Boghos Posted June 20, 2001 Report Share Posted June 20, 2001 The roots of Jansem's deeply humanistic work lie in the heritage of Bruegel, Goya and Daumier. In 1922, Jansem (Jan-Hovanes Semerdjian) and his family fled persecution in Turkey for Greece, and subsequently to France. The young man studied in the Free Academies of Montparnasse, and then graduated from the Higher Arts School. He began exhibiting (at the Salon des Independants) in 1944. The critics described him as the champion of outcasts, but the artist’s characters, even when in a state of extreme depression, never impose their sorrow on the viewer. They are proud and dignified. The artist reveals an unusual, deeply philosophical world woven from trials and trepidations; with confident drawing it spreads out like a network of blood vessels across the canvas and brings the object out of the depth. Quote Link to comment Share on other sites More sharing options...
Johannes Posted October 12, 2007 Report Share Posted October 12, 2007 Ազդակ օրաթերթ, 19 Մայիս 2003 Ֆրանսահայ գեղանկարիչ Ժանսեմ Երեվանի Ցեղասպանութեան թանգարանին նուիրեց իր ստեղծագործութիւններէն հայկական կոտորածներու նուիրուած շարքը: «Առագաստ» ամսաթերթի թղթակիցը զրոյց ունեցած է մեծ արուեստագէտին հետ, Պարիզի մէջ... Կենսագրական Յովհաննէս Միրիջանի Սեմերջեանը ծնած է 1920 ին: Եղեռնէ ազատած ծնողի հետ անցած է Յունաստան, ապա Ֆրանսա, որտեղ ալ ստացեր է իր ուսումը՝ աւարտելով Պարիզի զարդանկարչութեան (decorativ) արուեստի դպրոցը: Առաջին անգամ իր նկարները ցուցադրեր են «Անկախներու» սրահին մէջ: «Հայուհին» (1946), «Հայկական հարսանիք» կտաւները արժանացած են ֆրանսացիներու ուշադրութեան: Այնուհետեւ հասարակ մարդկանց պատկերող նկարներով արժանացած է բազում մրցանակներու: Անհատական ցուցահանդէսներ ունեցեր է աշխարհի մեծ քաղաքներուն մէջ: Անոր գործերը կը ցուցադրուին եւ կը պահուին Եւրոպայի եւ Մ. Նահանգներու բազմաթիւ թանգարաններուն մէջ: Ջարդ: Այսպէս անուանուած է ֆրանսական ժամանակակից արուեստի ականաւոր դէմքերէն մէկը՝ Ժանսեմը (Յովհաննէս Սեմերջեան) Պարիզի Մաթինիոն փողոցի մէջ գտնւող իր ցուցահանդէսը: Մի քանի տարի է, ինչ կ'այցելեմ Ժանսեմի ցուցահանդեսներուն, սակայն երբէք չեմ տեսած հեղինակին իր իսկ ցուցասրահին մէջ: Յետագային ինձի պարզ դարձաւ, որ նկարիչը երբէք ներկայ չըլլար ո՛չ ցուցահանդէսի բացման, ոչ ալ նկարներու ցուցադրման ողջ ընթացքին: Մեկուսի քաշուած իր ընդարձակ արուեստանոցին մէջ, կ'աշխատէր ինքնամոռաց: Ժանսէմը 80 տարեկան է (այժմ 84): Իր նկարագիրին հաւատարիմ՝ ան նկարչութեան ոլորտ մտած է անաղմուկ, առանց շեփորի: Ժամսեմի գործերը այսօր կը շրջին ողջ աշխարհի տարածքին՝ Եւրոպայնէ Ճապոն, մինչ Մ. նահանգներ: Ճապոնի մէջ հինգ թանգարան կը գործէ Ժանսեմի անունով: Ինքն այս ամէնուն կը նայի հեռուէն ու կը վրձնահարէ իր պաստառները: Այս անգամ եւս մեր հանսիպումը տեղի ունեցաւ իր աշխատանոցին մէջ՝ մեղմ ու թափանցիկ եթերային գոյներու հսկայ կտաւներու հարեւանութեամբ: Նկարներէն լոյս եւ երաժշտութիւն կը յորդեր: ** Բարոն Ժանսեմ, շնորհաւորում եմ ձեր 80 ամեակը եւ ցանկանում առողջութիւն եւ ստեղծագործական աւիւն: Երէկ ցուցահանդէսում էինք, շատ լաւ ընդունեցին մեզ այնտեղ հանդիպեցինք նաեւ Հայաստանից եկած հայ գիտնականների եւ նկարիչների, որոնք հիացած էին ձեր աշխատանքով: Այնտեղ էր նաեւ ձեր կեանքի երկար տարիների ուղեկիցը՝ տիկին Հռիփսիմէն, որն ի միջի այլոց, հիանալի է խօսում հայերէն: Ակնապիշ նայում էինք Ջարդի տեսարանները, ցնցող էին յատկապէս «Կապոյտ կոտորած», «Ջարդի տեսարան մը», «Գաղթողներ», «Յուսահատութիւն», «Բռնաբարութիւն», «Մարտիրոսացում», «Կարմիր Արեւ», «Նախապատրաստութիւն ջարդի համար», «Տեղահանութիւն», «Յիսուսի գողգոթան», «Ռեքուիեմ», «Մահուան յաղթանակ», «Կտրուած ծաղիկներու պէս», «Խաչելութիւն», «Ջարդ» կտաւները: Quote Link to comment Share on other sites More sharing options...
Johannes Posted October 12, 2007 Report Share Posted October 12, 2007 -Հարցում.- Ինչու՞ «Ջարդ», իսկ ինչու՞ ոչ «Եղեռն» կամ «կոտորած,-սա իմ առաջին հարցն էր: -Պատասխան.-Ամէն անգամ, երբ ցուցահանդէս մը տամ, պէտք է անուն մը տրուի, կամ երբ նկար մը գծեմ, պէտք է անուն մը դնել, ատիկա հեշտ խնդիր չէ, շատ խորհեցայ Violence, այնուհետեւ Genocide, վերջը Massacre. Ամէնէն ճիշդն է: Այսինքն՝ ջարդ: Ջարդն է, որ ստեղծեց այս կտաւները: - Հարցում.-Վերադառնանք նկարներին: Դուք ջարդը չէք տեսել: Այդ մասին ձեզ պատմողներ անշուշտ եղել են, նաեւ ձեր ընտանիքի թշուառ վիճակը թուրքիայում՝ այնուհետեւ ձեր գերդաստանի գաղթը Յունաստան, այնուհետեւ Ֆրանսիա: - Պատասխան.- Այո՛, ջարդը չեմ տեսած, զինւոր ալ չեմ եղած: Երբ թուրքերն սկսան հալածել հայերը, Պոլիսէն չսկսան, որովհետեւ հոն տարբեր պետութիւններու դեսպանատուներ կային, չէին համարձակեր: Սկսան ժողովուրդը տեղահանել գիւղերէն: Մայրս կը պատմէր այդ մասին, առաջին հերթին ժողվեցին երիտասարդները, անոնց մէջ է եղեր մօրեղբայրս, որուն կախեր են, իսկ ծնողքս ոտքով քալեր են մինչեւ Բաղդադ: Ինձի միշտ կը հետաքրքրէր, թէ ի՛նչպէս են անցել այդքան երկար ճանապարհ, միշտ կը հարցնէի՝ ի՞նչ կ'ուտէին, ու՞ր կը պառկէին: Եօթ-ութ տարեկան էի եւ այս ամէնուն մասին յաճախ կը լսէի մօրմէս: Հիմա չեմ կրնար ձեզի պատմել, որովհետեէ մինչեւ Տէր Զօր գացող եւ ողջ մնացողները հազուադէպ են: Մայրս հասեր: Երբ պզտիկ էի, այդ պատմութիւնները շատ կ'ազդէին հոգեկանիս վրայ: Quote Link to comment Share on other sites More sharing options...
Johannes Posted October 12, 2007 Report Share Posted October 12, 2007 Հարցում.-Բնիկ որտեղացի՞ են ձեր ծնողքը: Պատասխան.- Սելեզ, Սելեզ գիւղը, որ թուրքիա կը գտնուի: Այնտեղ է ծնուեր նաեւ հայոց ամէնէն մեծ գրողներէն Յակոբ Օշական: Տարիներ յետոյ Օշական եկաւ Իսի լէ Մուլինո տեսնելու, թէ ինչպէս կ'ապրին իր հայրենակիցները: Երբ թուրքիայէն փախանք, 1919ին թուրքերը ուժաթափ եղան, պարտուեցան, յոյներ կ'աճապարէին Այա Սոփիան գրաւել, յարձակեցան թուրքերուն վրայ եւ մինչեւ մեր գիւղը եկան: Մենք օգնեցինք յոյներուն, բայց վերջը թուրքերը հակայարձակման անցան, յոյները նորէն պարտուեցան, շատեր ջուրը թափուեցան, մակոյկներով, նաւակներով, մենք ալ անոնց հետ փախանք: Դէպքը կը յիշեմ: Երեք տարեկան էի եւ ինչպէս կը յիշեմ, ծովը կը տեսնամ կանաչ, երկինքը կարմիր, նաւակներուն մէջէն կախուած ձեռքեր, արիւն, կրակ, բոց: Լուվրի մէջ Դէ լա Կրուայի նկար մը կայ, երբ տեսայ, ինձի թուաց, թէ ատիկա իրականին տեսած եմ: Այս ամէնը կը յիշեմ երազի մը պէս, այլ ամէնուն ալ, երբ աւելցնեմ մայրիկիս պատմածները, իմ հոս գտնուիլս երբեմն տարօրինակ կը թուի, ինքզինքիս կ'ըսեմ՝ ես ի՞նչ գործ ունիմ Ֆրանսա այս մարդոց հետ, ո՛չ գլուխս անոնց կը նմանի, ո՛չ սիրտս, ո՛չ ապրելակերպս: Պատճառն ի՞նչ է: Ու կը պատասխանեմ՝ պատճառը ջարդն է: Այս ամէնը անկարելի է նկարչութիւնով տալ, երբ երիտասարդ էի, կը փափաքէի, բայց կ'ըսէի՝ ասիկա չի գծուիր, չի շինուիր, շատ զօրաւոր պէտք է ըլլաս, որ այսպիսի բաներ գծես: Երբէք չէի համարձակեր: Quote Link to comment Share on other sites More sharing options...
Johannes Posted October 12, 2007 Report Share Posted October 12, 2007 Հարցում.- Ցուցահանդէսում սահմռկեցինք մի տեսարանի առջեւ, որը մարդկային գլուխների մի բլուր է մշուշի մէջ. արդեօք այն եւս իր նախապատմութի՞ւնը ունի: Պատասխան.- Այո, ունի, քրոջս ամուսինը, որ որբ մըն էր, պատերազմի ժամանակ կորցրել էր իր ընտանիքը, իսկ իրեն կը տանի թուրք մը: Ընդհանրապէս թուրքերէն շատեր պատերազմէն ետք կը ժովէին տղայ հայ երեխաներ եւ կ'օգտագործէին: Օր մը թուրքական կառավարութիւնը կ'իմանայ, որ թուրքերու տուներուն մէջ հայ մանուկներ պահուած են: Զինւորներ կը ղրկէ եւ կը հաւաքեն հայերուն զաւակները,- քրոջս ամուսինն է, որ կը պատմէ ասիկա,- երեխաներս լեցուցին սայլի մը մէջ ու գիշերով անտառ տարին: Ես վախցայ ու կամացուկ մը դուրս սահեցայ սայլին մէջէն, բայց հեռուէն կը հետեւէի իրենց: Տեսայ, որ հասան տեղ մը, զինւորները կեցան, անոնք մէկիկ-մէկիկ մանուկները կ'առնէին՝ կ'երթային ու նորէն կու գային: Սպասեցի, տեսնեմ՝ ի՞նչ կ'ըլլայ: Երբ զինւորները հեռացան, ես կամացուկ մը մօտեցայ, ի՞նչ տեսնեմ, բոլոր տղաներուն գլուխները կտրուած՝ ուղղակի բացատի մը մէջ, երբ տեսայ՝ մարեցայ...(Լուռ է Ժանսեմը): Quote Link to comment Share on other sites More sharing options...
Johannes Posted October 13, 2007 Report Share Posted October 13, 2007 Հարցում.- Ես յուզուած լսում էի նկարիչին: Այո՛, իրական ջարդ: Եւ կան մարդիկ, անգամ պետութիւններ, որ ասում են ջարդ չի եղեր: Բարոն Ժանսեմ, մենք տեսանք նաեւ ձեր «Քրիստոսի խաչելութիւնը» կտաւը: Սովորաբար խաչուած Քրիստոսին տեսել ենք գլուխը կախ, ձեր Քրիստոսը դիտողին է նայում, ինչու՞: Մի այլ կտաւում Քրիստոսը վեր է նայում: Դա որեւէ բան նշանակու՞մ է: Պատասխան.- Երբ կը գծեմ, այդ բաները չեմ խորհիր, ամբողջ մէկ տարի աշխատելէ ետք, չեմ գիտեր ինչու ուզեցի Քրիստոս մը գծել, առանց խորհելու, թէ ան վեր պիտի նայի թէ վար, բայց կը զգայի Քրիստոսի մը ներկայութիւնը, Քրիստոս մը անգոյ, անմարմին, այդպիսին է իմ Քրիստոսը: Մտքով չէ, որ կը նկարեմ, չեմ խորհիր այդ ամենուն շուրջ: Երբ կը գծէի գանգերը, չէի ուզեր սկիզբէն, որ ծաղիկներ ըլլան, բայց այդ պատանիներուն գանգերը կ'ուզէի լուսաւոր ըլլան, այսինքն լոյսով շինուած ըլլան, եւ երբ աւարտեցի գործը, խորհեցայ, որ անոնք ծաղիկի կը նմանին ու ծաղիկներ թափեցի անոնց շուրջ: Ու չեմ գիտեր ինչու, երբեմն-երբեմն Քրիստոս մը կը գծեմ, ինքս ալ չեմ գիտեր՝ ինչու': Ասկէ 30 տարի առաջ խոշոր Քրիստոս մը նկարեր էի 25 մետր բարձրութեամբ, իմացայ, որ այս օրերուն կը ծախուի աճուրդի մէջ, ամերիկեան կատալոգ ի մը մէջ տեսայ: Իրաւ է, յուսահատական բաներ շատ կը շինեմ, երբ յուսահատելի վիճակի մէջ կը գտնուիմ, բայց ո՛չ, ո՛չ, յուսահատուած չեմ երբէք, ընդհակառակը, սակայն, երբ խորը երթաք, տեսակ մը տխրութիւն կայ մէջս, ատիկա Հայ ազգին սրտին մէջ ալ կայ, բայց աշխարհն այնքան գեղեցիկ է... Հարցում.-Անցեալ տարի մեր հանդիպման ժամանակ, երբ խօսք եղաւ Հայաստան այցելութեան մասին, դուք հրա'արուեցիք՝ ասելով, որ Հայաստանը հիմա արուեստի կարիք չունի, ուրիշ օգնութեան կարիք ունի: Իսկ այսօր իմացայ, որ համաձայն էք, որ ձեր «Ջարդ» ցուցահանդէսը տեղափոխուի Հայաստան՝ Ցեղասպանութեան թանգարանում ցուցադրուելու համար: Պատասխան.- Ես չփափաքեցայ ատիկա, երբ Պարիզի մեր դեսպանը՝ բարոն Նալբանդեանը ցուցահանդէսը տեսնելու եկաւ, շատ սիրեց գործերը, ըսաւ՝ ասոնք պէտք է Մոսկվայում ցուցադրենք. ասացի, եթէ հնարաւոր է՝ հաճոյքով: Այդպէս էլ մնաց, այնուհետեւ որոշուեցաւ Մոսկվայէն տեղափոխել Հայաստան: Վերջերս կաթողիկոսն ալ այցելեց ցուցահանդէս, այնուհետեւ՝ իմ աշխատանոցը, խնդրեց խորանի համար Մայր Աստուածածին մը գծել, ես խոստացայ: Այնպէս որ, ստիպուած եմ այսքան տարիներէ ետք (1973 թ եմ եղեր Հայաստանում) նորէն այցելել Հայաստան: Դուք գիտէք, որ ես շատ սիրեցի այդ տարիներու Հայաստանը: Հարցազրոյցը վարեց՝ Գոհար Աջեմեան Quote Link to comment Share on other sites More sharing options...
Recommended Posts
Join the conversation
You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.