Barsegh Kanachian

[vartahoor]

Բարսեղ Կանաչյան

(1885-1967)

 

Հայ երաժշտական արեւմտյան հատվածի ականվոր գործիչներից է Բարսեղ Կանաչյանը։

Ծնվել է 1885-ին Ռոդոստոյում, համեստ արհեստվորի՝ կոշկակարի ընտանիքում։ Երեք տարուց հետո ընտանիքը տեղափոխվում է կ. Պոլիս։ Շուտով Բարսեղն սկսում է սովորել Կետիկ-Փաշա թաղի ազգային վարժարանում։ Սակսյն 90-ական թվական-ների դեպքերը Կանաչյաններին եւս ստիպում են լքել հայրենական տունը։ Նրանք մեկնում են Բուլզարիա, սկզբում Ալեվեն, հետո՝ Վառնա։ Պատանին ուսումն ավար-տում է եւ հետո մի Վանեցի վաճառականի մոտ գրագրություն է անում, իսկ ազատ ժամերին զբաղվում է ինքնաստեղծ ջութակն ինքնուս նվագելով։

Լրջորեն երաժշտությամ պարապելու հնարավորությունը պատահաբար է ստեղծվում։ Վաճառատուն է այցելում մի մարդ՝ իսկական ջութակ վաճառելու։ Հայրը նկատել էր տղայի՝ իսկական ջութակ ձեռք բերելու ջերմ փափագը։ Նոյն օրն իրենց տանը Բարսեղը գտնում է այդ ջութակը եւ այնուհտեւ ամբողջ հոգով նվիրվում է դրան։

Բեռլինի Արքայական կոնսերվատորիան ավարտած Նաթան-բեկ Ամիրխանյանից, նվագի, երաժշտության տեսության եւ սոլֆեջի դասեր է վերցնում, երգում է նրա խմբում, սովորում նաեւ նվագախումբ վարել։ Մինչ ընտանիքը դարձյալ տեղափոխ-վում է՝ Ռումանիա Շարունակում է դասեր առնել՝ ջութակի, ներդաշնակության։

1905 թվականի ռուսական առաջին հեղափոխության օրերին ցարական ոստիկան-ները Բուխարեստում պատհաբար ձերբակալում են երիտասարդ ջութակահարին: Ստիպված է հեռանալ Բուխարեստից` նորից Բուլղարիա: Աշխատում է նվագա-խըմբում, մեկնում շրջագայությունների, ստեղծագործելու փորձեր անում: Վառնայում հանդիպում է Չուխաջյանի «Լեբլեբիջի»-ն բեմադրելու եկած Պենլյանին եւ նրա հետ իբրեւ նվագավար մեկնում Կոնստանցա:

1908-ի Օսմանյան սահմանադրությունից հետո բազմաթիվ հայ մտավորակններ կարոտով եւ ապագայի ակնկալություններով վերադառնում են Պոլիս: Կանաչյանն էլ նրանց հետ է: Այժմ ինքն է երաժշտության դասեր տալիս, իր ղեկավարությամբ կազմվում է «Քնար» հայկական փողավոր խումբը, որն արվարձանից արվարձան շրջելով, սպասարկում է բազմաթիվ ունկնդիրների: Նվագախմբի համար հորինում է երաժշտական մի քանի կտորներ, մեկը` «Մասիս-Վալս»-ը, նույնիսկ տպագրվում է: Այսպես` մինչեւ հանդիպումը Կոմիտասի հետ:

1910-ին լսած Կոմիտասյան առաջին համերգի տպավորությունը խորապես ցնցում է նրան: «Երբ համերգը վերջացավ, երբ վերադարձա անձիս, շրջապատիս, առաջին շարժումս եղավ բեմ վազել, _ պատմել է Կանաչյանը:

-Այս եղանակները ո՞վ գրած է, վարդապետ, -շնչասպառ հարցրել է դժգույն երիտասարդը, բոցավառված աչքերը սեւեռելով «հրաշագործ» վարդապետի հոգնած դեմքին:

-Վա՛յ, քերթենքելե, ո՞վ պիտի գրեր, -պատասխանել է Կոմիտասը ծիծաղելով, սեղմած բռունցքն իջեցնելով արմացած երիտասարդի կռնակին:

-Վարդապե՛տ, կուզեմ դասեր առնել, -խոնարհ, ամեն զոհողության պատրաստ, ավելացրել է «Կանաչյանը» : Այդ օրը Կանչյանը գտավ ե´ւ՛ իր կոչումը, -ե´ւ՛ իր ուսուցչին, ե´ւ՛ իր ժողովրդին` ի դեմս նրա արվեստի: Այո՛, Կանաչյանը գտավ իր հարազատ երաժշտությունը` անարատ, անխառն հայ ժողովրդական երգը:

Բարսեղ Կանաչյանը «Կոմիտաս վարդապետի հինգ սաներից» ավագն էր: Բացի Կոմիտասի «Գուսան» երգչախմբում երգելուց, մյուսների հետ նա էլ ընդհանուր ներ-դաշնակության եւ հայ ժողովըրդական երգերը ներդաշնակելու առանձին դասեր էր առնում Կոմիտասից, հետեւում նաեւ նրա խմբավարական արվեստին: Այս պարապ-մունքները, բայց առավելապես մոտ երեք տարվա երգեցողությունը երգչախմբում (բաս) եւ այնտեղ ունկնդրած նյութը` Կոմիտասի ստեղծագործությունների նշանա-կալից բաժինը` լավագույն դպրոց հանդիսա-ցան Կանաչյանի համար:

Գործնական հաջողությունները, սակայն, համեմատաբար ուշ եկան:

Վրա է հասնում համաշխարային պատերազմը, նրա հետեւից էլ` Մեծ Եղեռնը:

Ձերբակալությունից ու աքսորից մի կերպ խուսափած` Կանաչյանը կանչվում է թուրքական բանակ: Բնորոշ է` անբաժան ջութակն հետն է վերցնում, իսկ դա երբեմն, դժվարին կացությունների մեջ նրան օգնում է: Նշանակվում է զինվորական հիվան-դանոցում որպես բուժակ աշխատելու: Հետո, այնուամենայնիվ, ուղարկվում է ճակատ, բայց որպես հայ այնտեղ հալածանքի ենթարկվում եւ ի վերջո աքսորվում` Տիգրանակերտ, ապա հիվանդանալու պատճառով մեկնում է Հալեպ: Այստեղ Կանա-չյանի համար ավարտվում է պատերազմը եւ իր մասնակցությունը դրան:

Հալեպում հայ աքսորականներից շուտափութ կազմած խմբով տալիս է իր առաջին երկու հայկական խմբական համերգները: Սրանք մեծ մխիթարություն են դառնում տեղահանված ժողովրդի համար, նույնիսկ ոգեւորությւն առաջ բերում: Հետո` դեպի Կիլիկիա, դեպի Ադանա: Նորից երկու արժանահիշատակ համերգներ, եւ վերջապես մեկնում է Պոլիս, որտեղ` Կոմիտասն արդեն չկար:

Շուտով հավաքվում են եւ մյուս սաները` Վարդան Սարգսյան, Միհրան Թումաճայան, Վաղարշակ Սրվանձտյան եւ Հայկ Սեմերճյան: 1919-ին Բերայում 300 հոգիանոց միացյալ խմբով Կոմիատասյան սաների համերգը մեծ հաջո-ղությամբ պսակվում եւ կրկնվում է այլ թաղերում: Նրանք նաեւ հրատարակում են «Հայ գուսան» երգաշարը երեք պրակներով (40 անուն), որոնց մեջ կան Կանաչյանի, Սարգսյանի եւ Սրվանձտյանի դաշնակած, այն օրերին սիրված, հայկական կամ հայկականացված երգեր, նաեւ մի քանի ինքնուրույն մեղեդի-ներ: Ի` դեպ երգաշարի 2-րդ պրակի մեջ տեղ է գտել նույն ժամանակ հորինած «Օրոր»-ը, որն հետագայում այնքան պետք է տարածվեր ու ճանաչում բերեր Կանաչյանին:

Կոմիտասյան սաներին անհրաժեշտ էր շարունակել թերի մնացած երաժշտական ուսումը: Մյուսների հետ Կանաչյանն եւս մեկնում է Փարիզ, որոշ ժամանակ սովորում Ռենե Լ'նորմանի դասընթացքներում եւ 1921-ի աշնանը արդեն Եգիպտոս է, հայկական գաղութում վերսկսում է իր երգչախըմբային գործը, այնուհետեւ եոթը տարի պաշտոնավարում է Կիպրոսի Մելքոնյան վարժարանում որպէս երաժշտության դասատու: 1933-ին, ակամա թափառումներից արդեն լիովին հոգնած, Կանաչյանը վերջնականապես հաստատվում է Բեյրութում:

Երկարատեւ ու անհանգիստ այս դեգերումները տարագիր հայի ճակատագիրն էր, բայց նա ինքն էլ բազմաթիվ նույնաբախտ տարագիրների հետ շըփվելու, նրանց հայրենական երգին հաղորդ անելու բնական ձգտում ուներ: Ստեղծագործական աշխատանքին միայն այդ գեգերումները նպաստել չէին կարող, մինչդեռ այդպիսի աշխատանքի ծարավն էլ մեծ էր: Այս է պատճառը, որ «նստակյած» կյանքն առաջին իսկ տարիներից շոշափելի արդյունք բերեց նաեւ ստեղծագործական բնագավառում:

Ինչ խոսք` «նստակեցությունը» բավարար գրավական չէ դեռ: Ուրիշ հանգամանքներ եւս անհրաժեշտ էին` նյութական ապահովություն, վերջապես` ամենակարեւորը` հորինածը կատարելու հնարավորություն:

Բեյրութը, ուր շատ հայություն է կուտակված, սփյուռքահայ գաղութներից ամենա-նպաստավորն եղավ Կանաչյանի երգչախմբային գործունեության համար: Նոր կազմված խմբի համերգները հաջողություն գտան թե՛ հայերի, թե՛ օտարների մոտ. եւ Բեյրութում, եւ՛ հեռուներ: Երկու տարվա ընթացքում Կանաչյանի խումբը Բեյրութից բացի, համերգներ տվեց Դամասկոս, Տրիպոլի, Զահլե, Լաթաքիա, Ալեքսանդրետ, Հալեպ եւ այլ վայրերում: 1936-ին կազմվում է մշտական երգչախումբ, որն անվանվում է Կոմիտասի երգչախմբի օրինակով` «Գուսան»: Դա արվեստին ու ղեկավար արվեստագետին անսահմանորեն նվիրված երիտասարդ սիրող երգիչ-երգչուհիների ստվար խումբ էր, որ իր վրա վերցրել էր ոչ միայն գեղարվեստական, այլեւ զանազան կազմակերպչական խնդիրներ: Ահա այդ խումբն ունենալով է, որ Կանչյանը ստեղծագործական աշխատանք է ծավալում:

Մի շարք մեներգեր եւ խմբերգեր հորինվել էին դեռեւս Կիպրոսում, ուսուցչական գործի անհրաժեշտությունից բխած: Դրանց թվումն էին` «Հոյնար», «պճինկո», «Լուսնյակն ելավ», «Ուռին» (Հ. Թումանյանի «Անուշ»-ից): Այժմ երեւան են գալիս` «Ռազմերգ» եւ «Վարդերին հետ», «Նանոր» եւ «Ալվարդի երազը» (Վահան Միրաքյանի «Լալվարի որս»-ից): 1938-ին Կանաչյանը գրում է «Աբեղա» երեք արարով օպերան (ըստ Լեւոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի):

Նրա մեներգերն ու խմբերգերը, Կոմիտասի երգերը եւ Սովետական Հայաստանի Կոմպոզիտորների մի շարք հեղինակություններ Կազմում են նոր «Գուսան» երգչախմբի երգացանկը: Երգչախումբն ունենալով հմուտ եւ ստեղծ-գործ ղեկավար, իր բազմաթիվ համերգներով հսկայական գործ է կատարում Լիբանանի եւ Սիրիայի հայության գեղարվեստական սպասարկման, նրանց ազգապահպանության համար: Կանաչյանի երգչախմբի ամեն մի համերգը այդ երկրներում բնակվող բազմահազար հայության համար դառնում է ազգային կյանքի նշանավոր երեւույթ:

Հավասարպես կարեւոր գործ է կատարում «Գուսան» խումբը նաեւ տեղի արաբական մշակույթի համար:

Կանաչյանը գրի առել եւ ուսոմնասիրել է արաբական ժողովրդական երաժշտություն, բազմաձայն երգչախմբի համար մշակել է նաեւ տեղացի արաբ երաժիշտների միաձայն երգերը (մասնավորապես` Սաբրայի «Լիբանանյան քայլերգը»), ապա նաեւ բուն ժողովրդական երգեր: Կանաչյանի ստեղծած արաբ երաժշտական կտորները մեծագույն հիացմունքով ընդունվել են որպես ազգային ճիշտ նկարագիր ունեցող բարձրավեստ գործեր: Այս միջոցով Կանաչյանը նպաստել է արաբական երաժշտական կենցաղում բազմաձայ-նություն արմատավորելու գործին: «Առաջին անգամն է, որ կլսենք արաբ երգը այդքան հուզիչ եւ առինքնող ձեւով մը տրված», -գրել է Լիբանանի խոշորագույն «Լ'Օրիենտ» լրագրի երաժշտական քննադատը: Արաբական մշակույթի զարգացմանը նպաստող գործունեության համար Կանաչյանը պարգեւատըրվել է տեղական եւ Ֆրանսիական շքանշաններով:

Անշուշտ, Կանաչյանն առավել կարեւոր ուժ էր որպես հայ ստեղծագործող:

Կանաչյանի ստեղծագործություներն այնուամենայնիվ քանակով շատ չեն «Ընտանիքս պահելու համար ստիպված էի մասնակի դասեր տալ մինչեւ ուշ գիշեր (դաշնակ, ջութակ, ներդաշնակություն), որով քիչ ժամանակ ունեի ստեղծագործելու, այդչափն ալ կպարտիմ երգչախմբիս (Գուսան), որը վարած եմ ամբողջ 30 տարի, ուրեմն մեր համերգներու հայտագիրը լեցնելու համար աշխատած եմ միշտ նորությոններ տալ ժողովըրդին», - գրում է նա իր մի նամակում։ Այդ սակավաթիվ գործերը, սակայն, պատկառելի տեղ են գրավում հայ, մասնավորապես խմբերգային գրականության մեջ։

Կանաչյանի ստեղծագործությունն ընդգրկում է 23 խմբերգ, 7 մեներգ, 19 մանկական երգեր դաշնամուրով եւ «Աբեղա» օպերան։ 1919 թ. հրատարակ-ված պրակների մեջ կան նաեւ 5 անուն խմբական, 1 միայնակ եւ 1 զուգերգ, որոնք պարզագույն դաշնակումներ են։ Հնարավոր է, որ հայտնվեն անյայտ մնացած այս երկերն եւս։

Այդ երգերը տարբեր բովանդակության, տարբեր տրամադրությունների, բայց միշտ հուզականորեն հագեցված, երբեմն մանր, հաճախ բավական խոշոր ստեղծագոր-ծություններ են։ Մեկ մասը հիմքում ունի ժողովրդական երաժշտական նյութ, հանդի-սանում է ժողովրդական երգի (մեծ մասամբ՝ պարերգերի) այս կամ այն ձեւով կատարված մշակում, մյուս մասը լիովին ինքնուրույն հորինված է։

Կանաչյանը երգեր է գրել Պատկանյանի, Թումանյանի, Իսահակյանի, Վարուժանի, Շանթի, Միրաքյանի, Շահազիզի եւ ուրիշ հայ բանաստեղծների ոտանավորներով։ Բծախնդիր արվեստագետի մոտեցումով նա Amine ոտանավորները երաժշտակա-նացրել է նուրբ-հուզական մեղեդիներով, որոնք միահյուսվել են բանաստեղծության հետ, ամբողջություն կազմել։ Այս տեսակետից հատկապես աչքի են ընկնում «Օրոր»-ը, «Ասում են ուռին», «Ալվարդի երազը» եւ ուրիշներ։

Ընդհանրապես, մեղեդիականությունը Կանաչյանի ստեղծագործության համար որոշիչ սկզբունք է եղել եւ բնութագրական է թե՛ նրա բուն երգային եւ թե՛ դասերգային (օր. «Ուռի», «Աբեղա» օպերան եւ այլն) հատվածների համար։ Կանաչյանի գործերը ժամանակագրական կարգով դիտելով, դյուրությամբ կարելի է նկատել հեղինակի ստեղծագործական վարպետու-թյան շարունակական աճը, նրա ոճի (մասնավորա-պես՝ նաեւ ազգային ինքնատիպության տեսակետից) զարգացումը, բյուրեղացումը։

Կանաչյանի կատարած գործը հաճախ գնահատվել է կոմիտասյան ավանդություն-ները շարունակող իր էությամբ։

Հիրավի, Կանաչյանը որպես հայ երաժշտական արվեստում կոմիտասյան ուղղութ-յունը շարունակող կոմպոզիտոր, շոշափելի արժանիքներ ունի։

Այն դեպքում, երբ սփյուռքահայ մի շարք կոմպոզիտորների գործերում ազգայինը ներկայացված է միայն այսպես կոչվող հայ քաղաքային ժողո-վըրդական երգի ոճով, Կանաչյանը այդ ոճն եւս որդեգրելով (առավելապես իր սկզբնական գործերում), լայն տեղ տվեց ինքնատիպության տեսակետից ավելի բնորոշ՝ գեղջուկ երգի մեղեդիական ոճին։

Այն դեպքում երբ մի շարք հեղինակների գործերում ներդաշնակցման միջոցներն ու կերպը, բուն իսկ երաժշտական ֆորմը հայ երգերը դնում էին եվրոպական մի կաղապարի մեջ եւ հաճախ դրանք դառնում էին օրինտալ մեղեդի պարունակող եվրոպական տիպի երաժշտական գործեր, Կանաչյանը գործադրեց այնպիսի միջոցներ, որոնք չխախտեցին նրա ընտրած ժողովրդական մեղեդիների ազգային-ժողովրդական բնույթը, պահպանեցին դրանք որպես իրենց ամբողջության մեջ ազգային տեսակետից յուրօրինակ երկեր։

Edited June 24, 2007 by vartahoor

[vartahoor]

Օրօր (Քուն եղիր բալաս)

 

Երաժշտ.՝ Բարսեղ Կանաչեան

Խօսք՝ Գամառ Քաթիպա

 

Քուն եղիր, պալաս, աչերդ խուփ արա՛,

Նախշուն աչերուդ քուն թող գայ, վըրայ՛

Օր-օր իմ պալաս, օր-օր ու նանի,

Իմ անուշիկիս քունը կը տանի՛

 

Ոսկի խաչ վըզիդ՝ քեզի պահապան,

Նարօտ կապել է ծարէն տէրպապան՛

Օր-օր իմ պաալս, օր-օր ու նանի,

Իմ անուշիկիս քունը կը տանի՛

 

Մաուի հիլուններ կախիլ եմ ես ալ,

Նազար չիս առնուլ, քուն էղի՛ր, մի՛ լալ՛

Օր-օր իմ պալաս, օր-օր ու նանի,

Իմ անուշիկիս քունը կը տանի՛

 

Աս քանի՞ մօրըդ անքուն աչքովը

Անցել է օրեր օրոցքիդ քովը՛

Օր-օր իմ պալաս, օր-օր ու նանի,

Իմ անուշիկիս քունը կը տանի՛

 

Օրոցքըդ օրրիմ, օրով բոյ քաշիս,

Մըղկըտան ծանով սիրտըս չի մաշիս՛

Օր-օր իմ պալաս, օր-օր ու նանի,

Իմ անուշիկիս քունը կը տանի՛

 

Դուն ալ քուն էղիր, ինծի ալ քուն տո՛ւր,

Սո՛ւրբ Աստուածամայր, անուշիս քուն տո՛ւր

Օր-օր իմ պալաս, օր-օր ու նանի,

Իմ անուշիկիս քունը կը տանի՛

[vartahoor]

ՊԸՃԻՆԿՕ

 

Երաժշտ.՝ Բարսեղ Կանաչեան

խօսք՝ Տիգրան Չիթունի

 

Արեւ ըլլամ՝ ծաթի՜մ, մարի՜մ վերեւէդ,

Կամ շուք ըլլամ՝ աճի՜մ, հատնի‘՜մ քեզի հետ,

Դէմքիդ մատաղ, ա°յ սիրական,

Քայլերուդ հետ՝ ծաղկէ ծաղիկ վէտ ի վէտ:

Օ՜յ օ՜յ օ՜յ օ՜յ պըճինկօ՜ պըճի՜նկ պըճինկօ՜

Օ՜յ օ՜յ օ՜յ օ՜յ պըճինկօ՜ պըճի՜նկ պըճինկօ՜:

 

Ես արեգակ՝ դու ես ծովը ծիրանի,

Հալինք լեցուինք իրար ծոցը հոլանի,

Հովը երգէ ա°յ սիրական,

Հազար լարով, հազար անգամ երանի:

Օ՜յ օ՜յ օ՜յ օ՜յ պըճինկօ՜ պըճի՜նկ պըճինկօ՜

Օ՜յ օ՜յ օ՜յ օ՜յ պըճինկօ՜ պըճի՜նկ պըճինկօ՜:

 

Արո±ւ թէ էգ, երկո±ւ թէ մէկ մարմին ենք,

Արու եւ էգ ձագ ու թոռներ կը հանենք,

Մեր աշխարհի չորս ծագերուն

Արեւի պէս բոց ու բարի կը շարենք,

Օ՜յ օ՜յ օ՜յ օ՜յ պըճինկօ՜ պըճի՜նկ պըճինկօ՜

Օ՜յ օ՜յ օ՜յ օ՜յ պըճինկօ՜ պըճի՜նկ պըճինկօ՜:

[vartahoor]

'ԾԻԾԵՌՆԱկ

 

Երաժշտ.՝ Բարսեղ Կանաչեան

Խօսք՝ . Ա. Դոդոխեանց

 

Ծիծեռնակ, ծիծեռնակ,

Դու գարնան սիրուն թռչնակ,

Դէպի ո±ւր ինձ ասա´,

Թռչում ես այդպէս արագ:

 

Ա՜խ, թըռիր ծիծեռնակ,

Ծընած տեղըս Աշտարակ,

Անդ շինիր քո բոյնը,

Հայրենի կտուրի տակ:

 

Անդ հեռու ալեւոր

Հայր ունիմ ես սգաւոր,

Որ միակ իւր որդուն

Սպասում է օրէ օր:

 

Երբ տեսնես դու նորա,

Ինձնից շատ բարեւ արա´,

Ասա´ թող նստի լայ,

Իւր անբախտ որդու վրայ:

 

Դու պատմէ թէ ինչպէս

Աստ անտէր ու խեղճ եմ ես,

Միշտ լալով ողբալով՝

Կեանքս մաշուել, եղել է կէս:

 

Ինձ համար ցերեկը՝

Մութ է շրջում Արեգը,

իշերը թաց աչքիս՝

Քունը մոտ չի գալիս:

 

Շուտով սառ հողի տակ

Կը պառկեմ այստեղ մենակ,

Թողնելով հօրս սրտում

Միշտ ցաւալի յիշատակ:

 

Դէ՜հ, սիրուն ծիծեռնակ,

Հեռացի´ր, թըռի´ր արագ,

Դէպ՝ Հայոց երկիրը,

Ծընած տեղըս Աշտարակ:

 

 

[vartahoor]

ԾՈՎ ԱՉԵՐ

 

Երաժշտ.՝ Բարսեղ Կանաչեան

Խօսք՝ Ավետիք Իսահակեան

 

Քընքուշ սրտով ես սիրեցի

Լուռ ու խորունկ ծով աչեր,

Վըշտով ցօղուած արցունքով լի,

Սեւ ու սիրուն հեզ աչեր:

 

Ա՜խ, աչերը սէր խոստացան,

Սիրտըս ցոլաց աստղի պէս,

Վախ, աչերը ինձ մոռացան,

Սիրտըս մարաւ աստղի պէս:

[vartahoor]

Parsegh Ganatchian
(1885-1967]

Parsegh Ganatchian was one of the prominent composers in Western Armenian music. Born in 1885 in Rodosto, Parsegh was part of a shoemakers family. Three years after birth his family moved to Constantinople. Parsegh immediately started to study music at the Getik ***** School. Due to the Armenian massacres of the late 1890’s his family left their country for Bulgaria. First to the town of Aleveh then to Varna. Young Parsegh finished studies and worked as a secretary in a Vanitz Armenian’s business. In Parsegh’s free time he started playing a violin, one that he hand made He did not have the money to buy a real violin or to study music seriously. One day a man visited the shop Parsegh was working at and he saw a real violin. The father noticed his son’s desire to play the violin, so when the Parsegh returned home from work, the violin was there. Parsegh began to study music. He first studied with Natan-Beg Amirkhanian, a graduate of the royal conservatory of Berlin. Parsegh studied musical theory by sight-reading and also sang in the Amirkhanian’s choir. From this point, Parsegh learned how to conduct an orchestra. Parsegh’s family moved once more to Romania, where Parsegh continued his lessons and vocal harmonics. In 1905, during the First Russian Revolution, the policemen accidentally arrested Parsegh in Bucharest. The Russian police hated the Armenians at the time. He was forced to leave and moved to Romania. He worked in the orchestra and he participated in tours and starts practicing music composition. In Varna he saw a play entitled - Labiche by Chukhajian, and meets one of the musicians in the orchestra named Penlian. With Penlian they both leave for Constanza. In 1908 after the Constitution of Ottoman Empire, many Armenian intellectuals longed for and return to Constantinople. Parsegh now begins to give music lessons and creates and conducts a Brass band called Knar. They came from all around the suburbs to hear this band and music. Parsegh composes several pieces for this orchestra, one of them is the Masis Waltz. This song became published.

In 1910, Parsegh hears Gomidas for the first time. His impression of Gomidas was fantastic. “When the concert was finished and I came to my senses, my first move was to run to the stage.” Sayid Ganatchian. “Who has written these songs, Vartabed?!” breathlessly and eagerly asking the great Gomidas. Gomidas responds with laughter “Who should have written it?” As Gomidas puts his hand on Parsegh’s shoulder, Parsegh says “I want to learn from you.” Gomidas humbly agrees. From that day on, Parsegh found his call and his teacher, his people, and the art of his people.


Reference Note: Gomidas’ other students were:
Vartan Sarkisian, Mihran Toumjan, Vagharsahk Servandztian, Haig Semerjian.

Parsegh was not exiled from the 1915 Armenian Massacres, instead he is drafted in the Turkish army. His violin in hand, this saved Parsegh’s life from being sent into exile. Eventually he was placed as a paramedic in one of the Turkish hospitals. Ultimately, Parsegh was sent to the war front. As an Armenian, he was harassed and forced into exile. Parsegh was initially sent to Dikranakert, then he became ill and then was sent to Aleppo, Syria. The war is now over and in Aleppo, and with the other people that were exiled, Parsegh creates a choir and gives two Armenian concerts in the area. This makes the exiled people happy, bringing a sort of encouragement to them. Then he goes to Adana (Giligia) and gives two more concerts.

Finally Parsegh goes back to Bollis. The remaining student’s of Gomidas in 1919 lived in Bera, and they formed a choir of 300 vocalists. This was a huge success. They toured throughout the suburbs. Gomidas’ students published a three-volume set called Hai Goosan, an Armenian song series. These were the works of Gomidas students. Lyrics were also put to this music in these volumes. This set became popular and were the songs of the village people and new compositions. In the 2nd volume, the famous Oror lullaby was included which later became famous.

It was necessary for Gomidas students to continue their studies. Parsegh goes to Paris and studies with the famous Rene’ Lenorman. In 1921, the Armenian ghetto in Egypt, Parsegh recreates his choir work. Seven years later he works at Melkonian College. As a music teacher. In 1933, eventually this wandering soul chooses Beirut as his new home.

During his teaching years he wrote: Hoy Nor, Bejnko, Loosnaken Yelav, Ooreen (from Anoush Opera).

After that: Razmyerg (War Song), Vartere Hed (With Roses), Nanor, Alvartee Yerazah (from Lalvare Vors), Parsegh wrote an opera on Ancient Gods based on the book by Levon Chant, the famous playwright.

Because of Parsegh, an expert conductor, the orchestra does a great job of performing in Syria and maintaining the culture of the Armenians. Every concert made an important statement about the Armenian people. Parsegh collected Arabic folk songs and put them into classical choir music.

May 21, 1967 he died.

Robert Atayan – Parsegh Ganatchian Solo Songs & Choir Songs. Dec. 7, 1967 Edited June 24, 2007 by vartahoor

[Arpa]

Anyone familiar with Barsegh Kanachian’s masterpiece Oratorio NANOR؟

Why is there no mention of it anywhere?

I have never seen mention of it before and since. I am intimately familiar as I have sung it under the masterful baton of Gevorg Kandaharian **(RIP).

There we see arias/ՄԷՆԵՐԳ like Msho sultan Sourb Karapet that our friend has interpreted as ՄՇՈՅ ՏԻՐԱԿԱԼ

When we come to “chenkeli”. One of the best arias in the said Oratorio is- “Chankli zim mouraz@ tour, im srti sirats@ tour/Չանկլի զիմ մուրազը տուր, իմ սրտի սիրածը տուր. Of course, “chankli/chenkeli” is a corrupted version of the Armenian “ԶԱՆԳ- ԼԻ”, full of BELLS. The oratorio in fact is a story of a pilgrimage to Sb. Karabet.

Click on “read more” and see.

** http://www.facebook.com/group.php?gid=88360826169

Here is a quote from our dear friend. I’m sure he does not mind.

http://www.aztagdaily.com/getpic.php?ID=31893&num=1

Մշոյ Տիրակալ» Սուրբ Կարապետը՝

երէկ եւ այսօր։

«ԿՏՈՐՆԵՐԸ ՄԻԱՑՈՒՐ ՈՒ ՎԱՆՔԸ ՎԵՐԱԿԱԶՄԷ»

«Թարաֆ» թերթը կը գրէ Մուշի կապուած Չենկենլի գիւղի վերին տարածքին մէջ 1600 տարուան անցեալ ունեցող հայկական Ս. Կարապետ վանքին մասին։ Խօսքը անշուշտ կը վերաբերի Մշոյ նշանաւոր Ս. Կարապետ պատմական եկեղեցիին, որ երկար տարիներ եղած է հայ ժողովուրդին գլխաւոր ուխտատեղիներէն մէկը։

Թերթին յօդուածագիրը կը յիշէ, որ յիշեալ վանքը 1915-ի դէպքերէն առաջ ունէր 400 սենեակներով գեղատեսիլ երեւոյթ։ Այս վանքը ունի վաղեմի անցեալ։ Նախ գործածուած է որպէսմեհեան, 339-ին հայերու կողմէ եկեղեցիի փոխակերպուած է։ Այդ տարիներուն այնտեղ ապրած է նորվեգիացի կրօնաւոր մը՝ Բոդիլ Քերթին, որուն յիշատակները որպէս վկայութիւն կը համարուին այս եկեղեցիի անցեալին մասին։

1915-ի դէպքերէն ետք այս վանքին տրուած է «Սպիտակ եկեղեցի» անունը՝ ճերմակով կառուցուած իր քարերուն պատճառով։ Տեղահանութենէն ետք պատմական այս կառոյցը գանձ փնտռողներու ուշադրութեան թիրախ դարձած է։ Անոնք քար առ քար քանդած են եկեղեցին, աւերած են 400 սենեակները, այդ աւերակներէն յափշտակած են քարերը եւ զանոնք գործածած են իրենց շինութիւններուն մէջ։ Տեղւոյն գիւղացիները կը յայտնեն, թէ գիւղի մզկիթն ալ ներառեալ, շրջանի բոլոր շէնքերուն մէջ գործածուած են այդ քարերը։ Կարինի մշակոյթի եւ բնութեան պահպանութեան յանձնախումբը եւս ստուգած է այս եղելութիւնը։ Բինգեոլէն (Բիւրակն, Ա.) մինչեւ Մուշ, քիլոմեթրներ հեռաւորութեամբ տարածքին վրայ առկայ բոլոր շէնքերն ու կառոյցները իրենց մէջ ունին հետքեր՝ այս վանքէն։ 1600 տարուան անցեալ ունեցող վանքին քարերը այժմ իրենց գոյութիւնը կը պահպանեն ուրիշ շէնքերու վրայ։ Ս. Կարապետ վանքէն մնացած է միայն պատ մը։ Մնացեալ մասերը անջատուած են կառոյցէն եւ զարդաքանդակները կը շարունակեն, որպէս այդ տարիներէն մնացած վկայութիւն մը, զարդարել շրջակայ շէնքերուն պատերը։

«Թարաֆ»ի յօդուածագիրը հեգնական շեշտով խորագիր մը գործածած է այս մասին «Կտորները միացուր եւ վանքը գտիր»։

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ»

Edited February 18, 2010 by Arpa

[Louise Kiffer]

I have only one music from Parsegh Ganatchian: Oror, for soprano, violin clarinet and cellos.

 

The soprano is Isabel Bayrakdarian, she has a wonderful voice.

the music is in a CD "Amici Chamber ensemble" - title : Armenian Chamber music

with Babadjanian, Serouj Kradjian, Aram Khatchaturian, Alexander Arutiunian

[Zartonk]

Anyone familiar with Barsegh Kanachian’s masterpiece Oratorio NANOR؟

Why is there no mention of it anywhere?

I have never seen mention of it before and since. I am intimately familiar as I have sung it under the masterful baton of Gevorg Kandaharian **(RIP).

There we see arias/ՄԷՆԵՐԳ like Msho sultan Sourb Karapet that our friend has interpreted as ՄՇՈՅ ՏԻՐԱԿԱԼ

When we come to “chenkeli”. One of the best arias in the said Oratorio is- “Chankli zim mouraz@ tour, im srti sirats@ tour/Չանկլի զիմ մուրազը տուր, իմ սրտի սիրածը տուր. Of course, “chankli/chenkeli” is a corrupted version of the Armenian “ԶԱՆԳ- ԼԻ”, full of BELLS. The oratorio in fact is a story of a pilgrimage to Sb. Karabet.

Click on “read more” and see.

** http://www.facebook.com/group.php?gid=88360826169

Here is a quote from our dear friend. I’m sure he does not mind.

http://www.aztagdaily.com/getpic.php?ID=31893&num=1

 

Yes! Finally someone mentions this absolute masterwork.

[MosJan]

Աղջի Մարիամ Aghji Mariam

[MosJan]

PARSEGH GANATCHIAN // ‘Lullaby’ by Eva Zaïcik, David Haroutunian and Xénia Maliarevitch

[MosJan]

Complete Works - Parsegh Ganatchian

[MosJan]

Complete Works - Parsegh Ganatchian

[MosJan]