Armenian Words In արաբերէ�

[Johannes]

Thank you .

[Arpa]

Thank you .

"Thank you?"

Hovanes inch patahets ayd "shnorha-kakakakakakukupupu-kakal em"?

We need a better and more easily pronounceable phrase, other than that "shnorhakkakkapupukaka".

[Johannes]

Դուն գտած էիր տարբերակ մը. «պարտիմ», այսինքն «պարտական եմ քեզ»:

 

 

[Gor-Gor]

Tsezi hartsoom me, Hovhannes. Ays gayki echeroon vra, took oragan pazmativ barperootyoonner ge krek hayerenov, okdakordelov mer aypoopene. Yes arten meg nakhatasootyoon (mer aypoopene okdakordzelov) krelen ge zzvim. Shad jamanag g'arne. Artyok took kaghdnik me oonik?

 

My question is: It takes so long to TYPE with Armenian letters! How do you do it?!

[Johannes]

Սիրելի Կոր, 6 տարի է ի վեր հայերէնով կը գրեմ: Երբ ծանօթացայ այս կայքին. նկատեցի, որ իմ գործածած տառատեսակը (font) անընթեռնելի է հանուրին: Վարժուեցայ նոր տառատեսակին, որ բաղդատաբար նախկին տառատեսակի դասաւորման հետ. չնչին տարբերութիւն ունէր ստեղնաշարի վրայ: Համակարգիչս գործիս համար կ'օգտագործեմ (հաշուապահութիւն), եւ լեզուն արաբերէն ու անգլերէն է: Հայերէնի դարձնելու համար կը հետեւիմ ներքոյիշեալ հանգրուաններուն.-

 

1- Եթէ նկատեր ես. պաստառի ներքեւը աջին, քառակուսի տուփիկ մը կայ, որու վրան EN գրուած է

 

2- Տուփիկի վրան աջ հպում (քլիք) մուկով

 

3- Կը յայտնուի ցանկ մը գրութիւն: Հպիլ (click on) ''settings'' բառին

 

4- Իսկոյն պատուհան մը (window) կը բացուի, որտեղ կը գտնես ''Add'' կոճակը

 

5- Կը սեղմես ''Add'' կոճակը, կը յայտնուի պատուհան մը, որտեղ կը գտնես բազմաթիւ լեզուներու անուններ բովանդակող ցանկ մը, ի միջի այլոց Armenian անունը

 

6- Կ'ընտրես Armenian բառը, սիրով եւ կարօտով, ետքը կը սեղմես ''OK'' եւ ''Apply'' կոճակները

 

Պիտի նկատես, որ վերը յիշածս EN տուփիկի վրայ պիտի յայտնուի HY տառերը, որոնք կը նշանակեն՝ հայերէն:

 

Համբերութիւն եւ աշխատանք:

 

 

[Johannes]

Մկրատ

 

Ըստ լեզուաբանների. հայերէն կրծ (կրծել, կրծող) արմատը սեմական (ասորական) ծագում ունի: Ասորերէն կոշտ Ս տալիս է հայերէն Ծ: Արաբերէն՝ Սոմ صوم (պահք), հայերէն՝ Ծոմ:

 

Ուրեմն հայերէն՝ կրծ, արաբերէն՝ قِرص (կրս) նոյն ծագումը ունեն, բայց հայերէնում՝ կրծել իմաստով, իսկ արաբերէնում՝ խայթել իմաստով:

 

Հայերէնում կայ կրտ արմատը եւս, որից կազմւում է՝ կրտել բայը, այսինքն՝ ամորձատել: Չորքոտանի արու կենդանիներին ամորձատում էին, որպէսզի չգայթակղին երբ իրենց տեսակի էգերը տեսնեն:

 

 

Արաբերէնում կայ եւ կրդ բայարմատը قِرض, որ նոյնպէս նշանակում է կրծել: Արաբերէն՝ կարեդ قارض նշանակում է կրծող (մուկ, առնետ):

 

«Կրդ»ի قرضինչ լինելը հասկանալէ ետք. դժուար չի լինելու մկրատ مقرض բառի կազմութիւնը մեկնաբանել: Զուտ արաբերէն բոլոր բառերի արմատը, երեք բաղաձայններից կազմուած է լինում: Երեք բաղաձայններէ կազմուած արմատ բառերով եւ գոյականների կազմութեան համար կշռոյթների (բառացի թարգմանութիւնն է արաբական եզրաբանութեան՝ وزن ) օգտագործմամբ նոր բառերի (գոյականների, ածականների) ստեղծումը. արաբերէնի ճկունութիւնն ու հարստութիւնն է կազմում:

 

Բայց արաբերէնի մէջ չկայ մի բառ մկրադ مقرض արտասանութեամբ, որ նշանակի մկրատ: Արաբերէնով մկրատին ասում են՝ մկաս مقص: Ստանում են այսպիսի անհեթեթ պարագայ. հայերս գործածում ենք մի բառ, որ արաբական կազմութիւն ունի (արաբերէն բառ է ծագմամբ), բայց արաբները մոռացել են, կամ չունեն այդպիսի բառ:

 

մկրատ. Յայսմ. փետր. 29. Գանձ. Վստկ. 81. որից մկրատել «մկրատով կտրատել» (նոր գրականում), մկրատք «խաղողի որթի ծիլ» Վստկ. 53: (origin:) արաբ.

 

 

«արու (թէ մարդոց եւ թէ անասունների համար գործածուած)» Մաղ. Ա. 14. Կոչ. 105. Բուզ. «կարծր, պինդ» (իրերի համար գործածուած) Տօմար. Տաթեւ. ամ. 235. «արու (բոյս)» Վստկ. «չոր, անբեր, կորդ» Օրբել. 58 («Ճգնաւորն Վասակ ... բնակեցաւ յորջ բլրին զամս երեք եւ զամիսս վեց՝ ի խղի միում»). Իմաստի համար հմմտ. գւռ. որձ (Կր.) «բիրտ, չոր» օր. որձ կնիկ, որձաբողկ (Ղրբ.) «դահացած՝ սերմի գնացած կարծր բողկ».

 

որձ. որից որձակոտոր Բուզ. որձամոլ Հին բռ. որձաքար «մի տեսակ ամուր քար» ՟Ա. Մակ. Ժ. 11. Մծբ. (տես ՀԱ 1925, 295) որձեւէգ Կոչ. միորձի «մէկ ամորձիք ունեցող» Ղեւտ. ԻԱ. 20. յորձ «արու ոչխար» Ովս. Ե. 6 (գրծ. յորձիւք). Մանդ. Զ. որձի «ոչ-կուրտ» Մխ. դտ. 267. յգ. որձիք «արուները» Վստկ. սրանից նաեւ ամ- մասնիկով ամորձիք կամ ամորձք «ձուանք, երկուորիք», որից ամորձատ «ներքինի, կուրտ», ամորձատել «կրտել» (իբր գւռ.բառ ունի ՆՀԲ): Գործածւում է նաեւ մի քանի բուսական անունների մէջ. այսպէս որձախոտ կամ որձխոտ «վայրի քամոնի, typha» ՀԲուս. 2413 որձկոճ «կոճապղպեղ» Կամրկպ. (ՀԲուս. 2414), որ եւ պարզապէս կոճ «զէնճէֆիլ» Բառ. երեմ. յաւել. 570. (origin:) հնխ.

 

Ատամբք կորզել շորթել զուտելի միսն յանուտելի ոսկերաց. ատամամբք քարշելով ուտել. կեղեքել. կրծել, փրցընել. ...

 

 

Գրած էինք «մահտեսի» բառի ստուգաբանութիւնը: Ահա պարբերութիւն մը Աճառեանի բառարանէն:

 

Մահտեսի = «Երուսաղէմ ուխտի գնացած» մահտեսի. Նոր վկ. 519. (1677 թուից բնագիր). Աբր. կրետ. 6. Նոր լեզուի մէջ ընդունուած ձեւն է. Կայ եւ մահդեսի Առաքել պտմ. 297. 322. Աւելի հինն է մուղտեսի, մղդըսի, մղտեսի Այսպէս օր. Կամենից- Պոտոլսկիի եկեղեցու արձանագրութեան մէջ (Արձանագր. 1653. թուից) գործածուած է մըղտէսի ձեւը. Առաքել պտմ. 330՝ մուղդսի, Զաք. սարկ. Ա. 48՝ մուղտեսի, Բ. 48.՝ մղտեսի: (origin:) արաբ.

 

 

 

 

[vartahoor]

Armenian_Keyboard.doc

[SAS]

Tsezi hartsoom me, Hovhannes. Ays gayki echeroon vra, took oragan pazmativ barperootyoonner ge krek hayerenov, okdakordelov mer aypoopene. Yes arten meg nakhatasootyoon (mer aypoopene okdakordzelov) krelen ge zzvim. Shad jamanag g'arne. Artyok took kaghdnik me oonik?

 

My question is: It takes so long to TYPE with Armenian letters! How do you do it?!

Gor-Gor,

 

ռուսները մի արտահայտություն ունեն՝ «Պլախոմու տանցոռու վսեգդա յայցա մեշայուտ», որ բառացի կլինի՝ «Վատ պարողին միշտ իր ձվերն են խանգարում», իսկ հայեցի՝ «Վատ պարողը միշտ էլ մի հիմար պատճառ կգտնի»... զզվելու համար:Կամ՝ զզվեցնելու:

[Arpa]

Hovhannes,

 

It is a pleasure to have you here.

Is it because Johannes , who was born as a second/third generation of Kilikian parents, in Syria, does not discriminate between those who use the “oum” and the “k@” vernacular. Who, at times uses “Western Armenian”, read Haleptsi//Beirutsi//Bourj Hamouudian” language, interspersed with that Eastern Armenian,, “oum” variant.? Is it because he may be familiar with the Furkish, Arabic and by association, the Persian he uses such immaculate/anbasir Armenian and avoids using such words as yaman, ghourban, jikyar, jan, janum, yavrik/yavrum … etc. like -Sareri hovin mermen, Im “yari(siro) “boyin(hasak)” mermen, Yot tari e chem tesel,, tesnoghi “jukht(zuyq)” achin mermen.? Or, he does not think that “Dle Yaman” is not a classical Armenian song. How about- Sarer@ kanach khotov “yaman yar”…., Toun kga hanti hotov “yaman yar”. “Yar@s indnits “pez” arats “yaman yar”.

Tes the ov aveli harazat ev anarat hayeren khosi. Hovannes@ the Ivanovich@ the Khayamian@!

 

[Arpa]

Shalomek Khayo!

Only Haleptsis know this term tht means "frater miio", my brother. Others may use "akhi/yakhi" etc.

“khayo” is how we greeted our native brothers, to mean “my brother”, perhaps influenced from the Kurdish”.

Ekhi/Akhi Halabi/ԷԽԻ ՀԱԼԱՊԻ, My Haleptsi Brother, Hovannes.

Pleaase tell us about the connection of “akh/ekh/ brother” in Arabic and “ukht/ԸԽՏ, to mean “sister”.

Not to forget that Santoukht/Սանդուխտ in Armenian means “the daughter /sister of”.

How are “Ekhbayr /Akhber/Եղբայր/Աղբեր/ Ախբեր connected?

Edited April 29, 2007 by Arpa

[Gor-Gor]

Gor-Gor,

 

ռուսները մի արտահայտություն ունեն՝ «Պլախոմու տանցոռու վսեգդա յայցա մեշայուտ», որ բառացի կլինի՝ «Վատ պարողին միշտ իր ձվերն են խանգարում», իսկ հայեցի՝ «Վատ պարողը միշտ էլ մի հիմար պատճառ կգտնի»... զզվելու համար:Կամ՝ զզվեցնելու:

 

Թող ռուսերը այդ արտայայտութիւնը իրենք իրենց պահեն։

Edited April 29, 2007 by Gor-Gor

[SAS]

Թող ռուսերը այդ արտայայտութիւնը իրենք իրենց պահեն։

Gor-Gor,

 

հայերեն շատ բարբառներում ռուսին ասում են ... ըռուս: Ըռուս-ը՝ երկվանկանի բառ է, ուսստի հոգնակին կլինի ըռուսՆեր: Ըստ այդմ,հայերենում, որպես բացառություն(տե՛ս վերևի գրածը), ռուս-ի հոգնակին կլինի ռուսՆեր:

Edited April 29, 2007 by SAS

[Gor-Gor]

Gor-Gor,

 

հայերեն շատ բարբառներում ռուսին ասում են ... ըռուս: Ըռուս-ը՝ երկվանկանի բառ է, ուսստի հոգնակին կլինի ըռուսՆեր: Ըստ այդմ,հայերենում, որպես բացառություն(տե՛ս վերևի գրածը), ռուս-ի հոգնակին կլինի ռուսՆեր:

 

 

Դժբախտաբար, այդ «շատ բարբառներ»ու շարքին չենք գտներ արեւմտահայերէնը։ Տե՛ս՝ Հայոց Լեզուի Նոր Բառարան, Պէյրութ 1992։

Edited April 29, 2007 by Gor-Gor

[Arpa]

Gor-Gor,

 

հայերեն շատ բարբառներում ռուսին ասում են ... ըռուս: Ըռուս-ը՝ երկվանկանի բառ է, ուսստի հոգնակին կլինի ըռուսՆեր: Ըստ այդմ,հայերենում, որպես բացառություն(տե՛ս վերևի գրածը), ռուս-ի հոգնակին կլինի ռուսՆեր:

SAS, երբ ես նէրքեվի տողերը գրեցի շատեր փորցեցին զիս հետ ուղարկել այդ խենդանոցի սեբեակը որմէ ես փախած էի:

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=15259&hl=urben

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=14897&hl=urben

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=9811&hl=urben

 

 

 

ԽԻՒՍ / ՌՈՒՊ

 

According to Ajarian Խիւս= ալիւրով կամ ուրիշ նիւթով պատրաստուած լոյծ ուտելիք. In other words it is a loose watery paste like food, probably rather sweet, but not necessarily, something like hot cereal or porridge. Of course in the Soukiasian Homanishner it is spelled as Harut did; խյուս; Աթեր, աթերա, ծեփելիք, լափա, խաշիլ, խավիծ, փոխինդ, կոտակ, մալէզ(ջրով բացած ալիւր), խռծիք (կաթով բացած ալիւր).

 

Ռուպ, ռուփ, եփելով թանձրացրած քաղցու, մաթ, դօշապ , փէքմէզ:

The source also goes to bring the Arabic “rubb” described as juice obtained by pressing fruits.

 

As we can see khius and roop are not the same.

We also note that the traditional spelling of khius is and that of roop are խիւս and ռուպ respectively First about the roop, we see that it is spelled with RA rather than RE as there are virtually no native Armenian words beginning with the RE. Another variant given for roop is Ըռուպ. We had spoken about this phenomenon some time ago that the reason there are very few words beginning with the letter R be it RA or RE, seems like Armenians have a problem with words beginning with those letters and usually precede it with a vowel an @ in this case. I have heard many old timers having this problem who would call our neighbors to the north Uruss rather than Russ, and I have heard them say Urben or Uruben raher Ruben.

 

The Khius , not khyous spelling tells us another thing , that the ԻՒ/IU combination is not meant to be pronounced as YU but as the French U as in “une”.

 

Another curious thing is that in Armenia the word “mourabba” is used , it is clearly Arabic, if only in its format, it’s an adverb formed from the noun “rubb” it means “molassed” . The Arabs use that format a lot. The curious thing is that those who live in Arabic speaking lands don’t use that word , yet those in Yerevan do.

 

OK. Above we said that the word “roop” seems to have come from the Arabic. Why can’t we say that the Arabs took it from us, as the true Arabic lands have very little juicy fruits , except maybe figs and dates, whereas Armenia is known for its juicy sweet fruits including but not limited to grapes, apricot, pomegranate which are extensively used for their juices and syrups /molasses.

 

 

 

Yes, that is a valid point. It not only happens to vo/o but to other vowels as well, like ye/e.

Above nairi touched upon it but did not expand.

 

Yes, that is a valid point. It not only happens to vo/o but to other vowels as well, like ye/e.

Above nairi touched upon it but did not expand.

It seems like when a word ending in a vowel follows with a word beginning with a vowel o becomes a vo and the e becomes a ye. Examples like "erku voski" (two pounds) and "mek oski" (one pound). Just as in "mer nor erevan"(our new erevan) and "depi yerevan".

Just as Nairi suggested languages are not invented, they evolve and develop. People are the creators and people develop it by default or design, they expand it and contract it. Linguists don't creat langauges they only observe and analyze. The only language created from scratch would be something like Esperanto which never caught on as there is no particular people speaking or developing it on a daily basis.

Also as to Nairi's aunt, we have other idiosyncrasies that many use. One of which is that we have very few if any words that begin with the letter R (the softer one), most of them are proper names like Ruben, Robert, Russ (russian) etc. and in most of these cases some of our ancestors would add a vovel in the beginning as Ruben would end up as U-ruben or simply Urben, Russ would be Uruss. It also seems that this phenomenon is particular when the R is follosed by a u/ou, since I have not heard anyone pronounce Robert as O-robert or Orbert.

But all in all we have practically no native words that begin with the soft R. There are few that begin with the stronger R.

 

 

Edited April 29, 2007 by Arpa

[Johannes]

Shalonek Khayo!

Only Haleptsis know this term that means "frater mio", my brother. Others may use "akhi/yakhi" etc.

“khayo” is how we greeted our native brothers, to mean “my brother”, perhaps influenced from the Kurdish”.

Ekhi/Akhi Halabi/ԷԽԻ ՀԱԼԱՊԻ, My Haleptsi Brother, Hovannes.

Pleaase tell us about the connection of “akh/ekh/ brother” in Arabic and “ukht/ԸԽՏ, to mean “sister”.

Not to forget that Santoukht/Սանդուխտ in Armenian means “the daughter /sister of”.

How are “Ekhbayr /Akhber/Եղբայր/Աղբեր/ Ախբեր connected?

 

Բարեւ եղբայր,

 

Աճառեանը եւ այլ լեզուաբաններ, ներկայացուցած են հայերէն «եղբայր» անունը հնդեւրոպական նախալեզուի «պրատեր» բառէն առաջացած ըլլալու պատմական զարգացումի հանգրուանները: Հայերէնը շատ հեռացած է հնդեւրոպական նախալեզուէն (ըստ անոնց), այդ պատճառով առաջին հայեացքէն դժուար կ'ըլլայ համոզուիլ թէ՝ «հայր»ը paterէն, իսկ «մայր»ը materէն առաջ եկած են: Կաթոլիկ եւ բողոքական քարոզիչներու պատճառով «բիրադեր»-birader- բառն ալ, «եղբայր» իմաստով, մաս կազմեց այդ ժողովուրդի (թուրք) լեզուին:

 

إش لونك خيَو«Շլոնաք խայյո»ն եթէ բառացիօրէն պիտի թարգմանենք, կ'ըլլայ այսպէս. «ի՞նչ գոյնի ես եղբա՛յր»: Այստեղ դարձեալ մեր Իշխան Արփան, մեզ յիշեցուց արաբական բարբառներու մէջ ընդելուզուած հայածին բառեր: Աշխարհաբար արաբերէն՝ «Ըշ»ը «ինչ» է, եւ հայերէն լեզուէ փոխառնուած բառ, որովհետեւ գրական արաբերէնի մէջ, որ կուրանի լեզուն է (Մեքքայի իշխող տարրի՝ այսինքն կուրայշ ցեղախումբի լեզուն էր) իր մէջ չի բովանդակեր ըշ-ինչ բառը: Գրական արաբերէնով «ինչ»ը. «քայֆ» կամ «մադ(զ)ա» է:

 

Այսպէս. Քայֆա հաալուքա-كيف حالك-ինչպէս ես (բառացի՝ ինչ վիճակի ես), մազա թուրիդ-ماذا تريد ի՞նչ կ'ուզես:

 

Ուրեմն՝ ըշլօնաք խայյո – ի՞նչ պէս ես եղբայր: Հայերէնի մէջ «պէս» բառը արաբերէն «լաւն-լօն»ի նման. գոյն, տեսակ, որակ կը նշանակէ: Նկատենք «պէս-պէս գոյներ» դարձուածը հայերէնով, որ կը նշանակէ՝ տեսակ տեսակ գոյներ:

 

Բայց «խայյո»էն զատ կայ եւս մի այլ շա՜տ հալէպցիական բառ եւ նոյն իմաստով, որ է. «խաաաայ-خاي» բառը: Ուստի՝ «ըշլօնաք խաայ»-ինչպէ՞ս ես եղբայր:

 

Եկէ՛ք շատ չխորանանք արաբերէնի մէջ, այլապէս պիտի գրուին էջեր:

 

«Ախ» բառը, որպէս՝ եղբայր, իսկ «ուխտ», որպէս քոյր երեւի արական եւ իգական անուններն են նոյն բառի: Արաբերէնով՝ أخ-ախ-եղբայր, أخت-ուխտ-քոյր:

 

Մեկնողներ կան, իբր արաբերէն أخ-ախ-եղբայր, ա՜հ կամ ա՜խ բառերը բնաձայնական են եւ հառաչանքէ առաջ եկած են, որովհետեւ ա՜խ ըսելով երբ կը ցաւինք, օգնութեան առաջին հասնողը մեր եղբայրները կ'ըլլան: Այ՛ո արաբները մեզի նման ա՜հ կը բացականչեն, իսկ մենք «ա՜հ»ի եւ «ա՜խ»ի հետ միատեղ ունինք «ո՜հ»ը, որ ոչ թէ «վոհ» պէտք է հնչել, այլ՝ OH:

[Arpa]

Յովաննէս, նոր անդրադարձա որ վերեվ ես տպագրական վրիպակ եմ մտցուցեր.

"shalonek "@ piti kardal " shaloMek", nkatir M @ voch the N. Iravi "shloNek" skhal e, piti @lla "shloMek" kam "shaloMek", nman Arameren "shalom", aysinqn "khaghaghoutyun dzez/peace unto you".

Edited April 30, 2007 by Arpa

[Johannes]

Ahl-Alh

 

Շօշափենք թէ, գիտուն Կապանցեան ինչ գրած է արաբերէն «ախ»-եղբայրի հեռու մօտիկ ազգական (արդիօ՞ք) «ահլ» բառի մասին:

 

Այս ընդհանուր ber>հայոց վէր/վեր «տոհմ» բառը, որ սկզբում «տուն» էր նշանակում, հայոց լեզւում ի սպառ վերացաւ եւ Իրանի քաղաքական-մշակութային հզօր ճնշման հետեւանքով փոխարինեց «տոհմ» (բռնագրաւիչներու լեզուի մէջ՝ տոխում-հունդ, Յովհաննէս) կամ «ազգ» փոխառեալ բառերով: Այդ նոյն ազդեցութեան հետեւանքով դուրս մղուեց alx «տոհմ» իմաստով սեմական-ասիանիկ բառը, պահելով աղխ ձեւով, բայց իմաստափոխուած, այն է՝ տան ունեցած չունեցածը եւ ազնուականի տունը մեծացած հասարակ (ստրուկ) ժողովուրդը: Այս բառերից է եւ հայոց աղախին բառը- սվաներէն mo-axle նոյն իմաստ եւ նոյնածագ բառին: Ahl սեմականում նշանակել է «ընտանիք» (արաբերէնում) «վրան, տուն» (հին հրեաների-եբրայեցիների մօտ) եւ «վրան» (Ehall-u ասսուրա-բաբելացիների մօտ): Վէրջինը գործ է ածուել ուրարտական բնագրերում (E. HAL. LU) որպէս գաղափարագիր: Բայց այդ բառը ըստ իս, գործ է ածուել եւ խուռիտերէնում, ուր ehal / ehl / ahl- ձեւով մտել է մի շարք բարդ անունների մէջ, ինչպէս –Ehli Tešup (Ehal-Tešup) Ahli-Šar (Ahlip-Šar)...

 

Հայոց լեզուն այնումենայնիւ կարողացել է պահել տեղական հին բառեր տոհմական հասարակութեան եզրաբանութիւնից, ինչպէս օրինակ զարմ եւ ցեղ բառերը:

 

Արաբները «ընտանիք» հասկացողութեան համար «Ահլ» أهل անունէն զատ, ունին երկու բառ եւս.

 

-երկար «ա»ով «աալ» آل: Պարսից ծոցի իշխող ընտանիքները իրենց ազգանուան սկիզբը կը կրեն «աալ» գոյականը. այսպէս՝ Աալ Նհայեան, Աալ Մակտում եւայլն:

 

-Աայիլա عائلة. դարձեալ ընտանիք կը նշանակէ:

 

إش لونك عيني إش لونك , شو مخلَي على جفونك

 

إش قد شفت عيون أنا و اللة مو أحلى من عيونك

 

 

[Johannes]

Ըստ պատմաբաններու. ասորեստանցիները Քաղդէայէն (հարաւային Իրաք) եկած սեմական ցեղեր են, որոնք արդէն այդտեղ (Քաղդէա), բաւական ազդուած էին բնիկ սումերներու լեզուէն եւ մշակոյթէն:

 

Գաղթելով հիւսիս, ազդուած են միտանիներու լեզուէն եւ մշակոյթէն (նշենք որ միտանիցիք խոռեան ժողովուրդ էին):

 

Շատ բառեր, որոնք ասորերէն կը կարծենք կամ կը համարենք, խորքին մէջ աւելի հին մշակոյթէ մը փոխառեալ բառեր են, սակայն (թերեւս) ասորեստանցիներու միջնորդութեամբ մեզի փոխանցուած են:

 

Վերը գրեցինք կիր /charge, clinker ?/ բառի մասին, որպէս հայերէնէ արաբերէնին փոխանցուած բառ: Արդ, նայինք թէ լեզուաբան Աճառեան ի՞նչ կ'ըսէ.

 

կիր. այս բառի ծագումը յայտնի չէ. շատ մօտիկ են հնչում արամերէն եւ եբրայեցերէն gir, արաբերէն Jir (որ է դարձեալ gir) եւ սաբէական girm հոմանիշները. բոլորն էլ պատկանում են սեմական լեզուաբնին, բայց ասուրերէնում չի պահպանուած: Ենթադրելի է որ հնագոյն ձեւն էր ասուր. gir, որ իր հոմանիշ բուռ բառի հետ անցաւ հայերէնի: Հայաստանի վրայով բառը անցաւ Կովկաս, ուր տուեց վրացերէն, լազերէն, ոսերէն կիրի եւ թուշերէն, ինգուշերէն, չեչեներէն կիր հոմանիշները:

 

Լեզուաբան Հ. Աճառեանը «Սաբէական» (կամ «Սաբայական») ըսելով նկատի ունի Եմեն երկրի հին անունը, լեզուն (կարծեմ):

 

Նշենք որ Եմենը արաբական թերակղզիի ամէնազարգացած վայրը եղած է, որտեղ առաջին անգամ մարդկութիւնը (կարծեմ) ջրամբար barrage կառուցած է. անձրեւի ջուրերը հողամշակման գործածելու համար: Որպէս ովասիս, այդ վայրերու շուրջը (Saba, Mareb) սեմական քաղաքակրթութեան առաջին ծիլերը ծաղկած են: Իսկ երբ քանդուած են այդ ջրամբարները, բնական աղէտի պատճառով, սեմական ցեղերը տարածուած են դէպի հիւսիս, այս անգամ հիմնելով քաղդէական, քանանական (փիւնիկեան) եւ այլ մշակոյթներ:

 

 

[Johannes]

Բուխար بخار բուղ, շոգի

 

Մենք ունենք «Բուխերիկ» անունով բառ մը, ոտ նշանակում է.chimney, flue.

 

Տեսնենք թէ Խաչիկ Դաշտենց, ինչպէս գործածած է այս բառը.

 

Մուսաբեկը բռնեց իր պատկանյալ Արգավանք գյուղի ռես Օհանին, որ ընդդիմացել էր իր դեմ և, բուխարիկի մեջ դնելով ողջ-ողջ այրեց։ 1889-ին նա քսան ձիավորով և անհամար չեթեներով գիշերով հարձակվեց Մշո դաշտի հարս գյուղի վրա և գեղեցկուհի Գյուլիզարին առևանգելով՝ փախցրեց Խութա սարի Տախտակներ՝ իր քյոշկը

 

Բուխերիկ = Ծխնելոյզ Chimney

 

 

 

 

 

 

Edited May 16, 2007 by Johannes

[Arpa]

 

Մենք ունենք «Բուխերիկ» անունով բառ մը, ոտ նշանակում է.chimney, flue.

 

Տեսնենք թէ Խաչիկ Դաշտենց, ինչպէս գործածած է այս բառը.

 

Իրաւ է փաստարկուած Աճառեանի կողմէ:

Bukhar(Ar.)=գոլորշի, շոգի

 

ԲՈՒԽԱՐԻԿ

Խօսք Հովաննիսեան Երաժշ Ալէմշահի

 

Ծխէ, ծխէ ով բուխարիկ հայրենի,

Կարոտանքիս այրումով.

Ես հեռու եմ, բայց ծուխդ հոգվոյս կհասնի

Իմ սարերուս հովերով:

 

Դիւթուած հիւղակ` սրինգներով հովվական,

Դալարին մէջ լուռ քնով,

Անգամ մը գէթ քաղցրութեանդ մէջ մայրական

Գայի անուշ երազով:

 

Ծխէ, ծխէ ով բուխարիկ հայրենի,

Կարոտանքիս այրումով:

 

A bonus for you. Foreign words in Armenian.

http://www.armeniapedia.org/index.php?titl...rs_-_Dictionary

 

Ինչու այտ Ուզբեք քաղաքը Բուխարա է կոչուել եւ Ռոմանիայի մայրաքաղաքը Բուխարեստ?

 

[Johannes]

«Բուխարա»ն կրնայ ըլլալ, «Բուխարեստ»ը «Բուքրեշ» ալ կը կոչուի:

[Arpa]

«Բուխարա»ն կրնայ ըլլալ, «Բուխարեստ»ը «Բուքրեշ» ալ կը կոչուի:

Ըստ սա աղբիւրի Իւզբեկ Բուխարա- ն ծագի Սանսկրիտ “Վիխարա” բառից որ նշանակի “Մէնաստան.” (անապատային ովասիս).

 

[Johannes]

Ըստ սա աղբիւրի Իւզբեկ Բուխարա- ն ծագի Սանսկրիտ “Վիխարա” բառից որ նշանակի “Մէնաստան.” (անապատային ովասիս).

 

Ըստ Յովհաննէսի. սանսկրիտ «վիխարա»ն կը լինի հայերէն «վեհարան»: Ծիծաղիր...

 

Միջին Ասիան պարթեւաց հայրենիքն եղել է:

 

 

[SAS]

Գուցե Բուխարա = Բուհարա = Բահար-ա = գարնանային...

[Zartonk]

Բոխարան հին Իրանական մեռած սողդերէն լէզւով այսինքն բախտի տեղ, բախտտավոր տէղ, բախտավոր բնակարան: Նկասեցեք սողդերէն բուխի (bukh)ու պարսկերէն բաախտի (bákht) բառերի հարաբէրութիւնը հայերէն բախտ բարի հէտ: