ARCHEOLOGY

[Johannes]

Յարգելի Արփայ, քիչերն են, որոնք քո նման համարձակին կասկածել՝ «պատմահայրերի» աւանդած եւ ուղեղներում ամրացած պատմական «ճշմարտանք»ին: Այս անգամ եւս հիանամ Ձեր սրտի քաջութեանն ի տես...Կեցցէ՛ք:

 

Ճշմարիտն ասեմ. Հաննիբալի կամ կարթագենացիների պատմութիւնը լրիւ չեմ ուսումնասիրած: Ափրիկէի եւ Իբերիոյ կարթագենացիները այդ տարածքը գաղութացրած փիւնիկեցիներ են: Իսկ փիւնիկեցիք՝ քանանական ժողովուրդ են: Քանանացիներն էլ Արաբիայից եկած սեմական ժողովուրդ են (մ.թ.ա. 3000-3500?):

 

Պլուտարքոսը որպէս հռովմէական քաղաքացիութիւն կրող յոյն փիլիսոփայ, թերեւս պատուէր ստացած էր՝ գրելու Հռովմի կայսերական նուաճումներն արդարացնող պատմութիւն:

 

Այնպէս որ այժմ «չարիքի առանցք»ի մասին գրւում եւ խօսւում է, այնպէս էլ այդ ժամանակ «միջազգային ընտանիքի» եւ «ազատ աշխարհ»ի ներկայացուցիչ՝ «հանրապետական» Հռոմը միսիոն (առաքելութիւն) ունէր հանրապետական եւ ժողովրդավարական կարգերը տարածելու աշխարհին:

 

Եթէ կարթագենցի Հաննիբալը Արմենիայի արքա Արտաշէսի բարեկամն ու դաշնակիցն է, ապա պէտք է նուաճել այդ երկիրը: Նրանք չկարողացան նուաճել Արմենիան, սակայն նուազեցրին Արմենիայի ռազմական եւ աշխարհագրական կշիռը միջին արեւելքում: Դա տեղի ունեցաւ Տիգրան Մեծ Արտաշէսեանի ժամանակ:

 

Այժմէական զուգահեռ կարելի է գտնել նաեւ Իրանի առնչութեամբ: Ա.Մ.Ն. ուժեղ մրցակից է տեսնում Իրանին, վերջինիս միջին արեւելեան աշխոյժ քաղաքական գործունէութեան պատճառով: Պատրուակներ կարելի է գտնել փաթաթելու Իրանի իրանին, իւրանիումի հարստացումից մինչ եւ հանրապետական բանակի ահաբեկչութիւնը...:

 

Նկատում եմ ափրիկեան ծագումով որոշ բեմադրիչներ ցանկան երեւիլ հիւսիս ափրիկեան հին քաղաքակրթութեան ժառանգորդը, կրողը: Մեղմ ասած՝ այդպէս չէ: Հարաւ եւ կենտրոնական Ափրիկէից ամերիկաներ ուղարկուած սեւամորթ ստրուկները չէին, եւ չեն Եգիպտոսի եւ մնացեալ հիւսիս ապրիկեան ցեղային եւ քաղաքրկթական ժառանգութեան կրողները: Սա չի նշանակում, որ անտեսում եմ նրանց, երբէ՛ք: Հնագիտանքը արձանագրում է Ուգանդայում եւ այլուր մշակոյթ կերտած մաքուր նեգրոիդների մասին, բայց յանուն արդարութեան, ուզեցի տրանջատել հիւսիս Ափրիկէն հարաւ եւ կետրոն Ափրիկէից: Իմ կարծիքով նրանք իրարից շատ աւելի հեռու են, քան այդ հեռաւորութիւնը որ կայ, հիւսիս Եւրոպայի եւ միջերկրականեան եւրոպայի միջեւ:

 

Նեգրոիտների ցեղային ինքնագիտակցումը եւ պաշտպանումը երբեմն հասնում է չափազավնցումի, այնպէս որ կնամեծարանքի (ֆեմինիզմ) կիրառման մէջ երբեմն չափազանցում ենք:

 

Վկայ եղայ հարիւրաւոր այրերի հերթի սպասմանը, մինչ հինգ-վեց կին ստանում էին կառք վարելու իրենց վկայականը. առանց հերթի եւ վարչակալական (բիւրոկրատական) քաղքշուկի: Այո՛, հետամնաց եւ երրորդ աշխարհի մաս համարւող բնակած երկրումս, կանայք առաջին կարգի քաղաքացիներ են, առնուազն հերթում:

 

 

[Arpa]

Յարգելի Արփայ, քիչերն են, որոնք քո նման համարձակին կասկածել՝ «պատմահայրերի» աւանդած եւ ուղեղներում ամրացած պատմական «ճշմարտանք»ին: Այս անգամ եւս հիանամ Ձեր սրտի քաջութեանն ի տես...Կեցցէ՛ք:

 

Ճշմարիտն ասեմ. Հաննիբալի կամ կարթագենացիների պատմութիւնը լրիւ չեմ ուսումնասիրած: Ափրիկէի եւ Իբերիոյ կարթագենացիները այդ տարածքը գաղութացրած փիւնիկեցիներ են: Իսկ փիւնիկեցիք՝ քանանական ժողովուրդ են: Քանանացիներն էլ Արաբիայից եկած սեմական ժողովուրդ են (մ.թ.ա. 3000-3500?):

Whyis Kanan/Kanaan is still a popular surname of some Syrians, Lebanese/Paletinianis?

Ohannes, look here, Canaanites and Phoenicians;

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=10...mp;#entry117787

When I was only 8 years old , when our Sunday School teachers would tell us stories abot David and Goliath, Samson (Phoenician, Canaanite, ՜Փղշտացի/Palestinian, Gazan) and others idiots, I could not help but see pictures of Mickey Mouse, Donald Duck and other cartoons.

And now. Let us talk about that other “mickey mouse” aka Korenatsi whose main mission was to hebradize/christianize?) our history, mythology and ancestry.

And now, the entire world believes , specifically us, the Armenians that we are descendants of that idiot Noah, and that the Canaanites, the Phoenicians, the Philistines, the Palestinians, and eventually the Carthaginians were an anathema.

That Book of Lies is assumed to be the most read . Can I have my say? Can we burn all those “books” (the so called Old Testament, not the New) and use them as a source of heat for freezing homes in Hayastan?

If only I had my way, I would declare Khorenatsi the traitor of all times, who, in his fervor of an agent of that newfangled religion trashed our history in favor of thoae idiots of Abraham and David, either of which has yet to be historically and archeologically proven.

Edited October 8, 2007 by Arpa

[Arpa]

Guess who???

 

http://www.reporter.am/pdfs/B1201-E.pdf\

 

1. Preserve medieval monuments by not restoring them, a historian says

 

* Steven Sim is creator of "Virtual Ani"

 

* Gives two talks in New York

 

by Anoush Ter Taulian

 

NEW YORK -- On November 15, Scottish architectural historian Steven

Sim presented a slide show and lecture about the remnants of the

Armenian cultural heritage in Turkey, at the Diocesan Center in New

York. The speech -- one of two Mr. Sim gave in New York (see the

sidebar story) -- was an adjunct event of the "Armenian Monuments of

the Nakhichevan Region" exhibition, which was concurrently on display

at Harvard University.

 

Mr. Sim's presentation showed how one dedicated individual can make

an important contribution to preserving that cultural heritage. His

search for the monuments of historic Armenia has taken him, alone,

into some remote and inhospitable parts of what is now Turkey and

Azerbaijan.

 

His study of Armenian monuments had been ongoing for nine years

before Mr. Sim ever set foot in present-day Armenia.

 

Anahit Ter-Stepanian, an adjunct art professor at Sacred Heart

University in Connecticut, who organized the November 15 event in

conjunction with the Diocese's Krikor and Clara Zohrab Information

Center, described "Sim's first encounter with Armenian buildings...

when he was traveling around Turkey in 1984. He has visited Turkey

every year since 1989, taking over 20,000 photographs, while exploring

and documenting the region's surviving Armenian monuments. In 1999 he

created a website on Armenian architecture, www.virtualani.org, which

receives worldwide inquiries."

 

Ms. Ter-Stepanian continued her introduction by noting that the

Yerevan-based organization, Research on Armenian Architecture,

sponsored Mr. Sim's 2005 trip to Nakhichevan to document the

conditions of the region's Armenian churches. Mr. Sim also supplied

testimony in 2006 to Charles Tannock, a member of the European

Parliament, that led to the passing of a European Union resolution

condemning Azerbaijan's destruction of the khatchkars in Julfa. He was

invited by Switzerland's Armenia Parliamentary Group to be a part of a

delegation that met with UNESCO to protest the inactivity regarding

the destruction of the Julfa Armenian graveyard.

 

In his presentation, Mr. Sim first discussed the Turkish government's

recent restoration of the Church of the Holy Cross at Aghtamar. He

questioned the quality of the reconstruction and showed how it did not

maintain the integrity of the original church. For instance, instead

of using the original type of lime cement, the restorers used ordinary

cement, which is not long lasting and must be replaced in three to ten

years. The Turkish team also made fundamental changes that are

contrary to the ethics of restoration, according to Mr. Sim; he gave

as an example the stripping away of the original earthen roof and

replacing it with a pitched stone roof.

 

Mr. Sim's slides of last spring's Aghtamar re-opening showed scenes

now familiar to many Armenians: the gigantic red Turkish flag draped

on the front of the church; the thousands of Turkish-flag balloons

that were released at the ribbon-cutting; a large sign reading,

"Respect the History, Respect the Culture" -- even though the church

was being presented as a museum, and is not allowed to function as an

Armenian church.

 

Commenting on what he termed a botched restoration, with a low level

of workmanship and lack of understanding of Armenian architecture, Mr.

Sim said: "If you can't preserve the original aspect of the building

after restoration, then it should not be restored."

 

He added: "Artifacts [like pottery or carved stone fragments] that

were uncovered during the restoration have just been left lying

around, to be lost or stolen; they should be preserved in a museum."

 

* Painstaking documentation

 

According to the last official list of Armenian buildings made by the

Armenian Patriarchate in Istanbul in 1911, there were over 1,639

parish churches, 700 monastic churches, and 210 monasteries in the

Ottoman Empire. The Patriarchate's figures did not include the

hundreds of other Armenian Protestant and Catholic churches throughout

Ottoman Turkey.

 

Mr. Sim has painstakingly documented the ongoing destruction of many

of these Armenian monuments. On Ktutz Island in Lake Van stands a

14th-century church, St. Hovannes, which has been vandalized by Turks

who have scribbled their names on the walls. Near Ani there used to be

five churches in the 10th-century Khtzkonk monastery, but in the early

1960s soldiers from the local Turkish army base used dynamite to blow

up the churches; only one survives today. Local vandals routinely tear

up church floors searching for gold allegedly buried by the former

Armenian inhabitants.

 

Ironically, some churches that have been used as barns, mosques,

gymnasia, or storage facilities have been better preserved. Mr. Sim

told how the Church of the Apostles in Kars was used as a warehouse

for petroleum in the 1930s. (It is now used as a mosque.) The

16th-century Phirus Church near Lake Van is now a mosque -- even

though Armenian churches typically face east, and mosques in the

region face south.

 

Mr. Sim has also visited monuments in more remote locations which are

better preserved. Near the village of Terjan stand a pair of

six-meter-tall, 12th-century khatchkars -- remarkably still standing.

In Hayots Dzor -- the "Valley of the Armenians," home to the fortress

of the legendary Haik -- there still stands the 17th-century nunnery

of St. Marina, once a popular pilgrimage site dedicated to a young

woman who lived a clandestine existence as a male monk.

 

Nevertheless, "It is distressing to return each year and see less and

less," Mr. Sim lamented. "These monuments have no future without

conservation. The seventh-century Church of Mren, the oldest surviving

example of an Armenian domed church, is in a border military zone and

officially people are not allowed to go there. It has a large crack

and is severely damaged, and will collapse completely unless urgent

repairs are done," he said.

 

* Policies of neglect

 

"The Turkish government has a policy of neglect," Mr. Sim said, adding

surprisingly, "and Armenian organizations have the same policy of

neglect." He said he considered it "unrealistic" to hope that these

Armenian monuments might be reclaimed by the Armenian Church, and

advised Armenians to give money to the Turks who own these buildings

to encourage their ongoing maintenance.

 

Equally surprising, Mr. Sim said he thinks the monuments should not

be rebuilt, because the monuments themselves are also "Genocide

survivors" which should be preserved as they are, so as not to destroy

the evidence of the Genocide. (It would also be contrary to current

conservation practices to completely rebuild the buildings, he said.)

 

"There are still a lot of Armenian village churches, graveyards, and

castles to discover," Mr. Sim said. "It is a race against time. Some

Armenian with financial resources should try to preserve a few

churches to set an example. For $100,000, five or six ancient churches

could be saved. Now there is massive urban development [in Turkey] and

there is little of Armenian origin left; most Turkish cities contain

few buildings that are older than 50 years of age, regardless of how

ancient those cities are. After the founding of the Turkish republic,

Turkey undertook a relentless drive to modernity, and because of this

most people in Turkey do not see any value in preserving old things.

Armenians must act fast, because within 30 years there will be few

monuments left to save."

 

In a question-and answer-session at the end of the presentation,

members of the Armenian community expressed different views on what

could be done to preserve the monuments.

 

Rachel Goshgarian, director of the Krikor and Clara Zorab Center,

suggested that the Land and Culture Organization, which had

established building programs in Armenia and Artsakh, could start a

similar project in Turkey. She encouraged every Armenian to contribute

to the upkeep of the monuments.

 

Mr. Ter-Stepanian noted, "The Armenian community is in a very

difficult psychological and emotional state. Is the need to preserve

the Armenian cultural heritage a part of our values? What kind of

support do we give Armenian scholars and researchers?"

 

Hrand Markarian, who wrote a book about historical Western Armenia,

Liturgy: Sound of Stones, said the monuments were confiscated under a

Turkish law that declared them abandoned property, in defiance of the

fact that they belonged to the Armenian Patriarchate in Istanbul; he

said they were never abandoned and should therefore be returned. He

also questioned the decision of the Turkish government not to allow

Armenian architects to work on the restoration of Aghtamar, but added

resignedly: "It is not easy to get through the legal quagmire of

Turkish laws designed to prevent Armenian ownership of Armenian

properties."

 

Mr. Sim replied to this point that an argument about abandonment

versus confiscation has no bearing on how to preserve the monuments;

that most of the surviving disused churches are in private ownership;

and that it was "a fantasy to ever expect them to be returned to the

Armenian Church." He added that the preservation of churches "would be

a threat if the current owners in Turkey believed that there was a

possibility their property would be confiscated and given back to

Armenians." The result would be to accelerate the destruction of such

monuments.

 

In a brief post-lecture interview, historian Aram Arkun, a specialist

in the Genocide period, said, "Saving these Armenian monuments is a

complex issue because Armenians don't have free access to their

buildings, and Armenians who visit them are treated with suspicion.

There are so many of them that the cost of renovation would be very

expensive, especially when the border between Turkey and Armenia is

closed. Certainly, better Turkish-Armenian relations would help. But

UNESCO is not actively helping, and the likelihood is that many of

these monuments will disappear."

 

He added: "Ultimately, one of the potential components of reparations

demands for the Armenian Genocide -- if Armenians are ever in a

position to make them -- would be the return and restoration of these

monuments."

 

 

Edited December 6, 2007 by Arpa

[Aratta-Kingdom]

http://www.huliq.com/56596/stonehenge-engl...menian-karahunj

 

 

Stonehenge England is 3,500 Years Younger than Armenian Karahunj

 

 

 

Tourists familiar with Scottish heritage would be astonished to discover the possibility of famous Stonehenge been originated in Armenia, claiming the fact that the Armenian land is the real cradle of civilization.

 

Famous professor and world’s known specialist on stone monuments Gerald. S. Hawkins had acknowledged that Karahunj is 7,500 years old, which means that it is 3,500 years older than Scotland Stonehenge, older than Karnak in France and Newgrenge in Ireland. It may prove what some people already suspect that Armenia is the cradle of the civilization.

 

On the territory of 7 hectares, 223 huge vertical stones like soldiers stand on the hill, some with holes pierced in them. The rough- cut stones aligned irregularly for a purpose, 84 were found to have holes. Many unique astronomic instruments consisting of one, two or three Stones were identified and using these, many observations of the Sun, Moon and stars. It is commonly assumed to be an early observatory, the evidence of ancient astronomical culture in Armenia. These stones have been attributed with mystical and cosmic powers. The Armenian scientists in ancient times could accurately measure latitude, knew that the Earth was ball-shaped, had an accurate calendar, and many more.

 

The sight is beautiful and ancient, well worth the visit. Astronomers from Europe and the US are showing increasing interest in the complex, and several expeditions have already taken place. To compare Armenian Karahunj with Scottish Stonehenge visit Welcomearmenia.com for its unique images. For experience you can take guided tours to the ancient sophisticated observatory of Karahunj with 7Days... Armenian Travel Company. Multi-language guides will describe and explain the mystical meanings of the Armenian Zorats Karer, the oldest observatory of the world.

 

 

[Ashot]

Զորաց Քարեր (Քարահունջ)

 

Սյունիքի մարզում, Սիսիան քաղաքի մոտակայքում է գտնվում աշխարհի հնագույն մեգալիթյան կոթողային համալիրներից մեկը` Զորաց Քարերը: Դեռ հեռվից նկատելի են հարթավայրում տեղադրված կարմրավուն հսկայական մոնոլիտների շարքերը, որոնք ձգվում են հարավից հյուսիս, իսկ այդ շարքերով սահմանափակված տարածքի ներսում կազմում են ճշգրիտ շրջանագիծ:

 

Ապացուցված է, որ Զորաց Քարեր համալիրը կառուցվել է մ.թ.ա. VI հազարամյակում և ծառայել է որպես աստղադիտարան: Կոթողներից շատերում արված են անցքեր, որոնք ճշգրտորեն համապատասխանում են երկնքում աստղերի դասավորվածությանը այդ դարաշրջանում:

 

Գիտնականները հայտնաբերել են նմանատիպ կառույցներ նաև Եվրոպայում: Դրանցից ամենանշանավորն է` Ստոնհենջը (մ.թ.ա. II հազ.):

 

 

[Zartonk]

Embers of the Sun: A Journey through Megalithic Armenia

 

Part 1

 

Part 2

 

 

[Zartonk]

 

[Arpa]

Did you know that there is a Village of Karahunj in Artsakh too? I didn’t.

 

http://www.armsite.com/maps/

http://www.armsite.com/maps/mshow.phtml?when=now&slide=8

In the meantime ;

'ARMENIA'S STONEHENGE' OPENS AS TOURIST SITE

 

RIA Novosti

May 26 2008

Russia

 

YEREVAN, May 26 (RIA Novosti) - Authorities in southern Armenia have

opened a 5,000-year-old prehistoric monument dubbed "the Armenian

Stonehenge," but known locally as Carahunge, as a tourist site.

 

The monument, located some 200 km (124 miles) away from the capital,

Yerevan, consists of over 200 shaped stones, some bearing smooth angled

holes of 4 to 5cm in diameter, directed at different points at the sky.

 

"This territory will be developed for tourism," said Samvel Musoyan,

deputy chief of the Armenian culture ministry's department for

cultural heritage.

 

Funding has already been raised from the country's budget to develop

the tourist site, build a transparent wall around the monument and

for maintenance and security of the site.

 

Following excavation of the site, it is believed to have served

simultaneously as a temple of Ari, the ancient Armenian deity

of the sun, a university and an observatory. According to recent

archaeological findings, the site could be used to define the precise

name of sunrise and lunar phases and the day when a year began.

 

The fact that chips of transparent obsidian glass were found at the

site spawned the theory that the pre-historic dwellers, that inhabited

the region, placed them inside the holes for magnification.

 

Though some scientists believe that Carahunge was built some five

thousand years ago, Armenian scientists argue that it is 7,500

years old.

 

The more famous Stonehenge site located in the county of Wiltshire

in southwest England is at least 5,000 years old and was declared a

UNESCO World Heritage Site in 1996.

 

The structure comprises standing stones, believed to date back to

2200 B.C. which are surrounded by a circular earth mound and ditch

constructed some 1000 years earlier. Its original purpose is unclear,

but it is believed to have been used as a temple or an observatory.

 

 

 

 

[Ashot]

ANCIENT CONSTRUCTION DISCOVERED

 

[06:37 pm] 12 June, 2008

 

Residents of Koti Village, Tavush Region accidentally discovered an ancient construction which is likely to have been a pagan or pre-Christian temple. As Governor of the village Felix Melikyan states it is more than 8 meters in length.

 

Local residents were afraid to dig it out as they might damage the monument. The Governor has addressed to the Armenian Institute of Archeology with the request to carry out excavations at the site.

 

The archeologists are expected to arrive at Koti village on June 15.

 

“Kamut” TV

 

Noyemberyan

[Aratta-Kingdom]

 

 

http://www.pr-inside.com/the-oldest-stoneh...rld-r644701.htm

 

 

PR-inside.com

Travel & Leisure

2008-06-16

 

 

 

Stonehenge England is 3,500 Years Younger than Armenian Karahunj

 

 

The oldest Stonehenge in the World !!!! Armenia or England???

 

Tourists familiar with Scottish heritage would be astonished to discover the possibility of famous Stonehenge been originated in Armenia, claiming the fact that the Armenian land is the real cradle of civilization.

 

 

Famous professor and world's known specialist on stone monuments Gerald. S. Hawkins had acknowledged that Karahunj is 7,500 years old, which means that it is 3,500 years older than Scotland Stonehenge, older than Karnak in France and Newgrenge in Ireland. It may prove what some people already suspect that Armenia

is the cradle of the civilization.

 

On the territory of 7

hectares, 223 huge vertical stones like soldiers stand on the hill,

some with holes pierced in them. The rough- cut stones aligned irregularly for a purpose, 84 were found to have holes. Many unique astronomic instruments consisting of one, two or three Stones were identified and using these, many observations of the Sun, Moon and stars. It is commonly assumed to be an early observatory, the evidence of ancient astronomical culture in Armenia. These stones have been attributed with mystical and cosmic powers. The Armenian scientists in ancient times could accurately measure latitude, knew that the Earth was ball-shaped, had an accurate calendar, and many more.

 

The sight is beautiful and ancient, well worth the visit. Astronomers from Europe and the US are showing increasing interest in the complex, and several expeditions have already taken place. To compare Armenian Karahunj with Scottish Stonehenge visit Welcomearmenia.com for its unique images. For experience you can take guided tours to the ancient sophisticated observatory of Karahunj with 7Days... Armenian Travel Company. Multi-language guides will describe and explain the mystical meanings of the Armenian Zorats Karer, the oldest observatory of the world.

[Sip]

http://www.carhenge.com/images/carhengetitle.jpg

 

Carhenge, Nebraska.

 

http://jschumacher.typepad.com/photos/uncategorized/carhenge_01.jpg

 

Edited June 17, 2008 by Sip

[Arpa]

Hi Sip! You, stonehead! I mean cheesehead.

All of those "henges" are from the STONE AGE. Maybe Iron age

Are we going in a full circle around, in this 21st century? Going back to the STONE AGE, better known as "SILICON"???

Edited June 19, 2008 by Arpa

[Zartonk]

That is really cool

[MosJan]

DIGGINGS WILL CONTINUE IN CASE OF FINANCIAL SUPPORT

• http://www.armtown.com/img/photo/a1p_en_62662.jpg

   

  As a result of three weeks' diggings in the frontier Village of Koti associate member of the RA National Academy of Sciences (NAS), archeologist Aram Kalantarian and head of the archeology and ethnography institute of NAS, Ph.D. Suren Hobossian have discovered several churches and khachkars (stone-crosses) dating back to 6-7c., 12-13c. and 16-17c.

   

  The diggings, performed with private funds, are presently discontinued. They will continue next year, when the Government invests funds from the State Budget.

   

  "Kamut" TV

   

  Noyemberyan

[Arpa]

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=16...p;hl=archeology

ԹՄԲԿԱԲԵՐԴ TMBKABERD

Թմբուկ Բերդ**

** Թումբ means “mound”/ հողակոյտ, as in "dam" against water: Does it sound like the English “tomb, pr. toomb” to mean “ceremonial burial place/monument” like the Armenian “շիրիմ”?

More info and pictues needed!

How about it SAS?

See how, at times it is written as (Georgian? Vratseren?)“TmogvԹմոգվ/Tmovg Թմովգ”. Is it because some may have read the Ւ of ՈՒ as Վ, the "hyun" U as V?

Also see;

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=18670

ՋԱՎԱԽՔԸ ԸՍՏ «ԱՇԽԱՐՀԱՑՈՅՑԻ»

Մեծ Հայքի Գուգարք նահանգի Ջավախք գավառն ուրարտական արձանագրություններում հիշատակվում է Զաբախա ձեւով: Հայ պատմիչները Ջավախքի բնակավայրերից հիշատակում են Սկուտրի, Դլիվեկն ու Խոզաբիր գյուղերը: Վերին Ջավախքի հնագույն կենտրոնն է եղել Քաջատուն քաղաքը, որը կոչվել է նաեւ Ծունդա: Միջին դարերում նշանավոր է դարձել Թմոգվի (Թմկաբերդ) բերդաքաղաքը, որը 12-14-րդ դդ. Զաքարյանների հայ իշխանական տան Երկայնաբազուկ (Մխարգձելի)-Թմոգվելի ճյուղի իշխանանիստն էր: Զրեսկի վանքը (համանուն լճի մոտ) եղել է հայադավանության կենտրոն, պայքարել գավառի հայերի մեջ քաղկեդոնականության տարածման դեմ: 9-10-րդ դդ. վերելք է ապրել Ախալքալաքը (Նոր քաղաք), որը 11-րդ դարում պարսպատվել է եւ, որպես վարչական կենտրոն, փոխարինել Ծունդային: Վրաստանը Ռուսաստանին միանալուց (1801) եւ հատկապես Ադրիանուպոլսի 1829-ի հաշտության պայմանագրից հետո Էրզրումի եւ նրա շրջակայքի հայերը զանգվածաբար գաղթել են Ջավախք, իսկ տեղի հայ բնակչությունը տեղափոխվել է Քարթլիի կենտրոնական գավառները: Այսօր Ախալքալաքի եւ Նինոծմինդայի (Բոգդանովկայի) շրջաններում տեղաբնակների եւ գաղթականների սերունդներն են ապրում:

ՍԵՐԳԵՅ ԳԱԼՈՅԱՆ

http://www.raa.am/Javaxk/Javakhk_cucahande...mkaberd_1_E.htm

http://travel.javakhk.net/general_monuments.html

Edited September 17, 2008 by Arpa

[Johannes]

Յարգելիս Արփա,

 

Այնպէս որ Յովհաննէս Թումանեանի բանաստեղծութիւնում, նոյնպէս էլ այստեղ, նկատում ենք բերդի անունը Թմուկ է: Բ տառը, հաւանաբար, աճել է ոմանց լեզւում, արտասանութեան ընթացքին, սակայն միայն Թմբկաբերդ բարդ բառի մէջ: Թմկաբերդ<թմուկ+բերդ: Անունը պարզ ձեւով արձանագրուել է. հենց քո մէջբերման մէջ.

 

Միջին դարերում նշանավոր է դարձել Թմոգվի (Թմկաբերդ) բերդաքաղաքը, որը 12-14-րդ դդ. Զաքարյանների հայ իշխանական տան Երկայնաբազուկ (Մխարգձելի)-Թմոգվելի ճյուղի իշխանանիստն էր:

 

Ինչ վերաբերի վրաց ձեւում, ապա վի եւ վելի այդ լեզւում ածանցներ են: Շոթա Ռուսթավելի (վրացի մատենագիր), Քարթվելի «քարթ ժողովուրդի երկիր»:

Edited September 17, 2008 by Johannes

[Johannes]

Ինչ վերաբերի վիր ձեւում, ապա վի եւ վելի այդ լեզւում ածանցներ են: Շոթա Ռուսթավելի (վրացի մատենագիր), Քարթվելի «քարթ ժողովուրդի երկիր»:

 

 

 

Քարթվելի, պէտք է նշանակի քարթական կամ քարթերէն, քանզի ինչպէս տեսանք, երկրի (նահանգի) անունը Քարթլի է: Այս լի կամ ելի տեղանուան ածանցը կայ նաեւ Մեծ Հայքի Տայք նահանգի կենտրոն Տայոց Քար բերդի անուան վրաց ձեւում. Տաոս Քարելի: Յիշենք եւս, երբեմն վրացի, երբեմն էլ հայ նշանաւոր Օրբելի-Օրբելեան տոհմի անունը: Վերջինիս արմատը Որբ լինելու է:

 

Ինչ վերաբերի քո մէջբերած տեղեկանքին.

 

Վրաստանը Ռուսաստանին միանալուց (1801) եւ հատկապես Ադրիանուպոլսի 1829-ի հաշտության պայմանագրից հետո Էրզրումի եւ նրա շրջակայքի հայերը զանգվածաբար գաղթել են Ջավախք, իսկ տեղի հայ բնակչությունը տեղափոխվել է Քարթլիի կենտրոնական գավառները:

 

Գուցէ պատումից անտեղեակ ընթերցողը սխալ հասկանայ: Քանիցս ընթերցել ու լսել եմ վկայումներ. տեղացի՝ բնիկ ջաւախեցի եւ եկուոր՝ կարնեցի, բասենցի, բաբերդցի հայերի յարաբերութեան մասին: Սկզբնական շրջանում. իրար աղջիկ տալ-առնել չի եղել: Սա նշանակում է թէ, երբ հայեր եկան, տեղում կային հայեր արդէն, եւ եթէ Քարթլի (Վրաստանի կենտրոնական շրջան) տեղափոխուողներ եղել են, ապա օսմանեան թուրքերի խժդժութիւններից եւ մինչ ռուսական գրաւում՝ ռուս-թուրք պատերազմից են փախել: Մինչեւ այսօր, Ջաւախքում կան բնիկ հայ գիւղեր, որոնց բարբառը Լոռուայ բարբառին մօտ է, որ տարբերւում է մնացեալ գիւղերի բարբառից:

Edited September 17, 2008 by Johannes

[Arpa]

Չի մոռանալ թրք. ԼԻ վերջածանցը, Սիվազ -ԼԻ, Վան- Լի, Մարաշ -ԼԻ, Այնթապ- ԼԻ եւլն:

Տես թէ քանի տոհմեր** կան Մարաշ- ցի- եան, Այնթապ-ցի- եան, Սեբաստա-ցի- եան կամ Վան-եցի- եւն:

Այո, նրանց միակն է Zietuntsian/Զեյթուն-ցի-եան տոհմը:

** Սիրելիս, վստահ եմ դու արդեն գիտես Հայերէն ՏՈՀՄ, սերմ, sperm բառի եւ ֆուրքերէն "tokhoum" բառերի կապը:

Edited September 17, 2008 by Arpa

[Johannes]

Թմկաբերդի առնչութեամբ, որպէսզի միակողմանի ու քմահաճ չլինեմ. այսօր տանը կստուգեմ քարտէսներից ու Հանրագիտարանից:

 

Տոհմ.-

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=15...st&p=197224

 

 

[Arpa]

Թմկաբերդի առնչութեամբ, որպէսզի միակողմանի ու քմահաճ չլինեմ. այսօր տանը կստուգեմ քարտէսներից ու Հանրագիտարանից:

 

Տոհմ.-

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=15...st&p=197224

Այդ, այսպէս կոչեալ Հանրագիտարանի 99.9% պիտի այրել եւ ջերմի աղբիւր հայթայթել մեր մրսած եւ սառած ազգակիցներին: Չի մոռանալ նաեւ այրել այդ Հին Կտակարանը որ ոմանք կոչեն Ա- շունչ:

Չի մոռանալ թէ այսպէս կոչեալ Հանրագիտարանի 90% ը զբաղուի Մեհմետ Թուրքողլու, Կոմկուսի անդամ 1922 ից, կամ թուրքմէն բանաստեղծ քան թէ, Արամազդ Մի Արասցէ, զբաղուի Թմկաբերդով եւ կամ այլ բուրժուայ նիւթերով:**

Who the hell cares when devote pages and pages to the likes od Sophia Loren**, no, no I love her, but what business does she have in an Armenian Encyclpedia? and Vittorio Sica, is it because the latter was an anti-establishmentarian, հակա- կարոյց, հակա-ներկայ վիճակ/կեցք, status quo i.e communist?when the likes of Vahram Papazian get two lines, if at all.

** Հանրագիտարանի բաժանորդ խմբագիրներէն մին ինձ անձամբ խօստացաւ թէ նա պիտի նորից խմբագրուի եւ սրբագրուի: ՍՊԱՍՈՒՄ ԵՆՔ! Երբ ՀՁԴ ի մակդիրից վերցուի բուրժուայ եւ ահաբեկիչ "դաշնակ շներ" բառերը:

You think I am kidding? Open the Hanragitaran to ԱԲՈՎ and see how that sonofabitch dog who wrote "Դուք, Դաշնակ շներ,մենք չենք մոռացել", and who ended up being the director of the Matenadaran.

How long will it take for these "dashnak shuns" as myself** to forget those words that the Hanragitaran stiil thinks "funny"

** Iam not a dashnak, neither do I subscribe to any so called PP, but when the likes of Abov use the euphemism "dashnak" to mean "diasporan".

OUCH!!!

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=18...mp;#entry249004

** Սիրելի Օհաննէս, չրջիր եւ տես թէ ինչու ներայ նմանները, Viittorio Sica, Marcello Mstroianni եւ Federico Fellini ներս են գործել Հայ Հանրագիտարանի մէջ:Քանի նրանք հակա բուրժուայ սոցիալիստ ներ էին?

Edited September 17, 2008 by Arpa

[Johannes]

Չի մոռանալ թէ այսպէս կոչեալ Հանրագիտարանի 90% ը զբաղուի Մեհմետ Թուրքողլու, Կոմկուսի անդամ 1922 ից, կամ թուրքմէն բանաստեղծ քան թէ, Արամազդ Մի Արասցէ, զբաղուի Թմկաբերդով եւ կամ այլ բուրժուայ նիւթերով:

Միտքդ լաւ հասկացայ:

Հանրագիտարանը ունեցել է շատ աշխատակիցներ: Ընդհանրապէս ընթերցում եմ Արամազդի, Մասիսի ու Երկրի մասին գրող աշխատակիցների յօդուածները: Ինչ վերաբերի այդ սոնոֆաբոների մասին գրուածքին, ապա խրտչելով՝ ինքնաբերաբար թերթատում եմ:

Օրինակ՝ Կ տառով էջերը. կոմունիզմ, կենտկոմ, եւ՝ Ս տառով էջերը. Սովետական, Սովետական Միութիւն, Սոցիալիզմ եւ նմանք, մաքուր, հարթ եւ պայծառ են մնացել հատորներումս, մինչ Հ տառով էջերը. Հայք, Հայաստան, Հայեր, եւ՝ Ա տառով էջերը. Արարատ, Արտաշէսեան, Արշակունեան, շատ են մաշուել ու խունացել...

 

 

[Arpa]

Միտքդ լաւ հասկացայ:

Հանրագիտարանը ունեցել է շատ աշխատակիցներ: Ընդհանրապէս ընթերցում եմ Արամազդի, Մասիսի ու Երկրի մասին գրող աշխատակիցների յօդուածները: Ինչ վերաբերի այդ սոնոֆաբոների մասին գրուածքին, ապա խրտչելով՝ ինքնաբերաբար թերթատում եմ:

Օրինակ՝ Կ տառով էջերը. կոմունիզմ, կենտկոմ, եւ՝ Ս տառով էջերը. Սովետական, Սովետական Միութիւն, Սոցիալիզմ եւ նմանք, մաքուր, հարթ եւ պայծառ են մնացել հատորներումս, մինչ Հ տառով էջերը. Հայք, Հայաստան, Հայեր, եւ՝ Ա տառով էջերը. Արարատ, Արտաշէսեան, Արշակունեան, շատ են մաշուել ու խունացել...

Նմանապէս իմ հատորները:

Բայց ինչպէս ծածկել, երբ “Լորի Լոռի” փնտրելիս Սոֆիա Լորենը ժայթկի իմ իմ երեսին, ինչպէս նաեւ “Մեհեան” փնտռելիս Մեհմետը փսխի իմ երեսին:

Միթէ Սոֆիայ ի պատկերը մեր խմբագիրներուն գաղտնի գործիք էր նրանց պատանի հասակին? ԱՄՕԹ

Edited September 18, 2008 by Arpa

[Johannes]

Ողջո՜յն,

 

Հանրագիտարանը չօգնեց հասկանալու, թէ ո՞րն է բերդանունի բնիկ ձեւը: Առաջին ձեւը, եւ տեղադրուած նիւթի վերնագիրը Թմբկաբերդ-ն է, որից հասկանում ենք, թէ հայագիտութեան մէջ ընդունուած առաջին ձեւը դա է:

 

Մէջբերում, Հանրագիտարանի 4-րդ հատորից.

 

Թմբկաբերդ, Թմբուկ, Թմոք, Թմոգվի, Թմուկ, միջնադարեան դղեակ Մեծ Հայքի Գուգարք նահանգի Վերին Ջաւախք գաւառում, Կուր գետի ձախ ափին: Բերդը գտնւում էր երեք բարձրադիր բլուրների վրայ եւ ունէր մօտ 150 մ երկարութիւն եւ 30 մ լայնք՝ շրջապատ պարիսպ եւ երեք բլրի վրայ առանձին կառուցուած աշտարակ: Այստեղ էր Թմբուկ գիւղը, որի գերեզմանատանը կան հայերէն արձանագրութիւններով բազմաթիւ տապանաքարեր եւ խաչարձաններ, խաչքարերից մեկի վրայ նշուած է ՊԿԶ (1417 թ.): Բերդը հետագայում աւերուել է: Գիւղը այսօր էլ գտնւում է իր տեղում:

Edited September 18, 2008 by Johannes

[Arpa]

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=16...p;hl=archeology

ԹՄԲԿԱԲԵՐԴ TMBKABERD

Թմբուկ Բերդ**

** Թումբ means “mound”/ հողակոյտ, as in "dam" against water: Does it sound like the English “tomb, pr. toomb” to mean “ceremonial burial place/monument” like the Armenian “շիրիմ”?.....

....

Երբ վերինը գրեցի , այդ պարզապէս իմ նախազգացումն էր:

Tomb

Websters dictionary

2 entries found.

Main Entry: 1tomb Pronunciation: tüm Function: noun

Etymology: Middle English tombe, from Anglo-French tumbe, from Late Latin tumba sepulchral mound, from Greek tymbos; perhaps akin to Latin tumēre to be swollen — more at thumb Date: 13th century

1 a: an excavation in which a corpse is buried : grave b: a place of interment

2: a house, chamber, or vault for the dead

3: a building or structure resembling a tomb (as in appearance)

— tomb·less, adjective

Հիմա որ Հրաչեային հարցրի:

ԹՈՒՄԲ “գետի առաջ շինուած պատնէշ” , “տան շուրջը քաշած պատ”, “ նաւի եզերքը” ,…“հողաթումբ" ( նոր գրական):

Բնիկ Հայերէն բառ “tum” արմատից….

Զանազան վկաներ, Լտն tumulus (ուռեցք), հողաթումբ, գերեզման եւլն. Սանսկ. “Tumga” “Բարձրութիւն լեռ”, Զնդ. “Tuma , գէր, հաստ”…

Բերէ մեզ մինչ այստեղ, վկայէ Անգլ. “Thumb- բթամատ, հաստ մատ” բայց երեվի չըգիտեր “tomb-գերեզման, շիրիմ” բառը: մենք նմանապէս գիտենք Ֆր. tombeau բառն ալ: Յիշիր Ազնաւուրի Ils Sont Tombe երգը, “Նրանք Ինկած Են“:

Ուրեմն Ֆր. “Tomber- to fall- իյնալ”նշանակի “թաղուիլ-(Անգլ.)entomb“?

Ուրեմն “թմբուկ/թմուկ” նշանակի “փոքր թումբ“?

Խնդրեմ Օհաննէս ընդլայնիր Արմատականի յօդուածը:

Հետաքրքիր. Ասոր. “Tunpa բլրակ” պիտի մեզմէ փոխանցուել քանի բառը ՀԵ է, ոչ Սեմական:

Edited September 18, 2008 by Arpa

[Johannes]

Armenian words in Arabic

 

 

 

Ուրեմն “թմբուկ/թմուկ” նշանակի “փոքր թումբ“?

 

 

Վրաց լեզուն չգիտենք: Եթէ թումբ «հողային պատնէշ» իմաստով չի եկել, ապա պէտք է թմբուկ «հարուածային նուագարան» իմաստով եկած լինէր, կամ՝ եկեղեցւոյ թմբուկ «գմբեթի ներքին մասը» իմաստով: Առաջինը աւելի հաւանական:

 

Հայերէնում ունենք երկու թմբուկ, առաջինը՝ բնաձայնական է, երկրորդը՝ հնխ.-ից ժառանգած: Առաջինից ունինք երկու բառ:

 

• Թմբիւն «Թնդիւն, բախիւն, շառաչում». կազմուած է –իւն մասնիկով թմբ-(<*թիմբ կամ *թումբ) արմատից, որ գտնում ենք նաեւ թմբիչ կամ դմբիչ «բան ծեծելու գաւազան» ձեւի մէջ՝ կազմուած –իչ մասնիկով:= Բնաձայն բառ:

 

• Թմբուկ «թմբուկ», «ականջի թրթռուն մաշկը», «կնիք կուսութեան»: = Պահլաւերէն *tumbuk ձեւից. հայերէն բառը ծագում է հնագոյն *թումբուկ ձեւից:

 

• +Թումբ «գետի առաջ շինուած պատնէշ». «տան շուրջը քաշած պատ». Որից հողաթումբ: = Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. tum- արմատից, որից զանազան մասնիկներով կազմուած են՝ յունարէն τύμβος (կորկիւր. τύμος) «գերեզմանի վրայ բարձրացած հողաթումբ. 2. գերեզման. 3 գերեզմանաքար», լատիներէն tumulus «հողաթումբ, բարձրութիւն. 2. գերեզման». Միջին իռլանդերէն tomm «բլրակ»: Նոյն արմատի ժառանգներից են նաեւ զենդերէն tūma «գէր», լիթուաներէն túma «հարստանալ», túmtas «դէզ, կոյտ, բազմութիւն», անգլերէն thumb եւ հոլլանդերէն duim «բթամատ (հաստ ձեւից առնելով կոչուած այսպէս»: Հնխ. tum- արմատի պարզականն է tu- «ուռչիլ, մեծնալ», որի ժառանգները աւելի մանրամասն տե'ս թաւ բառի տակ:

Փոխառութիւն.- ասորերէն tūnpā «բլրակ» բառը գործածուած լինելով միայն մեկ անգամ եւ չունենալով ածանցներ իսկ հայ բառը լինելով հնդեւրոպական, անշուշտ փոխառուն ասորին է եւ ոչ հակառակը:

 

 

Ծանօթ Յովհ.- Թմբկաբերդի կամ Թմուկ բերդի անուան հիմքում, պէտք է տեսնել «Արմատականից» մէջբերածս երրորդ բառը՝ Թումբ «բարձրութիւն»: Ինչպէս տեսանք, բառի արմատը՝ նախնական ձեւը, tum- է: Այսինքն՝ Թմբուկ (Թումբուկ) եւ Թմուկ (Թումուկ) ձեւերը ճիշտ են: Իսկ –ուկ, ոչ միայն փոքրացնող մասնիկ է, այլեւ՝ սիրելի դարձնող կամ արժեւորող: Օրինակ՝ Պապ>պապուկ, տաք>տաքուկ: