ARMENIAN-AZERI RELATIONSHIP TO BE REGULATED

[MosJan]

ARMENIAN-AZERI RELATIONSHIP TO BE REGULATED

• The Prime Minister of Great Britain Gordon Brown announced the UK is ready to support regulating South Caucasus conflicts, and added that they are pro to the regulation of Armenian-Azeri relationship. United Kingdom will continue supporting South Caucasus to meet the local conflicts. I am quite conscious of the strictness of the situation, but I hope that youll find ways to regulate the relationship with Armenia and every possibility will be used to do that, said the British Prime Minister.

[Johannes]

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՊԱՏՐԱՍՏ Է ԲԱՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼ ՄԱԴՐԻԴԵԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԻ ՀԻՄՔՈՎ

ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԸ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒՄ Է ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ-ԻԼՀԱՄ ԱԼԻԵՒ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ

Մոսկուան առաջիկայում նախապատրաստում է Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի նախագահների հանդիպում, հոկտեմբերի 21-ին Երեւանում յայտարարեց Ռուսաստանի նախագահ Տմիթրի Մետվետեւը, ով առաջին պաշտօնական այցով Հայաստանում էր: Նախագահի աթոռը զբաղեցնելուց յետոյ Մետվետեւը իր հայ գործընկերոջ հետ հանդիպել է եւս չորս անգամ` մարտի 24-ին եւ յուլիսի 24-ին՝ Մոսկուայում, յունիսի 6-ին՝ Ս. Փեթերսպուրկում սեպտեմբերի 2-ին՝ Սոչիում: Պաշտօնական այցի շրջանակներում Տմիթրի Մետվետեւը Երեւանում մասնակցեց Ռուսաստանի հրապարակի բացման արարողութեանը, իսկ Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում ծաղկեպսակ դրեց Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի յուշահամալիրին: Սերժ Սարգսեան-Տմիթրի Մետվետեւ առանձնազրոյցում, ինչպէս եւ ակնկալւում էր, առանձնակի ուշադրութիւն է դարձուել ղարաբաղեան հակամարտութեան կարգաւորման հեռանկարին:

«Ես յոյս ունեմ, որ գտնւում ենք առաջընթացի փուլում, յամենայն դէպս երկու կողմերն էլ պատրաստ են լուծումներ որոնել: Ես չեմ մեկնաբանի բանակցութիւնների նրբութիւնները, քանի որ դրանք բանակցային նրբութիւններ են, ինչով եւ դրանք արժէքաւոր են: Յուսով եմ, որ մօտ ժամանակներս տեղի կ՚ունենայ երեք նախագահների հանդիպումը Ռուսաստանի մայրաքաղաքում», ասաց Տմիթրի Մետվետեւը իր հայ գործընկերոջ հետ համատեղ մամուլի ասուլիսում:

Սերժ Սարգսեանը իր հերթին ասաց. «Հայաստանը պատրաստ է բանակցութիւնները շարունակել մատրիտեան սկզբունքների հիմքով: Իսկ թէ ինչ է դա նշանակում, ձեզանից իւրաքանչիւրը կարող է համացանցում կարդալ այդ փաստաթուղթը, քանի որ դա միջնորդների կողմից գրանցուած է յստակօրէն կազմակերպութեան պահոցներում, եւ այդտեղ որեւէ գաղտնիք չկայ: Սրանք հիմքեր են, որոնք թոյլ են տալիս ճանաչել Ղարաբաղի ինքնորոշման իրաւունքը եւ մեզ համար սկզբունքային որոշ այլ մօտեցումներ»:

Մոսկուա վերադառնալու յաջորդ իսկ օրը՝ հոկտեմբերի 22-ին, հեռախօսազրոյց է տեղի ունեցել Ռուսաստանի եւ Ազրպէյճանի առաջնորդների միջեւ, Տմիթրի Մետվետեւն ու Իլհամ Ալիեւը, ըստ «Ինթըրֆաքս» գործակալութեան, քննարկել են երեք երկրների նախագահների հանդիպման նախապատրաստական ընթացքը: Յիշեցնենք, որ յուլիսի 3-ին Պաքու էր այցելել Մետվետեւը: Ալիեւի հետ կայացած հանդիպման արդիւնքներով ստորագրած «Բարեկամութեան եւ ռազմավարական գործընկերութեան մասին» հռչակագրում բառացիօրէն ասւում էր, որ Մոսկուան եւ Պաքուն ընդգծում են «միջազգային իրաւունքի լայնօրէն ընդունուած նորմերի ու սկզբունքների, եւ առաջին հերթին` պետութիւնների ինքնիշխանութեան, տարածքային ամբողջականութեան եւ սահմանների անխախտութեան պահպանման եւ ապահովման հիման վրայ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան շուտափոյթ կարգաւորման կարեւորութիւնը»:

Համանախագահող պետութիւնները` Ռուսաստանը, Միացեալ Նահանգները եւ Ֆրանսան, միշտ էլ հրապարակաւ յայտարարել են, որ ճանաչում են Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութիւնը, սակայն միւս կողմից ընդգծել են, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը պէտք է որոշուի բանակցութիւնների արդիւնքում: Վերջին ամիսներին, սակայն, ռուսներն ու ամերիկացիները աւելի շատ են կարեւորութիւն տալիս Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեանը: Եւ սա այն դէպքում, երբ նոյն ամերիկացիները փետրուարի 18-ին միակողմանիօրէն ճանաչեցին Քոսովոյի անկախութիւնը, իսկ օգոստոսի 26-ին ռուսները միակողմանիօրէն, անտեսելով ՄԱԿ-ը, ճանաչեցին Աբխազիան եւ Հարաւային Օսեթիան:

Նախագահ Սերժ Սարգսեանի յայտարարութիւնը, թէ մատրիտեան սկզբունքների մասին կարելի է կարդալ համացանցում, ուղղակի ճիշդ չէ: Հաւանաբար Հայաստանի նախագահը նկատի ունի այն բնագիրը, որ համանախագահները հրապարակեցին 2006 թ. յունիսին: Կարգաւորման այդ առաջարկները, որոնք ստացել էին փրակեան անունը, նախատեսում էր հիմնարար մի շարք սկզբունքներ:

«Մենք ունենք շրջանակային համաձայնագիր, որը կոչ է անում դուրս բերել հայկական զօրքերը Ազրպէյճանի այն տարածքներից, որտեղ նրանք ներկայումս տեղակայուած են: Համաձայնագիրը նախատեսում է Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի տնտեսական ու դիւանագիտական կապերի բնականոնացում: Կան նաեւ այլ դրոյթներ, ինչպէս, ասենք, խաղաղապահների տեղակայում, միջազգային տնտեսական օժանդակութիւն Ղարաբաղի տարածաշրջանի համար եւ տնտեսական զարգացում: Եւ վերջում, ինչ-որ մի պահի նախատեսուած է նաեւ քուէարկութիւն՝ Լեռնային Ղարաբաղի ապագայ կարգավիճակի հարցով», ասել էր ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի ամերիկեան համանախագահ Մեթիու Պրայզան:

Անմիջապէս հետեւեց պաշտօնական Երեւանի արձագանգը. համանախագահները, մասնաւորապէս` Պրայզան, գաղտնազերծել են շրջանակային համաձայնագրի ընդամէնը մի մասը, որը չի արտայայտում ողջ փաստաթղթի էութիւնը: Հայաստանի պաշտօնեաները սպառնացին, որ հարկ եղած դէպքում կը հրապարակեն այդ բնագիրը, ինչը սակայն չեն արել առ այսօր:

2007 թ. նոյեմբերին ԵԱՀԿ Մինսքի խումբը, աւելի որոշակի՝ եռանախագահութիւնը ներկայացնող Միացեալ Նահանգների, Ռուսաստանի եւ Ֆրանսայի աւագ դիւանագէտներ Նիքոլաս Պըրնզը, Սերկէյ Լաւրովը եւ Պեռնար Քուշները Մատրիտում Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի արտաքին գործերի նախարարներ Վարդան Օսկանեանին եւ Էլմար Մամետեարովին գրաւոր ներկայացրել էին կարգաւորման առաջարկներ:

«Նոյն փաստաթուղթն է, ինչ երկու տարի է մօտաւորապէս արդէն սեղանի վրայ է: Պարզապէս փաստաթղթում այն հարցերի շուրջ, որ դեռեւս չկայ համաձայնութիւն, համանախագահողները ներկայացրել են իրենց տարբերակը կողմերին` նրանց քննարկման համար: Սա է միակ նորութիւնը այդ փաստաթղթում: Դրա համար էլ պէտք է զգուշ լինել գնահատականների մէջ, որովհետեւ մակարդակը բարձր էր, եւ կարող է ակնկալութիւնները մեծ լինեն», ասել էր նախկին արտաքին գործերի նախարար Վարդան Օսկանեանը մատրիտեան հանդիպումից յետոյ:

Հետագայ բանակցութիւններում համանախագահները Երեւանի եւ Պաքուի միջեւ խնդրայարոյց կէտերը յաղթահարելու նպատակով ներկայացրին իրենց տարբերակը: Մասնաւորապէս, վիճելի էին համարւում հանրաքուէի, Լաչինի միջանցքի եւ Քելբաջարը ազրպէյճանցիներին հետ տալու հարցերը: Այսպէս ծնուեց մատրիտեան փաստաթուղթը: Քանի որ փրակեան փաստաթուղթը մերժել էր Պաքուն, ենթադրւում է, որ մատրիտեան փաստաթուղթը աւելի ազրպէյճանանպաստ պիտի լինի:

Յամենայն դէպս, ակնյայտ է, որ Հայաստանի գործող իշխանութիւնները դէմ չեն Ազրպէյճանին վերադարձնել ղարաբաղեան ուժերի վերահսկողութեան տակ գտնուող վեց շրջանները, բացի Լաչինից: Դրա դիմաց Պաքուն հաւանաբար խոստանում է ընդունել ապագայում անցկացուելիք հանրաքուէի արդիւնքները:

Մի բարձրաստիճան նախկին հայ դիւանագէտ, ով մօտիկից հետեւել է բանակցութիւններին, մեզ հետ զրոյցում ասաց, որ հանրաքուէի գաղափարը փաստաթուղթ է մտցուել կողմերի երեսները փրկելու նպատակով եւ քիչ հաւանական է, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը որոշելու համար երբեւիցէ կ՚անցկացուի հանրաքուէ:

Նկատենք, որ այսօր բանակցութիւնների սեղանին դրուած փաստաթուղթը այնքան էլ չի տարբերւում այն փաստաթղթից, որը 1997 թ. վերջերին ընդունելի էր համարում Հայաստանի առաջին նախագահը, ինչն էլ դարձաւ նրա ստիպողական հրաժարականի պատճառներից մէկը կամ առիթը: 1997 թուականին էլ միջազգային միջնորդները առաջարկում էին հայկական ուժերի դուրս բերումը վեց շրջաններից, բացի Լաչինը: Միակ էական տարբերութիւնը 1997-ի եւ այսօրուայ փաստաթղթի մէջ այն է, որ եթէ տասնմէկ տարի առաջ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը թողնւում էր բաց, «փուլային» կոչուող փաստաթղթում կարգավիճակի մասին խօսք անգամ չկար, այսօր միջազգային հանրութիւնը փորձում է ինչ-որ կերպ ներդաշնակեցնել կամ հաշտեցնել միջազգային իրաւունքի երկու հիմնարար սկզբունքները՝ տարածքային ամբողջականութիւնը եւ ազգերի ինքնորոշումը:

Եւ այստեղ հարց է ծագում. Լեւոն Տէր Պետրոսեանը, ով 1997-ին փորձում էր համոզել, որ անհրաժեշտ է ընդունել «փուլային» տարբերակը, ինչո՞ւ է այսօր քննադատում գործող իշխանութիւնների ղարաբաղեան քաղաքականութիւնը: Անշուշտ, ժամանակի գործօնը կարեւոր է. այն ինչ ընդունելի էր տասնմէկ տարի առաջ, այսօր կարող է լինել անընդունելի: Սակայն, մեր կարծիքով, հիմնական պատճառը, որ Լեւոն Տէր Պետրոսեանը քննադատում է Սերժ Սարգսեանին, ներքաղաքական է, աւելի յստակ՝ հերթական անգամ ներքաղաքական պայքարում շահարկւում է ղարաբաղեան խաղաքարտը:

Իր վերջին հանրահաւաքային ելոյթում՝ հոկտեմբերի 17-ին, Տէր Պետրոսեանը ներկայացրեց մատրիտեան փաստաթղթի առանցքային կէտերը: Կրկնենք, որ այդ փաստաթուղթը չի հրապարակուել, ինչպէս պնդում է Սերժ Սարգսեանը, սակայն չի կարելի նաեւ գաղտնի համարել, քանի որ հայկական, ազրպէյճանական եւ միջազգային մամուլում բազմիցս տպագրուել են այդ փաստաթղթի առանցքային կէտերը: Ըստ Տէր Պետրոսեանի՝ մատրիտեան փաստաթղթում առանցքային են հետեւեալ սկզբունքները. հայկական ուժերի դուրսբերում Լեռնային Ղարաբաղին յարակից ազրպէյճանական շրջաններից, այդ շրջանների վերաբնակեցում ազրպէյճանցի փախստականներով, ազրպէյճանցի փախստականների վերադարձ բուն Լեռնային Ղարաբաղի տարածք, Լաչինի միջանցքով Լեռնային Ղարաբաղի եւ Հայաստանի միջեւ ցամաքային կապի ապահովում, Լեռնային Ղարաբաղի սահմանների շրջագծով միջազգային խաղաղարար ուժերի տեղակայում, Ազրպէյճանին վերադարձուած տարածքների ապառազմականացում, Լեռնային Ղարաբաղի եւ Հայաստանի արտաքին հաղորդակցութեան ճանապարհների ապաշրջափակում, հայ-թուրքական սահմանի բացում, Լեռնային Ղարաբաղի միջանկեալ կարգավիճակի սահմանում, անորոշ ապագայում Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական կարգավիճակի վերաբերեալ հանրաքուէի կամ ժողովրդական հարցման` պլեբեսցիտի անցկացում, հակամարտութեան գօտու վերականգնման համար միջազգային ֆինանսական օգնութեան յատկացում:

Ամենաառանցքայինը, անկասկած հանրաքուէի անցկացման մանրամասներին է վերաբերում: Մասնաւորապէս` ո՞վ է կազմակերպելու հանրաքուէն` ՄԱ՞Կ-ը, ԵԱ՞ՀԿ-ն, Ազրպէյճա՞նը, Լեռնային Ղարաբա՞ղը: Ե՞րբ է տեղի ունենալու այդ հանրաքուէն, ո՞ր տարածքում է անցկացուելու` նախկին Խորհրդային Ազրպէյճա՞նի, նախկին ԼՂԻ՞Մ-ի, թէ՞ այսօրուայ ԼՂՀ-ի: Ովքե՞ր են մասնակցելու այդ հանրաքուէին, ինչպէ՞ս է ձեւակերպուելու հանրաքուէի դրուած հարցը, ինչպիսի՞ իրաւական հետեւանքեր է ունենալու այն:

Վարդան Օսկանեանը սիրում էր կրկնել՝ «սատանան մանրամասների մէջ է»:

Վերջերս Պրայզան «Պի. Պի. Սի.» ռատիոկայանի հետ զրոյցում յայտարարեց. «Ղարաբաղեան հակամարտութեան լուծումը պէտք է սկսել Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեան սկզբունքից, իսկ հետագայում ներգրաւել այլ լրացուցիչ սկզբունքներ, որպէսզի բանակցութիւնները հասցուեն մինչեւ փոխզիջում, մինչեւ շրջանակային պայմանագիր»:

Ամերիկացի համանախագահը նաեւ ասել էր. «Մենք պիտի ասենք՝ այո, իրաւաբանական տեսանկիւնից, օրէնքով Լեռնային Ղարաբաղը Ազրպէյճանի մասն է: Բայց, վերջիվերջոյ, որպէսզի բանակցութիւնները յանգեցնեն համաձայնագրի, Հայաստանը եւս պիտի համաձայնուի դրա հետ: Մենք գիտենք, որ Հայաստանն այլ դիրքորոշում ունի, եւ մենք պիտի օգտագործենք շատ ստեղծագործական, կառուցողական մօտեցումներ, որպէսզի Հայաստանն ու Ազրպէյճանը ընդհանուր լեզու գտնեն»:

Հոկտեմբերի 7-ին մոսկովեան «Ռոսսիյսքայա Կազեթա» պաշտօնաթերթում տպագրուեց Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերկէյ Լաւրովի հարցազրոյցը, որում, ըստ էութեան, ռուս թիւ մէկ դիւանագէտը հասկացնել էր տալիս, որ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ գտնուող շրջանները, բացի Լաչինի միջանցքից (ուշադրութիւն դարձրէք՝ ոչ թէ Լաչինի շրջանից, այլ միջանցքից), պէտք է վերադարձուեն Ազրպէյճանին:

Լաւրովի խօսքերով՝ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգաւորումը միանգամայն իրական է. «Չլուծուած է մնում երկու-երեք հարց, որոնք ենթակայ են համաձայնեցման՝ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի նախագահների հերթական հանդիպումների ժամանակ: Նախ եւ առաջ, խօսքը Լաչինի միջանցքի մասին է»:

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ

«Արմինիըն ռիփորթըր»ի մեկնաբան

Յատուկ «Ազդակ»ի համար

 

http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15067

[garmag]

ARMENIAN-AZERI RELATIONSHIP TO BE REGULATED

• The Prime Minister of Great Britain Gordon Brown announced the UK is ready to support regulating South Caucasus conflicts, and added that they are pro to the regulation of Armenian-Azeri relationship. United Kingdom will continue supporting South Caucasus to meet the local conflicts. I am quite conscious of the strictness of the situation, but I hope that youll find ways to regulate the relationship with Armenia and every possibility will be used to do that, said the British Prime Minister.

 

How very grand of the British prime minister to utter words... as usual with miryad interpretations!

Were they not the original instigators of creating conflicts in the south Caicasus in the 1st world war?

Petrol was in demand then as it is today!

When will this wasp faction leave the people in peace?

Who ever gave them the divinity to presume wisdom?

They are nothing but selfish and egocentric economic interests pursuers of non-compare!

 

All you have to do is to remember the famous utterence of a renowned past prime minister who nearly a century and half ago said this; WE HAVE NO FRIENDS OR ENEMIES, WE HAVE ECONOMIC INTRESTS AS OUR ULTIMATE GOAL AND END GAME.

 

Is this not clear to all and sundry? What the wasps are seeking with all their diplomatic gingoism... is nothing but blowing send in the eyes of the ignorents, to confuse and divide them, so that they can lead them down the rosy path of self destrustion!

Pied pipers of the RATS.

Edited October 29, 2008 by garmag