Azeri Drone Shot Down Over Karabakh

[Yervant1]

Azeri Drone Shot Down Over Karabakh

Azeri Drone Reported Shot Down Over Karabakh

 

http://gdb.rferl.org/F6CC1AF9-8CBA-4425-8C3F-AE0C58D775DC_w527_s.jpg

 

 

 

Wreckage of what Karabakh Armenian forces say was an Azerbaijani drone shot down on September 12, 14Sep2011

 

14.09.2011

Emil Danielyan

Nagorno-Karabakh’s ethnic Armenian armed forces said on Wednesday that they have shot down an unmanned Azerbaijani military aircraft flying a reconnaissance mission over the disputed territory.

 

In a written statement, the Karabakh Defense Army said the drone was downed in Karabakh’s eastern Martuni district on Monday as a result of “special measures” taken by its anti-aircraft units.

 

“Fragments of the destroyed aircraft are at the disposal of the Defense Army’s relevant services,” the statement said. “A commission has been set up to examine details of the incident and an investigation is underway.”

 

The Karabakh Armenian army also released several pictures of what it described as the drone wreckage.

 

http://gdb.rferl.org/9F9A111C-BCE6-4B1C-8CD3-383B27B21CE1_w270.jpg

 

 

Nagorno-Karabakh - Wreckage of what Karabakh Armenian forces say was an Azerbaijani drone shot down on September 12, 14Sep2011

 

Armenia’s Dense Ministry confirmed the information. But there was no immediate official reaction from Azerbaijan.

 

Armenian and Azerbaijani forces have previously not claimed to have shot down air targets since a May 1994 truce that halted their bitter war for Karabakh. The reported downing of an Azerbaijan unmanned aerial vehicle (UAV) could therefore add to growing fears of renewed large-scale fighting between them.

 

The Karabakh statement said that the Azerbaijani air force has been engaged in “visible activity” along the Armenian-Azerbaijani “line of contact” lately. “In recent days, the enemy’s unmanned aircraft have carried out, with a fairly large frequency, reconnaissance flights along the entire length of the border zone and, in some cases, violated Artsakh’s (Karabakh’s) airspace,” it claimed, adding that Karabakh air-defense forces have taken “adequate steps” in response.

 

 

http://gdb.rferl.org/76370810-0938-4FD9-9926-9802B0710B13_w270.jpg

 

 

 

Nagorno-Karabakh - Wreckage of what Karabakh Armenian forces say was an Azerbaijani drone shot down on September 12, 14Sep2011

 

Azerbaijan is known to have UAVs, most of them reportedly purchased them from Israel. A joint venture set up by the Azerbaijani government and the Israel Aerospace Industries company began assembling Israeli-designed drones in Azerbaijan last March.

 

Armenia officially announced in June that it too is manufacturing UAVs. Colonel Armen Mkrtchian, deputy commander of the Armenian air force, said they are capable of “carrying out objectives deep inside enemy territory.”

 

The drones apparently designed by Armenian engineers are expected to be put on display during a military parade in Yerevan scheduled for September 21.

 

http://www.azatutyun.am/content/article/24328198.html

Edited September 14, 2011 by Yervant1

[Yervant1]

HENCEFORTH ANY AZERBAIJANI AF DRONES WILL BE SHOT DOWN

 

PanARMENIAN.Net

September 14, 2011 - 19:54 AMT

 

PanARMENIAN.Net - The Azerbaijani drone, shot down on Wednesday,

was destroyed due to joint efforts of air defense forces and radio

warfare. According to Nikolai Babayan, Chief of Armenia's Air Defense

Forces, Azerbaijani drones often fly along the contact line. However,

this time it crossed the border and was destroyed. He stressed that

henceforth any planes or drones of the Azeri armed forces that attempt

to violate the border, will be shot down.

 

Chief of Armenia's Air Defense Forces noted that drones arenot

only hard to shoot down but also to detect. It is because they are

built from composite material which makes it hard to detect them. He

said that it was possible to shoot it down due to air defense force

equipment, worked out by the Armenian MIC.

 

Here he added that according to preliminary data the shot-down drone

was of Israeli make, of Hermes classification. As to the Armenian air

defense forces fighting capacity in the threshold of independence,

Babayan said that the best proof of it is the trainings in Ashuluk

(Russia). He noted that in those trainings the Armenian anti-aircraft

complexes S300 shot down targets with three missiles, showing 100%

result.

[Arpa]

In another news item we see this;

 

http://news.am/eng/news/74189.html

Where it is said-

In his letter Hachikian says that the name and logo of the firm Novatel is clearly visible on a piece of the downed UAV. This firm, which is based in Canada, has an office in the United States, located in Houston, Texas.

My initial instinct was, regardless of who the manufacturer is it came via telaviv. We are so blinded with the telaviv-ankara axis that we don’t see what is going on between telaviv and baku. We all think that all this love affair is aimed at the tiny Armenia, it is, yet see the broader picture. Baku is being armed to the teeth not so much against Armenia but against Iran. Those cowards in telaviv don’t have the courage to attack Tehran so they are grooming baku to attack what is known as Iranian azsserboobjan in northwestern Iran as a prelude to an all out war against Iran. What they forget that Iran is not like Iraq, not a flat desert, that it has millions of mountains and valleys, and that during her 10 thousand year history, despite today’s clownish mullahs no power has ever totally conquered it. Read that so called bible and see how those clowns in telaviv have constantly insulted their neighbors and rattled their rusty kosher sabre. Why is not israel an empire all the way from telaviv to Tehran and aqaba to ankara? Baku is playing with fire just as their so called country is named for “fire/atur/atesh”. How long will it take for Tehran to wipe that so called Iranian azsserboobjan right off the map?

And when that happens which NATO, which ankara will participate?

 

September 15, 2011 | 21:43

ANCA asks for investigation into U.S. arms export laws as Azerbaijani drone is destroyed

 

September 15, 2011 | 10:29

The Armenian National Committee of America (ANCA) today called upon the Department of State to look into whether video of the wreckage of an Azerbaijani unmanned aerial vehicle (UAV), which shows a component built by NovAtel, a Canadian firm with offices in the United States, warrants an investigation into potential violations of U.S. arms export laws.

 

The UAV was reportedly shot down by Nagorno-Karabakh defense forces on September 12th, after it crossed into the Republic’s airspace.

In his letter addressed to Secretary of State Hillary Clinton, ANCA chairman Ken Hachikian stressed that the Armenian community is troubled by the prospect that Azerbaijan’s aggression “may be, directly or indirectly, fueled by U.S. defense articles, in violation of U.S. law”.

It is contrary to the American people’s commitment to a peaceful settlement of conflicts in the Caucasus and around the world, he added.

In his letter Hachikian says that the name and logo of the firm Novatel is clearly visible on a piece of the downed UAV. This firm, which is based in Canada, has an office in the United States, located in Houston, Texas.

Edited September 15, 2011 by Arpa

[MosJan]

Ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում արձանագրվող հրադադարի ռեժիմի խախտմանը զուգահեռ վերջին շրջանում նկատելի ակտիվությամբ է գործում նաև հակառակորդի օդուժը, որն իրականացնում է ինչպես մարտաուսումնական, այնպես էլ հետախուզական բնույթի թռիչքներ: Այս մասին նշվում է Արցախի ՊԲ-ի տարածած հաղորդագրությունում։ «Ըստ Պաշտպանության բանակի օպերատիվ տվյալների՝ վերջին օրերի ընթացքում հակառակորդի անօդաչու ինքնաթիռները բավականին մեծ հաճախականությամբ հետախուզական թռիչքներ են կատարում սահմանային գոտու ողջ երկարությամբ, իսկ որոշ դեպքերում էլ խախտում Արցախի օդային սահմանը: Պաշտպանության բանակի հակաօդայինների կողմից նման բնույթի թռիչքներ են հավաստանշվել վերջին տասնօրյակում և դրանց կանխարգելման նպատակով իրականացվել համարժեք քայլեր:

 

Մասնավորապես սեպտեմբերի 12-ին, ժամը 7.30-ի սահմանում ՊԲ ՀՕՊ և ռադիոէլեկտրոնային պայքարի ստորաբաժանումների կողմից ձեռնարկված հատուկ միջոցառումների արդյունքում Մարտունու շրջանի Վազգենաշեն գյուղի մերձակայքում շարքից հանվել է ադրբեջանական զինուժի մեկ անօդաչու թռչող սարք: Խփված ինքնաթիռի մասերը գտնվում են ՊԲ համապատասխան ծառայությունների տրամադրության տակ: Դեպքի մանրամասները ուսումնասիրելու համար ստեղծվել է հանձնաժողով, տարվում է քննություն»,- ասվում է հաղորդագրությունում:

 

http://news.armeniatv.com/wp-content/uploads/2011/09/UAV-11.jpghttp://news.armeniatv.com/wp-content/uploads/2011/09/UAV-2.jpghttp://news.armeniatv.com/wp-content/uploads/2011/09/UAV-3.jpghttp://news.armeniatv.com/wp-content/uploads/2011/09/UAV-4.jpg

 

Իսկ այժմ դիտեք, թե ինչպես էր Ալիևը փքված հնդուհավի տեսքով, Բաքվում անցկացված ռազմական շքերթի ժամանակ լսում իր հաղորդավարի հնչեցրած խոսքերը Ադրբեջանական օդուժի նոր ձեռքբերած 2 անօդաչու ինքնաթիռների («բիր սամալոտ») մասին: Չանցավ 3 ամիս ու 2-ը դարձավ մեկ մի խոսքով տեղին է ասել (իքի բիր) կամ հակառակը: Ստորև Բաքվի չակերտավոր փառապանծ շքերթից կադրեր:

 

 

[MosJan]

 

[ED]

this is chracking me up, does anybody pay attanetion to the engine of this so called dron?

 

it looks more like a fiat engine made in a garage

[Yervant1]

I guess this drone came from outer space. Aliens are coming!!!!!!!

 

 

 

 

MINISTRY: AZERBAIJAN HAS NO RELATION TO UNMANNED AERIAL VEHICLE CRASHED IN NAGORNO-KARABAKH

 

Trend

Sept 15 2011

Azerbaijan

 

Azerbaijan has no relation to the unmanned aerial vehicle crashed in

the Armenian-occupied territories of Nagorno-Karabakh, Azerbaijan's

Ministry of Defense said in a statement on Thursday.

 

Earlier, Armenian media outlets reported on shooting down an

Azerbaijani unmanned aerial vehicle.

 

The conflict between the two South Caucasus countries began in 1988

when Armenia made territorial claims against Azerbaijan. Armenian

armed forces have occupied 20 percent of Azerbaijan since 1992,

including the Nagorno-Karabakh region and 7 surrounding districts.

 

Azerbaijan and Armenia signed a ceasefire agreement in 1994. The

co-chairs of the OSCE Minsk Group - Russia, France, and the U.S. -

are currently holding the peace negotiations.

 

Armenia has not yet implemented the U.N. Security Council's four

resolutions on the liberation of the Nagorno-Karabakh and the

surrounding regions.

[Yervant1]

The joke of the day!

 

 

 

news.az, Azerbaijan

Sept 17 2011

 

 

Turkish press makes interesting claims on crashed drone in occupied lands

 

 

Sat 17 September 2011 08:15 GMT | 4:15 Local Time

 

`The jet ascended from the military base located in Armenia or

occupied Karabakh to make the reconnaissance flight related to Iran.

 

The Sicak Gundem newspaper reports citing diplomatic sources that

pilotless reconnaissance jet which crashed in the Azerbaijan's

occupied lands belongs to Israel, rather than Azerbaijan.

 

The newspaper says that there were no signs of its belonging to

Azerbaijan, judging from the footages and materials in Armenian press.

Some moments deserve special attention in the investigation related to

the event. The anonymous sources close to Turkish diplomacy claim that

the pilotless jet belongs to Israel.

 

The newspaper says that according to the diplomatic office, the

pilotless jet belongs to the Israeli air forces: `The jet ascended

from the military base located in Armenia or occupied Karabakh to make

the reconnaissance flight related to Iran. Thus, the occupied lands of

Azerbaijan are used not for the drug transit and as a terror base but

turned into a military base for the secret operations and military

reconnaissance'. The source also said that Israel currently holds

reconnaissance operations by means of pilotless jets over Middle

Eastern countries.

 

The newspaper further writes: `It arises some questions, especially

why the event of 12 September was made public two days later?'.

 

The article says that Azerbaijan displayed its drones at a military

parade held in Baku on 26 June. The flag of Azerbaijan was depicted on

these aerial vehicles.

 

`The reports that Armenians stroke unmanned aerial vehicle of

Azerbaijan seem to be senseless while looking at photos. `The

destroyed plane' does not seem to be stricken on air. There is no fire

and holes caused by shells. Everything is obvious - the vehicle was

destroyed as it hit the ground.'

 

In a separate claim, the video aired by Armenians show that the

crashed unmanned vehicle had an emblem of Canada-based NovAtel on some

of its parts. The source told the newspaper that NovAtel manufactures

high-precision devices. Israel has purchased DGPS systems for new

generation Hermes 1500, Hermes 900 and Hermes 180 drones from this

company. Israel has sold only Hermes 450 and NovAtel systems were not

used in these vehicles.

 

Azerbaijan mainly displayed Aerostar and Orbiter-2M drones in the

military parade. Azerbaijan is also said to have bought Hermes 450

drones from Israel.

 

APA

Edited September 18, 2011 by Yervant1

[Arpa]

Thank you Yervant for the comic relief.

I had seen that comedy and had a mind to post it, yet I could not decide where. Comedistan or the Liars' Club. All the same.

It is hilarious how all the fingers are pointed at telaviv, omitting the fact that the latter is the main middleman supplying baku with advanced hardware in exchane for oil money.

Once again- ՇՈՒՆԸ ՇԱՆԻՑ ԵԿՈՒՍՆ, ԷԼ ՄԻ ՏՆԻՑ

If telaviv is spying on Tehran why would they do it from Armenia when they have unfarted I mean unfettered access and carte blanche in boklu-baijan?**

** http://johnbrandt.typepad.com/.a/6a010535c28758970b0112797a76b028a4-800wi

Edited September 18, 2011 by Arpa

[Yervant1]

With their little brains, they are trying to kill two birds with one LIE" (stone). Harm Armenia, Iran relations and get Israel into international trouble.

[Arpa]

Yes, two “birds” with one stone. Like this ugly bird - turkey vulture whose main mission in life is to clean up the environment, garbage collector, feeding on dead and rotting carcasses killed by other beasts.. One wonders about their sense of smell.

In the Armenian such beasts like hyenas and vultures are known as գիշատից/gishatits. From the root word of ԳԷՇ/gesh. We will see what that means in another post.

 

http://oklahomabirdsandbutterflies.com/uploads/Image/Birds/Turkey_Vulture.jpg

 

http://oklahomabirdsandbutterflies.com/uploads/Image/Birds/Turkey_Vulture.jpg

Feeding frenzy;

 

http://wwwdelivery.superstock.com/WI/223/4030/PreviewComp/SuperStock_4030-1253.jpg

 

 

[Yervant1]

 

 

Neither Azerbaijan nor Turkey has luck with operating drones

 

Aysor.am

Friday,September 16

 

 

Turkey failed to use the Heron drones (unmanned aerial vehicles -

UAVs) it had purchased from Israel. However, Ankara justifies itself

by saying that the drones are simply unusable.

 

In 2008, Turkey purchased three Heron drones from Israel costing USD

15 million for use against Kurdish militants. Later, the drones were

used in the Batman Province. However, Turkey eventually lost all three

UAVs through its own fault: the drones crashed during operations,

which rendered them unusable.

 

Later, Turkey ordered another 10 modernized drones costing USD 200

million. It was too much trouble to deliver the UAVs and this was when

Turkey should have realized that the drones are not for itself.

Technical problems and failures arose as the drones were brought to

Turkey. Turkey had to send some of the drones back to Israel for

repairs and is still waiting for Israel to return them. Just lately

Prime Minister Erdogan expressed the hope that nevertheless Israel

will give back the drones which are `held in captivity.'

 

Israel recalled from Turkey the specialists maintaining the drones due

to the aggravation of the bilateral relations. The Turkish military

assumed the burden of their use. They immediately justified the

responsibility and managed to crash Heron during operations in

Dargeçit district, Mardin province. They justified themselves by

saying that the Israeli drones were unusable.

 

`Heron-refusal' resulted in Turkey's giving preference to UAVs

produced in the country. The drones produced in Turkey carried out

reconnaissance flights in Diarbekir. However, this time the

disappointment was even bigger: two Turkish drones called `Gozcu'

crashed after clashing with birds in the sky. After this failure,

Turkey came back to alternative approaches to use planes as drones.

 

In particular, Erzincan Security Administration and Turkish

Aeronautical Association have launched a joint project to use small

amateur and training planes as reconnaissance drones. To be short,

neither Azerbaijan nor Turkey has luck with operating drones. For

Azerbaijan, there is, however, a consolation: the drones they purchase

are comparatively cheap and so far only one has been rendered

harmless.

[MosJan]

 

ԼՂՀ-ում խփված ՙՀերմես՚ անօդաչու սարքը կարող էր արժենալ 2-10 մլն դոլար

• Շաբաթ, 17 սեպտեմբերի, 20:31

ԱրմԻնֆո- Turan: Ղարաբաղում խփված անօդաչու հետախուզական ինքնաթիռի շուրջ իրավիճակը շարունակում է չպարզված մնալ, ասվում է Turan-ի հաղորդագրությունում: Գործակալության վարկածի համաձայն, թե’ հայկական, թե’ ադրբեջանական կողմերը կատարվածի իրենց վարկածների հստակ ապացույցներ չեն ներկայացրել /առաջին դեպքում`ինքնաթիռն ադրբեջանական է, երկրորդ դեպքում`ոչ ադրբեջանական/:

 

Համաձայն հայկական վարկածի, Ղարաբաղում երկար հետևել են ադրբեջանական անօդաչու սարքերի թռիչքներին, և, վերջիվերջս, գտել այն չեզոքացնելու միջոցը: Հաղորդվում է միայն այն մասին, որ ինքնաթիռը խփվել է հայկական ռազմաարդյունաբերական համալիրի արտադրության շարժական համակարգով: Թե ինչ է դրա հետևում թաքնված, դժվար է ասել, հնարավոր է, որ ոչինչ, գտնում են տեսաբանները:

Նշենք, որ ինքնաթիռի մասին տեղեկատվությունը հաղորդվել է երկու օր ուշացումով:Ինչպես ասվում է Turan-ի հաղորդագրությունում, սկզբում հայկական ԶԼՄ-ներն այդ տեղեկատվությունը հաղորդել են սեպտեմբերի 14-ին`ասելով, թե ինքնաթիռը խփվել է ՙայսօր առավոտյան՚: Սակայն, ավելի ուշ պաշտոնապես հաղորդվել է, որ անօդաչու սարքը խփվել է սեպտեմբերի 12-ին`առավոտյան 7:30-ին:

Բաքվի վարկածի համաձայն, անօդաչու սարքն ադրբեջանական չէ, սակայն հարց է առաջանում`այդ դեպքում ու՞մ է այն պատկանում: Ընդունելով ինքնաթիռի անկման փաստը`Ադրբեջանի ռազմական գերատեսչությունը պետք է հստակ պատասխան տա, թե որտեղից է այն թռչել Ադրբեջան:

Տարբերակը, թե ինքնաթիռը պատկանել է երրորդ կողմին /Իրանին/, անհամոզիչ է թվում: Ինքնաթիռի թռիչքի շառավիղը թույլ չի տալիս ենթադրել, թե այն կարող էր թռչել Ռուսաստանի կամ Թուրքիայի կողմից:

Ադրբեջանական գործակալությունը նշում է, որ ՙՀերմեսը՚ բավականին թանկ հաճույք է: Իսրայելական Elbit Systems ըներության անօդաչու սարքն արժե շուրջ $2 մլն, բայց եթե այն գնվել է վերերկրյա համակարգերի հետ միասին, ապա գործարքի գինը հասնում է $10 մլն-ի:

 

 

[Yervant1]

More ugly birds coming our way!!!!!!!

 

AZERBAIJAN TO BUILD 60 PILOTLESS SPY PLANES FOR ITS ARMY

 

RIA Novosti

Sept 19 2011

Russia

 

Azerbaijan's armed forces will take delivery of 60 Orbiter and Aerostar

unmanned air vehicles (UAVs) by the end of this year, the Azerbaijan

Press Agency (APA) said on Monday quoting military sources.

 

Azerbaijan's Azad Systems Company, which built the UAVs locally,

will also produce attack variants of the drone aircraft, APA said.

 

Azerbaijan's Defense Industry Ministry and Israeli Aeronautics

UAV manufacturer formed a joint venture in March 2011 to build

Israeli-designed UAVs in Azerbaijan.

 

Azerbaijan remains locked in a dispute with neighboring Armenia over

the disputed region of Nagorno-Karabakh, over which the two nations

fought a bitter war in the early 1990's.

 

http://en.ria.ru/mlitary_news/20110919/166958755.html

[Yervant1]

NEW ASPECTS OF DOWNED DRONE LIKELY TO BE TRIGGERED

 

PanARMENIAN.Net

September 19, 2011 - 15:55 AMT

 

PanARMENIAN.Net - If the Azerbaijani drone shot down after violating

the Artsakh air space turns out to be American, it will trigger new

aspects of the issue, Publisher of The California Courier said.

 

"Moreover, if this fact is proved, Armenians across the globe should

voice protest, as delivery of such armament can cause a war," Harut

Sassounian told a PanARMENIAN.Net reporter.

 

A new discovery linked an unmanned Azeri drone downed last week by

Nagorno Karabakh Republic Defense Army to a U.S. Defense company that

manufactures signal distribution products. The Karabakh Army downed a

drone on early September 12 morning, saying it had violated Karabakh

airspace. A close review of a video of the drone wreckage released

by the Karabakh Army revealed that the Pueblo West, Colorado-based

GPS Source Inc., which manufactures and sells signal distribution

products is the maker of a GPS splitter that was one of the components

of the downed drone. The GPS splitter allows a single GPS antenna to

be shared between multiple GPS receivers.

 

An earlier examination of the video revealed that the Canadian-based

company, NovAtel, which has offices in Texas, is the manufacturer of

the GPS antenna used on the drone.

[MosJan]

Ադրբեջանական ինքնաթիռը խոցվել է հայկական սարքի էլեկտրոնային հարվածից

 

Վահե Սարուխանյան

 

http://hetq.am/static/news/b/2011/09/4621.jpg 18:02, 22 սեպտեմբերի, 2011

Սեպտեմբերի 12-ին ԼՂՀ Մարտունու շրջանի Վազգենաշեն գյուղի երկնքում խփված ադրբեջանական անօդաչու ինքնաթիռը, ըստ փորձագետների, եղել է իսրայելական արտադրության «Hermes-180» եւ «Hermes-450» սարքերի հիբրիդ: Նախ՝ հասկանանք, թե իրենցից ինչ են ներկայացնում այս ԱԹՍ-ները (անօդաչու թռչող սարք):

 

Երկու ինքնաթիռների նախագծողն էլ իսրայելական «Elbit Systems» ընկերության դուստր ձեռնարկությունն է՝ «Silver Arrow»-ն: Այս սարքերը նախատեսված են օդային հետախուզական եւ պարեկային թռիչքների, ինչպես նաեւ այլ միջոցներից բացվող կրակի՝ օդից ուղղորդման համար: Փորձագետների կարծիքով, սակայն, «Hermes-450»-ը իսրայելցիները կարող են համալրել «օդ-ցամաք» հրթիռներով՝ պաղեստինցի մարտիկներին ոչնչացնելու համար:

 

«Hermes-180»-ը առաջին թռիչքը կատարել է 2002-ին, իսկ «Hermes-450»-ը՝ 1994-ին: Երկուսն էլ պատրաստված են ոչ մետաղային, կոմպոզիտ նյութերից, ինչը դժվարացնում է ՀՕՊ ռադիոլոկացիոն կայանների կողմից դրանց հայտնաբերումը: «Hermes-450»-ի միայն ինքնաթիռը գնահատվում է շուրջ 2 մլն դոլար, իսկ դրան սպասարկող վերգետնյա համակարգերը ներառյալ՝ մոտ 10 մլն դոլար: Առավելագույն արագությունը 176 կմ/ժ է («180»-ինը՝ 194 կմ/ժ), թռիչքի գործնական բարձրությունը՝ 6100 մ (4575 մ), տեւողությունը՝ մինչեւ 14 ժամ (մոդիֆիկացված 450S տարբերակը կարող է օդում գտնվել մինչեւ 20 ժամ, իսկ «180»-ը՝ մինչեւ 10): Անվանումների 450 եւ 180 թվերը արտահայտում են ինքնաթիռների թռիչքային քաշը: 38-ձիաուժանոց շարժիչով «180»-ի թռիչքի շառավիղը 110 կմ է, իսկ 52 ձիաուժ ունեցող «450»-ի նախկին շարժիչների փոխարեն այժմ «Elbit Systems»-ը մշակել է 70 ձիաուժով նոր շարժիչներ, որոնց շնորհիվ ոչ միայն ավելացել է թռիչքային ժամանակը, այլեւ թռիչքի շառավիղը՝ մինչեւ 200 կմ:

 

Իր չափերով «450»-ը մի փոքր գերազանցում է «180»-ին, սակայն իրենց բնութագրիչներով երկուսն էլ դասվում են միջին կամ «միդի» ԱԹՍ-ների խմբին: GPS-ի օգնությամբ ինքնակառավարվող այս սարքերը տվյալների փոխանակման համակարգի շնորհիվ վերգետնյա կայանին են փոխանցում պատկերներ իրական ժամանակում:

 

2008 թ. ապրիլին Աբխազիայի երկնքում ոչնչացվեց վրացական «Hermes-450»: Թբիլիսին հաստատեց այդ լուրը, սակայն նշեց, որ այն խփվել է ոչ թե Աբխազիայի ՀՕՊ-ի, այլ ռուսական «ՄիԳ-29» կործանիչի կողմից: Ռուսական կողմը հերքեց իր մասնակցությունը: Նախագահ Սահակաշվիլին հայտարարեց, որ Վրաստանը ունի 40 անօդաչու ինքնաթիռ-հետախույզ, որոնք «թռել են, թռչում են ու թռչելու են» Աբխազիայի վրայով:

 

Աբխազական կողմն իր հերթին պնդում էր, որ 2008-ի մարտ-մայիս ամիսներին ոչնչացրել է 7 հատ նմանատիպ հետախույզ, չնայած Թբիլիսին ընդունում էր միայն մեկի խփվելու փաստը:

 

Ստոկհոլմի խաղաղության հետազոտման միջազգային ինստիտուտի տվյալներով՝ 2005-ին Վրաստանը Իսրայելից գնել է 2 «Aerostar», իսկ 2007-ին՝ 5 «Hermes-450» ԱԹՍ: Իսկ ահա Ադրբեջանը 2007-2008 թթ. Իսրայելին պատվիրել է 4 «Aerostar» եւ 10 «Hermes-450»:

 

Ռազմական փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը նշում է, որ, ըստ համացանցի ոչ ստույգ տվյալների, այսօր Ադրբեջանի սպառազինության մեջ կա երեք տեսակի ԱԹՍ՝ «Orbiter», «Aerostar» եւ «Hermes-450», յուրաքանչյուրից՝ մոտ մեկ տասնյակ, չնայած որ այս վերջին դեպքը խոսում է նաեւ երկու «Hermes»-ների գոնե հիբրիդ-սուրոգատի առկայության մասին: Ընդ որում՝ առաջին երկուսի արտադրողը կրկին իսրայելական «Aeronautics Defense Systems»-ն է: Հատկանշական է, որ այս ընկերության եւ Ադրբեջանի կառավարության միջեւ 2009-ին կնքված համաձայնագրով Ադրբեջանում կառուցվել է անօդաչու հետախուզական եւ հարվածային (ռմբակոծիչ) ինքնաթիռների գործարան:

 

2011-ի մարտին Բաքվում շահագործման հանձնված «AZAD Systems» ձեռնարկությունն արդեն սկսել է «Orbiter-2M» գերթեթեւ («միկրո») ինքնաթիռների արտադրությունը:

 

Փորձագետ Արծրուն Հովհաննիսյանը, վերլուծելով ԱԹՍ-ների կիրառության հեռանկարները մեր տարածաշրջանում, գրում է. «Ելնելով պետության ռազմատեխնիկական անկախությունից` նպատակահարմար է ԱԹՍ-ները, ինչպես եւ ցանկացած սպառազինություն, ստեղծել սեփական միջոցներով եւ չներկրել արտասահմանից: Հաստատապես անքննարկելի է այն, որ ՀՀ ԶՈւ-ին անհապաղ հարկավոր են ԱԹՍ-ներ, եւ ոչ մեկ-երկուսը: Մեր տարածաշրջանի համար առանձնահատուկ կարեւորություն ունեն ԱԹՍ-ների որոշակի բնութագրեր: Օրինակ` հարկավոր է, որ ԱԹՍ-ն ունենա ոչ պակաս, քան 6 կմ թռիչքային բարձրություն, լինի կատապուլտային արձակմամբ, անկարգելով կամ հատուկ հարմարանքով վայրէջք կատարող: Սովորական թռիչքուղուց թռչող եւ նույն տեղում վայրէջք կատարող ԱԹՍ-ները մեզ մեծ ծառայություններ չեն կարող մատուցել: Մեզանում շատ կարեւոր է զարգացնել նաեւ այլ տեսակի ԱԹՍ-ները, մասնավորապես՝ օդապարիկներ: Օդային սահմանի վերահսկողության, օդուժի կիրառության եւ անգամ խաղաղ թռիչքների կազմակերպման գործում այս սարքերի դերը շատ կարեւոր է: Առանձնահատուկ նրբություններ շատ կան: Թեման առհասարակ պետք է լինի մեր ուշադրության կենտրոնում, հատկապես, երբ մեր հարեւան երկրներն ակտիվորեն զարգացնում են այս տեխնոլոգիաները»:

 

Փորձագետը նշում է, որ միգուցե քանակական առումներով Ադրբեջանն այս ոլորտում առավելություն ունի, սակայն մյուս կողմից՝ դա իսրայելական առավելություն է: Իսրայելը մեծ փորձ ունի այս ոլորտում, իսկ մենք 0-ից սարքում ենք մեր տեղականը, ինչը մի քանի տարի անց մեզ կարող է ոլորտի առաջատար դարձնել:

 

ՀՀ ԶՈւ-ն իր ԱԹՍ-ներից մի քանիսը ներկայացրեց սեպտեմբերի 21-ի զորահանդեսում: Ինչպես դեռ հունիսին նշել էր ՊՆ ավիացիայի վարչության պետի տեղակալ, գնդապետ Արմեն Մկրտչյանը, հայկական արտադրության համակարգերը կարող են գործողություններ իրականացնել նույնիսկ հակառակորդի խոր թիկունքում, քանի որ դրանք օպերատիվ խորքի համար աշխատող անօդաչու համակարգեր են: Մկրտչյանը չի բացառել, որ թեկուզ համեմատության համար ձեռք կբերվեն նաեւ արտասահմանյան ԱԹՍ-ներ:

 

Սեպտեմբերի 12-ին խոցված ինքնաթիռը, եթե հավատալու լինենք պաշտոնական հայտարարություններին, ադրբեջանական օդուժի առաջին կորուստն էր 1994-ի մայիսյան զինադադարից հետո, քանի որ նախկինում նման բանի մասին չի խոսվել: Սակայն Ա. Հովհաննիսյանը նշում է, որ նախկինում էլ գուցեեւ նման դեպքեր եղել են, սակայն նպատակահարմար չի եղել ասել: Բացի այդ՝ սա ԱԹՍ-ների կողմից սահմանախախտման առաջին դեպքը չէ, իսկ թե ինչու մեր ՀՕՊ-ը չի որսացել դրանց, փորձագետը նշում է, որ դրանք բալիստիկ հրթիռներից հետո ամենաբարդ խոցվող սարքերից են, իսկ չհայտնաբերման տեսանկյունից առաջին տեղում են: Հնարավոր է նաեւ, որ սարքին հետեւող օպերատորները հետ են քաշել այն՝ զգալով խոցման վտանգ:

 

Ադրբեջանական ԱԹՍ-ն կտորների է բաժանվել ոչ թե հրթիռից, այլ ծրագրային խափանումից հետո վայր ընկնելուց: Այն վնասազերծվել է հայկական արտադրության սարքով: «Մենք այսօր ունենք խոցման նոր ճարտարապետություն: Սարքը խոցվել է ոչ թե անմիջական խոցման սկզբունքով, այլ, կոպիտ ասած, էլեկտրոնային հարվածով: Սա նոր տերմին է, որը կարելի է դնել շրջանառության մեջ: Դա այնպիսի ծրագրային խափանում է, երբ մեր սարքը կարողանում է այնպիսի հարված հասցնել ինքնաթիռին ու դրա կառավարման համակարգին, որ այն այլեւս անկառավարելի է դառնում»,- նշում է Հովհաննիսյանը:

 

 

 

Մի քիչ պատմությունից

 

Թե ինչ է կատարվել հակառակորդի ինքնաթիռների ու ուղղաթիռների հետ պատերազմական տարիներին՝ 1991-1994 թթ., ներկայացնենք փաստերով, որոնց անդրադարձել է փոխգնդապետ Տիգրան Դեւրիկյանը «ՀՕՊ զորքերը Արցախյան պատերազմում» հոդվածում:

 

1991-ի վերջին հայ հակաօդայինները առաջին անգամ Ստեփանակերտին հարակից «26»-ի դիրքից խոցել են ՕՄՕՆ-ականներ տեղափոխող ուղղաթիռը: Արդեն 1992-ի վերջին թշնամու օդուժը կրել էր 8 ուղղաթիռի եւ 13 ինքնաթիռի կորուստ: 1992-ի դեկտեմբերին ադրբեջանական ՌՕՈւ-ն գրոհեց Հայաստանի տարածքը՝ Կապանը, հետո՝ Վարդենիսը: Դեկտեմբերի 11-ին Հայաստանի երկնքում առաջին անգամ խփվեց թշնամու «ՄիԳ-21»-ը: ՀՀ տարածքում թշնամու օդուժը վերջին անգամ կորուստ կրեց 1994-ի փետրվարի 21-ին կրկին Վարդենիսում, կրկին «ՄիԳ-21»: Իսկ պատերազմում հայ հակաօդայինների վերջին խոցումը եղավ զինադադարից օրեր առաջ՝ 1994-ի ապրիլի 23-ին, երբ Ստեփանակերտի երկնքում ոչնչացվեց գրոհող ինքնաթիռներից մեկը: «Դրանից հետո ադրբեջանական ոչ մի ինքնաթիռ ԼՂՀ կամ Հայաստան օդային հարված հասցնելու չի եկել: Երեւանի ու Ստեփանակերտի ՀՕՊ հրամանատարական կետերում այսօր նույն պահին գիտեն ադրբեջանական ինքնաթիռների օդ բարձրանալը, մակնիշը, ազդականչը, օդաչուին եւ էլի ուրիշ բաներ,- գրում է Դեւրիկյանը եւ շարունակում,- ըստ գտնված բեկորների՝ պատերազմի ավարտին համարվում էր, որ հայկական ՀՕՊ զորքերը ոչնչացրել են Ադրբեջանի 24 օդային հարձակողական միջոց: Հետագա տարիներին տարբեր վայրերում գտնված բեկորները վկայեցին, որ այդ թիվն իրականում երեք տասնյակից ավելի է: Հետո նաեւ պարզվեց, որ Արցախյան ազատամարտը միակ լոկալ պատերազմն էր, ուր հակաօդային պաշտպանության զորքերը լիովին կատարել են իրենց խնդիրը, ընդ որում՝ չունենալով կործանիչ ավիացիա:

 

Արեւմտյան՝ Հյուսիսատլանտյան դաշինքի (ՆԱՏՕ) գործող չափանիշներով՝ ռազմաօդային ուժերի 10 տոկոսի (նախկին խորհրդայինով՝ 20 տոկոս) կորստյան դեպքում ավիացիան դադարում է գործել, որովհետեւ համարվում է, թե հակառակորդն ունի կայուն եւ իր մարտական խնդիրը կատարող ՀՕՊ համակարգ: 1992-1994 թթ. Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերը կորցրին մարտունակ վիճակում գտնվող օդային հարձակողական միջոցների շուրջ 40 տոկոսը: Դա սարքերը չեն վկայել, դրանց բեկորները գտնվել են...»: Ընդ որում՝ իր հերթին հայկական ռազմական ավիացիան, որը գերազանցապես կատարում էր տրանսպորտային փոխադրումներ, հակառակորդի կրակից չի կորցրել ոչ մի թռչող սարք:

 

Պատերազմի նախնական շրջանում հայ հակաօդայինները թշնամու ՌՕՈւ-ի դեմ պայքարում էին «Իգլա», «Ստրելա-2», «Ստրելա-3», «Ստրելա-10», «Ս-60», «ԶԿ-23-2», «Շիլկա» միջոցներով, ԴՇԿ, ԿՊՎՏ խոշոր տրամաչափի գնդացիրներով: Սպառազինությունն աստիճանաբար համալրվեց ավելի հզոր կայանքներով՝ «Օսա-ԱԿ», «Ս-125», «Կրուգ» համակարգերով, «Պ-18», «Պ-40» ռադիոլոկացիոն կայաններով: Ներկայում հայկական ՀՕՊ-ը զինված է նաեւ մի շարք հզոր այլ կայանքներով, այդ թվում՝ ժամանակակից «Ս-300» համակարգերով:

 

 

 

[MosJan]

"Ադրբեջանական ԱԹՍ-ն կտորների է բաժանվել ոչ թե հրթիռից, այլ ծրագրային խափանումից հետո վայր ընկնելուց: Այն վնասազերծվել է հայկական արտադրության սարքով: «Մենք այսօր ունենք խոցման նոր ճարտարապետություն: Սարքը խոցվել է ոչ թե անմիջական խոցման սկզբունքով, այլ, կոպիտ ասած, էլեկտրոնային հարվածով: Սա նոր տերմին է, որը կարելի է դնել շրջանառության մեջ: Դա այնպիսի ծրագրային խափանում է, երբ մեր սարքը կարողանում է այնպիսի հարված հասցնել ինքնաթիռին ու դրա կառավարման համակարգին, որ այն այլեւս անկառավարելի է դառնում»,- նշում է Հովհաննիսյանը:"

 

 

 

yerani te jisht lini, kartses menq el glux goveluts het chenq mnum