ayua բառը «այո» իմաստը տալու համար:

 

Ուրեմն հայ գրականը (ayo), արաբ ոչ գրական է (ayua): Իսկ մեր ռամիկ «հա» (այո) բառը գոյ է անոնց մօտ, «ա» ձեւով:

 

Այս ամէնը պատահակա՞ն է, այսինքն բնաձայնակա՞ն է, թէ՝ փոխադարձ ազգափոխման ազեցութիւն:

 

 

[Arpa]

Ես պէտք էր բառագիտանքը իմ ուսման նիւթ անեյի, բայց մեր նախնիքը կասեն; “Փոր չի կշտացնեեր”. Ի բացառեալ նրանց որ պոռոտախօսանքը/պարապ տակառը իրանց կեանքի շահեկան աղբիւր դարցնեն:

Մանուկ հասակից իմ մեծագոյն հրճուանքն է եղել բառախաղը, եւ բախտավոր եմ եղել ունենալ մի ուսուչից որ նոյնքան վայելեր բառախաղը:

Նկատիր որ գրեթէ բոլոր լէզուներում Այո- ն եւ Ոչ-ը շատ հակիրճ բառեր են, երկու կամ երեք տարերով կազմուած: Արդեօք սա բնաձայն երեվոյթ է թէ ֆիզիկական? Այսինքննախ քան տրամաբանական լեզուի ստեղծման?

Բառը բնաձայն համարուած է: Մեր բնաձայնի նման է անգլերէն՝ ''yes''ը, գերաներէն՝ ''Ja'' (Ya)ն, բայց ոչ իտալ-սպանական՝ ''si''ն, ֆրանսական՝ «ուի»ն ու սլավական՝ ''Da'' ն:

Անգլիերէն նախա մշակութային մարմնային ֆիզիկական լեզուով ըհը/uhu/aha նշանակի այո, իսկ ը’ը/u‘u- ն ոչ:

Մեր երկրի կարք մը գիւղագիները իրենգ ուրոյն բարբառներով ասեն էյա/eyah/այո(?) իբր yes/yeah եւնաա/naa իբր ոչ: Նաեւ չի մոռանալա գլխի յառաչ խոնահումը նշանակի ԱՅՈ, իսկ յետ շպրտումը ՈՉ:

Գրական արաբերէն «այո»ն «նաամ»նէ: Կայ նաեւ «բալա» բառը, որ նոյնպէս համաձայնութեան (այո) իմաստն ունի:

Naam نعمBala بلՍա նշանակէ՝ այն արաբները, որոնց լեզւով մշակուած է գրական արաբերէնը (Կուրանի լեզուն), չէին գիտեր «այո» իմաստի համար վերոյիշեալ «նաամ» եւ «բալա» բառերէն զատ այլ բառեր:

Միթէ սրանք անուղղակիորեն դրական իմաստ են ստացել ժխտականի միջոցավ?

Մեք գիտենք որ Արաբերէնով ԲԻ նշանակի ՈՎ with երբ Պարսկերէնով նշանակի առանց/without, ինչպէս բի քար, բի չարա եւ կամ միւս ժխտական մասնիկը, ՆԱ :Ուրեմն ինչ նաշանակի ՆԱ’ ԱՄ (?)/ հակառակ ‘ԱՄ-ի, կամ ԲԻ-ԼԱ Առանց ՈՉ- ի, նկայացումը Բի-լԻ արդեօք չլինի ԲԻ- Լ/առանց ոչի?

Ի սկ ին չվերաբերի ՆԱ ժխտական նախամասնիկի նայիր ՆԱ-ՉԱՐ/անճարակanjarak/abikar/աբիկար, նա- մազ/ ան աղօթք.

Even if in modern Arabic “bi” may mean “with” as in “falafel bi taratore/ peppers with tartar suace/hommus, պղպեղներով սիսեռ",“bi” still means “without”. See “bi-ker” and “bi-chareh”.

Նաեւ չի մոռանա " bi khaber/ան-լուր, ան-գէտ",*** those who have not heard or know/անգիտաց. See "Անգիտաց Անպէտ/Useless to the Unknowing" by Mkhitar Heratsi(?)

Սակայն նոյնը չէ Սուրիոյ, Եգիպտոսի խօսակցական արաբերէնի պարագան:

Հալէպեան արաբ բարբառը ունի՝ Էյուա-Eyua բառը, իսկ եգիպտականը ունի՝ Այուա-Ayua բառը «այո» իմաստը տալու համար:

Ուրեմն հայ գրականը (ayo), արաբ ոչ գրական է (ayua): Իսկ մեր ռամիկ «հա» (այո) բառը գոյ է անոնց մօտ, «ա» ձեւով:

Այս ամէնը պատահակա՞ն է, այսինքն բնաձայնակա՞ն է, թէ՝ փոխադարձ ազգափոխման ազեցութիւն:

Լիբանեան բառբարով “bala/bila” եւ “wa lauwՒա ԼաՒ/եւ ուրեմն ինչ?**"եւ այլք,զարմանքի եւ անհավատանքի արտայատանք են:

** Տեսնում ես Արաբերէն Wa/ ՈՒԱ/and ի եւ Հաեերէն ԵՒ -ի կապը?

** Կռունկ, մեր աշխարհէն խապար/լուր, խապրիկ/ լրիկ մը չունիս?

Edited November 3, 2007 by Arpa

[Johannes]

Նկատիր որ գրեթէ բոլոր լէզուներում Այո- ն եւ Ոչ-ը շատ հակիրճ բառեր են, երկու կամ երեք տարերով կազմուած: Արդեօք սա բնաձայն երեվոյթ է թէ ֆիզիկական? Այսինքննախ քան տրամաբանական լեզուի ստեղծման?

 

 

 

 

 

Նոյն հարցը ես ներկայացրել էի, այսինքն ինքս չգիտեմ պատասխանը:

 

Երեւի բնաձայն է: Նկատէ՛ մեր «No»ն՝ «ոչ»ը կամ «չէ»ն, որոնց հիմնական հնչիւնը «չ» գիրն է, որն իր կարգին տարբեր բարբառներում, դառնում է «ծ» կամ «ց»:

 

Սա զուտ ազգային բառ է, որն առաջացել է բերանի խոռոչի կողմից ելած ձայնով: Բոլորս էլ այդ ձայնը հանում ենք երբեմն. ոչ «ասելու» համար, իսկ այդ ձայնի մասին գրելիս՝ «չըկ չըկ» կամ՝ «ծըկ-ծըկ» գրում ենք:

 

Կը ներէ՛ք, թէ ձայնը անհասկանալի է, յիշէ՛ք ջորեպանների հանած ձայնը. մտրակելիս:

 

 

Անգլիերէն նախա մշակութային մարմնային ֆիզիկական լեզուով ըհը/uhu/aha նշանակի այո, իսկ ը'ը/u'u- ն ոչ:

Մեր երկրի կարք մը գիւղագիները իրենգ ուրոյն բարբառներով ասեն էյա/eyah/այո(?) իբր yes/yeah եւնաա/naa իբր ոչ: Նաեւ չի մոռանալա գլխի յառաչ խոնահումը նշանակի ԱՅՈ, իսկ յետ շպրտումը ՈՉ:

 

 

 

Տրամաբանական է:

 

 

Միթէ սրանք անուղղակիորեն դրական իմաստ են ստացել ժխտականի միջոցավ

 

 

 

 

Այստեղ քեզ թիւր իմաց դարձուցի իմ բարեկամ:

 

 

Ուրեմն ինչ նաշանակի ՆԱ' ԱՄ

 

 

 

 

Ասենք երբ մի ոմն, իր անձը ծանօթացնի. «ես՝ Դիաբ Աբդոյի որդի ալԱրն եմ»: Աւանդապահ մարդիկ Պատասխանում են սա պէս՝ «ուալ նիամ», որ նշանակէ «հազար բարիք» կամ նման իմաստով մի բան: Յիշի՛ր «նիիմեթ» բառը, որ նշանակի «բարիք» եւ գրուի նոյն բաղաձայններով, յետեւաբար ենթադրեմ՝ «նաամ» գոհունակ լինելու, ուստի հաւատարիմ լինելու իմաստ էր տալիս: Յիշենք նաեւ արաբ «Նայիմ» անունը, որ քրիստոնէից մօտ «Նայում» ձեւն ունի: Նոր Կտակարանում արձանագիր է. Յիսուսի այցելած «Կափառնայում» գեղը, զոր բառացի նշանակէ՝ Նայիմի այգի:

 

 

Դեռ նոր, մի քանի տարի առաջ իմացայ, գրական արաբերէն «բալա» (վերջին ա ձայնաւորը կարճ եւ «այո» իմաստով) բառի մասին: Սա չի նոյնանում ժողովրդական լեզուով օգտագործւող «բալա» (պէտ չէ) բառի հետ: Գրական եւ խօսակցական արաբերէն «լա», ոչ նշանակէ:

 

Առաջինի պարագայում՝

 

-«դուք ծնուել էք 1969ի՞ն»

 

* «բալա»-այո

 

Երկրորդի պարագան՝

 

-«Համբուրգերի մէջ թթուաշ կուզէ՞ք»

 

*«Բալա»-պէտ չէ

 

Երկրորդ «բալա»ն գործ ածողները, առաջին «բալա»ն գործ չեն ածում: Նմանապէս՝ առաջինը օգտագործողները. երկրորդը չի գիտեն:

 

 

wa lauwՒա ԼաՒ

 

 

 

Ւա լաւ = նոյնիսկ (իմաստը)

 

Ուա = ու

 

Լաու = եթէ, նոյնիսկ

 

Օրինակ՝

 

-Ձեզ յոգնեցրի տիար Ղանդուր

 

*«Ուա լաու» (այսինքն՝ եթէ նոյնիսկ յոգնեցրել ես, արժանի ես)

 

 

Տեսնում ես Արաբերէն Wa/ ՈՒԱ/and ի եւ Հաեերէն ԵՒ -ի կապը

 

 

 

Եւ «եւ»ը, ու «ու»ն: Հալէպի ժողովրդային լեզուով, ուղղակի «ու» ձեւով գործ ածուի:

 

Օրինակ՝

 

-Անա, բաբա ու մամա ռըհնա ալ բահր (Ես, հայրս ու մայրս գնացինք ծով):

 

 

[Johannes]

Աճառեանի «Արմատական» բառգիրքէն.-

 

ԽԱԲ Dialect section present: yes

Present in other languages

 

«խաբէութիւն, սխալանք»

 

խաբ., որից խաբ գործել «նենգութեամբ դարան լարել»

 

ընդ խաբս «սխալմամբ»

 

խաբել «ծաղրել»

 

խաբանք

 

խաբեայ «դաւաճան»

 

խաբեբայ

 

խաբեութիւն (արմատը խաբեայ)

 

խաբկանք

 

խաբկիլ

 

խաբկոտ

 

խաբու

 

խաբուսիկ

 

խաբողիկ

 

անխաբ «ամուր, անառիկ»

 

արագախաբիկ

 

մտախաբ

 

ճարտարախաբ

 

որսորդախաբ

 

գրախաբ

 

դիւախաբ

 

դիւրախաբող

 

(origin:) Բառիս հետ շատ նման է հնչում արաբ. *** xabb «խաբեբայ» ....

 

 

Միայն գրական արաբերէնը ունի այս բառը, որ ընդհանրապէս առանձին չի գործածուիր, այլ օժանդակ բառերով, օրինակ՝

 

Խայբաթ ամալ خيبة أمل = յուսախաբութիւն, յուսախաբանք:

 

Խաաբա զաննի خاب ظنّي= մտախաբեցայ, կարծիքս սխալեցաւ:

 

Եւայլն...

 

«Խաաբա զաննի» արաբերէն նախադասութեան «զանն» բառը, ինձ յուշեց քուրդերէն «զանէ» [=գիտեմ] բառը, մինչ քուրդերէնը այդ բառը ինձ կը տանի միշտ հայոց ծան բառին:

 

Ծանիր զքեզ= ճանաչիր զքեզ

 

«Ճանաչել» նշանակէ. «գիտենալ», «իմանալ», «ծանօթանալ»:

 

 

ԾԱՆ Dialect section present: yes

Present/Not Present in other languages: yes

 

«ճանաչել»

 

ծան. արմատ առանձին անգործածական, որից կազմուած են ծանուցանել «ճանաչել տալ, իմացնել, յայտարարել»

 

ծանուցիչ

 

ծանօթ «ճանաչածը, մերձաւոր, ազգական»,«գիտակ, տեղեակ» «յայտնի»

 

ծանօթս տալ «ճանաչել տալ»

 

ծանօթական, ծանօթաւոր, ծանօթոյք, ծանօթութիւն, անծանօթ

 

կանխածան, անծան, բարեծանոյց, դիւրածան, նախածանօթ, դժուարածան, հրեշտակածանօթ, լաւածանօթ, կանխածանօթ

 

նաեւ ճանաչեմ բայի այլեւայլ ժամանակները (կտր. ծանեայ, հրմ. ծանիր, դերբ. ծանուցեալ), ինչպէս եւ…

 

վերծանել, վերծանող, վերծանութիւն եւն յետին բառերը, որոնք թարգմանուած են յն. ἁναγνώσκω հոմանիշից:

 

Նոր բառեր են՝ ծանուցագիր, ծանօթագրութիւն, վաղածանօթ եւն:

 

Այս նոյն ծան արմատից է կազմուած չ ածանցականով ճանաչել, որի նախաւոր ձեւն է *ծանաչել, նախաձայն ծ ազդուելով չ ձայնից՝ վերածուել է իր աստիճանի շչող ճ_ի. նման փոփոխութեանց օրինակներ են Աստուծոյ - գւռ. Ասծուծու. ուսուցիչ - աղաւ. ուսուչիչ, աչից - Վն. աչիչ, զոյժ - ժոյժ, աստուճ - աշտուճ, սոճի - շոճի, *հրաժեստ - հրաժեշտ եւն: (origin:) հնխ.

 

 

 

 

ԾԱՆԱԿ Dialect section present: yes

Present/Not Present in other languages: no

 

«խաղք, խայտառակ, խայտառակութիւն»

 

Ծանակ, որից ծանակել «խայտառակել»

 

ծանակութիւն, ծանակագոյն, ծանականագոյն, ծանականք «խայտառակութիւն, ամօթոյք, առականք»

 

անծանակ «անարատ, մաքուր»

 

ձաղածանակ, ծովածանակ եւն:

 

 

 

Այժմ «ծանակ» բառը կը գործածուի ծաղր բառի զուգահեռ:

 

Օրինակ. «Ողջ գիւղը ծաղր ու ծանակի ենթարկեց զինք»:

 

Թէեւ «ծանակ» բառը որպէս առանձին բառ ներկայացուած է «Արմատական»ի մէջ, այդու հանդերձ կը մտածեմ «ծան» արմատ բառէն առաջացած է. «ակ» մասնիկով:

 

 

Հին դարերում, մեղանչող մարդկանց խայտառակում էին գիւղամիջի՝ կամ քաղաքի մայր հրապարակում, թուարկելով նրա թերին, մեղքը:

 

Արաբերէնում այս իմաստը տալու համար օգտագործւում է տաշհիր-taşhir-تشهير բառը, որ բառացի նշանակէ՝ բացայայտում, բայց ծանակում իմաստով:

 

Մենք վերը տեսանք ծանել նշանակէ ճանաչել (այժմեան հայերէնով՝ տեղեկացուած լինել), ուստի ծանակել նշանակէ. «մի անձի մասին տեղեկացնել, բացայայտելով նրա ամօթալի յատկանիշները»:

 

 

[Arpa]

 

Եւայլն...

 

«Խաաբա զաննի» արաբերէն նախադասութեան «զանն» բառը, ինձ յուշեց քուրդերէն «զանէ» [=գիտեմ] բառը, մինչ քուրդերէնը այդ բառը ինձ կը տանի միշտ հայոց ծան բառին:

 

Ծանիր զքեզ= ճանաչիր զքեզ

 

«Ճանաչել» նշանակէ. «գիտենալ», «իմանալ», «ծանօթանալ»:

This is the only line of Kurdish I know.

"Kirmanja zani lo?" Do you know/speak Kurdish?

Քրտերեէնի ԾԱՆՕԹ ես. Քրտերէն գիտես, ԾՈ, լաo ?

Հովաննէս դու լաւ գիտես որ մի ուրիշ անիծեալ շունշանորդի ժողովուրդ գործ ածի այդ բառը ինչպէս “zann ettim/խորհեցա որ, կարծեցի որ, գիտցա որ”.

In addition to the above, Ajarian goes further to say that Ծանիլ, Ճանաչել ,in addition to being a native Arnenian word -g’n goes all the way back to Sanskrit “j’na” and the (znd/)զնդ=զանդիկ,զանդկերէն=Avesta.

Who said - Ծանիր սքեզ/Know thyself?

http://www.infinityinst.com/articles/know_thyself.html

 

 

 

 

[Johannes]

This is the only line of Kurdish I know.

"Kirmanja zani lo?" Do you know/speak Kurdish?

Քրտերեէնի ԾԱՆՕԹ ես. Քրտերէն գիտես, ԾՈ, լաo ?

 

Այս «լաո» կանչը հայոց «լաւ» բառը չի՞ կրնար ըլլալ:

 

Արդի Հայաստանի մէջ ցայսօր մանկանց եւ սիրուն աղջկանց կը կոչեն սապէս.

 

«դու ինչ լաւիկն ես»

 

Լաւ= lau = lo

 

///

Հովաննէս դու լաւ գիտես որ մի ուրիշ անիծեալ շունշանորդի ժողովուրդ գործ ածի այդ բառը ինչպէս "zann ettim/խորհեցա որ, կարծեցի որ, գիտցա որ".

 

Այո լաւ գիտեմ, առանց տարակուսանքի գիտեմ նաեւ այդ բառը արաբերէնէ անցած է թուրքերէնի: Եթէ առանձին շարան մը ստեղծենք, թուրքերէնի նուիրուած, ցոյց կուտամ ի՜նչ լեզու է:

 

Ազգակից բառերի տարբեր լեզուներում գտնուելն ու բառերի փոխառութիւնը լրիւ տարբեր եղելութիւններ են: Վերեւում Արփան ասում է, թուրքաց լեզւում կայ զանն [կարծել] բայը, սակայն այդ բառը իր արտասանութեամբ արաբերէնից փոխառեալ լինելը ապացուցւում է, բացի այդ, նկատի է առնւում նաեւ պատմական դէպքերն ու մահմեդական կրօնի ահռելի ազդեցութիւնը. իսլամն ընդունած ժողովուրդների լեզուներում: Կարճեմ:

 

///

In addition to the above, Ajarian goes further to say that Ծանիլ, Ճանաչել ,in addition to being a native Armenian word -g'n goes all the way back to Sanskrit "j'na" and the (znd/)զնդ=զանդիկ,զանդկերէն=Avesta.

 

Ռուսաց լեզւով «զնա» նշանակէ գիտենալ:

 

Մնյա նի զնայու պարուսկի գաւարիտ= ես չի ծանեմ (չի գիտեմ) ռուսերէն խօսել:

 

What do you think about think?

 

Ինչ վերաբերի Սոկրատի խօսքին, երբ փոքր էի, կարծէի «ծանիր զքեզ» նշանակէ ծանրացուր ինքն քեզ, այսինքն՝ լուրջ պահէ ինքդ քեզ միջավայրի մէջ:

Edited December 6, 2007 by Johannes

[Arpa]

Այս «լաո» կանչը հայոց «լաւ» բառը չի կրնար ըլլալ:

Արդի Հայաստանի մէջ ցայսօր մանկանց եւ սիրուն աղջկանց կը կոչեն սապէս.

«դու ինչ լաւիկն ես»

Լաւ= lau = lo

Շատ լաւ գիւտ: Դու ինձ կանխեցիր

Երէկ վերինը գրելէն ետք անդրադառցայ թէ “lao” ն խորքին մէջ “լաւ” է , ոչ իբր “լավ” այլ իբր ԱՒ =O ուրեմն ԼԱՒ= LAU*=ԼՕ ճիշդ քրդերէնին պէս որ խորքին մէջ հավասար է մեր ԾՕ- ն

Ajarian on line;

ԾՕ

«ա՜յ տղայ, ո՜վ դու» (արական կոչական ձայնարկութիւն)

ծօ կամ ծօլա. ունին Մագ. քեր. 242 եւ Երզն. քեր. (ծօլա՝ արական, քալա՝ իգական, զաւակ՝ չեզոք). իբր նախատական կոչական ունի Երզն. մտթ. 115 «Յորժամ սաստեմք ծառայից եւ կամ վատթար արանց, ստգտանօք ասեմք թէ աʼյ դու ծօլայ, քեզ ասեմ»: (origin:) վրաց.

Մի այլ տեղ գրեցի սրա մասին;

Մարաշի բարբառով;

“Քէլէ ‘պաճըմ’ հէլէ իգո,

Իմ գլոխըս պէլո մի գոյ:”

Հայերէն;

“Քլա** քոյրիկ հլա եկուր,

Ին գլոխիս փորձանք մը կայ”

Պիտի տեսնենք որ յաճախ Ա դառնայ Օ

Նոյն բարբառում Լ ախչին Քլա աղչիկ Լա տղո Ծօ տղայ սիրաիր կոչեր են Յաճախ Լա տղո ն կրճատուի իբր Լա տո օ նոյիսկ լա տօ եւ աւելի հակիրճ ԼԱՕ = Ծօ Տղայ:

Միթէ Քրդերը իրենց ԼՕ- ն մեզմէ են փոխ արել?

* Պիտի յիշել որ Ւ- ը երբեք Վ չպիտի հնչի այլ Անգլիերէն W

** “Քլա”- ն յաճախ կրճատուի “քա”- ի

Անշուշտ մենք օրենքնեէ չունենք թէ ՈՒԻ- ն հնչուի իբր Վ այսինքն հնչվի թէ հնաչու ի “hnchou -wi/hnch-wi“. Գուցէ պիտի ունենանք.

Տես սա ծիծաղելի լուռը

I also read somewhere that Elif Shafak was criticized for adding the letter H after the S to sound SH rather than the kemalist S with the diacritical mark which many foreigner don’t know when they interpret SafaK to sound like Shafak as simply safak, or Acemi meant to sound “ajemi” as simply “asemi”. If they had half a brain they would have their own alphabet.

"NEWROZ" AND "KAWA" REASON FOR IMPRISONMENT?

BÝA, Turkey

Dec 4 2007

A trade union representative in Kilis, southeastern Turkey, is on

trial for using the letter "w" in two newspaper articles.

In Turkey, the use of non-Turkish words, for instance from French and

English, is common in books and also in names of workplaces and shops.

No problem if its English, only if it is Kurdish...

While this was never a case for the judiciary, the use of Kurdish

words and letters has been surpressed for years, citing Law No. 1353

on the Acceptance and Application of Turkish Letters. This law was

conceived on 1 November 1928 and was incorporated into the Turkish

Penal Code as Article 222, under the heading "Hat and Turkish Letters".

Before this incorporation took place on 1 June 2005, human rights

activists had warned authorities about its adverse consequences.

"Newroz" articles cause for trial

Now Kiyasettin Aslan, the Kilis province chair of the Office Workers'

Union (BES) is on trial for using the words "Newroz" and "Kawa" in

articles published in two local newspapers. The "w" does not exist

in the Turkish alphabet, which has not stopped people from writing

Internet addresses starting with "www." or the private Turkish Show

TV channel from broadcasting.

In an article published in the local Huduteli newspaper on 20 March

and entitled "May the Newroz Fire Never Go Out" and another article

in the Kent newspaper on 24 March, entitled "Fire and Iron", Aslan

had written about the Newroz Festival.

Prosecutor Serkan Ozkan is demanding that the Kilis Criminal Court

of Peace sentence Aslan to two to six months imprisonment. The trial

will begin on 27 December.

BES province representatives have condemned the trial and called for

solidarity with Aslan.

Aslan warned by employer

After writing the articles, Aslan, who works as a security guard at

the Musabeyli Fiscal Office, was given a warning under Article 136

of Law 657 on Civil Servants on 1 October. His appeal was refused by

fiscal office authorities on 28 November.

Not the only case

Article 222 has also been used to penalise the Sur municipality in

Diyarbakir, which has offered municipal services in Kurdish, Armenian

and Syriac as well as Turkish. The 8th Chamber of the State Council

decreed that mayor Abdullah Demirbas be dismissed from office and

the municipal council dissolved for "violating the Law on the Hat

and Turkish letters".

Edited December 6, 2007 by Arpa

[Arpa]

“Հէլէ իկո”.

Տես թի այդ շան լաօ լակոտները ինչ կասեն

“hele= above all, at least”.

ԾՕ

«ա՜յ տղայ, ո՜վ դու» (արական կոչական ձայնարկութիւն)

ծօ կամ ծօլա. ունին Մագ. քեր. 242 եւ Երզն. քեր. (ծօլա՝ արական, քալա՝ իգական, զաւակ՝ չեզոք). իբր նախատական կոչական ունի Երզն. մտթ. 115 «Յորժամ սաստեմք ծառայից եւ կամ վատթար արանց, ստգտանօք ասեմք թէ աʼյ դու ծօլայ, քեզ ասեմ»: (origin:) վրաց.

Յաւելեալ վերեվի հակիրճ միջցանցային ին Աճառեան ը իր տպագիրին մէջ կասէ

Հակիրճ;

“ Վրացերէն ծուլի, տղայմանչ, որդի”:

Հայերէնի մէջ ունինք մի քանըի նման ձայնարկութիւններ ինչպէս ՔԱ որ յառաջանում է Վրացերէն ՔԱԼԻ Լaզերէն ՔԱԼ ՔԱԼԷՔԼԱ ԱՂՋԻԿ ՏՕ ԼԱ ԱՅ ՏՂԱՅ

Տես թէ Կոմիտաս ը ինչ կասէիր ԱՆՏՈՒՆԻ ին մէջ;

“ԱՅ ՏՈ ԼԱՃ, ՏՆԱՎԵՐ”

You will see the following hre;

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=13...w=&st=&

 

ԱՆՏՈՒՆԻ

 

Սիրտըս նման է էն փըլած տներ,-

Կոտրեր գէրաններ, խախտեր է սըներ,

Բուն պիտի դնեն մէջ վայրի հաւքեր,

Երթամ` ձի թալեմ էն ելման գետեր,

Ըլնիմ ձկներու ձագերանցըն կեր:

 

Ա~,յ տո լաճ տընաւեր:

Սեւ ծովն եմ տեսէ, սպիտակն էր բոլոր,

Ալին կը զարնէր, չէր խառնի հիրոր,

Էն որն է տեսէ մէկ ծովն երկթաւոր,-?

Անտունի սիրտն է պղտոր ու մոլոր,

Ախ իսկի մի լնիք սըրտիք սեւավոր:

 

Ա~յ, տո լաճ տընաւեր:

 

Antuni-Homeless

 

Sirt@s nman e en plats t@ner.-

Kotrer geranner,khakhter sner…...

Edited December 6, 2007 by Arpa

[Johannes]

քրդերէնին պէս որ խորքին մէջ հավասար է մեր ԾՕ- ն

 

 

 

Մեր բարբառներուն մէջ կար (դեռ կա՞յ), «ծո»ի նոյնանիշ «տո» կանչը:

 

Քանիցս արձանագրեցինք հայոց եւ այլոց լեզուներու մէջ տ/ծ/ց ձայներու փոփոխանքը:

 

ՏՈ-TO > ԾՈ-TZO

 

 

///

 

Մարաշի բարբառով;

“Քէլէ ‘պաճըմ’ հէլէ իգո,

Իմ գլոխըս պէլո մի գոյ:”

Հայերէն;

“Քլա** քոյրիկ հլա եկուր,

Ին գլոխիս փորձանք մը կայ”

 

 

 

Վերեւի մարաշեան «քելէ» կանչը սասնեցոց «քէլէ» բառին չառնչուիր:

 

«Քայլէ լաո, քայլէ երթանք մեր երկիր» > «քէլէ լաո, քէլէ երթանք մըր երկիր»

 

 

Մարաշեան քելէ-քալա-քա բառերը փոքր տարիքէս լսած եմ «շիրքեթ»ի կնիկներէն:

 

Գիտես ի՞նչ, ասկէ առաջ գրած էի տեղ մը –«Ուրարտերէն» անունով շարանի մէջ-, Սուրիոյ արաբերէն բարբառի «քո-հակ» [=ահա, voici] բառի մասին, նմանապէս՝ «լէք», «լէքա» բառերը, որոնք նոյն իմաստն ունին:

 

 

Կայ նաեւ «լաք» բառը, որ դերանունի նման կը գործածուի անձի մը դիմելէ առաջ: Օրինակ «Լաք իլիաս ի՞նչ կընես» (անշուշտ արաբերէն լեզւով): Հիմա տեղւոյս հայերէն ոմանք կը գործածեն այս «լաք»ը, որ Մարաշեան «քալա»ի ազգակիցը կրնայ ըլլալ, սակայն շրջուած:

 

Լիբանանցիներէն լսած պէտք է ըլլաս.

 

"layk ya ammi, ma baddi waja'a raas" «նայիր հօրեղբայր, պէտք չէ ինձ (չեմ ուզեր) գլխու ցաւ»:

 

Այստեղ աւելի շատ «լսէ», «նայիր», «ուշադիր», «քեզի կըսեմ լսէ'» իմաստներով եկած է այս laykը:

 

Արցախեան բարբառով «քե» դերանունն է երբեմն դիմորդի առաջին բառը, օրինակ՝ «քե մատաղ» (քեզ մատաղ լինիմ, ղուրբան ըլլամ քեզի»:

 

Kala > lak(+a)

 

Գրական արաբերէնով laka նշանակէ՝ «քեզ», բայց դժուար թէ կապ ունենայ մեր արձանագրածի հետ (?):

 

 

Միթէ Քրդերը իրենց ԼՕ- ն մեզմէ են փոխ արել?

 

 

Քրդերը երգեր ունեն «վայ-լէ՜լէ՜» կամ «հայ-լո՜լո՜» կամ «հայ լէ՜լէ՜» կանչերով, իսկ հազիւ թէ մի երգիչ իր թախիծը երգէ «լո» բառով եւ «լաւ է», «աղէկ է» իմաստները տալ ուզելով, գուցէ սխալ եմ. չգիտեմ:

 

Մեր սասունցիները ունէին լաո-Lao բառը ճիշտ ու ճիշտ «զաւակ», «ձգուկ» իմաստներով:

 

*Այս ամէնը Սուրիոյ արաբ բարբառներու մէջ:

 

///

 

Անշուշտ մենք օրենքնեէ չունենք թէ ՈՒԻ- ն հնչուի իբր Վ այսինքն հնչվի թէ հնաչու ի “hnchou -wi/hnch-wi“. Գուցէ պիտի ունենանք.

Տես սա ծիծաղելի լուռը

 

Նկատել եմ մեր գրաբարում «ու-ou" ձայնը տալու համար գործածել են միայն ւ եւ վրան ապադարձ.- ’ւ :

 

 

[Johannes]

Վրացերէն ծուլի, տղայմանչ, որդի":
Հայերէնի մէջ ունինք մի քանըի նման ձայնարկութիւններ ինչպէս ՔԱ որ յառաջանում է Վրացերէն ՔԱԼԻ Լaզերէն ՔԱԼ ՔԱԼԷՔԼԱ ԱՂՋԻԿ ՏՕ ԼԱ ԱՅ ՏՂԱՅ

Յիշածիս համեմատ, հայոց «տղա» բառը ասորերէնէ փոխառեալ համարած են, բայց չե՞ս նկատեր Արփա, հին հայերէնի արտասանութեամբ տղայ-tlay կարծես նոյն «տո լա»ն է: Հետեւաբար վրաց «ծուլի» [= մանչ] դարձեալ տ>ծ փոխանցումով նոյնինքն «տղա» բառն է ձայնաւորի մի քիչ տարբերմամբ:

http://www.sd-editions.com/AnaServer?lalt+...815+default.anv

Վրացերէն ՔԱԼԻ Լազերէն ՔԱԼ ՔԱԼԷՔԼԱ ԱՂՋԻԿ ՏՕ ԼԱ ԱՅ ՏՂԱՅ

«Քելէ քելէ քէլքիդ մեռնեմ

Քո գովական խելքիդ մեռնեմ»



Վերեւի երկտողը պէ՞տք է կարդալ սապէս.-

«Քալա քալա քայլքիդ մեռնեմ»

Այսինքն՝

«Աղջի'կ քո քայլքին մեռնեմ»

Հարցման նշան...

Edited December 6, 2007 by Johannes

[Johannes]

ՏԱՐԱԾ «սփռուող, ծաւալական», «փռուիլ՝ տարածուիլը» տարած. որից տարածել կամ տարածանել «սփռել, ծաւալել, ընդարձակել», տարածատակ «արմատը գետնի տակ տարածուող», տարածոց «չորացնելու համար փռած բան», «Ի հեռանալ պահապանին զտարածոցն ցրուեն թռչունք» եւ «Զտարածոց անպահապան ցրուեն թռչունք». տարածոց արկանել «փռել, տարածել». Տարածումն, «ԳԿ ձայնին պատկանող մի եղանակի անուն», տարածութիւն, երկայնատարած, գետնատարած, բազկատարած, գրկատարած, բազմատարած, մոխրատարած, տարածականութիւն (նոր բառ) եւն: (origin:) ասուր.

 

 

Սուրիոյ ժողովրդային արաբերէնը ունի «տարշ»طرش, որ հեղուկ ցրելու, տարածելու, սփռելու, նաեւ ծեփելու համար գործածւող բայ, եւ երբեմն գոյական է: Սա ասորական ծագում ունի: Սուրիոյ ժողովրդային լեզուի մէջ կայ եւս արաբական ծագում ունեցող «տարշ»طرش բառը, որ «խուլ, խլութիւն» կը նշանակէ: Հայերէն՝ «տարած» («տարածել») բառը եւ պատ ծեփելու համար գործածուող «տարշ-tarsh»ը նոյն ծագումը ունին:

 

 

[Johannes]

Բառ մը գտայ, մինչ Տէր հօր կը բացատրէինք, արաբերէն «ջարիա»-جارية բառի իմաստը, որ «հարճ» (odalisque) է:

 

Հին արաբները լատին "g" հնչիւնը կը տառադարձէին «ջ»-ج տառով: Այս տառը "ج", կարգ մը արաբներ կը հնչէն «ջ», ուրիշներ (եգիպտոսի եւ եմենի տարածքին)՝ «գ»:

 

Ասածս պատկերացնելու համար, առնենք հայերէն «գոհար» (bijou) բառը: Եգիպտոսի եւ Եմենի մէջ կը հնչուի "Gohar", մնացեալները կը հնչեն ջոհար-Djohar:

 

Վերադառնալով «ջարիա» (հարճ, աղախին, ստրկուհի) բառին, կ'ենադրեմ սա նոյն հայերէն «գերի» (ստրուկ) բառի դրսեւորումն է գրական արաբերէնի մէջ:

 

Բառարաններու եւ մասնագիտական գրականութեան բացակայութեան, ձեռնպահ կը մնամ ասելէ, թէ սա, հայերէնէ արաբերէնի, կամ՝ արաբերէնէ հայերէնի անցած է:

 

Ինչպէս տեսանք, հնամենի լեզուներ, աւանդ թողած են այլ, եւ համեմատաբար նոր կազմաւորուած լեզուներու:

 

Կը մնայ մեզ ստուգել, եթէ երբէք այս բառը հնդեւրոպական է, եւ ազգակիցներ ունի այլ հնդեւրոպական լեզուներու մէջ: Իսկ եթէ չէ ստուգաբանուած, ապա հակում ունիմ մտածելու, որ սոյն բառը սեմական է, քանզի արաբերէն լեզուով, եւ նոյն բառի արմատով, թերեւս կայ այլ նմանանիշ բառեր:

 

Ջարիա = Հարճ.

 

Յաջրի=կը վազէ, կը ընթանայ.

 

Ջարա = ընթացաւ, եղաւ, վազեց.

 

Ջարի = վազք.

 

Մաջրա = հուն (գետի հուն), ջրանցք (գոյական).

 

Ըստ երեւոյթին, բառի արմատ իմաստը կ'ուգայ. տեղէ տեղ փոխադրելու գաղափարէն: Նոյնն է գերեվարութեան գործողութիւնը, որ անշուշտ, տհաճ երեւոյթ է:

 

 

[Arpa]

Բառ մը գտայ, մինչ Տէր հօր կը բացատրէինք, արաբերէն «ջարիա»-جارية բառի իմաստը, որ «հարճ» (odalisque) է:

Ես սա բառը չէի գիտեր, բայ գիտէի որ կարգ մը Լատին լէզուներում “oda” փոխաբերական է “հարէմ”ի:

---

odalisque

n : a woman who cohabits with an important man [syn: concubine, courtesan, doxy, paramour.

Source: Webster's Revised Unabridged Dictionary (1913)

Odalisque \O`da`lisque"\, n. [F., fr. Turk. odaliq chambermaid,

fr. oda chamber, room.]

A female slave or concubine in the harem of the Turkish sultan. [Written also odahlic, odalisk, and odalik.]

Not of those that men desire, sleek Odalisques, or oracles of mode.

--Tennyson.

Ես համոզուած եմ որ Օտապաշեան ազգանունը կապ ունի: Արդեոք Երուանդ Օտեան ի ազգանունը ծագի սա տեղէն?

Հին արաբները լատին "g" հնչիւնը կը տառադարձէին «ջ»-ج տառով: Այս տառը "ج", կարգ մը արաբներ կը հնչէն «ջ», ուրիշներ (եգիպտոսի եւ եմենի տարածքին)՝ «գ»:

Ասածս պատկերացնելու համար, առնենք հայերէն «գոհար» (bijou) բառը: Եգիպտոսի եւ Եմենի մէջ կը հնչուի "Gohar", մնացեալները կը հնչեն ջոհար-Djohar:

Ըստ Աճառեանի այս բառը բնիկ Պահլավի է , որտեղէն Ճավհար, Ճավահիր, որ անգել Արաբերէնի եւ որտեղէն մեզի:

Վերադառնալով «ջարիա» (հարճ, աղախին, ստրկուհի) բառին, կ'ենադրեմ սա նոյն հայերէն «գերի» (ստրուկ) բառի դրսեւորումն է գրական արաբերէնի մէջ:

Հարճ =երկրորդ կին ամուսին: Այո Աճառեանը նկատի Արաբական ծագումը բայց անտեսիիբր զուգադէպ: Արդեոք Արաբերէնը փոխարեալ է Հայերէնից? Արաբերէն “ապիդ” բառը գերի, աղաղխին, ծարայ չէ, ինչպէս “ աբդալ-Աբդալլա“? Ուստի, երեւի բուն արմատը Պահլաւերէն է հարճն, հարզն, ինչպէս “զան “ ծին, ծնանիլ, օրինակ բառեր նման “ապհարզան” եւլն. Ոմանք փորձեն “հարս , հարսն ” բառի հետ կապել բայց սա վերջինը բնիկ Հայերէն է:

Բառարաններու եւ մասնագիտական գրականութեան բացակայութեան, ձեռնպահ կը մնամ ասելէ, թէ սա, հայերէնէ արաբերէնի, կամ՝ արաբերէնէ հայերէնի անցած է:

Ըստ բառարանի “գերի” բնիկ Հայերէն է ՀՆԽ “ver” , որ նշանակի “կապ, ջուան, կապուած”:

Ինչպէս տեսանք, հնամենի լեզուներ, աւանդ թողած են այլ, եւ համեմատաբար նոր կազմաւորուած լեզուներու:

Կը մնայ մեզ ստուգել, եթէ երբէք այս բառը հնդեւրոպական է, եւ ազգակիցներ ունի այլ հնդեւրոպական լեզուներու մէջ: Իսկ եթէ չէ ստուգաբանուած, ապա հակում ունիմ մտածելու, որ սոյն բառը սեմական է, քանզի արաբերէն լեզուով, եւ նոյն բառի արմատով, թերեւս կայ այլ նմանանիշ բառեր:

Ջարիա = Հարճ.

Յաջրի=կը վազէ, կը ընթանայ.

Ջարա = ընթացաւ, եղաւ, վազեց.

Ջարի = վազք.

Մաջրա = հուն (գետի հուն), ջրանցք (գոյական).

Ըստ երեւոյթին, բառի արմատ իմաստը կ'ուգայ. տեղէ տեղ փոխադրելու գաղափարէն: Նոյնն է գերեվարութեան գործողութիւնը, որ անշուշտ, տհաճ երեւոյթ է:

Edited March 8, 2008 by Arpa

[Johannes]

Ըստ Աճառեանի այս բառը բնիկ Պահլավի է , որտեղէն Ճավհար, Ճավահիր, որ անգել Արաբերէնի եւ որտեղէն մեզի:

 

Արաբերէնի մէջ, այն արմատ բառերը, որոնք երեք բաղաձայնէ աւելին ունին, ծագմամբ ոչ սեմական են:

 

Հարճ =երկրորդ կին ամուսին: Այո Աճառեանը նկատի Արաբական ծագումը բայց ան տեսի իբր զուգադէպ: Արդեօք Արաբերէնը փոխարեալ է Հայերէնից? Արաբերէն “ապիդ” բառը գերի, աղախին, ծառայ չէ, ինչպէս “ աբդալ-Աբդալլա“? Ուստի, երեւի բուն արմատը Պահլաւերէն է հարճն, հարզն, ինչպէս “զան “ ծին, ծնանիլ, օրինակ բառեր նման “ապհարզան” եւլն. Ոմանք փորձեն “հարս , հարսն ” բառի հետ կապել բայց սա վերջինը բնիկ Հայերէն է:

 

Հարճ հայերէն բառը վկայեցի, արաբերէն «ջարիա-գարիա» բառը թարգմանելու համար: Ես չի գիտեմ արաբերէն «հարճ» բառ:

 

Հայֆորումի լեզուական բաժինի մէջ անգլերէն շարան մը կայ. «Որտե՞ղ խօսուի արեւմտահայերէն» վերնագիրով: Այդտեղ պէտք է աւելացնել. Sri Lanka եւ Ethiopia անունները, նկատառելով այն աղախինները, որոնք ծառայելով հայ ընտանիքներու մօտ, իւրացուցած են խօսակցական արեւմտահայերէնը, եւ՝ վերադարձած հայրենիք: Աջողեցա՞յ կատակել:

 

Հին լեզուներու նուիրուած շարանի մը մէջ արձանագրած էի, որ «աղախին» բառի «ին» մասնիկը ածանց է, իսկ՝ «աղախ»<աղխ (alx) հին լեզուներու մէջ՝ վրան, տուն, ընտանիք նշանակած է: Նկատենք արաբերէն ahl (ընդտանիք-ընտանիք) բառը եւս:

 

Ըստ բառարանի “գերի” բնիկ Հայերէն է ՀՆԽ “ver” , որ նշանակի “կապ, չուան, կապուած”

 

Ամէն խնդիրը՝ միտք բանին, այստեղ է: Շարանը վերնագրել եմ. «արաբերէնի մէջ հայերէն բառեր» եւ ոչ հակառակը:

 

Պարտատէր մը երկար սպասումէ ետք, կ'երթայ եւ իր դրամը կ'ուզէ պարտեալէն: Սիրայօժար ընդունումէ ետք, պարտեալը կըսէ.

 

*Կը տեսնե՞ս դիմացի փշոտ թուփերը,

 

-Այո,

 

*Գարնան այս ճանփէն ոչխարներ կ'անցնին,

 

-Է՞,

 

*Ոչխարներուն բուրդը (ասու) պիտի անցնի փշատերեւներուն,

 

-Յետո՞յ,

 

*Կինս պիտի երթայ եւ հաւաքէ այդտեղ կախուած բուրդը, մանելով ու հիւսելով կերպասի պիտի վերածէ, ու ես քաղաք տանելով պիտի ծախեմ,

 

-Այսի՞նքն,

 

*Երբ ծախեմ ու արժէքը գանձեմ, այդ ժամանակ պարտքս քիչ-քիչ կը վճառեմ:

 

Հիմա ի՞նչ կապ ունի գրածս. «գերի-գարիա-ջարիա» բառերուն հետ եթէ հարցնես, ապա կ'ըսեմ.-

 

Եթէ ճիշտ մեկնած են հնդեւրոպաբանները, հայերէն «գերի» բառը առնչելով “ver”ի (չուան), եւ եթէ արաբերէն «գարի+ա» (հարճ) բառը կապ չունի արաբերէն «գարի». («վազել, քայլել, ընթանալ») բառի հետ, եւ որ, հաւանաբար գերեվարութեան առնչուի, ապա, թերեւս սա հայերէնէ անցած է արաբերէնի:

 

Պէտք է միայն բառամեկնումի սիրահար ըլլալ, այսչափ բան գրելու համար: Թերեւս բառախաղը հարճերէն աւելի կը սիրենք..ի՞նչ կըսես:

 

 

[Arpa]

Ամենաողբալի եւ ցաւալին սա է, թէ մենք ինչու օտարներին վերագրենք մեր բառերի ծագումը:

Իսկական լեզուագէտ, բառարանագէտ գիտնականները, ոչ մեզ նման սիրող amateur-ների, քամի չէն փչեր, եւ չպէտք է փչեն: Նրանք իրանց եզրաբակումը հիմնեն շոշափելի ապացոյցի վերայ: Այդ ապացոյցները կործանուած են եւ կամ լիովին չեն քննարկուած: Այդ գիտնականները իրանց եզրաբակումը ընդհանրապէս հիմնեն թուականի վրայ, այսինքն, ով է առաջին արտասանողը, գրողը սա բառերը, ուրեմն նրանք պիտի պիտի լինին ստեղծիչը: Եթէ մենք, ըստ ոմանց գիր եւ գրականք ունէինք մի ժամանակ, այդ յաւերժ կորել է: Փառաբանենք եւ երախտիք յայտնենք Գրիգորին?? Ոչ, ոչ: Սա սխալ է լինելու: Հակառակ ոմանց թէ Գրիգորը ճաւերժ եւ լիովին խափանել է մեր նախաքրիստոնեայ մշակոյթը սխալ է, քանի մենք տակաւին շատ ապացոյց ունենք: Եթէ մենք գիր ունէինք այդ պիտի լիներ շատ նախնական եւ անտաշ ինչպէս սեպագիր կամ այծեգիր, մինչեւ 400 ական տարիները Երբ Մաշթոցը նորից հորինեց մեր ուրոյն արդիական եւ գիտական-scientific գիրը:

Ինչպէս փաստել թէ այդ բառերը Հայերէն են երբ ամենահին ապացոյցները միայն կարող ենք գտնել Պարսկերէն, Արաբերէն, Յունարեն եւ Լատիներէն լեզուական աղբիւրներում???

Ուրեմն ինչ անել??

Պրպտել մեր գաւառական լեզուները եւ տէնել թէ որոնք պահպանած են մեր դարաւոր եւ նախնական, հախապետական, նահապետական լեզուն:

Edited March 8, 2008 by Arpa

[Arpa]

Harq =KRAK/ԿՐԱԿ??

When I saw the below here;

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=17...mp;#entry233339

The wheels started turning.

“The color of iron rust is the same as the brownish-reddish color of the pomegranate skin. I posit that in Persian the word for brownish-reddish rust would have been anar, from which derived anaryn (rusty). It would have been made up of anar, plus yn, like in rang (color) and rangyn (colorful). The relation between the Arabic anNar (fire) and Persian anar (pomegranate) could therefore be coincidental. I tend to think that Arabic, in which the common word for fire is harq, ……

Also note below “ZANG” to mean “rust” “zhang”?

Sure enough, there is reference to the connection of tha Arabic “harq” (hrak etc.) and the Armenian “krak” , but in the end it is concluded that the Armenian word is from “gu-al” where the L has turned to R. It is shown in places like the German “kohl” (coal, charcoal) . A very interesting twist. Consider the furkish word “kul” which generally is taken to mean “ash/mokhir” , oddly enough in the Sukiasian Bararan a synonym to “karaka ran/vararan/fireflace” “keulhan”** is mentioned.

All in all a fascinating subject in itself , if not “incendiary”. Sukiasian has a whole page about the subject and the many words based on it, some are which are fascinating

Let me add. Also consider Latin words like “calore=heat”, and calorie.

Also note below “ZANG” to mean “rust” “zhang”?

“The key to understanding nar or anar as a Persian word is in the adjective anaryn, which, according to Haim, is synonymous with zang, a general word in Persian for oxidization of many different substances. “

 

** Remember the surname “keulhanji-ian, which in their language means the fireplace where the hamam water is heated.

Edited March 10, 2008 by Arpa