Victims of March 1st

[MosJan]

By Marianna Grigoryan

ArmeniaNow reporter

Published: 21 March, 2008

 

 

http://armenianow.com/images/uploadedimages/ai289502.jpg

 

His teeth had fallen out into his palm, he tried to put them back somehow one by one, but they wouldn't stay. They would fall out again. "Mum, I saw a dream," 28-year-old Gor Kloyan was telling his dream to his mother in the morning.

 

"I said, Gor, you saw a bad dream. Falling out teeth foretells a death of a loved one. Don't go out today," Gor's mother Azatuhi says. "We have elderly grandmothers and grandfathers in our family, all are in bad health, I thought some bad thing would happen to one of them."

 

The "bad thing" happened to Gor himself.

 

Members of his family are dressed in black, women hold crumpled handkerchiefs in their hands, their eyes red because of constant crying.

 

On the first day of spring when downtown Yerevan was exploding, Gor Kloyan left his peaceful family home in one of Yerevan's suburbs without warning anyone and headed for the epicenter of the events.

 

He did not come back. And in his absence only questions are left for his wife, parents and grieving relatives.

 

After he left his family in the evening, at midnight a woman's voice delivered the bad news. A nurse at hospital informed the Kloyans that Gor was wounded and was in hospital.

 

"They said his leg was wounded, he was undergoing surgery," the mother remembers. "I don't even remember how we reached emergency hospital N 3 and began to walk like madmen through its corridors."

 

At the hospital the parents learned that their son had received a shrapnel wound and that the aorta was damaged.

 

"The surgery proceeded strangely long. They said blood was needed. I offered my blood as we had a particular blood category. First category negative…Then they said his pressure would not normalize and then for several hours they could not say to me that my son had gone," sobs the mother who lost her son.

 

"Grandmother, are you crying? But you said you wouldn't," Gor's elder son, three-year-old Sargis asks as he runs up to his grieving grandmother.

 

There is an enlarged size picture of Gor on the chest of drawers in the sitting-room, the grieving women – grandmothers and an aunt – are in the corner. Gor's baby son, Levon, who is less than two-months old is in the next room, sleeping.

 

With his look glued to one point, Gor's father, 57-year-old Sargis Kloyan says that his son had not participated in any public rallies before that day.

 

"We, the friends of my son are still in shock, we are astounded, we don't understand why he didn't participate in any public rally for the whole time and on that day decided to be present there at all cost," he says. "He followed everything on television, though he liked reading newspapers as well."

 

The father mentions Gor's favorite newspapers – Haykakan Zhamanak, Chorrord Ishkhanutyun.

 

Both are radical opposition newspapers, which is surprising since Gor was a member of one of the governing parties, Prosperous Armenia, and during the elections he was a proxy for Serzh Sargsyan at one of the polling stations.

 

Sargis Kloyan says that during the whole pre-election period he also worked for Serzh Sargsyan's campaign, as a truck driver. He says that he feels insulted to the innermost of his heart.

 

"We received no message of condolence," he says.

 

The mother looks at Gor's photograph and says that her son had big hopes and plans for the future – to continue his education, to start new things.

 

"I lost my child senselessly… I do not know the answer," says Azatuhi. "He did not talk much, he was very honest, a real man. He did not speak much after the election either. Perhaps he had been disappointed at something… We don't know what happened in reality. I don't know what to demand from whom."

[MosJan]

Dead Innocent: Non-activist in wrong place at wrong time on March 1

 

By Marianna Grigoryan

ArmeniaNow reporter

Published: 21 March, 2008

 

 

 

http://armenianow.com/images/uploadedimages/ai289901.jpg

 

 

At seven o’clock in the evening Grigor called his wife, Varduhi, and told her to warm up the dinner since he was coming home and was very hungry.

 

“I said, Grigor, my darling, I have cooked your favorite dinner, with lentil, I’m putting it on the stove right now,” Grigor’s wife, 27-year-old Varduhi, says.

 

But Grigor never ate his favorite lentil dinner on March 1.

 

Grigor Gevorgyan, 28, the only breadwinner for his six-member family, went out of his half-damp and poor one-room home in Yerevan’s Kond district after 5 pm and the next day his wife and two little sons received his dead body, with a bullet wound on his forehead.

 

“He worked at a gas station, they called and told him to come to get his wages. We were watching TV. Grigor said people were holding a peaceful protest, I’ll go and fetch my money. What would happen?”

 

Varduhi remembers how she ironed his clothes, made coffee for him, how Grigor hugged, eight-year-old Hovhannes and four-year-old Rubik, kissed them good-bye and told her: “I’ll go quickly and come back, at least I’ll have some money today.”

 

With rumpled hair and an uncared-for face, Varduhi, who grew stronger from her sorrow, remembers what was happening on that day. She was receiving information from Grigor, who, because of absence of public transport, went up on foot from his workplace near Hayrenik Cinema to the Circus, then found himself in a blocked area.

 

“At 8 pm Grigor phoned, he was in Leo Street. He said it was an ugly situation. He’d found himself in a blocked area, police did not let him get out, pointing a gun at him, they were telling him to back off, or else they would kill him,” Varduhi says. “I began to shout, telling him I was going to him. He said, no, don’t leave home. At about 9 pm he no longer answered phone calls. Then his mobile was switched off altogether and we didn’t have any news.”

 

Several hours later, Grigor’s relatives began to search for him in all possible places.

 

“We learned in the corridor of the mortuary that Grigor had gone. They said he was shot by a sniper. His brain was exploded,” says Varduhi, wringing her hands.

 

“Acute disorder of vitally important functions of the brain, a bullet wound of the skull,” the death certificate states the cause of Grigor Gevorgyan’s death.

 

“If I knew that my husband was active, struggled, became a victim for his ideas, my heart would be in rest. He did not even go to the polls. I was telling him to go and vote for whoever he wanted, but go, but he was saying he didn’t care.”

 

Varduhi remembers that when before her husband left they received information people were taking out cobblestones in order to defend, Grigor was showing his astonishment.

 

“He was saying: Varduhi, aren’t they afraid?...” Varduhi remembers. “And I was saying, people were struggling. What should they be afraid of?”

 

Varduhi says that perhaps it was Grigor’s difficult childhood that he was so cautious.

 

“In the 90s his father perished in Artsax, he was a freedom-fighter. Other fighters had also come to Grigor’s funeral and they, too, said that it was a sniper’s shot. They had been war fighters for so many years,” the young widow says.

 

The walls of the room are black from their stove. Gevorgyan’s relatives also live upstairs. Grigor’s mother died about a year ago. Now instead of his mother’s mourning photograph they hang Grigor’s.

 

“This home is cursed,” Varduhi’s mother, Gayane, says putting her arms upwards. She also lives with Grigor’s family. “The children had a thousand dreams, which were all scuttled in a minute. Four dead people were taken from this yard within a year. We don’t know where to go, what answer to give to these children.”

[MosJan]

Why?: The dead left no answers

 

By Gayane Abrahamyan

ArmeniaNow reporter

Published: 21 March, 2008

 

The first day of spring became the last for Zakar Hovhannisyan, 31, who went to the center of the city in the evening of that day to bring his neighbor home from the rally and did not come home; neither did his neighbor Davit Petrosyan.

 

Zakar’s bed ridden father learnt about the death of his son and the neighbor a day later as the news on TV named the dead, learning his son was taken to the hospital with gunshot wounds, where the doctors hopelessly operated on him, although he never came to conscience again.

 

Why?

 

“This question never bothered me when my 19 year old elder son died in Kelbajar (Artsax). I knew why he went there, why he died. But Zakar … I don’t know whom to ask, whom to demand from,” says Saribek Hovhannisyan with a trembling voice and hides his head in the pillow concealing tears.

 

Zakar used to take care of his father for the last 4 months after Saribek was disabled by a stroke. He would stay at home not to leave the father alone and knew the political situation in the country from the media and the neighbors’ words.

 

The father says Zakar always criticized the latest events, opposed tensions, “because he knew well what war and losing loved ones means, but wouldn’t think that war could take him.”

 

Zakar had lost his mother at 2, and the father and his aunt raised him, his brother and sister. Zakar who had passed through hardships, had been taking care of his sick grandmother for five years.

 

He had decided to get married after her death.

 

“My poor boy had just took a breath, but I fell ill. He was by my side all day round. He wanted to repair the home, to get married, to live at last. But the stray bullet does not know whom it hits and why,” bitterly cries the father who has lost two sons and whose only consolation is his daughter, his grandchild and the flowers Zakar left.

 

Half of the old faded room is occupied with the elder son’s Benjamin’s wartime photos in military uniform, and the second half is occupied with Zakar’s potted plants and flowers – his most favorite hobby. His sister has now set the pots of plants around his photo.

 

“You won’t believe but these plants were frozen. He revived them. He learnt of taking care of plants from various books and magazines and used to clean them every day,” says Zakar’s sister Marine Hovhannisyan, watering her beloved brother’s flowers. “He loved people and his friends the same way. I don’t know why fate is so cruel to us.”

 

Marine says Zakar was supposed to go his nephew’s birthday party, but said he didn’t want to leave his father alone.

 

“I tried to convince him to go, saying I would stay with father before you come, but he refused. I did some laundry, but he did not let me hang it, told me to go home because it was late and said he would hang it himself,” the sister tells. “He had gone out to the yard to hang the laundry and had seen the next door neighbor’s Davit’s wife and his 11 year old son there going to bring Davit home from the rally, but Zakar had not let them go in the dark, saying he would do it himself telling them to go home.”

 

“And neither Davit, nor he returned. Both fell victims to the barbarism, for what I don’t know.”

See also...

[MosJan]

Nightmare on Paronyan: Demonstrator tells of horror and resolve

 

 

http://armenianow.com/images/uploadedimages/ai289601.jpg

 

The head of Grizelda Ghazaryan, 57, is all wrapped in bandage. Eight stitches had been put on the cut resulting from a police truncheon hit.

 

“Then I don’t remember well, I only felt that something hot flowing down my face,” Grizelda says. “I thought that the “disgrace” had ended at Opera Square but when I saw how many troops were taken to the area adjacent to the Myasnikyan monument and that people were preparing for self-defense, I understood that we would be slain and I was ready for being slain.”

 

Grizelda Ghazaryan was in the ranks of protestors together with her 24-year-old daughter Gayane and the wife of the former deputy defense minister Vahan Shirkhanyan. At about 8.30 pm, they left the area near the Mayor’s Office and the Myasnikyan monument and went on foot up towards Paronyan Street building N18 where the Shirkhanyan family lives.

 

“My daughter felt sick and we decided to go to the Shirkhanyans for a cup of tea. When we reached the passage on Mashtots Avenue we saw how many soldiers had filled that area. Pushing us those soldiers took us to the crossroads of Paronyan and Leo streets. We were going on foot to Paronayn 18, however near the corner building on Paronyan 14 the soldiers stopped and a group of helmeted soldiers entered their ranks,” Grizelda says.

 

She says that among the military she saw one familiar officer whom she often saw at Liberty Square. She approached him and said: “What are you doing, what a fratricidal war is this?”

 

Then shots were heard. Grizelda says: “I thought that was the end, we would all be killed there and were thinking where at that moment was my son in the crowd and perhaps he was being fired on at that moment. We all began to shout as the shots were fired. Before that people were coming and leaving on the sidewalks, but the helmeted military blocked the sidewalks too.”

 

Grizelda says that after all that having lost herself she approached the same familiar-looking officer and said that when all that was over she would tear his shoulder-straps. In reply to Grizelda’s words, the officer hit the woman in the belly with a truncheon. The officer was taken away from the women, but continued to curse them.

 

Under the torrent of shots Grizelda says her daughter Gayane began to shout: “Turks, what are you doing? They have something to lose, and what do you have to lose? Whose interests do you defend? The country belongs to us, citizens.”

 

Grizelda says that Gayane was still shouting when soldiers attacked her.

 

“I saw one of the entrance doors to the building and wanted to reach there. But when I wanted to enter, I felt a heavy blow on my head. I heard people shouting behind me: ‘Catch that whore, bring that whore here’. They were saying that about my daughter. I saw them drag Gayane by the hood to the middle of the street and begin to hit my daughter with truncheons. From the place where I fell I saw four or five people kicking my daughter. I heard the voice of Vahan Shirkhanyan’s wife: ‘Don’t hit the wife of Rafael Ghazaryan, don’t kill the girl.’”

 

Grizelda says that someone in military uniform stood above her head. Then he brought her daughter, by dragging her. Gayane was not able to walk.

 

“I was shouting – scoundrel, brute, Turk, and heard an answer in Russian in a very calm tone: “I have saved your and your daughter’s lives.” Then he drew us to that entrance, also Shirkhanyan’s wife, and shut the door,” Grizelda says.

 

Beaten and humiliated by her own police and military, the women began to knock at residents’ doors. They did not have a response on the ground floor. On the second floor one woman let them in her apartment.

 

“She let us in and there was no room there already, so many people had entered there. They were all passers-by. Then we heard some crying in the backyard, we said come in but be quiet. They would have come alerted by those voices and would have beaten them. The owner of the flat had lost herself, said: “Please, go away from the windows, a bus is on fire down there, if it explodes the debris of the glass will fall on you.”

 

Grizelda tells with horror about the scene that they witnessed already looking from the windows.

 

“There was a real war at the Paronyan-Leo intersection. I kept thinking about my son whom I left in the area near the Myasnikyan monument. When I finally got in touch with him, he said it was calm near where he was. Until 1.30 am we waited for ambulance service, which did not arrive. Then we ourselves went to Republican Hospital by car.”

 

Grizelda shows her back, shoulders all in bruises. Her daughter is in the same condition. Gayane even cannot walk because of pain.

 

Grizelda Ghazaryan has turned to the prosecutor’s office, the ombudsman, the OSCE office.

 

“That was a purposeful murder, I recognized them, they recognized me. They know that I am an active participant of the movement, and finally I am a witness, because I recognized that officer by face. I don’t know his name, but I will know,” she says.

 

Grizelda participated in the opposition rallies and marches every day. She says that for nine days in succession she had not seen a single unlawful act.

 

“You know, there is no coming to power on blood. It was a public protest. Do not let them think that they have broken people’s will with that all. As for myself, as long as I exist I will struggle,” she says and continues, “The country should be a country. I don’t want my son, my daughter to leave here, you understand, I don’t want that.”

[MosJan]

the name of the topic is - Victims of March 1st

[MosJan]

Ի՞նչ էր տեղի ունենում Լեո-Պարոնյան խաչմերուկում մարտի 1-ին

 

Լենա Նազարյան Մարտ 21, 2008

 

 

Այդ օրն ակադեմիկոս Ռաֆայել Ղազարյանի կինը` Գրիզելդան, եւ դուստրը` Գայանեն, ականատեսն ու մասնակից են եղել այն բոլոր իրադարձություններին, որոնք տեղի են ունեցել Լեո-Պարոնյան փողոցների խաչմերուկում:

տպել

 

ուղարկել ընկերոջը

 

«Մարտի 1-ին` կեսգիշերին, ես ու դուստրս հանրահավաքից վերադարձանք տուն: Գիշերները վերադառնում էինք, առավոտյան` նորից գնում հրապարակ: Անընդհատ լուրեր էին պտտվում, որ պետք է ցրեն հանրահավաքը: Մարտի 1-ի առավոտյան ինձ զանգահարեց ընկերուհիս եւ ասաց, որ ոստիկանները հարձակվել են հրապարակում գիշերը մնացած մարդկանց վրա եւ ծեծելով ցրել նրանց»,- պատմում է Գրիզելդա Ղազարյանը:

 

Ժամը 10:00-ին, երբ նա գնացել է հրապարակ, այնտեղ տեսել է միայն ոստիկաններին եւ Մաշտոց փողոցի տարբեր հատվածներում խումբ-խումբ կանգնած շփոթված մարդկանց:

 

Կեսօրին, երբ մարդիկ սկսել են հավաքվել Ա. Մյասնիկյանի արձանի մոտ` Արգիշտիի հրապարակում, Գրիզելդան եւ Գայանեն գնացել են այնտեղ: Արձանի մոտ հավաքված մարդկանց նրանք մոտեցել են աջ կողմից` Գ. Լուսավորչի փողոցից: Այդ ժամանակ Գ. Լուսավորչի փողոցն արդեն երկու կողմից փակված էր տրոլեյբուսներով եւ ավտոբուսներով:

 

«Մոտավորապես ժամը 16:00-ին ոստիկանները կանգնեցին քաղաքապետարանի դռան դիմաց, որոշ ժամանակ այդպես կանգնած էին, հետո բոլորը լցվեցին քաղաքապետարան: Ասում են` մարդկանց ճնշումով են լցվել, բայց մենք բախում չենք տեսել, ավելի հեռու էինք, միայն ճչոց եւ գոռոցներ ենք լսել: Դրանից հետո որոշ ժամանակ հանգիստ էր»,- պատմում է 24-ամյա Գայանեն:

 

Այդ ընթացքում հրապարակ են եկել Արամ Սարգսյանը, Ստեփան Դեմիրճյանը եւ Նիկոլ Փաշինյանը:

«Երբ հասկացան, որ բարձրախոսով նրանց ձայնը չի լսվում, Նիկոլ Փաշինյանը սկսեց շրջել մարդկանց շարքերով: Նա անընդհատ կրկնում էր, որ մարդիկ հանգիստ մնան, սադրանքի չենթարկվեն, ոստիկանների հետ չխոսեն եւ ոչինչ չպատասխանեն նրանց: Հետո ասում էր, որ մեր շարքերում կարող են լինել մարդիկ, ովքեր կդրդեն ինչ-որ գործողությունների, ցույց էր տալիս մի շիշ, որի մեջ դյուրավառ նյութ կար, եւ զգուշացնում, որ եթե որեւէ մեկի մոտ նման բան տեսնեն, անմիջապես հեռացնեն հրապարակից: Մարդիկ ասում էին, որ չեն հեռանա, մինչեւ չազատեն Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին»,- հիշում է Գայանեն:

 

Ժամը 17:00-ին Նիկոլ Փաշինյանի հորդորով մարդիկ սկսեցին բարիկադներ կառուցել: Այդ ընթացքում էլ էր հանգիստ:

 

«Երեկոյան մեզ մոտ եկավ նախկին պաշտպանության փոխնախարար Վահան Շիրխանյանի կինը: Նրա հետ մենք վաղուց ենք ծանոթ: Առաջարկեց տաքանալու եւ հանգստանալու համար գնալ իրենց տուն` Պարոնյան 18 հասցեում: Մենք որոշեցինք գնալ եւ նորից վերադառնալ, քանի որ ուզում էինք գիշերը մնալ հրապարակում»,- պատմում է տկն Ղազարյանը: «Մենք գիտակցում էինք, որ ամեն ինչ կարվի մարդկանց ցրելու համար, եւ ամեն մեկի հեռանալը վտանգում էր մյուսի կյանքը»,- ավելացնում է Գայանեն:

 

Կանայք, որպեսզի ժամանակ չկորցնեն, որոշում են Գ. Լուսավորչի փողոցով ոտքով հասնել Պարոնյան: Արդեն ժամը 20:30-ն էր: «Երբ հասանք Մաշտոցի պողոտա եւ անցնում էինք գետնանցումի վրայով, տեսանք, որ ամբողջ պողոտան լցված է զորքով եւ ոստիկաններով»,- շարունակում է պատմել տկն Գրիզելդան:

 

Այդ պահին Մաշտոցի պողոտայում կանգնած ոստիկանների շարասյունից մի մեծ խումբ է առանձնանում եւ, բարձրանալով Գ. Լուսավորչի փողոց, վազքով շարժվում դեպի քաղաքապետարան:

 

«Մայրս մոտենում է մի սպայի, որը հանրահավաքների ժամանակ միշտ եղել է հրապարակում, եւ ասում, որ մարդկանց ձեռք չտան: Ոստիկանը մահակով խփում է մայրիկի փորին»,- պատմում է Գայանեն: Վահան Շիրխանյանի կինը նրանց հետ էր, եւ ոստիկաններից մեկը, ճանաչելով նրան, ետ է քաշում ընկերոջը:

 

Այդ պահին Մաշտոցի պողոտայից եւս մի խումբ ոստիկաններ են առանձնանում եւ գետնանցումի վրա գտնվող մարդկանց` մոտ 15-20 հոգի, քշում Պարոնյան փողոցի ուղղությամբ: Լեո-Պարոնյան խաչմերուկում ոստիկանները կանգնում են փողոցի մի մասում, քշվածները` մյուս:

 

«Հանկարծ Գ. Լուսավորչի փողոցի կողմից սկսվեցին կրակոցներ, պայթյուններ, ինչ-որ կայծեր էին վառվում երկնքում: Գոռոցներ էինք լսում, ոնց որ պատերազմ լիներ: Մենք մտածեցինք, թե այնտեղ բոլորին սպանում են: Մենք (եւ ով կար այդ փողոցում) սկսեցինք գոռալ, որ դադարեցնեն կրակը: Մենք գոռում էինք, դիմացի ոստիկանները` մահակներով խփում վահաններին»,- պատմում է Գայանեն:

 

Մոտ 20 րոպե նրանք շարունակեցին կանգնած մնալ Լեո-Պարոնյան խաչմերուկում: Շենքի բնակիչները դուրս էին եկել պատշգամբ կամ մուտքի մոտ էին կանգնած:

 

«Կրակոցներից 30 րոպե անց մի խումբ ոստիկաններ, արագ վազելով, եկան մեզ վրա: Բոլորը վազեցին եւ մտան շենքի մուտքերը: Ոչ ոք դիմադրություն ցույց չտվեց: Ես մոտ էի կանգնած առաջին մուտքին, բայց չվազեցի, որովհետեւ, եթե նույնիսկ հասցնեի հասնել մուտքին, միեւնույն է, այնտեղ այնքան մարդ կար, որ ինձ չէր հաջողվի ներս մտնելգ»,- պատմում է Գայանեն:

 

«Իմ գլխին խփեցին, երբ ես արդեն մուտքի մեջ էի, ընկա եւ ինձանով ծածկեցի մուտքը: Արդեն ընկած վիճակում` տեսա, որ ինչ-որ մեկը բռնեց աղջկաս շորից եւ քաշեց դեպի փողոցըգ»,- պատմում է տկն Գրիզելդան:

 

«Երբ հասնում էի մուտքին, ինչ-որ մեկը բռնեց կապիշոնիցս (գլխանոց), ասաց` սրան է պետք ծեծել, եւ քարշ տվեց, գցեց փողոցի մեջտեղը: 5 հոգով սկսեցին ծեծել ինձ, ոտքերով հարվածում էին ուր պատահի: Հետո թողեցին, չէի կարողանում բարձրանալ տեղիցս, միայն դեմքս էի փակել, որ փողոցով վազող ոստիկանները ընթացքի մեջ չխփեն ինձ»,- պատմում է Գայանեն:

 

«Երբ ուշքի եմ գալիս, տեսնում եմ ոստիկանները փողոցում ծեծում են աղջկաս: Գոռում եմ` փրկեք աղջկաս: Այդ պահին գլխիս վերեւը կանգնած մի ոստիկան գնում եւ աղջկաս գլխանոցից քարշ տալով` բերում է մուտքի մոտ: Ես շարունակում եմ վիրավորել նրան, նա ռուսերեն հանգիստ պատասխանում է, որ փրկել է մեր կյանքը եւ հեռանում»,- շարունակում է տկն Գրիզելդան:

 

Շենքի բնակիչներից մեկը բացել էր դուռը եւ ներս թողել մուտք մտած մարդկանց: «Փորձեցինք մայրիկի համար շտապօգնություն կանչել: Գլխից արյուն էր հոսում: 4 ժամ շարունակ ոչ մի օգնություն չեկավ: Իմ ծանոթներից երկուսին շտապօգնության աշխատակիցները պատասխանել են, որ նրանք մոտեցել են Լեոյի փողոցին եւ փորձել ներս մտնել շենք, բայց ոստիկաններն արգելել են»,- ասում է Գայանեն:

 

Այն, ինչ տեղի է ունեցել այդ խաչմերուկում հետո, Գայանեն տեսել է այդ տան պատուհանից: «Մենք լսել ենք նաեւ ոստիկանների ձայնը մուտքերում եւ բակերում, որոնք փնտրում էին փախչող մարդկանց: Այնպիսի տպավորություն էր, որ ամեն գնով պիտի գտնեն եւ ծեծեն, որովհետեւ փողոցներում արդեն մարդ չկար: «Պատուհանից մենք տեսանք նաեւ, թե ինչպես ոստիկաններից մեկը ինչ-որ բան շպրտեց մեկի վրա, այն կպավ վազող մի տղայի գլխին, եւ նա ընկավ: Հետո ինչ-որ մարդիկ եկան եւ, ոտքերից քարշ տալով, տարան տղային, արյան հետքը մնում է ասֆալտին: Տղան չէր շարժվում, երեւի մահացած էր»:

 

Շտապօգնության մեքենան եկավ կեսգիշերից հետո: «Հանրապետական հիվանդանոցում 8 կար դրեցին գլխիս, աղջկաս մոտ բազմաթիվ սալջարդեր կային: Երբ տեղեկանք պահանջեցինք, ասացին, որ այդ դեպքերի հետ կապված մարդկանց տեղեկանք չեն տալիս»,- պատասխանել են տկն Գրիզելդային:

 

Այդ օրվա դեպքերի հետ կապված` նա մարտի 5-ին դիմում է գրել դատախազություն, բայց մինչեւ հիմա պատասխան չի ստացել: Դատախազությունից նրան երկու անգամ զանգել են, բայց ոչ թե նրա դիմումի, այլ` ցուցմունք տալու համար:

 

Գայանեն հիմա չի աշխատում. փետրվարի 29-ին, հանրահավաքներին մասնակցելու համար, նրան ազատել են աշխատանքից:

 

Չցանկանալով նշել կազմակերպության անունը, որտեղ աշխատում էր, Գայանեն ասում է. «Աշխատանքից ինձ ազատելը տնօրենի անձնական որոշումն էր: Սկզբում զգուշացնում էր, որ հանրահավաքների չգնամ, հետո էլ ասաց, որ աշխատանքի չգամ: Պարզվում է` մեզ մոտ կամայականություններն այն աստիճանի են հասել, որ նույնիսկ պարտադիր չէ վերադասից ճնշումներ լինեն, տնօրենն ինքն է որոշում հեռացնել աշխատանքից` հանրահավաքներին մասնակցելու համար»:

[MosJan]

Մարտի մեկ. ականատեսի վկայություն

http://hetq.am/static/images/frontend/pixel.gif

Արարատ Դավթյան Մարտ 21, 2008

http://hetq.am/static/images/frontend/pixel.gif

 

http://hetq.am/uploaded/image/articles/2008/03/0308-opera.jpg Հովիկը 46 տարեկան է: Փետրվարի 19-ի ընտրություններից հետո նա մասնակցել է ընդդիմության հանրահավաքներին, գիշերել Ազատության հրապարակում: Մարտի 1-ի եւ լույս 2-ի գիշերվա իրադարձությունների մասին նրա պատմածները ներկայացնում ենք գրեթե առանց խմբագրման: http://hetq.am/static/images/frontend/i_print.gifտպել

 

http://hetq.am/static/images/frontend/emailtofriend.gifուղարկել ընկերոջը

Գիշերը ժամը 1-ից սկսած ժողովրդի մեջ խոսակցություններ պտտվեցին, թե իբր Արթուր Բաղդասարյանը, որպես անվտանգության քարտուղար, այդ գիշեր Օպերան «մաքրելու» հրամանագրի տակ ստորագրել է: Կային մարդիկ, որ հավատացին: Որոշները նույնիսկ գնացին տուն: Բայց ես լուրջ չընդունեցի, մտածեցի, որ հերթական պրովոկացիան է (ամեն օր էլ զորքի հարձակման մասին խոսում էին):

 

Ժամը 6-ին կարծես այդ լուրերը հաստատվեցին: Ասացին, որ հրապարակի ուղղությամբ զորք է գալիս: Անմիջապես տղամարդկանցով հրապարակի երկայնքով շարվեցինք` կանանց ու երեխաներին թողնելով մեր թիկունքում: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը մոտեցավ բարձրախոսին եւ ասաց. «Զգույշ եղեք, խնդրում եմ` հանկարծ որեւէ մեկդ ձեր նախաձեռնությամբ քայլ չանեք: Ոստիկաններն էլ են մեր ժողովուրդը: Կգան, իրենց պահանջները կներկայացնեն եւ ըստ այդմ էլ` կորոշենք մեր անելիքը»:

 

Երեւի 10 րոպե անց հայտնվեցին: Մեզնից 1-1,5 մ հեռավորության վրա դեմ դիմաց շարվեցին: Բոլորը սաղավարտով էին, վահաններով եւ դուբինկաներով: Առաջին շարքում կանգնածները ոստիկանական զգեստով էին, իսկ նրանց հետեւից արդեն մուգ հագուստներով էին` հատուկ ջոկատայիններ:

 

Եկվորներից մի խումբ մոտենում էր հարթակին` Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին: Այդ ընթացքում մենք մեր դիմացիններին խնդրում էինք. «Ախպերներ ջան, ձեր ցավը տանենք, եկեք սենց կանգնենք, մինչեւ լույսը կբացվի: Ինչի՞ համար եք գիշերվա կեսին եկել: Էստեղ ձեր քույրերն ու մայրերն են, եթե արյուն թափվի, մեզնից է լինելու, մեր մեջ թուրք չկա»:

 

Մոտ 3-4 րոպե դեմ դիմաց կանգնած մնացինք: Սրանք բառ չէին ասում: Հանկարծ դվիժոկի ձայնը կտրվեց, լույսերն անջատեցին ու հարձակումը սկսվեց: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը բղավում էր. «Ժողովրդին հանգիստ թողեք, ես եմ ղեկավարը, ես եմ պատասխանատուն, ինձ ձերբակալեք»:

 

Մեզ մոտ փայտեր ունեինք: Շատերս վառելափայտից մահակներ էինք սարքել, որ կարողանանք պաշտպանվել: Իսկ այն, որ ասում են, թե իբր զինված ենք եղել, իսկ իրենք էլ եկել էին խուզարկության, անամոթ սուտ է: Նման պահանջ չեն ներկայացրել: Հետո` 10 օր Օպերայի բակում էինք, ոստիկաններն օրուգիշեր հետներս էին եւ ոչ մի անգամ խուզարկության մասին չեն ակնարկել: Ուղղակի ծիծաղելի էր մեր բարձրաստիճան ղեկավարների հայտարարությունը, թե իբր ստացված օպերատիվ տեղեկություններով ոստիկանները եկել էին զենք-զինամթերք փնտրելու: Էլ չեմ ասում, որ նույն այդ ոստիկաններն այնպիսի վիճակ ստեղծեցին, որ եթե ինչ-որ մեկի մոտ, ասենք, նռնակ լիներ, նա մեկ վայրկյան չէր վարանի եւ կնետեր նրանց վրա:

 

Սկզբում, երբ հարձակվեցին, լուրջ դիմադրություն ցույց տվինք եւ սրանք նահանջեցին: Դու մի ասա` դա նկարահանման համար բեմադրված թատրոն էր, որ հեռուստատեսությամբ օրերով ցուցադրեին: Նահանջից հետո «սպեցնազը» վրա տվեց, մինի կոլցոներով մեզ սկսեցին ջարդել: Շրջվում էիր, հետեւից էլ էին իրենք եւ անխնա խփում էին:

 

Կանայք ու երեխաները վախից վրաններում կուչ էին եկել: Սրանք ոտքերով ու դուբինկաներով խփում էին վրանների ձողերին, շուռ տալիս, գիշերը թիթեղյա ամաններում մեր վառած կրակի մնացորդները լցնում դրանց վրա ու անաստվածի պես մեջի մարդկանց ծեծում: Թշնամին այդ կերպ չէր վարվի: Մի սարսափելի ճիչ էր լցվել ամբողջ հրապարակում: Կանայք ցավից ու վախից անտանելի բղավում էին:

 

Երեւի ազատամարտիկներ էին` «Երկրապահի» տղաներից, Հյուսիսային պողոտայի մոտից մի կերպ միջանցք բացեցին, որ ժողովուրդը կարողանա փախչել: Իրենք դրա հնարավորությունը չէին տվել. 4 կողմից փակել էին: Որ կողմ նայում էիր, 5-6 շարքով կանգնած էին: Եթե այդ միջանցքը չբացվեր կամ մի քիչ ուշանար, հրապարակից նորմալ մարդ դուրս չէր գա. բոլորը հաշմանդամ կդառնային:

 

Փախչելիս հետեւներիցս գալիս էին ու էլի խփում: Դրանց բուն նպատակը մեզ ցրելը չէր, այլ վախեցնելն ու ջարդելը, որ նորից հավաքվելու մտքից հրաժարվեինք:

 

Ես փախա բարեկամիս տուն: Քիչ թե շատ ինձ տեսքի բերեցի ու վերադարձա Օպերա: Արդեն ամեն ինչ վերջացած էր: Հրապարակը լցված էր զորքով, իսկ մուտքերը հսկում էին ոստիկանները:

 

Իմացա, որ ժողովուրդը հավաքվում է Ֆրանսիայի դեսպանատան մոտ, եւ նորից ուժայինները ծեծ ու ջարդ են սկսել: Մեկնեցի այնտեղ: Այդ պահին մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանն էր եկել: Ինչ-որ մեկին ոստիկաններն ուզում էին փախցնել, պաշտպանը թույլ չէր տալիս, եւ դուբինկայի մի 2 հարված էլ նրան հասավ:

 

Հետո հարյուր հազարավոր մարդիկ հավաքվեցին, կառուցեցինք բարիկադներ եւ պատրաստվեցինք ինքնապաշտպանության: Նորից, երբ արդեն գիշեր էր, շուրջբոլորը մութ, իշխանությունը սկսեց գործել: Ձկան խանութի մոտից զորքը մոտեցավ ժողովրդին:

 

Լուսարձակող փամփուշտներով կրակահերթ բացեցին, բայց օգուտ չտվեց: Հակառակը, ժողովուրդն աղմուկ-աղաղակ բարձրացրեց, ինչը զորքի մեջ խուճապ առաջացրեց: Բայց դրանք 18 տարեկան զինվորներ չէին:

 

Այնուհետեւ կրկին առաջ եկան, մի քանիսին ծեծեցին, եւ բախումը սկսվեց: Ժողովուրդը կռվում էր քարերով, փայտերով ու արմատուրաներով: Զորքը ստիպված հետ գնաց: Հետո լսվեցին կրակոցներ: Սկզբում մտածեցի, թե ռետինե փամփուշտներ են: Բայց գնդակները կպնում էին շենքերի պատերին ու ռեկաշետ լինում: Ձայնը պարզ լսվում էր: Դրանք մարտական փամփուշտներ էին: Եվ սուտ է, թե կրակոցները եղել են ժողովրդի մեջից: Հարյուր կողմից նկարել են: Եթե մեկի մոտ թեկուզ փոքրիկ պիստոլետ լիներ, էդ կադրը էկրաններից չէին իջեցնի: Այդ իրենք էին, որ ջրցան մեքենաներ, արցունքաբեր գազ, էլեկտրաշոկ եւ աղմուկ հանող ռումբեր օգտագործելուց բացի, խեղճ ժողովրդի վրա սկսեցին մարտական փամփուշտներով կրակել: Անձամբ եմ տեսել` նույնիսկ ԲՄՊ-ն նահանջելիս 5-10 գնդակ ԴՇԿ-ից կրակեց:

 

Ընկածներ կային, բայց չեմ կարող ասել` ինչի՞ց էին ընկել կամ կենդանի՞ էին, թե՞ ոչ: Այդ շոկային վիճակում ոչ այն էր` պաշտպանվեիր, ոչ էլ ինչ-որ մեկին օգնեիր:

 

Ժողովրդի նետած բենզինով լցված շշերի շնորհիվ զորքը նահանջեց մինչեւ Լեոյի փողոց: Եթե այդ շշերը չլինեին, զոհերի թիվն անկասկած շատ կլիներ: Իսկ դրանից կարելի էր խուսափել, եթե Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին բաց թողեին:

 

Հիմա ամեն ինչ բարդում են այս կողմի վրա, իսկ ժողովրդին ներկայացնում որպես խուլիգան կամ, լավագույն դեպքում, հիպնոսի տակ գտնվող մոլորյալներ: Ու մեկը հարց չի բարձրացնում` բա, լավ, Վեհափառն ո՞ւր էր: Թող գար էդ «մոլորյալ» համարվող հոտին տեր կանգներ: Վստահ եմ, եթե նա կանգներ ժողովրդի եւ զորքի մեջտեղը, ամեն ինչ այլ կերպ կավարտվեր: Բայց մեր կաթողիկոսի համար ավելի կարեւոր բաներ կային: Չգիտեմ... Խորապես վիրավորված եւ հիասթափված եմ: Քանի այդ մարդը կա, ես Էջմիածնի եկեղեցի ոտք չեմ դնի:

 

Թալանի մասին չեմ էլ ուզում խոսել: Պայքարի ելած մարդիկ բախումից հետո քաշվեցին բարիկադներից այն կողմ` Մյասնիկյանի արձանի մոտ: Երբ իմացանք, թե ինչ է կատարվում Մաշտոցի պողոտայում, ես շենքերի արանքով գնացի այնտեղ: Թալանչիները տարածքի թափթփուկներ կամ ուղարկված մարդիկ էին: Նրանցից ոչ մեկին հանրահավաքների ժամանակ չէի տեսել:

 

Մարդ կար` խանութից ապրանքը հանում եւ հանգիստ դասավորում էր մեքենայի մեջ: Քիչ հեռվում ոստիկաններ էին կանգնած ու ոչ մի բան չէին անում: Ավելին` ամբողջ պրոցեսն օպերատորը նկարում էր, եւ մեկը չէր ասում` էս ի՞նչ ես անում, տղա ջան:

 

Ծանր վիճակում ենք հայտնվել: Ասենք, մեկին թաղում չեն սիրում, նույնիսկ շատերն ատում են: Նա ի՞նչ սրտով այդ թաղի մարդկանց համար լավ բան կանի: Ուզենա էլ, չի կարող: Անկախ իրենից` ինչ-որ ներքին բան թույլ չի տա: Հիմա մեր իշխանություններն իրենց դրել են այսպիսի վիճակում:

 

Ազգովի պետք է ոտքի կանգնենք, ուրիշ ելք չկա: Ծեծվածների մեջ բազմաթիվ ազատամարտիկներ, հայրենիքի համար արյուն թափած տղերք կան: Նրանց մինչեւ հոգու խորքը վիրավորել ու նսեմացրել են: Ինչքա՞ն կարող է այսպես շարունակվել: Մի օր մեկն անկանխատեսելի հետեւանքներով ինքնագործունեության կդիմի: Դրա՞ն ենք սպասում:

 

Լուս. Գերման Ավագյանի

 

 

[MosJan]

Գագիկ Շամշյանը

http://hetq.am/static/images/frontend/pixel.gif

Արարատ Դավթյան Մարտ 21, 2008

http://hetq.am/static/images/frontend/pixel.gif

 

http://hetq.am/uploaded/image/articles/2008/03/0308-shamshyan.jpg «Չորրորդ իշխանություն» եւ «Առավոտ» թերթերի ֆոտոլրագրող Գագիկ Շամշյանը մարտի 1-ի գիշերն Ազատության հրապարակում էր: Նա որոշել էր ֆոտոռեպորտաժ պատրաստել, թե ինչպես են նստացույցի մասնակիցները դիմավորում գարնան առաջին օրը: Սակայն վերջիններիս ցրելու եկած ոստիկանները դաժանաբար ծեծել են ֆոտոլրագրողին: http://hetq.am/static/images/frontend/i_print.gifտպել

 

http://hetq.am/static/images/frontend/emailtofriend.gifուղարկել ընկերոջը

«Ժամը 6-ի սահմաններում ճանապարհային ոստիկանության եւ «ՕՄՕՆ»-ի ցանցապատ ավտոմեքենաներն իրարից 1 մ հեռավորությամբ Օպերայի ամբողջ տարածքը շրջապատեցին: Ես հրապարակից դուրս եկա, որպեսզի այդ տեսարանը նկարեմ»,- պատմում է Շամշյանը:

 

Քիչ անց նա հրապարակից լսել է հայհոյանքներ, կանանց ճիչ ու տեղացող անեծքներ: Վերադառնալով` տեսել է, որ ոստիկաններն ու հատուկ ջոկատայինները վահաններով, ռեզինե մահակով եւ էլեկտրաշոկով զինված` ցուցարարներին անխղճորեն ծեծում են:

 

«Նույնիսկ ֆոտոապարատով ֆիքսել եմ, թե ինչպես է «ՕՄՕՆ»-ականը շտիկ-նոժով (սվին-դանակ) կտրում վրանի թելը եւ այն շուռ տալիս: Առանց իմանալու, թե ներսը ո՞վ կա, քանի՞սն են, դուբինկաներով սկսում էին խփել»,- պատմում է ֆոտոլրագրողը:

 

Նրա խոսքերով` այդ պահին հիշել է Թումանյանի «Թագավորն ու չարչին» ստեղծագործության «Առաջը` ջուր, հետեւը` սուր, սուգ, վայնասուն, իրարանցում» տողերը»:

 

«Մտածեցի` Կարապի լճի մոտից այդ սպանդը նկարել Թումանյանի արձանի ֆոնին: Չորս-հինգ կադր էի արել, մեկ էլ մի քանի ոստիկան ֆոտոխցիկի արձակած լույսը նկատեցին ու, հայհոյանքներ տեղալով, հարձակվեցին վրաս,- հիշում է Գագիկը:- Սպեցնազից մեկը կար, գլխից արյուն էր հոսում: Ասաց` արա, էս արյան համար պատասխան եք տալու: Ձեռքիցս ապարատը խլեց ու հարվածեց»:

 

http://hetq.am/uploaded/image/articles/2008/03/0308-shamshyan-1.jpg Գ. Շամշյանը, որն աշխատանքի բերումով ճանաչում է գրեթե բոլոր բարձրաստիճան ոստիկաններին, ցույց է տվել լրագրողի վկայականը եւ հայտարարել, որ իրավունք չունեն խոչընդոտել իր մասնագիտական գործունեությանը: Սակայն միջադեպին ներկա ոստիկանության գնդապետ Ռոբերտ Մելքոնյանը հրահանգել է` «սրան ընենց կխփեք, որ հետքեր չմնան»:

 

6-րդ վարչության աշխատակից Արման Հարությունյանը (երգչուհի Շուշան Պետրոսյանի ամուսինն է) ձեռնաշղթաներ է հագցրել ֆոտոլրագրողին, նրան գցել են գետնին եւ 15-20 հոգով հարվածել կողերին, մեջքին ու ոտքերին: Հետո Կարապի լճի մոտից բերանքսիվայր քաշելով` տարել են Թումանյանի արձանի մոտ:

 

http://hetq.am/uploaded/image/articles/2008/03/0308-shamshyan-2.jpg «Թարսի պես բջջային հեռախոսներս անընդհատ զանգում էին: Մեկի մեղեդին Բեթհովենի «Հաղթանակ» սիմֆոնիան էր, մյուսինը` «Պայքար, պայքար մինչեւ վերջ»-ը: Սա ոստիկաններին ավելի էր կատաղեցնում: Ասում էին` «էս պայքարի ես հելե, հա՞» ու հայհոյելով ծեծում,- պատմում է Շամշյանը:- Ոստիկանության Նորք-Մարաշի բաժանմունքի պետի տեղակալ Էդիկ Գալստյանը, բա` «արա, խառը վախտ ա, սրա աչքի թայը հանեք»: Կռացել, ուզում էր մատը մտցնել աչքս»:

 

Այդ պահին միջամտել է ոստիկանության 6-րդ վարչության պետի տեղակալ Կարեն Բաբակեխյանը եւ ասել` «դրա հետ գործ չունեք, էլ մի խփեք»:

 

Գագիկին 20-25 րոպե փորի վրա գետնին պառկած թողելուց հետո` տարել են ոստիկանության Երեւանի քաղաքային վարչություն, այնուհետեւ` Կենտրոնի բաժին: Այստեղ արձանագրություն են կազմել, թե իբր նրան բերման են ենթարկել Օպերայի հրապարակից` ոստիկաններին դիմադրություն ցույց տալու եւ զազրախոսելու համար: Շամշյանը հրաժարվել է որեւէ փաստաթղթի տակ ստորագրել: Ժամեր անց նրան տեղափոխել են Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքի ոստիկանություն: Քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետ Արթուր Աբրահամյանը ֆոտոլրագրողին մերկացրել եւ մանրազնին խուզարկել է:

 

Սենյակում մի պահ մենակ մնալով` Գագիկը զանգել է գործընկերներին եւ մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանին. «10 րոպե չանցած` բարձր ձայներ լսեցի: Ոստիկաններն օմբուդսմենին ասում էին, թե Շամշյան ազգանունով թղթակից բաժին չի բերվել, իսկ պաշտպանը պնդում էր հակառակը»:

 

Քիչ անց քրեականի պետ Ա. Աբրահամյանի ներկայությամբ օմբուդսմենին ֆոտոլրագրողը պատմել է կատարվածը եւ շեշտել, որ հենց Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում իրեն հայհոյհել են, ծաղրել ու հոգեբանական ճնշումների ենթարկել:

 

Քրեականի պետը, ի պատասխան օմբուդսմենի` լրագրողին անմիջապես ազատ արձակելու հորդորներին, նշել է, թե որոշողն ինքը չէ, «վերեւից հրաման է եղել, իրենք էլ բերել են բաժին»:

 

Ա. Հարությունյանի հեռանալուց հետո ֆոտոլրագրողի ինքնազգացողությունը, առավոտվա ծեծի պատճառով, կտրուկ վատացել է: Նա անգամ ուշագնաց է եղել: Շտապօգնության բժիշկները հայտարարել են, որ վերջինս պետք է անհապաղ տեղափոխվի հիվանդանոց:

 

Ոստիկաններն իրենց մեքենայով Գագիկին փորձել են տանել Նոր Նորքի զանգվածում գտնվող Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ հիվանդանոց: Շամշյանն ընդդիմացել է: «Սերժ Սարգսյանի խնամու հիվանդանոցն է: Կամ արձանագրություն չէին կազմի, կամ էլ սխալ բաներ կգրեին»,- համոզված է նա:

 

Ֆոտոլրագրողին տարել են ուրիշ կլինիկա, բժշկական օգնություն ցուցաբերել ու կրկին տեղափոխել ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժին: Գիշերը ժամը 23:30-ին, օմբուդսմենի գրասենյակի աշխատակիցների ստորագրությամբ, նրան, ի վերջո, ազատ են արձակել:

 

«Ֆոտոխցիկս Օպերայի մոտ հափշտակեցին ու վերջ, էլ հետ չտվեցին: Իսկ այստեղ իրերս վերադարձնելիս չտվեցին հիշողության ֆլեշ քարտերս, թե` նման բան մոտդ չի եղել,- պատմում է Գագիկը,- 3 օրից քրեականի պետը զանգեց, բա` սեղանի տակից 2 ֆլեշդ էլ գտել ենք, արի վերցրու: Բայց դրանք փչացրել են, մեջի արժեքավոր նկարները, հոդվածներն ու ինֆորմացինան` մաքրել»:

 

«Այսքան օր անցել է, բայց իրավապահները ոչինչ չեն անում: Ես հայտարարել եմ, որ ֆոտոխցիկս հափշտակել են, ինձ դաժանաբար ծեծել, հայհոյել, ծաղրել: Տվել եմ կոնկրետ անուններ: Նույնիսկ օմբուդսմենն է նշել, որ խոչընդոտել են իր աշխատանքը: Կապ չունի, իրենց թույլատրվում է խախտել օրենքը»,- եզրակացնում է Գ. Շամշյանը: