ՏՕՆԱԿԱՆ ՕՐ&#1333

[Arpa]

ՏՕՆԱԿԱՆ ՕՐԵՐ

HOLIDAYS.

I know, there is another parallel thread about the subject, but as you will see this is from another angle. Genuine traditional Armenian Holidays of hundreds of years ago. From the Book MARASH.

We will begin with the most imminent of holidays and proceed from there.

This will be in Armenian, translations will follow as needed.

Please everyone, if you can’t see the Arm-Text or can’t read and understand, do let us know.

Obviously these are traditions going back to days before the Big G . Even though it speaks about the traditions of Marash and Kilikia, it can be easily applied to many other Armenian Towns.

------

Ա

NEW YEAR

“ ԿԱՂԸՆՏԷՍ=ԿԱՂԱՆԴ- Այս տօնին իրիկունը տղաք իրենց մեծերէն “կաղընտուելէն” այսինքն իրենց կաղանդի նուէրները ստանալէն ետք, ուրախ ու զուարթ ձայն կարձակէին տանիքներու վրայէն, ‘ԿԱՂԸՆՏԷՍ, բաբուտ քէսէն ես‘: Տղաք ‘պզտիկ խալկինի’ մը կամ տոպրակի չուան կապած բուխերիկէն վար կը կախէին զայն: Տան տիկինը կելլէր քիչ մը չամիչ կամ ուրիշ քաղցրեղէննէր կը դներ ու կսեր ‘քաշէ:’ Տոպրակը վեր կը բարձրանար մեծ ուրաուխուըթիւն պատճառելով տանը տղոցը եւԿաղընտէս պըտըտող տղաներուն: Այսպէս իրենց թաղի բոլոր բուխերիկները այցելելէ ետք նուէրներով բեռնաւոր կը դառնային տուն ’ՆԻՒՐ ՏԱՐԱՆ կամ ԻՒՇՆԷՎԻՒՐ ՏԱՐԱՆ’ ԳՐԷԹԷ ԿԻՆՆԵՐՈՒ ՅԱՏՈՒԿ ՏՈՆ ԷՐ: Կիներ առտուն եկեղեցիէն ետք իրենց ընծաները ,- բրինձ, ցաւար, ոսպ եւլն, կը ղրկէին տէր բաբուն տունը: Կէս օրէն առաջ , իրենց արդ ու զարդը կատարած կը դիմէին տէր բաբուն տունը: Իւրանքանչիւր կին սենեակէն նէրս մտած ատեն ներկայ կիներուն ու երեցկինին ուղղելով իր խօսքը կըսեր ‘Իւշնեվիւր տարան վիրէնիդ’ Երեցկինն ալ կը յարէր-’Իվրէ քիզ, իվրէ սիրակնուդ ’ Այսպէս կը շնորհավորէին Նոր Տարին ու քիչ մը նստելէն եւ կերակուր ուտելէ ետք, ընդհանրապէս պահքի կերակուր կը դառնային տուն ( Առաքելական եւ Կաթոլիկ Հայերը Նոր Տարին կը պահէին Հին Տոմարով, իսկ Աւետարականները Նոր Տոմարով)“

One of the ditties I remember ;

Աւետիս, Կաղանդոս,

Ուր է մեզի թուզ, ընկոզ?

Next will be ՊՏԻԿ ԶԱՏԱԿ

Edited December 10, 2007 by Arpa

[Johannes]

իւշնէվիւր տարան

 

Ի՞նչ նշանակէ իւշնէվիւր:

 

Թերեւս՝ իշնաւոր<շնորհւոր < շնորհաւոր ?

 

 

 

Իվրէ քիզ, իվրէ սիրակնուդ

 

 

«Իվրի» ի՞նչ է:

 

«Սիրակնուդ» հաւանաբար առաջացած է «սիրեկաննուդ», այսինքն՝ «սիրելիներնուդ» բառէն:

 

 

[Arpa]

Ի՞նչ նշանակէ իւշնէվիւր:

 

Թերեւս՝ իշնաւոր<շնորհւոր < շնորհաւոր ?

 

 

 

[/font]

 

«Իվրի» ի՞նչ է:

 

«Սիրակնուդ» հաւանաբար առաջացած է «սիրեկաննուդ», այսինքն՝ «սիրելիներնուդ» բառէն:

Իարւունք ունէս Յովհան. Իմ նապատակն էր բառարան կազմել որ պիտի անեմ.

Յիշիր թէ ԻՒ/ իւ հնչի Ֆրանսեէրէն U-ի պէս, as in "sur". Նամանապէս երբ ԷՕ/ էօ տէսնես պիտի կարդաս իբր Ֆրանսերէն OEU/oeu as in "boeuf" .

Իւշնեւիւր նշանակի շնորհավոր, իվրէ քիզ= ի վերայ քեզձեզ քո /ձեր վրայ. Սիրակնուդ?, ճիշտ ես:

Յովհան դու Այնթապ գիրքը ունէս նրանք ինչ կասեն այս նիւթի մասին:

Edited December 10, 2007 by Arpa

[Arpa]

Բ

 

ՊՏԻԿ ԶԱՏԱԿ, Սբ. ԾՆՈՒՆԴ

Little Easter, CHRISTMAS

====

Այսօր տօննէ Սբ. Ծննդեան.

Աւետիս, Աւետիս,

Տեառըն մերոյ, եւ Յայտնութեան.

Աւետիս, Աւետիս:

====

Այս տօնին պզտիկ տղաք իրենց գոց սորված գանի մը համար Աւետիսները տան մէջ երգելով նուէրներ կը ստանային իրենց մեծերէն: “Աւետիս” ները ծնունդի վերաբերեալ ժողովրդական երգեր իէն, որ կը վերջանային “Քէիատոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ, Աւետիս,” յանկերգով: Առաջ տղաք իրենց ազգականներուն եւ դրացիներուն տուներն կերթային Աւետիս երգելու եւ նուէրներ ստանալու: Սակայն, վերջերս այդ սովորոյթը դադրած էր: Ծնունդը, ինչպէս ամէն տեղ, առաւելապէս մանուկներու տօն էր: Անոնք նոր պարեգոտ, գտակ, կոշիկ հագած ուրախ զուարթ կըլլային: Ժողովուրդը առտուն շատ կանուխ խուռներամ կը դիմէր եկեղեցի, որ ողողուած կըլլար մոմերու լոյսով: “Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ”, կը ցայնէր սարկաւագը: Ժողովուրդը նոյն Աւետիսը կու տար իրարու”Ողջոյն”ի պահուն: Եկեղեցիէն ետք փոխադարձ այցելոյթներ** կը նդանային տուներուն, նոյն Աւետիսով- “Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ, Ձեզի նեզի Մեծ Աւետիս”:

Քահանաները տնօրհնէք կը կատարէին:

Ծնունդը եւ Զատիկը տարուան երկու գլխաւոր տօներն էին:

 

**Note that I typed the above word , as well as “սովորոյթ” without the obligatory(?) “ութիւն” ending. Did we lose any sense of comprehension?

Next- Սբ. ՍԱՐԳՍՈՅ ՊՈՔ

Edited December 10, 2007 by Arpa

[Arpa]

ԻՒՇՆԷՎԻՒՐ ՍՈՒՐԲ ԷԿԻՒԲ!!!

 

A slightly belated Happy Holiday to all the Hacobs and Hocobians here and everywhere.

Yesterday, Dec. 15 was the feast of St. Hacob.

As promised above, the next installment would have been St. Sargis, but we will get out of line to keep up with the calendar.

Once again from the book Marash, that easily applies to all of Kilikia, if not for the entire Western Armenia.

****

ՍՈՒՐԲ ԷԿԻՒԲ

Ինչպէս Սուրբ Սարգիսի պահքին մէջ, Ս. Յակոբի պահքին առթիւ ալ 1-3-5 օրերպահք բռնողներ կ’ըլլային : Երբ պահքերնին բանալ ուզէին առտուն կանուխ եկեղեցի կ’երթային եւ “խաչմէր ” (օրհնուածջուր) կը խմէին : Ծոմապահ նշանուած աղջիկներուն իրենց նշանածին տունէն սկուտեղ մը (սինի) հրուշակ ( հէլվա) , հողաթափ, գուլպայ եւն. նուէրներ կը ղրկուէին:

====

An aside;

12:51 15/12/2007 RELICS OF NOAH'S ARK TO BE TRANSPORTED TO ST. HACOB CHURCH

Today the Armenian Apostolic Church celebrates the Day of St. Hacob Patriarch. On the occasion, the St. Relics of Noah's Ark will be transported to St. Hacob Church of Kanaker-Zeitun community of the Araratian Diocese of the Armenian Apostolic Church from the treasury of St. Echmiadzin under the assignment of Catholicos of All Armenians Garegin B. It has been handed to St. Hacob Patriarch by an angel. There are many wonder stories connected with the relics, Araratian diocese press services report. A mass will be served on the Day of St. Hacob. The believers will have the chance to contact the St. Relics and enjoy the kind blessings of St. Hakob Patriarch. St. Hakob is considered a protector from illnesses and temptations. Source:

Panorama.am