քննել-գնել

[Johannes]

«Տրցակ մը մոմ քննեցի», կամ «մի տրցակ մոմ քննեցի» ինչ՞ կը նշանակէ. ''I bought a dozen of candle'' : Վերի անգլերէն տողի հայերէնն է.- «տրցակ մը մոմ գնեցի (gnetsi)»:

 

Ան որ մօտ անձ է ինձ կրնամ իրեն ըսել, եղբայր՛(կամ քոյր) քննել չէ, այլ գնել: Ընդհանրապէս մտիկ կընենք եւ կանցնինք այսպիսի խօսքը կուլ տալով: Նոյն է պարագան երբ երիտասարդ մը իր զոքանչի մասին կը խօսի եւ կ'ըսէ.- «կեսուրիս տուն գացի»: Համացանցի (ոստայն) ընդձեռած միջոցով կը դիմեմ անոնց (եւ Դանիկին).-«եղբայր՝ երբ կեսուրս կըսես, ինքնաբերաբար ինքդ քեզ կին կը դարձնես»:

 

Ինչ՞ կը նշանակէ քննել.-քննել knnel նոյն զննելն է, որ կը նշանակէ ուշադիր մտածելով նայիլ (հայիլ)կամ դիտել: Հայերէն՝ քննել (to check):

 

Կարգ մը բարդբառեր կազմուած քնին բառով.-

 

-Հետաքնին (կամ հարցաքնին) = Investigator, investigation

 

-Քննիչ (կամ տեսուչ) = controler, inspector

 

-Քննախնդիր (կամ բծախնդիր) = accurate, careful

 

-Քննադատ = critic

 

 

Edited November 28, 2006 by Johannes

[Arpa]

Dear Yohannes, I am glad that you are still here as we still have unfinished business.

We will come to that.

I am sure you don’t mean;

«Տրցակ մը մոմ քննեցի», կամ «մի տրցակ մոմ քննեցի» ինչ՞ կը նշանակէ. ''I bought a dozen of candle'' : Վերի անգլերէն տողի հայերէնն է.- «տրցակ մը մոմ գնեցի (gnetsi)»:

 

I am sure you do know that we are talking with forked tongue. When an Istanbultsi will transliterate, i.e write Armenian words with the Latin characters against a Yervantsi. .To illustrate an Istanbultsi will write գնելand transliterate into Latin as “qnel” while a Yerevantsi will transliterate it as “gnel”.

Rmemeber Ayb-Ben-Gim v Ayp-Pen Kim/Qim?

Edited December 16, 2006 by MosJan

[Arpa]

Սիրելի Յովհաննէս,

Խնդրեմ!

Քո յղումները ուղղարկել իմ ուղղիղ հասցէին որ ես արդէն հայթայթել եմ, ի բացառեալ այն որ վերաբերի յոգուտ ընդհանուրին.

Please don’t be distracted, derailed and carried away by the likes of Hagarag who don’ t even know the difference between the Armenian ա and the English W

Այո, այո:

Քաջ իրազեկ եմ որ մերայստէղի եղբայր եւ քոյր մասնակիցները ավելիով հմայուած են Րապիզով թե այդ Հայերէն է թէ ոչ:

Խնդրեմ չի հրաժարուիլ եւ պատուել զի անոնք կարոտ են իսկական Հայեցի ուսման

Edited November 28, 2006 by Arpa

[Johannes]

Մշտական բարեկամս Արփա՝

 

Այն հարցը, որ հայերէն քուն/քնանալ (sleeping/to sleep). եւ այդ բայի իմաստի զարգացման որպէս յետեւանք ք...նել բայը, իրանցիք՞ մեզմէ առած են «յետոյք» իմաստով թէ մենք անոնցմէ, ինձ տարաւ շատ հեռուները եւ մօտիկը (գօտկատակը, մէջքէն վար): Անկեղծօրէն ասեմ, ճշգրիտ չեմ կարող վստահ լինել թէ որը ճիշդ է: Մտքիս մէջ երկար յօդուած մը պատրաստած եմ, զոր պիտի ուղարկեմ քեզ, երբ ելեկտրոնի վերածեմ, բայց ոչ ընդհանուրին, ընդունուած վարքն ու բարքը չ'խախտելու սիրոյն:

[Johannes]

Կը զրուցէինք քնին-էն առաջացած քննել/knnel (to check) բայի, եւ գին (արժէք) բառէն առաջացած գնել/gnel (to buy- ծախու առնել) բայի իմաստային տարբերութեան մասին, խօսք բացուեցաւ. քուն (sleep) եւ քնանալու (to sleep) մասին:

 

Քուն = նիրհ = նինջ = sleeping

 

Քնանալ = ննջել = նիրհել = պառկիլ = մռափել (կարճ եւ թեթեւօրէն քնանալ)

 

Իմաստային փոփոխութեան մասին օրինակ մը եւս. Երբ Հայկազն իր տիկնոջ Նուարդին կ'ըսէ.-«եկուր պառկինք միասին», մենք այստեղ պիտի հասկանանք աւելի քան հասարակ քունը (աչք փակելով անգիտակից աշխարհի մէջ հանգիստ անել): Երբ Խաչիկը կ'ըսէ.-«արա էս ալիեվի մամման շինեմ արա» մենք այստեղ Խաչիկին թոյլ կը տանք գրական հայերէնի մէջ անընդունելի կրկնակի մենը (մմ), ոռովյետեւ երբ խօսքը զայրոյթով դուրս կ'ուգայ, այդպէս կը հնչէ, ապա թէ ոչ բարկ խօսքը ներս մնալով, առողջութեան կը վնասէ: Իսկ տիկին ալիեվայի շինուիլն այստեղ կարեւոր է, յանուն մեր լեզուական խնդիրներու մեկնաբանման:

[Johannes]

Բառերու իմաստային զարգացման մասին մի քանի մտային վարժանք եւս:

 

Երբ վարպետ Սարգիսն իր ընկերոջ վարպետ Հայրոյին կը հարցնէ.-«ինչ է հայրո՛, տղադ չ'կարգեցիր՞ տակաւին»: Այստեղ կարգել՝ ամուսնացնել (պսակել իմաստով, այնպէս որ հայրոյի տղան գործէն ետք ուղղակի տուն կ'ուգայ, ոչ հացի կարգ, ոչ այլ բան) կը նշանակէ:

 

իսկ ամուսնանալ = զուգուիլ (արեւելահայ բարբառով զուգուիլ՝ doing make up ?)

 

ամուսին = զոյգ, իսկ ամուսնանալ = զուգուիլ = սիրաբանիլ = Պօղոս առաքեալի հրահանգը՝ գիրկ ընդ խառնումով երկու մարմինը մի անել):

 

Արաբներն ունին عشق աշկ/աշղ բառը, որ կը նշանակէ սէր: Աաշեկ عاشق (պարսկերէնի միջոցով մեզ հասած է աշուղ ձեւով) կը նշանակէ սիրահար: Անոնք ունին եւ հուբ حب (սէր) եւ հաբիբحبيب (սիրելի) հաաբեբ حابب (սիրող) բառերը, որոնք կարծեք թէ նոյն իմաստը տուին, այն ինչ տուաւ աշկը: Բայց աշկը քիչ մը աւելին է քան սէր-սիրել է (հոգեկան-զգացական իմաստով): Երբ կ'ըսուի աշակահու عشقه, որ կը նշանակէ աշկ ըրաւ (արեց), այնպէս մը փակեցաւ/կպցուեց, միացաւ, որ բացութիւն կամ օդ չի մնաց երկու անջատ մարմիններու միջեւ (փայտ, մետաղ, կերպընկալ եւայլն):

 

Թշնամիիս լեզուով՝ ույդուրմակ կը նշանակէ հնարել, յարմարեցնել եւ...

 

Մինչեւ հիմա լաւ էր: Ասկէ ետքը քիչ մը փողոցային ձեւեր:

 

Կարգադրել, դրստել (դրուստ/շիտակ, դրստել յարդարել ուղին), աւելին կայ բայց կը բաւէ...

 

[Johannes]

Այնպէս որ ըսի վերը ընկեր Արփային. բառն առաջնորդեց մի ուրիշ բառին, խօսքը խօսք բացաւ, միտքս հեռուն գնաց եւ ...Ք-ի մասին:

 

Անունն է ՔԷ (KE) Մեսրոպեան հնչիւնը նման է Կ (Կեն) տառի հնչիւնին: Մաշտոց պատճառ ունէր երկու K ստեղծելու:

 

Ք = Կ + Հ ուրիշ խօսքով Ք = CH որ յունարէնի մէջ X Խ, գերմաներէնի մէջ նոյնպէս խ (nacht նախտ, archiv արխիւ) հնչիւնը ունի: Անգլերէն KH Խ ստեղծելու պէտք զգացուեցաւ, երբ արեւն սկսաւ չ'մարիլ կայսրութեան վերեւ: Այսպէս Khan խան, Khaki խակի (քաքի գոյն՞) եւ նման բառեր ճիշտ հնչել պէտք զգացուեցաւ: Հայոց տառերու ստղեղծման բուն նպատակը ս.գիրքը թարգմանելն էր: Եկեք՛ ծուռ նստինք, շիտակ խօսինք: Աւետարանը կամ ս. գիրքը հրեաներու ազգային պատումն է, առաւել Յիսուսի մասին գրուածներն ու առաքեալներու նամակները: Ուրեմն այդ գիրքը գրողները հրեաներ են: Գրած են եբրայերէն եւ արամերէն: Գիրքն յետագային թարգմանուեցաւ յունարէնի, եւ այդ լեզուէն մնացեալ լեզուներուն:

 

Ինձ հետաքրքրողնէ՝ եբրայական-արամէական Խ տառը (հնչիւնը) յունարէնի ինչպէս՞ տարադարձուած է (ինչ՞ հնչիւնով):

 

Սեմական՝ Ռախել (արաբերէն՝ Ռահել), հայերէն՝ Ռաքել , յունարէն՝ Rachel եւ հաւանաբար ռախել արտասանութեամբ (այստեղ թոյլ տուէք լատինական գիրերն օգտագործեմ, քանզի յունականը չի բանիր քովս), անգլերէն՝ Rachel ռեյչըլ:

 

Յունարէն՝ Xristos (Christos) Խրիստոս արտասանով, հայերէն՝ Քրիստոս, բայց ոչ կրիստոս:

 

Քանանական Երիքով քաղաքը, սեմականով Երիխո/Երիհա, յունարէն՝ Ericho:

 

Վէրջապէս Քեթացիք անունով ժողովորդ մը, որ շատ յիշուած է, նոյն խեթերն են: Աստուածաշունչը յունարէնի թարգմանողը, այդ անուան առաջին տառը՝ արամէական խ-ի համար օգտուած է CH (յունական Խ/X) տառէն, որ իր կարգին հայերէնի մէջ դարձած է Ք: Եթէ Աստուածաշունչը թարգմանուէր ասորական (արամէական) բնագիրէն, մենք պիտի ունենայինք Ռախել, Երիխով, եւ խեթացիք, փոխան Ռաքել, Երիքով, Քեթացիի:

 

Այսպիսով կրնանք ենթադրել, որ Ք-ի նախնական հնչիւնը հայերէնի մէջ եղած է խ-ի եւ Կ-ի միջեւ ձայն մը:

 

Նկատենք՝ Փ = Պ+Հ (PH) Ք = Կ+Հ (CH)

 

[Arpa]

Սիրելի Յուաննէս,

Խնդրեմ շարունակել քո չափազանց խոհաքռքիր thought provoking յղումնրը I have, on many occasions said that if Ajarian is our ultimate authority on language. I adore him, he is our “god” when it comes to language, but how we not realize that he was born and died before the advent of the internet, and that he was heavily influenced by his Ottoman heritage, he was born in Istanbul. I have spotted many omissions/errors in his interpretations, specially when it comes to Arabic and Aramaic. Is it because of his (Istanbul) heritage, that he heavily relies on the Ottoman Qamus/Dictionary?

Is it not time that those of us born after the Ottoman Empire, in this cyber-age, revise and redefine our Language?

And, as to Qoun, as in in Qoun Eghir Balas. Ajarian does in fact refer to, as I said above, to the Persian “qoun/hetuyq” just as well to the Latin “cunnus”. Do you want to know more about it? Then refer to “cunnilingus” and the English word , “cunt”.

[Armenak]

Սիրելի Յուաննէս,

Խնդրեմ շարունակել քո չափազանց խոհաքռքիր thought provoking յղումնրը

Մաքուր հայերէն:

[Johannes]

Օրինակ մը եւս՝ թէ ինչպէս արամէական Խ/Հ հայերէնի մէջ Ք տուած է, աստուածաշունչի յունարէն թարգմանութեան պատճառաւ: Միխայէլ/Միխայիլ՝ այս անունը ցայսօր օգտագործելի է, արեւելքի սեմացի քրիստոնեաներու մօտ: Ս. գրային հրեշտակի անուն է: Ժողովրդային աղաւաղումով, երբեմն «Մախուլ» է:

 

Այս անուան յունարէնի, լատինական տարադարձութիւնն է՝ Michael: Այնպէս որ ըսինք՝ յունարէն X կ'ուտայ լատիներէն CH, որու հայերէննէ Ք :

 

Բալկանեան կարգ մը լեզուներով (սլաւական) այս CH –ի առաջին բաղադրիչ C ընկած է: Օրինակ՝ Միհալի (Mihali), Հրիստո (Hristo):

 

Սպաներէն՝ Miguel (Միգել), իտալերէն՝ Mickele (Միկել), Ֆրանսերէն՝ Michel (Միշել), անգլերէն՝ Michael (Մայքըլ):

 

Վերադառնալով քունին՝ նինջ իմաստով, Աճառեանն ըսած է, որ «քուն»-ը, բնիկ հայերէն բառ է, եւ ծագած է հնդեւրոպական նախալեզուի swopno- ձեւէն: Միւս հնդեւրոպական ձեւերն են՝ swopno, swepno, կամ supno:

 

Հայերէնը բաղդատենք՝ հնդիրանական ձեւերով:

 

Ուրեմն՝ swopno-> քուն

 

swopno, swepno, կամ supno>տուած են ներքոյիշեալքը.

 

-Սանսկրիտ՝ սւապն, հինդուստանի՝ սուպն, գնչուերէն՝ սուննո, զենդերէն՝ խուաֆնա, պահլաւերէն՝ խուաբ, քրդերէն՝ խեւ/խեւն/խօն, զազա՝ հաւ, աֆղաներէն՝ խուբ/խեոբ, բելուճերէն՝ վաբ, սոգդերէն՝ խուֆն, արեւելեան իրանական կամ սակերէն՝ հունա:

 

Հայ բոշաները (գնչու) պահած էին, հնդկաստանէն բերուած սվել (ննջել) ձեւը:

 

Հասկանալու համար, թէ ինչպէս «քուն» բառը, ծագած է swopno ձեւէն, մտաբերենք, որ խօսքն առնուազն 4000 տարուայ եղափոխման մասին է:

 

Մէկ օրէն միւսը, Swopno-ն քնանալով, չ'արթնցաւ «քուն» ձեւով:

[Johannes]

Կը խօսինք, նմանահունչ բառերու մասին, որոնք տարբեր իմաստներ ունին:

 

Տանք այս օրինակը եւս.

 

-աշխար = լաց, ողբ, կոծ

 

-աշխարհ = երկրագունդ

 

Ըստ Ղափանցեանի, «ապաշխարել» տառացի կը նշանակէ.«յանցանքը լացով քաւել», եւ ոչ թէ՝«աշարհէն կտրուիլ»

 

Խեթերէնով eshahru կամ ishahru կը նշանակէ՝ «արտասուք, լաց»: Գ.Ղափանցեանն կ'ըսէ, թէ՝ խեթերէնի, խոռերէնի եւ հայերէնի արմատներու սկզբնական e ձայնաւորը, յաճախ փոխանակուած է a ձայնաւորով: Օրինակներն շատ են: Ըստ անոր՝ ashahru ձեւը կորսնցուցած է վէրջին h , որ հաւանօրէն հագագ եղած է եւ տուած է հայոց աշխար (լաց, կոծ) բառը, որ կապ չ'ունի աշխարհ (world) բառի հետ:

 

Խօսքը՝ խօսք կը բանայ ըսինք: Միտս ընկաւ արաբերէն Կահր قهر `ընկճում (ընդ+գուճ+ում, այսինքն ծունկի վրայ գալ) բառը: Հաւանական է, որ սեմացիք եւ հայք միասնաբար երրորդ լեզուէ մը առած են այս բառը, որ այս պարագային, ենթադրաբար՝ խեթերէնն է, ժամանակի տիրող ազգի լեզուն:

 

Eshahru>es-hahru>Xahru>Cahr قهر, որմէ առնուած է՝ Եգիպտոսի մայրաքաղաքի անունը՝ Ալ-Կահիրէ القاهرة(յաղթող, ընկճող):

 

Եգիպտոսի մեմլուքները, ընկճեցին Կիլիկիոյ հայոց տունը: Մեմլուքներ (տարբեր ազգերէ գերուած ստրուկներ, որոնք տիրեցին եգիպտոսի):

[Johannes]

Կը խօսէինք՝ «իկ» ազգ բնորոշող եւ «ք» յոգնակերտ մասնիկներու մասին:

 

Հայ = Armenian

 

Հայք = Armenians, Armenia

 

«իկ»-էն օրինակներ.

 

-Պարսիկ = Persian

 

-Դմլիկ = ատրպատականի բնիկ մարդ, շիի մահմեդականներու տրուած անուն (՞):

 

-Տաճիկ = մահմեդականի տրուած անուն (սկզբնապէս՝ արաբներու, ետքը արեւմտահայ գրականի մէջ թուրքի տրուած անուն), փոխաբերական իմաստով՝ կծու պղպեղ, տաքդեղ:

 

-Տաջիկ = միջին ասիական արի ժողովրուրդի անուն (հաւանաբար՝ տաճիկ անունը ծագած է այս ժողովուրդի անունէն, որն իր կարգին կը նշանակէ՝ արագավազ շուն (՞))

 

-Ռամիկ = հասարակ ժողովուրդի պատկանող անձ, անազն մարդ (ռամ՝ հնդկերէնով, գնչուերէնով կը նշանալէ մարդ)

 

-Գռեհիկ = գռեհ ցեղի պատկանող մարդ, փոխաբերական իմաստով՝ vulgar, հասարակ եւ փողոցային մարդ, կամ՝ այդպիսի վարք:

 

-Մարդիկ = մարդ ցեղի պատկանող մարդ: Թէ ինչպէ՞ս, «մարդիկ»-ը մարդի յոգնակին է, կը կարծեմ, որ այդ յոգնակի բառի նախնական ձեւն է՝ «մարդիկք»: Սակայն «Ք» յոգնակերտ տառն ընկած է, անարտասանելի ըլլալուն համար:

 

-Հայկ = հայ կամ խայ ցեղի պատկանող մարդ (այստեղ «ի»-ն սղած է):

 

-Վռշիկ = Ուրաշտու (Վանայ լճի հարաւը՝ Ռշտունիք) երկրի բնակիչ հայ (մինչեւ տխրահրչակ 1915 թուականը):

 

Խուժիկ = Խուզիստանցի (պատմական Ելամի, հարաւային Իրանի, Ահուազի շրջանի բնակիչ,), այս խուժերն ակնյայտօրէն, պարսկական բանակի փնթի՝ բաշիբոզուկներն եղած են, որ ստեղծած ենք խուժան բառն ալ, նոյն ժողովուրդի անունով:

 

Հնդիկ = Հինդ երկրի բնակիչ, Հինդուստանցի, Հնկաստանցի, Indian :

[Armenak]

Լոլիկ - Կարմիր բանջարեղեն (կամ պտուղ) մը:

 

[Johannes]

[Johannes]

Without my will, my slogan became a link. sorry.

[/color]

Մի քանի նշում եւս իմ կողմէ:

Հաճելի չէ, սակայն ...

Արաբերէն բընտ بنت կը նշանակէ՝ աղջիկ, իսկ հայերէն գռեհկօրէն փըտըշ/ պըտտըշ (իգական անդամ):

Հայերէն բառարանի մը մէջ՝ Ամէգ նոյնպէս կը նշանակէ իգ. անդամ: Նկատենք այս անուան նմանութիւնը թուրքերէն am, amcık բառին:

Ճաներէն (լազերէն) Բոզո կը նշանակէ՝ աղջիկ, իսկ հայերէն բոզ՝ պոռնիկ:

Քուրդերէն՝ Կուզէ (ղուզէ) կը նշանակէ՝ իգ. անդամ, իսկ թուրքերէն՝ Կըզ (ղըզ) կը նշանակէ՝ աղջիկ:

Եզրայանգում. Արփայի հարցին, թէ «քուն» բառը (հայերէնով սիրաբանք, իսկ պասկերէնով՝ ծակ) պարսի՞կք մեզնէ առած են, թէ մեք պասիկներէ: Կարծիքովս, ոչ մէկը միւսէն չէ առած: Վերեւի ցանկը կարդալով, նկատեցինք, թէ բառեր կան որոնք միջազգային են:

Նկատենք՝ «մամա» բառը, որ ոչ միայն հնդեւրոպական, այլեւ աշխարհի լեզուներու մէջ կայ եւ կը նշանակէ՝ մայր, մեծ մայր, կեր, ծիծ, հայր եւայլն...: Այս տեսակի բառերը կը կոչուին մանկական թոթովանք:

[Johannes]

Ազգի մը անունէն, ածականի ստացումը, ուրիշ լեզուներու ալ յատուկ է:

 

Շարունակենք մեր օրինակները.

 

-Խաղտալուր, խաղտալեզու = խաղտ Chald/Xald ցեղի անունէն (սեւ ծովի հարաւ արեւելեան ափին բնակող ժողովուրդ, Ճեներու կամ ճաներու ցեղակից ժողովուրդ) եւ լուր (խօսք, լեզու): Այսինքն՝ անհասկանալի խօսք:

 

-Խուժան = խառնիճաղանչ ամբոխ, անկանոն հաւաքոյթ: Իրանի հարաւային Խուզիստանի (Էլամ, Ելամ պատմական երկիր) բնակիչ:

 

«Այստեղ հարկ է նշել, որ այն ժամանակների բարքին բնորոշ էր նահատակ քրիստոնեայց մասունքի առուծախը։ Ղազար Փարպեցին հաղորդում է, որ մի քրիստոնյա խուժիկ առեւտրական...»

 

Կան եւ լաւ իմաստով ածականներ.

 

-Պարթեւ = բարձր հասակով, գեղատեսիլ (արի Պարթեւ ցեղի անունէն):

 

-Սկայ = Հսկայ (սակ, սկիւթացի)

[Johannes]

Դուդու Dudu

Այս անունը շատ լսած եմ, «դուդու մամի», կամ «դուդու նանա» ձեւով: Ոմանց մեծ մայրերն այս անունը ունեցած են: Կարծելով՝ ածական կամ յատկութիւն, առանց վերլուծման. այս անունը ինձ համար մնացած է հանելուկ: Նայինք թէ ինչ կ'ըսէ գիտուն (Professor) Գրիգոր Ղափանցեան:

Մինչ խոռեան (Hurri, Harri) լեզուէն, հայերէնի անցած անուանց եւ բառերու մասին կը զրուցէ, այս անունը մէջբերած է, որպէս Dudukaia անուան աւանդ: Kaia խոռերէնով բարդ մասնիկ է (ka-ia), եւ գորածած բազում անուանց մէջ: Օր. Hanukaia, Herrikaia, Innikaia, Kanukaia, Pallakaia:

Հայերէնի մէջ կան. Տուտա եւ Տուտէորդի յատուկ անունները: Թերեւս խոռեան եւ հայկեան այս բառը, փոխառեալ է սեմականէ, ուր կայ Dudu դիցանուն: Գիտուն Շրադեր, Dudu անունը կը կապակցէ սեմական, dad, did, dud (սիրելի) արմատին: Գիտենք, որ արաբերէնով Վադուդ (ուդուդ) ودود կը նշանակէ՝ սիրելի, համակրելի:

[Johannes]

Խամազել= աչքով անել: Խամազա/ղամազա արաբերէն նշանակում է ակնթարթել, այսինքն աչքի կոպերով (մկաններով) նշան անել մի բան հասկացնելու նպատակով: Հայերէնով խամազել բայը, զարգանալով ստացել է մատնանշել/ դաւաճանել իմաստը:

 

 

Սրբագրում, կամ աւելացում եւ յստակեցում՝ «Georgian» անուանբ շարանում արծարծուած նիւթերին:

 

Մարդեր, Մարդպետունիք (ցեղանուն), Մարդաղի (գաւառի անուն), Մարդուկ (անարգական մակդիր, Բաբելոնի գլխաւոր դից):

Հնդեւրոպական նախալեզուի մէջ Mrth=մահկանացու մարդ:

Նկատենք յունարէն Martyros Մարտիրոս=Նահատակ

Ես կարծում եմ «Մարդ» ցեղանունն ու «մարթ», որպէս մահկանացուի անունները ինչ որ մի տեղ հանդիպել եւ միացել են:

Վարդ=ծաղիկի անուն, որ պարսկերէն GÜL / Գիւլ-ի տարբերակն է: Իրանական բարբառների միջեւ առկայ է րդ / լ փոխանցումներ, օրինակ Բարդի / Բիւլանդ, սարդար / սալար: Ղափանցեանն ասում է.-

«Խեթական watar-ը հայերէնով պիտի տար vard ձեւը, իսկ wetar-ից կ'սպասէինք verd-ը ձեւը: Յետագայում այդ verd-ը կ'դառնար urd (հայերէն ուրդ կը նշանակէ, պարտէզները ջրելու համար փոքրիկ առու): Խեթերէն watar, հայոց վարդ (ջուր) ես տեսնում եմ «վարդ-աւ-առ» բառի մէջ, որ տառացի նշանակում է «ջրալուայ», այսինքն ջրով լուանալը, ցնցղելը: Այդ վարդ (ջուր) իմաստն են կրում մեր մի քանի տեղանունները.-Եղիվարդ (վերին ջուր), Եղիպատրուշ (վերին քաղաքիկ), Եղիվանք (վերին վանք), Թաղավարդ (ներքին ջուր): Բայց կայ եւ վերդ (ջուր

Կարծում եմ՝ խեթերէն վաթար<վարթ (ջուր) իմաստով բառը ազդած է Վարդի (ծաղիկ) անուան արտասանութեան:

Անգլերէն՝ water (վաթեր, ուոթըր), գերմաներէն՝ wasser վասեր, հայերէն՝ վարդ/վարթ:

[Proud EXPAT]

DUDE SLOW DOWN!

[Johannes]

Վտարել = հեռացնել, վանել:

 

Վտարանդի = հեռացուած, աքսորեալ:

 

«Վտարանդել» ձեւն ալ արձանագրուած է, որմէ առաջացած կը համարեմ արեւելահայ՝ «վռնդել», իսկ արեւմտահայ՝ «վռնտել» բայերը:

 

Նկատենք. արեւմտահայ ականջը պահած է այդ բառի vrndel հնչումը, սակայն ոչ՝ «վռնդել» ուղղագրանքը, որովհետեւ թերի ուսուցման որպէս յետեւանք, հայերէնի չորրորդ տառը «դա»ն, կորուսած է իր ճիշտ արտասանքը որ է՝ D:

 

[Johannes]

Վատ, վատթար...վատթարագոյն

Լաւ, լաւագոյն...ամէնալաւագոյն

Հայերէնի մէջ, անգլերէնի նման ածականի երեք աստիճան չ'կայ:

Good, best, better

Լաւագոյն կը նշանակէ. ամէնալաւը: Երբ կը գրուի (կամ կը խօսուի)՝ ամէնալաւագոյն, լաւագոյն բառը իր արժէքը կը կորսնցնէ: Նոյնն է վատ (գէշ), վատթար, եւ վատթարագոյն (նորամոյծ բառ): Երբ կը գրուի՝ վատթարագոյն, ամէնամէնագէշ գրուած կ'ըլլայ:

Որպէսզի անտեղի շեշտադրումով խօսքն անարժէք չ'դառնայ, իսկ ունկնդիրի մօտ խօսողը, քծնողի նկարագիր չ'ստանայ:

«Արեան գերճնշումս չափեցի» խօսքը աւելորդաբանք է: Լաւ է ասել. «արեան ճնշումս չափեցի», կամ պարզօրէն. «ճնշումս չափեցի»:

Դուք «remote control»-ին ին՞չ կ'ասէք: Հայերէնը ծիծաղելի եւ վանելի դարձնելու համար, ամէն ինչ անելու պատրաստ են մերոնք: Հեռակարավարման վահանակ ... ու՜ֆ:

Պայմա՞ն է, գործիքի մեքենական եւ քիմիական բաղադրանքը շարադրել, բացատրելու համար՝ թէ ինչ կ'ուզենք:

«Photograph>Photo», «Telephone>phone», «Television>TV» ե՞րբ պիտի սովորենք կարճեցնել բառերը:

Մեր կորուսեալ բարբառները, գրական արեւելահայերէնի եւ արեւմտահայերէնի նման շինծու չէին:

Անոնք (բարբառները) բնութեան հետ ծնած եւ ապրած են, ենթարկուելով անոր օրէնքին: Վտանգի կամ հրաւէրի պահին, խօսքը լեռնէ լեառն, հովտէ հովիտ փոխանցելու համար. բազմավանկ բառերը հարմար չէին, որքան որ ալ օհանները ձէնով լինէին:

[Johannes]

Վերի անգլերէն օրինակս այսպէս պէտք էր դասաւորուէր.«Good, better, best»:

 

Իսկ «հեռակարավարման» բառը պէտք է լինի՝ հեռակառավարման:

 

Նկատենք, որ այս եւ կառավարութիւն Government բառերը կազմուած են սայլապանի նոյնանիշ՝ կառավար բառէն:

 

Գիտենք, որ՝ լաւէն աւելի լաւը կայ, եւ պիտի ըլլայ միշտ: Նոյնպէս վատից վատ, եւ այլ երեւոյթների նկարագրային աստիճանները եղել են, եւ պիտի լինին ընդմիշտ:

 

Այլապէս՝ «լաւագոյն», «ամէնալաւագոյն», «ամէնամէնալաւագոյն», «գերամէնահոյալաւագոյն» եւ նման երկարաբանութեամբք մեր լեզուն դժուար, եւ տաղտկալի պիտի դառնայ:

 

Առանց մտածելու, կը գործածենք հայերէնը: «Լաւագոյններից ամէնալաւագոյնը»: Հայերէն լեզուի մէջ, «լաւագոյն»-էն աւելին չի կրնար ըլլալ, յետեւաբար վերի 2 բառերն ալ լեզուական սխալանք են: Առաջինը, որ «լաւագոյններից» բառն է՝ սխալ է, քանզի լաւագոյնը մէկ հատ կրնայ ըլլալ, բաղդատեալ մնացեալի միջեւ: Երկրորդը, որ «ամէնալաւագոյն» բառն է, իր կազմով՝ «լաւագոյն» բառն իր արժէքէն զրկեց:

 

Սիրելիք՝ հայերէնի մէջ երկար բառեր ստեղծել, քերականօրէն կարելի է, սակայն խօսք այդպիսով չի զօրանար, այլ կ'արժէզրկուի եւ քծնական եռանգ կ'ստանայ:

 

«Արժէզրկում» բառն այստեղ, երկարաբանք (աւելորդաբանք) չէ, որովհետեւ «արժէք» եւ «զրկում» բառերն անջատ-անջատ գործածելու պիտի ստիպուէի, եթէ հայերէնը բարդբառ կազմելու հնարք չ'տար մեզ:

 

Արժէզրկում, հոյակապ, գլխացաւ, տօնածառ...ապա թէ ոչ, պիտի ըսէինք՝ «արժէքէ զրկում», «հոյական կապկում», «գլուխի ցաւ», «տօնի (կամ կաղանդի) ծառ»:

[Johannes]

Երկիրպագանել

 

Գիտեմ թէ, այս նիւթի մասին խօսուել, զրուցուել եւ գրուել է:

 

Շատ է խօսւում սա երգչի, կամ սա երգչուհու երկրպագուների մասին: Իմ կարծիքով, որքան էլ սա կամ նա երկրպագելի է լինում ինչ որ մարդկանց խմբերի համար, այնումենայնիւ այդ բառի յայտնօրէն օգտագործումը, մարդկային արժանապատւութեան յարիր չեմ համարում, բացառելով հանդերձ այդ երգիչ երգչուհիների երկրպագութեան աժանի լինել չ'լինելու խնդիրը: Նախընտրելի է ասել՝ երգիչի կամ երգչուհու համակիրները:

[Arpa]

Երկիրպագանել

 

Գիտեմ թէ, այս նիւթի մասին խօսուել, զրուցուել եւ գրուել է:[/b]: [/color][/size]

That is what the Pope does when He arrives in a new country, KISS THE GROUND.

Did the reigning Pope kiss the ground upon arriving in Turkey?

I don’t think so.

 

http://www.newsmax.com/archives/articles/2...20/110210.shtml

“So far, Benedict has cut a less theatrical figure than John Paul, not making such grand gestures as kissing the ground on arrival, and reading his speeches in a soft voice that sometimes didn't carry over the sound of the wind. But he's been greeted with jubilant applause, chants and shouts each time he appears in public.”

The closest word in English/Latin is “prostRate” (Note the R. Not an affliction of the male of advanced age-“prostate”), from the Latin “prosternere”, to lay flat, to humble oneself.Խոնարհիլ, երկիրը/հողը պագնել:

Another word that comes to mind in this context is "fan", from "fanatic". The clsest Armenian equivalent to it may be հիացող, even if my dictionary defines fanatic as մոլի, մոլեռանդ.

[Johannes]

Սիրելի հայք՝

 

Ճշմարիտ ճշմարիտ կ'ըսեմ ձեզի, մի՛ վարանիք «սիլիկ» բառի արտասանումէն, վասնզի հայերէն է:

 

Նկատեցիք, որ վէրջերս շատ կը մէջբերեմ, գիտուն Կապանցեանի գիրքէն: Ծայրէ ծայր պիտի քննեմ, յետոյ զննեմ, զիմ հետաքրքրանք յագեցնեմ, որպէսզի աւարտեմ այսօրինակ մէջբերումքը Կապանեցեանէն:

 

Սեղեխ «շնացող մարդ, կնոջ ապօրինի սիրեկանը», գրւում է նաեւ սիղեխ, սիղիխ, սիղեղ, սիղիղ: Վէրջին երկու ձեւերը նոր են, 9-11 դարերից յետոյ, երբ «ղ» արդէն յետնալեզուային շփական բաղաձայն էր: Այս սեղեխ արմատը նոյն նշանակութեամբ կայ եւ խեթերէնում, ուր գրւում է shalik (ներկ. 3-րդ դ. Եզ. Shalikzi, յոգնակի 3-րդ դ. Shalikanzi, չեզոք՝ shaliga, shalika, անց. 1 դ. Յոգն. Shaliku-washtati, հրամ. Shalikazu) «պառկել միասին, բռնաբարուել, (lie together, be contaminated), shalikeshke «լինել պիղծ, բռնաբարուել» (be impure, defile):

 

Հայոց selex=silex «շնացող» բառը թէ՛ իր բովանդակութեամբ եւ թէ հնչիւնօրէն համընկնում է խեթ. Salik/salig բային, միայն իր շփական "x" բաղաձայնով համապատասխանելով խեթ. K կամ g բաղաձայն պայթականին:

 

Այս շարանը՝ բարեկամիս, թէ ինչ պատճառով, մը քիչ «erotic» եղաւ: Այո մաքուր հայերէն:

 

Կը նկատէք, որ այս ընթացքին կը մէջբերեմ բառեր, որոնք կան խեթերէնի մէջ եւս: Նպատակս հայ լեզուն խեթերէնէ ծագում առած ըլլալը փաստել չէ, որովհետեւ այդպէս չէ, այլ թեթեւակի եւ հպանցիկ ակնարկ մը տալն է, հայ ժողովուրդի հինէն, առնուազն հիթիթներու դարաշրջանէն, այս տարածքի մէջ գոյ ըլլալուն: