DERSIM

[Arpa]

DERSIM

======

Is Dersim an Armenian name? It does not ring a bell. Very little is written about it. Was it known by another Armenian name before?

What is the origin of the name Dersim? Is it an acronym of Der(Ter)Simeon, or is an Assyrian/Chaldean name where in their language “der” means convent as in Der Zor/Deir El Zor, or “Deir ul Arman”, the Armenian convent/Հայոց Վանք in Jerusalem.

Is Diar as in "diar-bekir" have anything to do with it?

====

http://news.am/eng/news/38701.html

 

http://news.am/pic/news/38701.jpg

 

November 19, 2010 | 14:54

A total of 600 families, members of which were born in Dersim (Tunceli province of Turkey), joined the newly formed Union of Dersim Armenians.

An 8-year-old Union was officially registered in the first half of November, Sabah daily reported. Union’s goal is to preserve the Armenian language, restore spiritual and cultural values. First the organization will be engaged in teaching Armenian and restoration of Armenian graves and churches in Tunceli province.

Eight months ago organization’s founder Selahattin Gultekin appealed to court to change his name and religious identity. Gultekin changed his name to Mihran Prkich. “I do not want Dersim Armenians to have Turkish or Kurdish names. We should live not hiding ourselves,” he said.

Mihran’s next step was baptism together with his son and relatives. He stressed that was very happy to read an official statement on registration of the union. “Living in other religion for 50 years today I feel calm being an owner of my identity,” he stated.

-------

Նոյեմբեր 19, 2010 | 14:54

Թուրքիայում նորաստեղծ «Դերսիմցի հայերի» միությունը շատ կարճ ժամկետում հավաքել է 600 ընտանիք, որի անդամները ծնվել են Թունջելիում (Դերսիմ)։

Թուրքական Sabah-ի փոխանցմամբ՝ մոտ 8 ամիս առաջ սկսված աշխատանքների արդյունքում «Դերսիմցի հայերի» միությունը նոյեմբերի առաջին տասնօրյակում պաշտոնապես գրանցում է ստացել։ Նորաստեղծ միության նպատակն է՝ շարունակել հայերենի պահպանմանն ուղղված աշխատանքները, վերականգնել հոգեւոր եւ մշակութային արժեքները։ Նախնական շրջանում միությունը կզբաղվի հայերեն չիմացող հայերին իրենց մայրենի լեզուն ուսուցանելով եւ Թունջելիի շրջանում գտնվող հայկական գերեզմանների, եկեղեցիների վերականգնման աշխատանքների կազմակերպմամբ։

«Դերսիմցի հայերի» միության ստեղծող Սելահաթին Գյուլթեքինը 8 ամիս առաջ դիմել էր դատարան եւ փոխել իր անունը եւ կրոնական պատկանելությունը։ Այսուհետ Գյուլթեքինի անունն է Միհրան Փրկիչ։ «Արդեն չեմ ցանկանում, որ դերսիմցի հայերը կրեն թուրքական եւ քրդական անուններ։ Մենք պետք է ապրենք առանց թաքնվելու»,-նշել է Միհրանը։

Միհրանի հաջորդ քայլը եղել է իր որդու եւ բարեկամների հետ միասին մկրտվելը։ Միհրանը նշել է, թե ինքը մոտ 2 ժամ ուրախությունից չի կարողացել կարդալ իրենց միության գրանցման պաշտոնական գրությունը։ «50 տարի ուրիշների հավատքով ապրելուց հետո ես հանգստության մեջ եմ, որ իմ ինքնությանը Միհրանի հաջորդ քայլը եղել է իր որդու եւ բարեկամների հետ միասին մկրտվելը։ Միհրանը նշել է, թե ինքը մոտ 2 ժամ ուրախությունից չի կարողացել կարդալ իրենց միության գրանցման պաշտոնական գրությունը։ «50 տարի ուրիշների հավատքով ապրելուց հետո ես հանգստության մեջ եմ, որ իմ ինքնությանը տեր կանգնեցի»,-շեշտել է Միհրանը։**

 

Where is Dersim? It is now known as Tuncheli a name we used to hear daily during the height of the Kurdish insurgence. Southwest of Kharberd (elazig) and northwest of Tigranakert now known as Silvan.

**Why the Persian name Mihran? Is it because his grandfather was named so? How about a name like Aram, Armen or Hayk? Not to forget that Mihran is a takeoff of the Armenian god Mihr.

Edited November 19, 2010 by Arpa

[MosJan]

Shnorhakal em Arpa, Hetaqrqir e

[Arpa]

Moush and Dersim Armenian music.

http://www.youtube.com/watch?v=iHAWXuOEHCg

 

Surp Garabed;

http://www.youtube.com/watch?v=MIadyvhsB1w&feature=related

 

Hoynar

http://www.youtube.com/watch?v=otnJP0JdL1I&feature=related

 

And this is special for MosJan-Hala Hala;

http://www.youtube.com/watch?v=280GTJzUzw0&feature=related

 

AND MANY MORE

I may repost this under art and music as well.

BTW. I just learned that "dersim" is Zaza Kurdish term to mean "silver door/gate".

Edited November 20, 2010 by Arpa

[Arpa]

That piece of rag known as the Hanragitaran is so useless. It will make a good source of heat during cold winter nights in the Ararat Plain. I have been searching to see what the Armenian name of Dersim is/has been. All that that piece of garbage “hanragitaran says, that it is a part of the Armenian Highlands, no history, geography…. What were they afraid of? That mehmet will attack us and Ivan will not save us?

-----

Here is what I found , that it was known as Berdak before. i.e “small castle/fort“;

http://hayland.am/imageloader/loadimage.ashx?type=TinyMceImage&size=Normal&photoId=1588

 

Բերդակ (Դերսիմ)

Feb 24th, 2010

by admin.

Բերդակի անտիկ պատմության վերաբերյալ տեղեկություններ չեն գտնվել: Հայտնի է, որ նախկին բնակավայրը հիմնադրաված է եղել Բերդակ ամրոցի փեշերին:

Ենթադրվում է, որ շրջանը սկզբում բնակեցված է եղել ուրարտացիներով: Ուրարտացիներից հետո այն անցել է մուշկերի, մեդիացիների, պարսիկների, Կապադովկիայի թագավորության, Հայկական թագավորության, հռոմեացիների և բյուզանդացիների իշխանության տակ:

7-րդ դարում ենթարկվել է արաբների ասպատակություններին: Տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղահանությունների ենթարկված հին Բերդակը, որը մեր օրերում անցել է Քեբան արհեստական լճի տակ, նախկինում Բերդակ ամրոցով տեղափոխվել է արհեստական լճի տարածքում գտնվող նոր Բերդակ: Որոշ եկեղեցիներ մնացել են արհեստական լճի տակ:

1915 թ. ցեղասպանության տարիներին, Բերդակից պաշտոնապես 6537 հայ է տեղահանվել:

 

 

---------

http://lurer.do.am/news/0122/2010-05-03-148

 

Հայոց պատմական Ծոփք նահանգի մաս կազմող Դերսիմը գտնվում է Վանա լճից հյուսիս-արեւմուտք, հյուսիսից` Երզնկան հարավից` Խարբերդը արեւելքից` Բինգյոլ-Մուշը եւ արեւմուտքից` Սեբաստիան: Երեք կողմից շրջապատված է Եփրատ գետով:

Հայկական բազմաթիվ աղբյուրների համաձայն` Դերսիմի հյուսիսում` պատմական Եկեղյաց գավառում էին գտնվում հայոց հեթանոսական կրոնի` Արամազդի, Անահիտի ու Միհրի մեհյանները: Շրջանը քեմալական իշխանության օրոք վերանվանվեց Թունչելի:

Պատմական Դերսիմը բաժանված էր երկու մասի` Դաշտային եւ Լեռնային: Դաշտային Դերսիմն ընդգրկում էր հայ քուրդ եւ ղզլբաշ բնակչություն ունեցող Դերջանի ու Չարսանճագի գավառները, իսկ Լեռնային Դերսիմը` Խութաց Ձորն ու Տուժիկ Պապա լեռը ըստ Խորենացու` Առյուծ լեռը: /տե՛ս Վահագն Գարագաշյանի «Դերսիմը եը հայերը հոդվածը»/

Թուրքական աղբյուրները գրում են, որ այս ոչ մեծ շրջանում մինչ օրս պահպանվում են 107 եկեղեցիներ եւ 50 վանքեր: Չնայած այս երկրամասը հայկական թագավորների եւ արքայատոհմերի հովանու ներքո է գտնվել բավական երկար ժամանակ, այնուամենայնիվ, այն երբեք չի դարձել զուտ հայաբնակ տարածք:

Կ.Պոլսո Հայոց պատրիարքության կողմից կատարված հաշվումների համաձայն Դերսիմի շրջանում, առաքելական եկեղեցու ծուխն ունեցել է 16,657 անձ /հայ/:

Դերսիմցիները ուխտագնացությունների համար այցելել են հայկական եկեղեցիները: Նրանց գլխավոր ուխտատեղին է Հալվորի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին:

Օտարազգի պատմաբանները հաստատում են, որ 17-րդ դարից սկսած Բինգյոլի, Սեբաստիայի, Երզնկայի ու Խարբերդի շրջաններում ապրող հայերը, չդիմանալով օսմանյան թուրքերի ճնշումներին, հաստատվում էին Դերսիմում եւ կրոնափոխվելով` ընդունում ղզլբաշություն:Դաշտային Դերսիմում կային 100-ից ավելի հայ-ղզլբաշ խառն գյուղեր, որոնց թվի մասին պատմական հստակ տեղեկություններ չկան:

Դաշտային Դերսիմի կամ Չարսանճաքի հայության թիվը գնահատվում էր 40 հազար, /Գ. Երեւանյան, «Պատմություն Չարսանճագի հայոց/:

Ուրեմն կարելի է մոտավոր հաշվարկներով եզրակացնել, որ Դերսիմի ,Դաշտային եւ Լեռնային, հայ բնակչության թիվը 50-75 հազար էր:

Հայոց Ցեղասպանության օրերին դերսիմցիք մասնակից չդարձան հայերի դեմ ջարդերին, ինչը արեցին սուննի իսլամ քրդերը: Դերսիմցիք իրենց գյուղերում ապաստան տվին ջարդերից ճողոպրած 30-40 հազար հայերի:

Այսօր Թուրքիայում ապրող իսլամացած հայերի խնդիրը մի կարեւոր մասն է կազմում էթնիկ ինքնության լուսաբանումը:

Գաղտնիք չէ, որ գոյություն ունեն իսլամացած հայեր, որոնք ընդունել են իսլամ՝ այսպիսով ապահովելով իրենց գոյությունը: Մահմեդականացված, սակայն, իրենց ազգային ինքնությունը չկորցրած, իրենց հայկական արմատներին վերադառնալ ցանկացող հայության մի մեծ զանգված այսօր ապրում է Թուրքիայում, ավելի կոնկրետ կարելի է ասել, որ Դերսիմում: Հայերին ջարդերից փրկել եւ ապաստան են տվել Դերսիմցիները, ովքեր դավանանքով ալեւիներ, իսկ ազգային պատականելությամբ իրենց համարում են առանձին ժողովուրդ՝ յուրօրինակ մշակույթվ ու հավատալիքներով: Դերսիմցիների հավատքը կարելի է ասել հավաքական, որովհետեւ այն իր մեջ պարփակում է բոլոր հավատքներից, կրոններից, աղանդներից ու ուղղություններից տարրեր:

Այսպիսով, 1915թ. Հայոց Ցեղասպանության տարիներին, իրոք, բազմաթիվ հայեր (տարբեր տվյալներով` 20-50 հազար) ապաստան են գտել Դերսիմի ալեւիների մոտ: «Թուրքիայի դերսիմցի ալեւիների հետ մեր անձնական շփումների արդյունքում տեղեկացել ենք, որ, օրինակ, մինչեւ այսօր էլ նրանց շրջանում տարածված է մի դարձվածանման միտք` ՙՄեր տան հայը՚, որը կարելի է ընդունել իբրեւ հայերին իրենց տներում ապաստան տալու ուղղակի վկայություն եւ հիշողություն» /Տես Ռուբեն ՄելքոնյանԻ հոդվածը/:

Հայության մի փոքրիկ հատված կարողացավ խույս տալ ջարդերից, սակայն ապարդյուն. 1938թ. թուրքական պետությունը կազմակերպեց կոտորած Դերսիմում եւ թուրքական բանակի թիվ մեկ թիրախը 1915-ին այնտեղ ապաստան գտած հայերն էին: «1915-ին կիսատ թողածը շարունակեցին 1938-ին, եւ այդ կոտորածի ժամանակ սպանվեցին բավական մեծ թվով կրոնափոխ հայեր» /տես նույն տեղում/:

-->Դերսիմի ալեւի հայերը իրոք կան, գոյություն ունեն, նրանք, ի տարբերություն համշենահայերի, ունեն ազգային հզոր ինքնագիտակցություն, արմատներին վերադառնալու մեծ ուժ ու պատրաստակամություն: Այսօր բազմաթիվ դերսիմցիներ փորձ են անում պաշտոնապես վերադառնալ իրենց արմատներին: Այս ամենի մասին է վկայում նաեւ alevilerbirligi կայքի առկայությունը, որը մանրամասն, տուն առ տուն, եկեղեցի առ եկեղեցի գրում ու պարզաբանում է այն իրավիճակը, որն առկա էր Օսմանյան կայսրությունում, մինչ 1915թ., եւ թե ինչ ճակատագիր ունեցան մեր վանքերն ու եկեղեցիները մեծ կոտորածից հետո: Այս կայքում արեւմտահայությանն վերաբերող նյութերի մատուցումն ու գիտական հենքը պարզապես ապշեցնում է ընթերցողներին: Այստեղ ուզում եմ մեջբերել Հրանտ Դինքի թեւավոր խոսքերն ու ավարտել ասելիքս . «Եթե մի օր Թուրքիան քանդվի, ապա դա կլինի ոչ թե զենքի միջոցով, այլ ինքնության խնդրի» :

Edited November 20, 2010 by Arpa

[Arpa]

They’re coming out of the woodwork. SOS- Save Our Souls!! They're crying for HELP!! Where will that HELP come from? Remember that both Hrant and Rakel Dink were from that region rescued by Hrant Guzelian.

See Hrant Dink at the right in this picture. Is Rakel there too?

And their "savior" Hrant Guzelian in front center.

http://farm3.static.flickr.com/2283/2104098808_072b6c6a0d_o.jpg

 

Also see;

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=10672&st=0&p=132839&hl=kurdified&fromsearch=1entry132839

 

http://www.armenianow.com/features/26102/islamized_hidden_armenians_turkey

 

Disclosed origin: More and more Armenians in Turkey manifest their national identity

 

Photo: Taron Baloyan

“…I have a long way to pass in search of my identity,” says Sidar.

By Gayane Abrahamyan

ArmeniaNow reporter

When at the age of 16 Istanbul-resident Sidar Yumlu’s uncle told him that he was, in fact, an Armenian, and his father’s ancestors were Armenians, Sidar was stunned.

The young man, who always considered himself to be a Kurd, and who was actively fighting for Kurdish problems, one day by chance found out that his ancestors were Islamized Armenians.

“In the beginning, I did not believe, but when I saw my grandfather’s old passport, where it was written that his name was Karapet, and last name – Harutyan, I understood that I have a long way to pass in search of my identity,” 24-year-old Sidar told ArmeniaNow. As a young man who was brought up as a Kurd, and who knew very little about Armenians, Sidar started looking for his roots, understanding why his ancestors had to keep silence, what difficulties they had to pass through, and that there are many Armenians like him, who have no idea about their real nationality. “My father experienced many difficulties, he was pressed a lot. That is why he hid [his nationality] to protect us,” Sidar says. “It was very difficult in the beginning. During the whole first part of my life I knew that I was a Kurd, I studied Kurdish, I lived and thought as a Kurd, and now I was, kind of, revealing another person inside of me.” Being a student of the Department of Political Sciences at the Caucasian University of Kars, Sidar now investigates his Armenian roots; he tours in many towns and villages, trying to find ‘hidden’ Armenians like him. “I have heard many terrible stories, and now I understand that it is necessary to struggle. So many innocent people died in this country. We can’t keep silent anymore,” Sidar says. According to historical sources, during the Armenian Genocide in 1915, about 100,000 Armenian children and women were turned Turks, and as of now, according to approximate calculations, there are about 300,000 hidden and Islamized Armenians in Turkey. Sidar says that hidden Armenians have become more active recently. “Of course, many are afraid yet, but for example, the foundation of ‘Union of Dersim Armenians’ was a rather giant step.” The establishment of ‘Union of Dersim Armenians’ a few months ago in Tunceli province in the Eastern Anatolia region of Turkey, which exists to help hidden and Islamized Armenians re-find their identity, learn the Armenian language, and get acquainted with Armenian values, raised a clamor in Turkey. According to Turkish Zaman Daily, about 600 families became members of the union, established eight months ago. Selahattin Gultekin, founder of ‘Union of Dersim Armenians’, (Dersim, now Tunceli, historical Armenian province) who went to court to change his name and religion, now is known as Mihran Prkich (Mihran Savior). “I do not want Dersimtsi Armenians to have Turkish or Kurdish names. We must live without being hidden,” Mihran said, as Sabah daily reports. In the beginning the union must take care of teaching Armenian to those Armenians who don’t know their mother tongue, as well as reconstructing Armenian cemeteries and churches in Tunceli. According to Sidar, it is possible to set up such unions in other provinces, too, where there are many Armenians. Ruben Melkonyan, specialist in Turkish studies, deputy dean of the Oriental Studies Department at the Yerevan State University, who studies issues related to Islamized Armenians, divides them into three groups. First is hidden Armenians who preserve the national identity through inter-community marriages; they are Muslims outwardly, but they secretly keep their Christian ceremonies. The next group consists of Islamized Armenians, whose parents adopted Islam, and they may marry Turks. The third group consists of generations of mixed marriages, part of which are Islamized Armenians. “Hidden Armenians are very few, and they are afraid of being revealed. During one of my visits one old woman told me that they go to a mosque to pray, but they pray to Jesus Christ,” Melkonyan recalls. There is a concept paper on foreign-language-speaking Armenians and Armenians belonging to a different religion on the list of programs at the Ministry of Diaspora of Armenia. However, it is not finally drafted yet. While Armenia discusses the possibilities of converting Islamized Armenians, Sidar believes that the process has already started in Turkey, and many people will try to understand what their real nationality is. “I am not afraid, I have nothing more to lose; we have lost the language, we have lost the religion. What else do we have [to lose]?” Sidar asks, adding proudly, “now the only way is to recover everything.” Special thanks to Sona Khachatryan, who did translations from Armenian into Turkish and vice-versa at the interview with Sidar Yumlu.

Source URL: http://www.armenianow.com/features/26102/islamized_hidden_armenians_turkey.

Berdak aka Dersim/tuncheli

Historical;

http://hayland.am/imageloader/loadimage.ashx?type=TinyMceImage&size=Normal&photoId=1588

 

Modern;

http://lurer.do.am/Nkarner/03.05.2010_02.jpg

Edited November 26, 2010 by Arpa