Happy Vardavar (7-15-7)

[MosJan]

VARDAVAR TOMORROW

This year on July 15 the Armenian Apostolic church celebrates the transfiguration of Jesus Christ, that is the Vardavar festival. According to the church calendar this festival is to be celebrated 98 days after Easter, has 35 days mobility and can be within June 28 to August 1 period. The transfiguration of Jesus Christ is one of the five pavilion festivals. It is Petros, Hovhaness and Hakobos apostols’ transformation remembrance in front of the Christ, which according to the legend was on the top of Tabor mountain. The Armenian church names the transfiguration of the Jesus Christ also Transformation Festival or Vardavar.

 

The latter has the name of an old Armenian custom from which also bursts the custom of throwing water over each other. As regards to archimandrite Ter-Minasyan Vardavar is more than four or five thousand years formed by Noy patriacrch.. Those days Armenians make corollas out of coloured flowers,as well as decorate temples with them, that is why the it is called “Vardavar”. Armenian pour water on each other, swim in rivers and make pigeons fly for the remembrance of Noy and the flood.

 

As people used not to eat grape till blessed at Our Ladies transfiguration day, they didn’t eat apple till Vardavar either. The habit was called «apple fast».Armenians celebrate the Vardavar differently. According to the folk custom at the night of Vardavar there comes light on the graves of all the saints, and the one who sees that can wish anything and the wish is thought to come true. As the Araratyan Patriarchal diocese press informed the following Monday after the transfiguration day is the Memorial Day. A Holy Mass is led in the church that day after which people go to the graves of the late.

Edited July 15, 2007 by Zartonk

[Arpa]

VARDAVAR TOMORROW

This year on July 15 the Armenian Apostolic church celebrates the transfiguration of Jesus Christ, that is the Vardavar festival. According to the church calendar this festival is to be celebrated 98 days after Easter, has 35 days mobility and can be within June 28 to August 1 period. The transfiguration of Jesus Christ is one of the five pavilion festivals. It is Petros, Hovhaness and Hakobos apostols’ transformation remembrance in front of the Christ, which according to the legend was on the top of Tabor mountain. The Armenian church names the transfiguration of the Jesus Christ also Transformation Festival or Vardavar.

========

al Day. A Holy Mass is led in the church that day after which people go to the graves of the late.

MosJan, how high is your water bill?

http://www.youtube.com/watch?v=13icEeoDWzI...ted&search=

 

I can’t find the original Armenian of this. Can anyone?

======

Roses For the Feast of Vartavar

(for V. Ivanovich)

by Vahan Derian

translated by Diana Der-Hovanessian

------

You praised red roses raised for Vartavar.

And in return I sang sad singer's songs.

You said: Your country's gardens are unmatched.

Search near and far In spite of flinty land your roses burn.

Vartavar's red rosy wreaths are wherever you turn.

Just like hail spangling mountains, dales,

their flames have scorched our fields and burned our homes.

Look, where endless blood was let.

So many bled.

No wonder that our roses blaze so fiery red.

And this by Komitas.

ՍՈ'ՆԱ ՅԱ՜Ր

Երաժշտությունը՝ Կոմիտասի

 

Սո'նա յա՜ր, Սո'նա յա՜ր,

Սո'նա սիրուն, Սո'նա յա՜ր,

Վարդավառը գալիս ա,

Սո'նա յա՜ր, Սո'նա յա՜ր,

Ծաղիկը ցնծալիս ա,

Սո'նա սիրուն, Սո'նա յա՜ր,

Ա՜յ գյուլում կանչող աղջիկ,

Սո'նա յա՜ր, Սո'նա յա՜ր,

Ձենդ ծլվլալիս ա,

Սո'նա սիրուն, Սո'նա յա՜ր:

 

Կանաչ տեղը՝ բաղում ես,

Պարի միջին խաղում ես,

Կաքավի պես սորալով,

Տղաներին դաղում ես:

 

Here is what we saw this time last year;

http://www.armenianow.com/archive/2005/eng...mp;issue_id=105

Edited July 14, 2007 by Arpa

[Zartonk]

It is Petros, Hovhaness and Hakobos apostols’ transformation remembrance in front of the Christ, which according to the legend was on the top of Tabor mountain.

 

NOT to mention as Arpa said the colorful pre-Christian origin of this feast.

 

 

http://www.youtube.com/watch?v=azVk4aRDRlY...ted&search=

 

Friends: Do enjoy a happy Vardavar, DO drink in moderation.

 

Edited July 15, 2007 by Zartonk

[Aratta-Kingdom]

One of the most magnificent summer feasts in Armenia is called "Vardavar". It is a nature- worshipping feast germinated in far-away millenniums. In pagan Armenia this holiday was dedicated to Astghik: the goddess of love and beauty, who would spread love around, along with roses and rose water. After adopting Christianity the Armenian church replaced this feast with the Transfiguration feast. You are welcome to take part in this "Festival of Roses", which is accompanied with joyful songs, dances and water-sprinkling games.

 

http://www.hyurservice.com/eng/tours_spec/vardavar_eng.php

 

 

La fête de Vardavar est la plus grande fête de l'été dans le calendrier arménien. Elle vient des temps anciens et symbolise le culte de la nature. En Arménie païenne on la dédiait à la déesse de la beauté et de l'amour Astghik. En arrosant les gens et en offrant les fleurs, elle octroyait le don de l'amour.

Après l'adoption du christianisme, l'église l'a remplacée par la fête de Transfiguration de Dieu.

 

 

 

 

 

 

 

The word “vardavar” has two interpretations based on which of two pagan goddesses were worshipped: Astgheek or Anaheet.

 

 

 

Astgheek (the Armenian equivalent of Greece’s Aphrodite) was the goddess of love and beauty. Since “vard” means “rose” in Armenian, a correlation was made between this holiday and Astgheek. According to legend, her beloved Vahagn (another Armenian pagan god) was once injured in a struggle with evil. She rushed barefoot to his aid. On the way, she hurt her feet while treading over the roses and her blood turned them red. This is how red roses came into being: the flower of love was born. She had her temple, where young and old alike would go on pilgrimage to praise her, sing songs, and offer bouquets of flowers and other gifts.

 

 

 

On the other hand, Anaheet was the goddess of “purity, kindness, nurturing, temperance, fertility, wealth, and fullness”. She was identified with water, as a cleansing and purifying agent. In the ancient Hittite language "ooard" meant "water" and “ar” – “to wash”.

 

 

http://abovyan.com/index.php?option=com_co...61&Itemid=2

 

 

 

 

 

 

Send Vardavar E-Cards:

 

http://ecard.hayastan.com/gbrowse.php?cat_id=57

 

 

 

 

 

 

The Armenians can export the tradition of Vardavor to all the countries where they live.

[ED]

de hima imatseq te ed-vard bare vorteghits e galis

 

vard-avar

shorhavor Vartavar!

 

PS; My mother in law and I were born at the same day (Varduhi_Edvard)

 

seriously, the year and the day I was born that particular year (and no i wont say the year) was the VARTAVAR dAY, and since I was born at home the church registered my birthday as the Vard(t)avar (my birthday) hence why I was named Edvard(t)

 

 

[nairi]

MosJan, how high is your water bill?

http://www.youtube.com/watch?v=13icEeoDWzI...ted&search=

 

I can’t find the original Armenian of this. Can anyone?

======

Roses For the Feast of Vartavar

(for V. Ivanovich)

by Vahan Derian

translated by Diana Der-Hovanessian

------

You praised red roses raised for Vartavar.

And in return I sang sad singer's songs.

You said: Your country's gardens are unmatched.

Search near and far In spite of flinty land your roses burn.

Vartavar's red rosy wreaths are wherever you turn.

Just like hail spangling mountains, dales,

their flames have scorched our fields and burned our homes.

Look, where endless blood was let.

So many bled.

No wonder that our roses blaze so fiery red.

 

Վյաչեսլավ Իվանովին

 

Վարդավառի վարդերը վառ

Երգող երգչիդ երդվում եմ ես.

Չըկար երկրիս նըման պարտեզ—

Եվ նա ավե՜ր, չարին ավա՜ր...

Սրտի երգիչ, դու բոցավառ

Լուսե երգով ասա հրկեզ

Արդյոք «հարյա՜վ» պիտի երգես,

Վառված ու որբ երկրիս համար։

 

Ինչպես կարկուտն արտն անարատ

Վայր է թափում, այնպես առատ,

Այնպես անգութ երկրում իմ որբ,

Նայիր՝ թափված քանի կորյուն—

Որքա՜ն, որքա՜ն, որքա՜ն արյուն—

Վերքեր-վարդեր արնոտ ու բորբ...

 

(No date in my edition, but I suspect that it was written anytime between 1913 and 1915).

 

Edit: the poem is from "Yerkir Nairi." Also note that it reads as an acrostic: "Vecheslav Ivanov," possibly Terian's only acrostic poem.

Edited July 15, 2007 by nairi

[Arpa]

Thank you Nairi. I did see Terian’s Yerkir Nairi but I had no idea the poem would be hidden there.

And, thank you MosJan for moving this thread out of the religion section.

I had a couple of comments but I abstained as it was originally treated as a matter of religion.

First off.

Whoever writes these items. Why must we always bring that drunken idiot Noah into the picture? Where was he when we were celebrating Vardavar thousands of years before we even heard of that idiot?

I had to bite my tongue to not comment about Diana’s translation/transliteration.

Yes, yes Diana TH (not DH) is the diva and the grand dame of American Armenian poetry. But, does she really know the Armenian language as established by our Patron Saint Mashtots?

How does one transliterate VarDavar /ՎարԴավառ to VarTavar /ՎարԹաված/ՎարՏավառ.

Will those who dabble in Armenian language please learn PROPER, MesroPian, (not MesroBian) ARMENIAN first?

How difficult it is, does it take a genius to see Դ equals D ,not T.

Are we any less intelligent than the Persians and the Arabs who spell that word as “VarD/WarD”?

Yeah, yeah. We know how Osman, the latter day Mesrop taught us a whole new (turk)Armenian orthography and phonetics.

 

[Zartonk]

de hima imatseq te ed-vard wink.gif bare vorteghits e galis

 

vard-avar smile.gif

 

Edvaratavar, ha?

[Arpa]

Sorry!

I couldn’t resist. Specially when in the Northeast we are freezing, shoveling snow three time a day, one can only dream of those balmy days of July with 90 degrees of Vardavar. Today, the weatherman says we will hit mid 40 s to see some of the icicles “soujukhs” hanging from the eaves melt away. Lots of luck!

The following is from a 1944 Almanac Taregirq Tonatsuyts- Դարեգիրք Օրացոյց from Hayreniq , Հայրենիք Weekly, by someone with the pennname of Քաղհան-Qagh-han=Reaper.

In the opening he says about Vardavar- “This is a foreign word that sound so much Armenian, but, it seems it may be a Sanskrit word that means ‘ spread -douse water=ջուր ցանել”.

Please be advised that I have amended many words substituting “-ou-tiun” with other endings like OUYT or OUM, as in “sovoroutiun to sovorouyt, araroghuoutiun to araroghoum-araraghoghanq“ etc..

Օտար բառ մըն է այս, թւեւ այնքան նման Հայերէնի: Սանսկրիտ լէզուով, ՎԱՐԴԱՎԱՌ կը նշանակէ ՋՈՒՐ ՑԱՆԵԼ: Արդարեւ Հայ ժողովուրդը, իր բնագաւառին մէջ, Վարդավառի տօնին սովորութիւն ուներ ջուր ցանելու իրար վրայ: Եկեղեցիէն ելլելէ վերջ, երբ երիդասարներն ու երիդասարդուհիները կը հաւաքուէին ծառերու շուքին տակ, գիւղերու հրապարակին վրայ (ընդհանրապէս, դպրոցի կամ եկեղեցցիի առաջ), յանկարծ մին կամ միւսը գաղտնի, վարդաջուր կը սրսկէր ընկերներուն վրայ, երբեմն աւելով, երբեմն կանաչ ու երկար ճիւղով, թաթխելէ յետոյ ջուրին մէջ: Իրար թրջելու այս սովորոյթը պարզ զբոսանք մը չէրմիայն, այլ եւ աւանդոյթմը որ կը մատնէ հին հեթանոսական դարաշրջանի հետքերը: Վարդավառը նախաքրիստոնեէական տօն մըն էեւ կապուածերկրագործական անասնապահական տօներու շարքին: Ջուրի եւ ծաղիկի օր մըն է Վարդավառը, երբ երկրագործ ժողովոէրդը , ամռանայս շողուն , կապրի մէկ մտածումով, ջուր իր ծլած, աճած ուծաշկած ցանքերուն: Տարվոյն այս օրերուն երաշտի սպառնալիքը կը կախուէր Հայ գիէղերի վէրէւ: Եւ ժողովուրդե կստիպուէրդիմել մոգեան աստուածներուն կամքով անձրեւ բերելդաշտերուն վրայ: Այդ իմաստով ստեղծած էր զանացզան արարողումներ , որոնք կը մնան մինջեւ այսօր: Գիւղէ գիւղ կը տարբերէին այդ արարողանքի անոէնները- ԽՈՒՇԿՈՒՐԻԿ, ԽՈՒՐՁ ԿՈԸԼՈՒԼՈՒ, ՆՈՐԻՆ, ՉԻՉԻ- ՄԱՄԱ :*

Խումբ մը պատանիրեր կառնէին ցախավել մը, կը հագոեեցնէին աղջիկի մը պէս, թեւեր ու գլխախրկ, մազեր ու շրջազգեստ: Յետոյ այս պաճուճապատանք աշջկան ձեռքէն բռնած կը պտտցնէին գիւղի փողոցներուն, կանք առնելով իւրաքանչիւր տան առջեւ, ոը կերգէի այսպէս:

 

“Խուշկուրիկն եկեր ա,

Շալէ շապիկ հագեր ա,

Զովէ գօտիկ կապէր ա,

Երկնքում ցօղ է ուզում,

Եղ բերէք, պորտին քսենք,

Ձու բերէք թաթին դնենք”

 

Տնեցիները, պատուհանէն, ամանով ջուր կը թափէին խուշկուրիկի գլխին, երբեմն զայն պտտցնողներուն վրայ: Յետու իւղ եւ հաւկիթ կուտային անոնց: Խոըշկուրիկին “քոյրիկնեէը” հաւաքելով այդ նուէրները , դոըրս կելլէին գիւղէն , առուի մը մւջ կը նետէին խուշկուրիկը, հաւաքուած իւղով եւ հաւկիթով ձուածեղ պատրաստէին եւ եւ կուտէին:

Կարք մը գիւղերու մէջ ալ (Արմաշ), աղջիկ մը կամ պառաւ կին մըն էր ,որ կը մերկանար, կը հագնէր ճերմակ ու երկար շապիկ մը, գլխուն վրայ կը դնէր մաղ մը, եւ մաղին վրայ կտաւ, որ կը լախուեր ու ծածկեր իր ամբողջ հասակը: Այսպէս կը կոչուէր չիչի մամա, որ թարգմանուի “թտչած մայրիկ”: Երբեմն ձեռքը կըտրուէր Խաչ մըն ալ, բյց ամնենէն կարըւորն այն րէ, որ չիչի մաման ըլլար անմեղ աղջիկ մը, որպէսզիլսուեր աղօթքը եւ անձրեւ գար: ** Յաճսախ կնտրուէր կոյր աղջիկ մը , այն կարծիքով որ թէ կոյր մը անմեղ է, մեղքին գաղափարը չունի: Յետոյ խումբ մը աջջիկներ կը պտտցնէին նոյն արարողանքով:

Խոըշկուրիկը կամ չիչի մաման կը կատարուէր ամէն երաշտ եղանակի, իսկ իրարու վրայ վարդի չուր սրսկելու սովորոյթը Վրադավառին : Սակայն, երկու աւանթոյթներն ալ ունին նոյն իմաստը եւ խորհրդանշեն նոյն գաղափարը, ջուր ծլած, աճածեւ ծաղկած ցանքերուն համար:

Հեթանոսական դարերու այս աւանդոյթը չկրցան քանդել մեր առաջին քրիստնեաները: Գրիգոր Լուասվորիչ, որ, քաղաքական տեսակէտով, յունական քաղաքակրթումի գործակալ մը հանդիսացաւ ընդդէմ պարսկականի ազդեցումին, որ կը տիրապետէր մըր վրայ, մես միանգամ ըբդմիշտ ազատելու համար արեւելքի գերիշխանքէն կրոնական յեղափոխմամբ մը քանդեց անցեալին հետ ամէն կապ եւ հոգեկան հաղորդում, որ կը կատարուէր հեփանոսական աւանդոյթով: Այբ բաբրաբոս քանդումին մնենէն աէելի ենթարկուեցաւ Տարօն, որ վառարանն էր Հայ քաղաքակրրթման, միաժամանակ ամենէն աւանդապահը եւ քաջ պաշտպանը հին մշակոյթին: Տարօն ունէր հռչակաւոր մեհեաններ, ուր կիներ ու այտեր կը փառաբանէին հեթանոս փառքերու գինովունքը Գրիգոր Լուսավորիչ քանդելով մեհեանները, եւ կիներու “ոտքը կոտրելոէ համար” Տարօնի մէջ հիմնեց եկեղեցի մը անունով այն սուրբին, որ կատէր կիները,- Յովհաննէս Մկրտիչ, այլ անուամբ Կարապէտ: Այս Ս. Կարապետ եկեղեցին, եթէ, երկարտարիներ կռուելէ, կաթողիկոսներու դէմյարձակման, եթիսկոպոսներու սպանութեան թատրերաբէմ դառնալէ յետոյ, ի վերջոյ, յաղթեց մեհենական քաղաքակրթանքին, չկրցաւ սակայն մոռցնել կարգ մը աւանդոյթներ: Վարդավառի տօնը այդ աւանդոյթներուն, որոնք հին խանդավառմամբ եւ ցեղային ջերմերանդով կը կատարուէին ամնէն աւելի Տարօնի մէջ:

Տարօնէն դոըրս ալ, անշուշտ, Հայ ժողովուրդըերկրագործական անասնապահական կեանքի իր հին տօներոէն սէրը վաժ կը պահէր հակառակ Քրիտոնեական ըմբռնուներոէն, զորս տուին իրեն: Ջուրի պաշտամունքը, սակայն, իր մէջարարպղանք մը, հեթանոսական աւանդոյթներու մասին նախընտրանք մը ըլլալէ աւելի , տնտեսական պահանջի մը բացատրանք է, եւ ուրիշ ոչինչ:

Վարտավառին, երբ հայ գիւղացիներըջուր կե ցանեն իրար վրայ, երբ Հայ հովիւնեէը կանաչ ճիւղերով եւ գոյնցգոյն ծաղիկներով կը զարդարուին, երբ անասնապահները ծաղիկներով խաչաձեւ փունջեր կը շինէն եւ կթուան կովերուն եղջիւրնետը կը զարդարեն, ոչ ալ խաչով, քրիստոնէութիւնը, - Վարդավառի տօնը, խորքին մէչ հեթանոսական, արդաքնապէս քրիստոնեական, ուրիշ իմաստ չոէնի, բայց եթէ միայն Հայ գիւղացիին տնտեսական մտահոգանքը,- բերքին յաչողման խնդրակատար տօնն է ան:

 

* If I remember correctly, some furkish speaking Kiliketsi-s called her “chomcha gelin/stick bride/ցուպ հարս” and when they could not spare water, they would sprinkle a pinch of salt as a symbol of fertility.

** Obviously, they had not heard of the Native American tradition of the “Rain Dance”.

----

The best is yet to come.

The author has also put together over 80 quatrains which he calls ՋԱՆ ԿԻՒԼԻՒՄ ՔԱՌԵԱԿՆԵՐ, Jan Kiulium Qaryakner, many of which we may recognize from works by our poets and troubadours the likes of Komitas and Tigranian.

Here are the first two;

 

Ծառիս տակը մանիշակ,

Չան գիւլիւմ ջան, ջան.

Իմ եարը քանց քեզ շիշակ,

Ջան ծաղիկ, ջան, ջան:

 

Անձրեւ եկաւ շաղալէն,

Ուռու տերեւ դողալէն,

Հրէս եկաւ իմ աղբէր,

Ալ ձին տակին խաղալէն:

 

To be continued.

Edited March 3, 2008 by Arpa

[WilliamHey]

jojojojjo this is a very interesting post. i congrats you pals!!

[Arpa]

A few more quatrains. Not in particular order but in the order by the author.

(Btw, you may have noticed that the author does not seem to a fan of Lousavorich, and the Sb Karapet convent he cites was very popular pilgrimage for a long time. Makes me wonder if the author is a women’s libber, see the reference to “woman hater “ John the Baptist ). AS I said above, I recognize some of these, specially about “jaghats”, also not to forget that Toumanian may be credited for having used thses in his works, specially in Anush.

---

Սիրէլ եմ սէրն երեսին,

Ըռեհան թերն երեսին,

Ով իմ սիրածն ինձ չտայ

Աստուծոյ կրակն երեսին:

 

Ջաղացի դուռը փոս ա,

Քարը քցեմ կը խօսայ,

Կանչի, կանչեուդ մեռնեմ,

Իմ մօր գովական փեսայ:

 

Ջաղացս ման էմ տուել,

Սիրել եմ չան եմ տուել,

Եօթը տարի սէրութիւն

Մէկ օր պայման եմ տուել:

 

Ջաղացի դուռը տարթա,

Կըտուրե լիքը մարդ ա,

Հրէս եկաւ իմ եարը

Գօտիկը լիքը վարդ ա:

 

Ջաղացիս դուռը տաշած,

Աղլուխս գիւլը քաշած,

Կեռ կեռ ունքերիդ մեռնեմ,

Ոսկէ գրիչով քաշած:

 

Ջաղացէ մանի մանի,

Անուշ քունս կը տանի,

Իմ եարը սարում քոլում,

Իմ քունը ոնց կը տանի?

 

ՄԻ ջաղաց երկու դռնի,

Բարձը դրէք եարս կռնի,

Ես, դու մի բաղում պտ ինք,

Ես չինարի, դու նռնի:

Edited March 4, 2008 by Arpa

[Johannes]

Ղափանցեանն ասում է.-

«Խեթական watar-ը հայերէնով պիտի տար vard ձեւը, իսկ wetar-ից կ'սպասէինք verd-ը ձեւը: Յետագայում այդ verd-ը կ'դառնար urd (հայերէն ուրդ կը նշանակէ, պարտէզները ջրելու համար փոքրիկ առու): Խեթերէն watar, հայոց վարդ (ջուր) ես տեսնում եմ «վարդ-աւ-առ» բառի մէջ, որ տառացի նշանակում է «ջրալուայ», այսինքն ջրով լուանալը, ցնցղելը: Այդ վարդ (ջուր) իմաստն են կրում մեր մի քանի տեղանունները.-Եղիվարդ (վերին ջուր), Եղիպատրուշ (վերին քաղաքիկ), Եղիվանք (վերին վանք), Թաղավարդ (ներքին ջուր): Բայց կայ եւ վերդ (ջուր

 

 

[Arpa]

Now to continue. Sometime in the future, when the list is complete I intend to put them all together and repost under another topic. Culture? Maybe? How about we create a category of Folklore/ Ժպղովրդական (Բանահիւսում),?

As we can see there are many foreign words which I may recognize, but in time we will supply a glossary.

 

Ջուր ա գալի լափ տալէն,

Երկու խնձոր ծափ տալէն,

Հըրէս եկաւ իմ եարը

Թուխ գտակը թափ տալէն:

 

Ջուր է գնում արխումը,

Աբըրշում ա չարխումը,

Էն օրին երնէկ կըտամ

Հպարտ կանգնես խալխումը:/

 

Գնացի ջուրը լուացք,

Սապոնըս ոսկեջրած,

Իմ հէրն ու մէրն ինչ անեն

Հակատիս էս էր գրած:

 

Դար ի վեր ջուր է գնում,

Հարցրէք, թէ ուր է գնում

Քենուն պատճառ է արել,

Իր եարի տունն է գնում:

 

Գնացի ջուրը տեսայ,

Շաքարէ դուռը տեսայ,

Ծլած բեղերիդ մեռնեմ,

Իմ մօրս ազիզ փեսայ:

 

Հանքեն գաս, գեղը մտնես,

Ին քցած տեղը մտնես,

Ինյնից անուշ եար գտնես

Անմուրազ հողը մտնես:

 

Ես մի կանաչ խիար եմ,

Քո ջանին իխթիար եմ,

Երթաս, երթաս յետ կանգնիս,

Իմանաս, բէլլու եար եմ:

 

Ծաղիկ ունեմ ալայ է,

Ալայ չէ, ալվալայ է,

Եար բռնելը լաւ կըլնի,

Բաց թողնելը բալա է:

 

Խնձոր ունեմ կծած է,

Չորս կողմը արծաթաած է,

Աղբերս ուզեց չտուի,

Ազիզ եարի ղրկած է:

 

Այ, թուխ մազաւոր աղջիկ,

Այ, սարի սովոր աղջիկ,

Ջիկեարին գհդակ* դիպչի,

Ով որ քեզ սիրի, աղջիկ:

 

Սարի թրթնչուկ թազա,

Մեղր ու կարագ քես մազա,

Ինձ պէս նազանի աղջիկ

Քես պէս տղին ոնց սազայ:

 

Մեր դռնը ուռի ծառ,

Ոսկէ կաքաւ վրէն թառ,

Երթար ու գար օրօր տար,

Ալւան** ծաղիկ տանել տար:

 

Նւրտափին խնկի ծառ,

Խնձոր քցեմ, արի տար,

Ոէրբաթ, շաբաթ քեզ ատեն,

Լոյս կիրակի արի տար:

 

Աղջիկ, գնանք մեր բաղը,

Պոկեմ շամամիդ թաղը,

Էդ երեսիդ շողերը

Հանել է սրտիս դաղը:

 

* This author chose to use the Armenian word whereas Toumanian uses the furkish word “giulla”

** Yes, it is ալՒան ալվան since the word is from the Arabic “alwan” the plural of “louwn” to mean color.

Edited March 5, 2008 by Arpa

[Arpa]

Աղբէրրս ծառի տակին,

Սաղմոսը կռան տակին,

Սաղմոսը գիր է դառել,

Լեզուն բիւլբիւլ է դառել:

 

Սարերի սինձը ինչ է,

Կաթն ու բրինձը ինչ է,

Եարը որ եարին սիրէ,

Խօսքն ու զրիցը ինչ է?

 

Այ օրոն, օրոն ծաղիկ,

Կարմիր ու տորոն ծաղիկ,

Հարս ու աղջիկ կանչել եմ,

Որ գան ու քաղեն ծաղիկ:

 

Մտիկ արէք էն ղըշինշ

Ոտը դրել է փշին,

Գըլուխըս մատաղ կուտամ

Չալ աչք ու կարմիր թշին:

 

Արեւը կամար, կամար,

Կապել էս ոսկէ քամար,

Եօթ շաբաթ պաս եմ պահել

Իմ եղբօր ճամբի համար:

 

Կանքնել ես , կանչում էլ չես,

Բոյիցդ մաչում րլ չես,

Եկայ կշտովդ անցա

Տէր ես, ճանաչում էլ չես:

 

Կանքնել ես ախա բախա,

Լաչակիդ տուտը կախ ա,

Սեւ տղայ, սպիտակ աղջիկ,

Բռնել էք իրար եախա:

 

Արեւն ընկաւ մեր պատին,

Արքայութիւն իմ տատին,

Հոգիդ տատուի, այ տատի,

Ինձ խի տուիր կռնոտին?

 

Սարէն եկաւ ձիաւոր,

Մեր տունը չարտախաւոր,

Հրէս եկաւ իմ եարը

Երեք օրուայ թագաւոր:

 

Այ տղայ, դու հուր ես, մուր ես,

Ես ծարաւ եմ դու ջուր ես,

Մուղարլամ, թառլամշոր ես,

Եար ջան, գիշերը ուր ես?

 

Ամպել ա ամպի տակին,

Ծունկս ծնկանիդ տակին,

Ես քեզ որտեղ սիրեցի,

Խնձորի ծառիի տակին?

Տեղ եմ քցել, փոթ կը տայ,

Բարձ եմ դրել, սոթ կը տայ,

Մեռնեմ միջի քնողին,

Անոյշ խնկահոտ կը տայ:

 

Աղջիկ, աղջիկ, չան աղջիկ,

Աչքերդ չալ չալ աղջիկ,

Դու մեր տունը հարս լինիս,

Իմ քոյրը քես տալ աղջիկ:

 

Արազը հեշտացել ա,

Ճամբէքը կոշտացել ա,

Խաբար տարէք իմ մօրը,

Ուզողը շատացել ա:

 

Այ տղայ, դու հէրիս մէրիս,

Ուր եկար կէս գիշերիս,

Տեղումս քես տեղ չկայ,

Գլուխդ դիր կռներիս:

 

Եար ջան հանաքիդ մեռնեմ,

Ոսկէ դանակիդ մեռնեմ,

Ճամբայ երթող շէկ տղայ,

Խանութ բազարիդ մեռնեմ:

 

Սանդ կը ծեծեմ, խաղ կանեմ,

Մաշիկն ոտիս, լախ կանեմ,

Այ տղայ, շատ մի խօսիր,

Մուկը բերնիցդ կախ կանէմ:

 

Այ տղայ, դու բաղի միջին,

Ոտներդ շաղի միջին,

Կանչիր, կանչելուտ մեռնեմ,

Ես եմ քո խաղի միջին:

 

Ձ տղայ, սեւ չուխաւոր,

Սաղմոսե ծոցիդ սովոր,

Էրնէկ կը տամ էն օրին,

Տունըս կը գաս թագաւոր:

 

Ձուն դնեմ վրէն խաշեմ,

Ելնեմ կտուրը աշեմ,

Տեսնեմ եարըս գալիս ա,

Չոքեմ, կօշիկը քաշեմ?

 

[Arpa]

Աղջիկ, մազդ հիւսէիր,

Թուշդ թուշիս քդէիր,

Ելնէիր բարձիս վրայ,

Սոխակի պէս խօսէիր:

 

Սպիտակ ձին նալն ինջ կ անէ,

Սիրունը խալն ինչ կ անէ,

Եարը որ եարին սիրէ,

Ասուլիսը ին կ անէ:

 

Մեր տան տակին վար կ անեմ,

Չալ ագռաւին քար կ անեմ,

Թէ իմ սիրածս ինձ չիտան,

Գժութիւնս թարկ կա նեմ,

 

Ես աղջիկ եմ, ալ կուզեմ,

Բողչաս ծալծալ կուզեմ

Երբ որ եարիս տուան երթամ,

Գօտիս քիրման շալ կուզեմ:

 

Երկնքի կանաչ կարմիր,

Այ սիրուն կանաչ կարմիր,

Լերդս ու թոքս ցամքել է,

Սար ու ձոր կանաչ կարմիր:

 

Այ հեւ ա, հէւ ասիրտս,

Ճնճղուկի թեւ ա սիրտս,

Քանց պուտը կարմիր չկայ,

Բաց անես, սեւ ա սիրտս:

 

Մեր տուն, ձեր տուն մին պիտէր,

Միջի պատը չը պիտէր,

Միջի պատը ինչ անի,

Քաւթառ տատը չը պիտէր:

 

Մեր տունը ձեր տան դիմաց,

Աչք ունքով կանեմ իմաց,

Ես քես թաքուն սիրեցի,

Ով արաւ խալխին իմաց:?

 

Այ, ալին ալին աղջիկ,

Ծամերդ դալինաղջիկ,

Ես քեզ որտեղ սիրեցի

Քո հէրանց կալին, աղջիկ:

 

Աղջիկ, գնայ կալը տես,

Պաղ աղբիւրի սալը տես,

Պաղ աղբիւրից ջուր խմիր,

Արի, սրտիս հալը տես:

 

Աղջի, ինչ լաւ մազ ունիս,

Սոխակի փարւազ ոընիս,

Խօսքիս ջուղաբ չես տալիս

Ինչ շատ էշխ ու նազ ոընիս:

 

Գութանը հաց եմ բերել,

Բերանը բաց եմ բերել,

Տես, քեզ ինչքան եմ սիրում,

Ձկնով տապկած եմ բերել:

 

Գնայ, գնայ միտիդ եմ,

Ալ խնձոր եմ, գօտիդ եմ,

Ինծի էստեղ չթողնես,

Որտեղ երթաս մօտիդ եմ:

 

Պուճոէր աղջիկ , լաւ աղջիկ,

Դու ինձ համար ցայ աղջիկ,

Ես քեզ թաքուն սիրեցի,

Էս ով արաւ, չաւ աղջիկ:

 

[Arpa]

Վիճակ վիճակ կանչեցին,

Կանաչ մէյտան ցուցուցին,

Բիւլբիւլ ձիուն հեծուցին,

Թէզ մուրատին հառուցին:

 

Հիճակ վիճակ ալ կըլլի,

Մեջը լիքը վարդ կըլլի,

Վիճակ բացող աղջիկներ,

Ձեր մուրատը շուտ ըլլի:

 

Կայներ ես բոյիդ մեռնիմ,

Ժուռ գալած տեղիդ մեռնիմ,

Էս գիշեր ուրտեղ էիր,

Նոր բուսած պեխիդ մեռնիմ:

 

Իմ եարը դուռն է դը,րած,

Գօտին ալ նուռն է դըրած,

Մեռնիմ ես բարակ պոյին,

Ալ ֆէսը ծուռն է դըրած:

 

Վառուեր եմ, կըրակ չունեմ,

Ճար չունեմ, ճարակ չունեմ,

Հոգուս տունը մարեր է,

Լուս չունեմ, ճըրակ չունեմ:

 

Գարունն եկաւ թեւերով,

Ոսկի բերան խաղերով,

Տըւէք, մանչեր, ծափ ծաթի,

Հասնառ էկան մոմերով:

 

Կայներ ես պատին տակը,

Ցոլայ կը մատնուդ ակը,

Իմ կարած արախչինը

Դըրել ես ֆէսիդ տակը:

 

Մանչը կայներ կարմբճին,

Մանկիւշ օղերն անկըճին,

Խապար տարէք զոնքըչին,

Մեռնիմ էդպէս կըտրիճին:

 

Սարին տակը մշուշ է,

Իմ եարը պանկլի ղուշ է,

Սիրով, սաւտով առեր եմ,

Քան շաքարը անուշ է:

 

Էրնեկ կուտամ ձեզ, սարեր,

Ջուր չունիք կանանչ կուգաք,

Ոչ մահ ունիք, ոչ մեռնիք,

Ոչ ղարիբ երկիր կը գնաք:

 

Ծառ մը ունիմ ծիրանի,

Հովը թել թելկը տանի,

Էրեսս էրեսիդ դընեմ,

Քունս հապա կը տանի:

 

Մանի ըսեմ ու շարեմ,

Ջոէալը լըլեմ ու կարեմ,

Ընկնիմ քաղաքի ճամբան,

Մէ պըզտիկ եար ըմ ճարեմ:

 

Ինչ էնէմ, եար չունիմ ես,

Տանձի եմ, պար չունիմ ես,

Էրկան ծառ, անուշ պըտուղ,

Հասնելու ճար չունիմ ես:

 

Կայներ ես պաղին մէջը,

Օդուիդ շաղին մէջը,

Կանչէ, եա, ձէնիդ մեռնիմ,

Ես եմ քու խաղիդ մէջը:

Edited March 6, 2008 by Arpa

[Arpa]

And now the finale!

 

Սէրն ինչ է, սաւտան ինչ է?

Էս պարի ղայտան ինչ է?

Բարձըր ծառ, քաղցըր պտուղ,

Չեմ հասնի, ֆայտան ինչ էթ

 

Դու քագել ես ալ ու խասը,

Բարով մաշես գըլխուդ ֆասը,

Շատ էրուեցաւ, շատ խաբուցաւ

Քու չար լեզուէդ խեղճ Մինասը:

 

Փըլած եմ, սուն չունիմ ես,

Աղքատ եմ տուն չունիմ ես,

Քու սիրուն խաթերը

Գիշերը քուն չունիմ ես:

 

Սարին տակը մընացի,

Գլխակապս լըւացի,

Խապար տարէք իմ եարիս,

Ղարիպ անտէր մընացի:

 

Բիւլբիւլ ձիուն հեծուցէք,

Կանանչ սարէն անցուցէք,

Երեք օր է չեմ տեսել,

Ինծի եարիս հասցուցէք:

 

Կայներ ես, կաթ կըլմանիս,

Բացուեր ես, վարդ կըլմանիս,

Աշխըրքին խաղք կըլմանիս,

Հայլին առ երեսիդ աշէ:

 

Էս սարերը չըլլւին,

Ծաշկընին չըթոշնէին,

Մէմ մեռնի, մէմ բաժնուիլ,

Էրկուսը հէչ չըլլէին:

 

Պաղջա եմ, պար չունիմ ես,

Այվա եմ, ճար չունիմ ես,

Բընաւեր հաւք եմ եղեր,

Իջնելու տեղ չունիմ ես:

 

Գեղին վերեւ արտըմ գարի,

Ջուխտըմ կաքաւ մէջը բանի,

Մէկը հարըս, շէկը մարըս,

Հըպը ուր է հազլի եարըս?

 

Կսանչ խառըն քէսացու,

Կարմիտ կովը մսացու,

Ես քու հօրը փեսացու,

Դուն իմ հօրը հարսնացու:

 

Մանչ, քու հանակիդ մեռնիմ,

Օսկիդանակիդ մեռնիմ,

Ծալեմ ու ծոցըս դընեմ,

Պագնեմ ու եարիս ղըրկեմ:

 

Աղջի, նանոր, նանոր,

Թուշըդ ուտեմ ամէն օր,

Զարթէ եար, պագըմ առնեմ,

Էլի պառկէ, օրօր, օրօր:

 

Ելեր եմ, գալ չեմ կըրնայ,

Լըցուեր եմ, լալ չեմ կըրնայ,

Ինչպէ որ գընացեր ես,

Անունըդ տալ չեմ կըրնայ:

 

Ես աղջիկ եմ ալ կուզեմ,

Բարակ մէջքիս շալ կուզեմ,

Եբոր կուգամ ձեր տունը

Օսկին շարէ շար կուզեմ:

 

Օդը ամպէց, թօն չի գայ,

Մութն ընկել է, տուն չի գայ,

Անտէր մընայ իմ սէրըս,

Առանց եարի քուն չի գայ:

 

Աչեր, աչէե մի խաղցընէ,

Ջահել մանչեր մի լացընէ,

Աղջիկ, դու հիւրու մալաք ես,

Բաձըր պոյով սալվու ծառ ես:

 

Չայիր մունիմ կանաչ է,

Միջի մարդը ճանանչ է,

Րաի խմելն լաւ բան չէ,

Գինի խմելն ամօթ չէ:

 

Տոփ-տա-տետիլ հարսանիք,

Բաբանց տանը կընանիք,

Աղջիկ, տըղայ զուգուած են,

Հարսի մատին մատանիք:

Edited March 6, 2008 by Arpa

[Arpa]

This Sunday July 11,2010 is Vardavar

----

ՍՈ'ՆԱ ՅԱ՜Ր

Երաժշտությունը՝ Կոմիտասի

 

Սո'նա յա՜ր, Սո'նա յա՜ր,

Սո'նա սիրուն, Սո'նա յա՜ր,

Վարդավառը գալիս ա,

Սո'նա յա՜ր, Սո'նա յա՜ր,

Ծաղիկը ցնծալիս ա,

Սո'նա սիրուն, Սո'նա յա՜ր,

Ա՜յ գյուլում կանչող աղջիկ,

Սո'նա յա՜ր, Սո'նա յա՜ր,

Ձենդ ծլվլալիս ա,

Սո'նա սիրուն, Սո'նա յա՜ր:

----

 

http://www.report.am/IMAGE/vardv.jpg

 

http://i29.tinypic.com/2a9r5lt.jpg

 

http://tesankyun.do.am/img_9_vardavar.jpg

 

http://ankakh.com/wp-content/uploads/2009/07/site012.jpg

 

Related Water, water.

 

http://www.zhamanak.com/2008/6/28/a-9668-b.jpg

 

http://www.armenianow.com/sites/default/files/img/imagecache/600x400/ff_14.jpg

 

http://www.youtube.com/watch?v=yB1IvbBR0k4

 

And a related story? Someone please throw a pail of water on her !!!

http://www.armenianow.com/sites/default/files/img/imagecache/600x400/MHM50097-copy.jpg

http://www.armenianow.com/social/24088/hot_summer_in_armenia

Edited July 9, 2010 by Arpa

[Arpa]

In the Marash dialect Varadavar was also known as Vardivor**. At times it was known as “mendivar/mendivor “ (I don’t know why.)

It was one of the major holidays with all the contingent (pagan) rites and celebrations, like going to places of waters, springs, rivers etc. dousing each other with water. All this was done on Saturday and on Sunday it was all moved to the church to observe the Transfiguration/ Պայծառակերպութիւն

http://www.sourphagop.org/vartavar.jpg

One of the highlights of the festivities was the Vijak, just like at Hambartsoum, where young girls would drop their charms in a bucket of water and draw one at a time reciting wishful poems.

I remember one of them.

 

Ախ մէնդիվառ, մէնդիվառ

Մենդիվառի ժամեր կան

Մենդիվառի եկողին

Դրախտում հինգ բախտեր կան

---

Ah mendivar, mendivar

A time and place for it are

All who take this enterprise

Have five chance in paradise.

--

** We have already spoken about this, where the A turns to O as in la-tgha, la-tgho, la-to, la-o.

PS. I have no idea why we name our children Vardavar/Vardivar./Vartavar/Vartivar. Google and see all the Vartivars and Vartivarians.

Edited July 10, 2010 by Arpa