Gyulnara

[Ashot]

ԳՅՈՒԼՆԱՐԱ

 

(Նոր Ուղղագրութեամբ)

Գրեց՝ Գեղամ Սարյան

 

Է՜հ, խանի´ երկիր, թաջիրի երկիր,

Գյուլնարի պես վարդ Շիրազում չկար,

Գյուլնարի պես վարդ, հարեմի´ երկիր,

Իրանի ոչ մի հարեմում չկար:

 

Ղեյլանի ծուխը թե երկինք ելներ,

Աստղերին հասներ՝ այնպես լույս չկար,

Գյուլնարի սիրտը ոնց արեւ լիներ,

Արեւը վկա՝ Իրանում չկար:

 

Մայիսին բացվող նշենին անգամ

Գյուլնարի քաղցր թովչանքը չուներ:

Անձրեւից հետո յասամանն անգամ

Գյուլնարի բույրն ու հմայքը չուներ,

 

Է՜հ, խանի´ երկիր, թաջիրի երկիր,

Գյուլնարի պես վարդ Շիրազում չկար,

Գյուլնարի պես վարդ, հարեմի´ երկիր,

Իրանի ոչ մի հարեմում չկար:

 

1

 

Մի աղջիկ էր, ապրում էր Իրանում,

Գորգագործ մի աղջիկ էր նա,

Նա մի ծեր հայր էր խնամում,

Գյուլնարա էր անունը նրա:

 

Սիրուն էր Գյուլնարան շատ սիրուն,

Թիթեռից թռվռուն էր նա,

Աչքերին սյուրմա չեր քաշում,

Չեր դնում մազերին հինա:

 

Նա խանի խանումների համար

Հյուսում էր համամի խալիչա,

Շիրազի վարդանոցից էլ վառ,

Բայց խանի խանումների համար:

 

Խփում էր դանակը հյուսվածքին,

Կտրում էր թելերը գունգեղ,

Գյուլնարի հինած դազգահին

Շիրազը կարող էր նախանձել:

 

Գյուլնարի հյուսած վարդերից

Կխաբվեր բյուլբյուլը անգամ,

Նա կարող էր մետաքսի թելերից

Պարտեզներ հյուսել անթառամ:

 

Մի աղջիկ էր, ապրում էր Իրանում,

Գորգագործ մի աղջիկ էր նա,

Նա մի ծեր հայր էր խնամում,

Գյուլնարա էր անունը նրա:

 

2

 

Գյուլնարա´, սիրուն Գյուլնարա,

Ղալամքար հոնքերիդ տակին

Թախիծ կա աչքերիդ վրա,

Գյուլնարա, սիրուն Գյուլնարա:

 

Ծաղկազարդ չթով սքողված

Սրտիդ մեջ ու հոգուդ վրա

Տրտունջ կա, բողոք կա պահված,

Գյուլնարա´, վշտո´տ Գյուլնարա:

 

Գյուլնարա´, գորգագործ աղջիկ,

Քո երկրի բորբ արեւի տակ

Հասնում է բադամ ու նարինջ,

Բուրում են դաշտերը թովիչ:

 

Սակայն դու արեւի կարոտ,

Արեւից ժպիտ չես քաղել,

Տրտնջոտ քո հոգու համար՝

Նարինջը կարիճ է դառել:

 

3

 

Լսվում է մրմունջը թառի

Նվում է սեգահը վերից,

Ճմլվում է սիրտը Գյուլնարի,

Շիծաղներ են լսվում հարեմից:

 

“Շարյաթին դեմ գնալ չի լինի,

Ուրացում է առանց չադրայի”,

Կարծես թե լսվում է խանի

Խոսքերը ականջին Գյուլնարի:

 

 

Կարծես թե տեսնում է նրան,

Զգում է սարսափն ահարկու,

Բայց հյուսում է հինվածքի վրա

Կուտակված տրտունջն իր հոգու:

 

Խալիչա է հյուսում Գյուլնարան,

Հույզերից է հյուսում կարծես նա,

Ահա նա հինվածքի վրա

Նկատում է պատկերը իրա:

 

Ահա նա կանգնած է այնտեղ,

Մետաքսե թելերից հյուսած,

Աչքերը վառվում են կարծես,

Չարսավը նետել է նա ցած:

 

... Լսվում է մրմունջը թառի

Նվում է սեգահը վերից,

Հուզված է սիրտը Գյուլնարի

Հարեմի թառից ավելի:

 

4

 

Ու մի օր երբ արեւն ելավ

Ու ժպտած Իրանի վրա,

Դուրս եկավ Գյուլնարան տնից՝

Խալիչան ձախ ուսի վրա:

 

Հասավ նա պալատը խանի,

որգազարդ օթախը նրա,

Կլկլում էր ջուրը ղեյլանի՝

Խանի դեմ սանդալի վրա:

 

Ղեյլանի հուզված ջրի պես

Թպրտում էր սիրտը Գյուլնարի,

Ամոթով խոնարհվեց նա կարծես,

Ու դժկամ բարեւեց խանին:

 

- Գյուլնարան նվեր է բերել,

Գյուլնարան տրտունջ ունի, խա´ն,

Թույլ տուր, որ բոլոի հետ մեկտեղ,

Գյուլնարան դեն գցի չադըրան:

 

Եվ փռեց նրա դեմուդեմ

Խալիչան՝ բողոքը իրա,

Գյուլնարան կանգնած էր այնտեղ,

Համարձակ, առանց չադըրա:

 

- Ջնդա, շո´ւն, - խանը որոտաց,

Դղրդաց պալատը աղմուկից,

Գյուլնարան ճչած ընկավ ցած՝

Երեսին իջած ապտակիծ:

 

Ներս ընկան ծառաները խանի,

Եվ կանայք խանի հարեմից,

Փռվել էր մարմինը Գյուլնարի,

Գյուլնարան տնքում էր ցավից,

 

- Դուրս տարեք, թո´ղ մորթեն դրան,

Թո´ղ փրթեն առաջը շների,

Իմ հողում առանց չադըրա

Ոչ մի կին չպետք է ապրի:

 

 

Գյուլնարա´, գորգագործ աղջիկ,

Քո երկրի բորբ արեւի տակ

Հասնում է բադամ ու նարինջ,

Բուրում են դաշտերը թովիչ:

 

Սակայն դու արեւի կարոտ,

Արեւից ժպիտ չես քաղել,

Տրտնջոտ քո հոգու համար՝

Նարինջը կարիճ է դառել:

 

5

 

Այդ օրը իրի կնային պահին

Արյունը հոսեց Գյուլնարի,

Մեռավ նա արեւի կարոտ,

Իրանի գյուլը սաբահին:

 

 

Է՜ յ, խանի´ երկիր, թաջիրի´ երկիր,

Գյուլնարի պես վարդ Շիրզում չկար,

Գյուլնարի պես վարդ, հարեմի´ երկիր,

Իրանի ոչ մի հարեմում չկար:

 

Ղեյլանի ծուխը թե երկինք ելներ,

Աստղերին հասներ՝ այնպես լույս չկար,

Գյուլնարի սիրտը ոնց արեւ լիներ,

Արյեւը վկա՝ Իրանում չկար: