Hyun Or Ve?

[Arpa]

Is it Hyun or Ve?

 

How Now Brown Cow?

 

Or should we say;

 

Hav Nav Bravn Kav?

 

Of late it seems the letter hyun has all but disappeared, specially in the Soviet Armenian orthography. That wretched letter has been remanded to a secondary and supplemental status, basically to just form compound letters and diphthongs.

Before we go further- Why do some Armenian keyboards have a key for "ev/yev/and"? How hard is it to type E and U, or in most cases E and V. In that same sense, then why is there not a separate key for OU that means the same as above- "and"? Survey MosJan's peotry site and see how many time the "ev/yev" does not register.

 

As we saw in others cases, such as Hee or Yee etc. Why did Mashtots took the time and trouble to compose, among others a symbol for Hee, Hyun, Ye and E, Tyun and Tho?

If the Hyun, the equivalent of the Greek and Latin U was supposed to sound like the Ve, then why bother?

We call the cow "kov" and the bird "hav". Never mind the soviet orthography but these words were originally meant to be written as "kou" and "hau" respectively.

Indeed the letter hyun is weretched and all but an orphan as there are no words beginning with it. (Ajarian lists a handful of them none of which I know, and none of which are used except that at some point some people had ralized that as long as we pronounce the hyun as H then they have used it to give that sound as in IUR (his/her) and have written HIUR.) Is the word for ten thousand meant sound like "pyur" or was it meant to sound like the umlatted French U as in "sur/pur"?

Why did Mashtots compose the letter HYUN? Not only that. Why did he design it to look like the Latin and Greek U?

Is there a reason for that?

Maybe.

When did the hyun end up sounding like V?

Shall we search the Persian and the Turkish languages? Neither of the aformentioned have the W sound. Did we at one time have the W sound? Were the Armenian words for "cow" and "bird written and pronounced as "kow" and "haw"? Did we always pronounce Poghos as Pavghos, and Paulikian as Pavlikian? Probably not. The reason we write Pavghos as Poghos beacuse at one time the "au" ended up to sound like the O to emulate the Latin "au/o", wheras it was originally meant to sound like Pawghos just like some of the Latin people still pronounce it as "paolo/pawolo".

 

I seems like at one time we did have the sound of W, but as metioned above with the Persian and Turkish infleunce it got lost and emerged as V. Consider this, among others, the Persian/Turkish word for minister is "vezir" which in turn is from the Arabic "wazeer", and the Persians write the name of that animal as "kau" but pronounce it "kav".

 

Shall we drop the hyun and reduce the number of our letters at least by one? Not to mention all the others that have all but disappeared, like the Ye and E, Yee and Hee, the Tho, not to metion the Ben, the Pe and Pyur, the Gim, the Ken and Qe.

[nairi]

Arpa, very fascinating and thanks for the account!

 

What I find more interesting is that Armenian actually broke away from diphthongs where English for instance made new ones. The process of "breaking": a vowel breaking in two (forming a diphthong) before certain consonants.

 

In the case of English:

 

1. Breaking

  æ > ea before combinations of "r+consonant", "l+cons.", "h+cons.", and also before h final:

        ærm > earm, æld > eald, æhta > eahta, sæh > seah

  e > eo before "r+cons.", "lc, lh, h +cons.", and before h final:

        herte > heorte, melcan > meolcan, selh > seolh, feh > feoh

 

Here's the site I got it from, but there's many more (see under § 2. The Old English Phonetics):

 

http://indoeuro.bizland.com/project/grammar/grammar41.html

 

So it fascinates me what the process in Armenian was to lose diphthongs. You can study where these diphthongs occurred and where they were lost, but what I find more interesting is what the process was that triggered their disappearance... Did people really just start imitating their neighboring languages? Or was something else also at play? If we know the answer, then maybe we can speculate what will happen to English in a few centuries

[Arpa]

Nairi,

You meyk a wery walid observeyshen. Vat you pridikt is olredy happenink ez vi spik. Zi difsonk in ze Inklish lenkvij is vast disappirink Nut onli zat, if sings are left to the vim of the pip@l many letters vil olso bit ze dust in a gurry. Zi verld iz sheynzhink fast, put Amerika iss sheynzhing faster.

 

Can you read the above?

In another thread we spoke about what I called "overcompensation" and you corrected me saying it is formally known as "hypercorrection".

 

Since America opened her gates to all the peoples of the world this is what is happening. People who are accustomed to limited sounds are changing the sounds of the English language.

 

Let's begin with the Armenians. You will notice that I interchanged the sound of W with that of V, what to vat. A total opposite of what the speakers of the Germanic languages do- interchange all the sounds of V to W, very to wery. The Russian speaking people who don't have the sound of H converting it to G as hurry/gurry, Garry/Harry/Harut(yun) Kasparov. Then come the Arabic speaking people who through sheer laziness, even though they do have diphthongs such as TH as in "the" and TH as in "diphTHong" will pronounce the latter as S and the former as Z, consider that they would pronounce "theory" as "seory" and Qathaffi as Qazzafi. Plus, since they don't have the sound of "ch" and "zh" it will appear as "sh" as in "sheynzh/change".

 

As to the Armenian diphthongs, such as "tho", and the winded letters like W. It is fascinating indeed.

What caused it?

Peer (neighbors and overlords) pressure or mere laziness as we know that those sounds do require extra work and energy.Would it not be so much simpler if we indeed pronounce the "tho" as in Thaddeus and the "haw" (bird) and "kaw"(cow) with the proper sound of hyun rather than wonder if it is hyun or ve. And please let us stop saying there is no W sound in the Armenian. Ask the residents of Votertav@n/Vassertavn/Watertown.

 

Hey Armat!!

 

:)

 

PS. I forgot to mention above that wea nd the Persians who also don;t have the sound for W call the rose/red "vard" where as those who may hold the trademark on the word write and pronounce it as "ward".

 

Let us get back to the Mesropian pronunciations instead of cursing his memory for composing so many "useless" characters. Of course it may require so much more work and energy.

 

When did we become so lazy and complacent?

 

Whom did we learn from??

 

Don't answer!! :)

Edited October 21, 2004 by Arpa

[Arpa]

Avto-meqena?

ԱվտոՄեքենա?

Does that mean the (washing) machine belonging to Avetis? :)

There was a time when many Americans would describe the VW Beetle as a “washing machine/ Լուացքի մեքենայ with wheels”.

When did “hyun” Ւ-ւ become (Ve”) Վ-վ?

Don’t tell me.

Ever since that “great linguist” , Uncle Vlad (Lenin) said so.

Review the below and observe that Uncle Vlad’s alphabet was fashioned about a 1000 years after the Mashtotsian Ayb-Ben-Gim.

 

http://www.omniglot.com/writing/cyrillic.htm

 

Cyrillic alphabet (Кириллица)

Origin

The Cyrillic alphabet is named after St. Cyril, a missionary from Byzantium. It was invented sometime during the 10th century AD, possibly by St. Kliment of Ohrid, to write the Old Church Slavonic language. The Cyrillic alphabet achieved its current form in 1708 during the reign of Peter the Great. Four letters were eliminated from the alphabet in a 1917/18 reform.

The Cyrillic alphabet has been adapted to write over 50 different languages, mainly in Russia, Central Asia and Eastern Europe. In many cases additional letters are used, some of which are adaptations of standard Cyrillic letters, while others are taken from the Greek or Latin alphabets.

 

The Latins Write “auto” and they pronounce it as “oto”. Remember the times, before we adopted the letter O we used to write AybHyun/ԱՒ to produce that sound? What happened? Now that we have the letter O shall we forget that AU/ԱՒ is supposed to sound like O?

Of course, when oe is surrounded by eople like the Persians, Turks and Russian who neither of which have the equivalent of our HYUN that is supposed like the English W, we also just like those illiterate people will forget our native language and pronounce AUTO/ԱՒՏՕ as AVTO.

Western Armenians may have hit on the head when they translated “auto-mobile” as inqna-sharzh- ԻՆՔՆԱՇԱՐԺ

Ford Model T;

http://www.hfmgv.org/exhibits/showroom/1908/model.t.html

 

 

Russian Lada/Fiat;

 

http://www.ladaparts.ru/nova/index.php

[Harut]

ինքնաշարժ is equally used with ավտոմեքենա in eastern armenian...

[Arpa]

ինքնաշարժ is equally used with ավտոմեքենա in eastern armenian...

Yes Harut, I knew that, but by now you know me, I take license and exaggerate to make a point.

I meant to add as well that nowadays the Yerevanites don’t even bother with the “avto”, they just call it “meqena”.

BTW, what do the Russians call that machine.? (edit)- I found it, they call it "avto-mashina".

Some time ago someone, was it Yervant? had asked what “samaliot” meant,. Does it not mean airplane? What is its etymology.In the Armenian we use “odanav/airship, and “savarnak/flyer/soarer”.

Edited July 1, 2006 by Arpa

[Harut]

Yes Harut, I knew that, but by now you know me, I take license and exaggerate to make a point.

I meant to add as well that nowadays the Yerevanites don’t even bother with the “avto”, they just call it “meqena”.

BTW, what do the Russians call that machine.?

russians use "mashina" or "avtomobil"

Some time ago someone, was it Yervant? had asked what “samaliot” meant,. Does it not mean airplane? What is its etymology.In the Armenian we use “odanav/airship, and “savarnak/flyer/soarer”.

"samoliot" means airplane, literally ինքնաթիռ... another word used along with օդանավ in eastern armenian...

[Arpa]

Why do the Russians use “avtomobil” when the Italians who hold the patented trademark to Latin words such as “automobile” write and pronounce it “otomobil”?

Is it not time we rediscover our native language and orthography?

Why are we still using Russian as a basis for our (Latin/Greek based) language.

One has to look with a microscope to see any Russian signs in Yerevan. All businesses and traffic signs are in Armenian and English. I lied, I did see some Russian signage, they were probably 50 years old, crumbling, chipped and faded paint.

Our IE language was designed by St. Mesrop to be compatible with Latin and Greek, when no one had even heard of the Russians for at least another 1500 years. Mashtots designed “hyun” to coincide with the Latin U, not V. It is AUTO/ ԱՒՏՕ not AVTO/ԱՎՏՕ. OTO not AVTO.

In case we have not heard the international/internet language, the latter day "lingua Franca" is English, not Russian.

When sign on the internet it "auto connects/oto konnekts)" , not "avto konnektsky".

Edited July 1, 2006 by Arpa

[Arpa]

October 14 is the Feast of Holy Translators, to celebrate Sts Sahak and Mesrop and the entire Translators.

On that occasion we read the following in the biweekly magazine of AZG. Pay attention and see that even though it is written in the Araratian vernacular it uses classical, i.e. pre-Soviet orthography where the Hyun is Hyun and the Ve is Ve, the E is E and Ye is Ye. Tiun is Tiun, not Tyun etc.

We will come back and highlight some of the passages and translate.

Please everyone, this is about orthography in particular, not language in general, that is we are not talking about how pure our language is, how much is adopted from other languages etc. that is a whole other subject.

http://culture.azg.am/?lang=AR&num=2006101401

Հայկազեան ուղղագրութեան վերականգնումը մեր սերնդի հրամայականն է

ՄԵՍՐՈՊ ՔԱՀԱՆԱՅ ԱՐԱՄԵԱՆ

Այսօր տոնն է սրբոց Թարգմանչաց, եւ մենք որոշեցինք այդ առթիվ տպագրել այս հոդվածը, որն առանց միջամուխ լինելու ուղղագրության հարցի շուրջը ծավալված անիմաստ ու երբեմն տգեղ վեճին, փառաբանանք է Մեսրոպ Մաշտոցին ու նրա աշակերտներին, միաժամանակ կոչ է վերադառնալու հարազատ ակունքներին: Այս հավելվածում ընթերցողը որպես ներդիր կգտնի նաեւ ցուցակն այն օրենքների ու բառախմբերի, որոնց յուրացումը կքանդի պատնեշները մեր ու մեր անցյալի լեզվամտածողության, գրաբարի ու ժամանակակից աշխարհաբարի, հին ու նոր ուղղագրությունների միջեւ: Թարգմանչաց տոնը հայության մեկության գաղափարն է խորհրդանշում, նաեւ:

--------------------------------------------------------------------------------

Յաճախ է պատահում, որ մարդկային վէճերի եւ հակառակութիւնների արտաքին թեման կապ չունի հակասութեան ներքին բովանդակութեան հետ, եւ հազուադէպ է պատահում, որ խնդրի էութեանն անհաղորդ տրամախօսները անկեղծանան եւ խոնարհուեն ճշմարտութեան առջեւ: Սակայն բարոյապէս մաքուր հասարակութիւնը միշտ պէտք է ունենայ յստակ սահմաններ, որոնցից անդին մարդիկ պէտք է սթափուեն եւ զերծ մնան «արհեստավարժ» վէճեր ծաւալելու կամ սեփական կարծիքները բացարձակացնելու գայթակղութիւնից: Մենք պէտք է գիտակցենք, որ խորհրդային անցեալի նկատմամբ կարօտախտը կամ նոյն այդ անցեալի ժառանգութիւնից ազատուելու նախանձախնդրութիւնը կարող են բախուել սրբազան ասպարէզներում, ուր ոտք դնելիս պէտք են մեծագոյն զգուշութիւն եւ ակնածանք: Այսպիսի մի խնդրի են այսօր վերածուել հայերէնի ուղղագրութեան քննարկումները: Եւ թէպէտ մենք չունենք այս խնդրի հասարակական պահակներ, պարզւում է, որ բազմաթիւ մարդիկ «մասնագիտական» համոզուածութեամբ ստանձնել են այս պաշտօնը եւ փորձում են պաշտպանել մեզ հայկազեան ուղղագրութեան զանազան «անյարմարութիւններից»: Նրանց ընդդիմախօսներն էլ չեն կարողանում պատշաճ կերպով ցոյց տալ, որ խնդիրը շատ աւելի լուրջ է եւ վեր է յարմարաւէտութիւնների եւ պայմանաւորուածութիւնների հարթութիւնից:

 

Ուղղագրութեան խնդիրը նախեւառաջ հոգեւոր արժէհամակարգային հարց է եւ ըստ էութեան կապուած է ազգի աշխարհընկալման, լեզուամտածողութեան, պատկերաձայնային վերարտադրութեան կարեւորագոյն կարողութիւնների հետ: Այս ամէնը, գալով մեր ծագումնաբանական ակունքներից, բիւրեղացել է դարերի ընթացքում եւ դարձել խօսք ու գիր, որոնք մեր ժառանգութիւնն ու հարստութիւնն են, մեզ իրար հետ կապող եւ ժողովուրդ դարձնող զօրութիւնը, մեր ինքնութեան թանձրացումը: Սա այն տեղն է, ուր ոչ թէ պէտք է մէկս միւսին զարմացնենք կամ մեր աղաղակներով հասարակութեան ունկը պատռենք, այլ պէտք է լռութեամբ խոնարհուենք: Այստեղ լեզուաբանը ոչ մի առաւելութիւն չունի երաժշտի կամ քաղաքագէտի նկատմամբ, որովհետեւ ուղղագրութիւնը կամ գրագիտութիւնը մասնագիտութիւններ չեն, այլ ազգային ինքնագիտակցութեան դրսեւորումներ, ուր աղաւաղումները ծայրաստիճան վտանգաւոր են:

 

Եթէ մէկն ասի մեզ այսօր, որ ինչ-ինչ յարմարութեան կամ օգտակարութեան սկզբունքներից ելնելով պէտք է փոխել հայերէնի այբուբենը, ապա ոչ միայն կը մերժենք այդպիսի մօտեցումը, այլեւ կը պախարակենք ու կը դատապարտենք այդ առաջարկութեան հեղինակին: Ինչո՞ւ: Որովհետեւ տառերը սրբազան նշանակներ են, եւ դրանց գրելաձեւը պատահական չէ, այլ սերտօրէն կապուած է մեր ներքին հոգեկերտուածքի եւ աշխարհընկալման առանձնայատկութիւնների հետ: Տառերի աղաւաղումը կը յանգեցնի ազգային ինքնագիտակցութեան եւ հոգեբանութեան աղաւաղման: Եթէ այսքան կարեւոր է տառերի գրելաձեւը, ապա ինչո՞ւ նոյնքան կարեւոր չէ բառերի՛ գրելաձեւը: Կարեւո՛ր է, եւ` ո՛չ պակաս կարեւոր: Այդ տառերը մեզ տրուած են իրար հետ համադրելու եւ բառեր գրելու համար, եւ այդ գրելաձեւի մէջ կայ լեզուամտածելակերպային եւ հնչիւնապատկերային ներդաշնակութիւն: Բառի մէջ է իմաստաւորւում տառը, եւ բառն է լեզուի նուազագոյն գաղափարական արտայայտիչը: Հետեւաբար, ինչպէս տառերը, այնպէս էլ բառերը սրբազան նշանակներ են եւ հոգեւոր-ազգային ինքնագիտակցութեան հիմնարար բաղադրիչներ: Եթէ այսօր մենք ունենք մեր ինքնութեան, հոգեւոր արժէքների, պատմական յիշողութեան, լեզուամտածողութեան վնասուածքներ եւ աղճատումներ, ապա դրանք միանշանակ կերպով աղերսուած են բառերի գրելաձեւի աղաւաղման հետ: Բառերը իրենց մէջ ունեն հոգեղէն լիցքեր, եւ գրաւոր խօսքն է պատմական ժառանգութեան եւ յիշողութեան փոխանցման հիմնական գործիքը: Եթէ մենք բառերը գրում ենք այնպէս, ինչպէս գրել են ս. Մեսրոպ Մաշտոցը, ս. Սահակ Պարթեւը, ս. Մովսէս Խորենացին, ս. Յովհաննէս Օձնեցին, ս. Ներսէս Շնորհալին, ս. Գրիգոր Տաթեւացին եւ վերջապէս նոյն Խաչատուր Աբովեանը, Յովհաննէս Թումանեանը, Վահան Տէրեանը, ապա մենք կենդանի-գոյաբանական կապ ունենք այդ անձերի եւ նրանց շնորհիւ մեզ փոխանցուած ժառանգութեան հետ:

 

Բառը մտքի հագուստն է, եւ ինչպէս գրում ենք, այնպէս էլ մտածում ենք: Երբ մտքի արդիւնքն արտայայտւում է խորթ նշանակներով կամ գրելաձեւով, խախտւում է միտք-բառ փոխյարաբերութեան ներդաշնակութիւնը, որը տանում է մտածելակերպային կաշկանդումների: Այսօր մենք շատ ենք բողոքում մեր լեզուի զգացողութեան ցածր վիճակից եւ հայերէնի գործածութեան անմխիթար մակարդակից: Ասում ենք, թէ ինչպէ՞ս է, որ անցեալ դարասկզբին այդպիսի հզօր գրողների փաղանգ ենք ունեցել, իսկ այսօր կանգնած ենք այս կոտրած տաշտակի առջեւ: Գլխաւոր պատճառներից մէկն այն է, որ անցեալ դարասկզբին հայերէն են սովորել Մաշտոցով, Եղիշէով, Մանդակունիով, այսինքն` հայոց լեզուի հիմնադիրներով, գրաբարը եղել է հայերէնի ուսուցման հիմքը եւ անցեալի հետ հաղորդակցութեան ուղղագրական պատնէշներ չեն եղել: Իսկ այսօր մեր հանրակրթական համակարգում ո՛չ գրաբարը կայ, ո՛չ էլ մեր ոսկեղէն լեզուի ուղղագրութիւնը: Եւ ունենք այն, ինչ ունենք: Միգուցէ շատերին զարմանալի թուայ, որ եւրոպական մի շարք երկրների, օրինակ` Ավստրիայի, հանրակրթական համակարգում պահպանուած է լատիներէնի եւ յունարէնի ուսուցումը: Ժամանակակից գերմաներէնը շատ աւելի հեռու է լատիներէնից եւ յունարէնից, քան հայերէնը` գրաբարից: Բայց մարդիկ հասկանում են, որ այդ երկու դասական լեզուները եւրոպական քաղաքակրթութեան եւ սեփական լեզուի հիմքն են: Իսկ մենք շարունակ վախենում ենք, որ յանկարծ մի երկու կանոն եւ մի երկու բառ աւել չսովորենք: Խօսքն իսկապէս մի քանի կանոնի եւ մի քանի բառի մասին է, եւ այդ ամէնը կարելի է զետեղել մէկ թերթի վրայ: Պատկերացրէք, թէ ինչպիսի ծաւալի մասին է խօսքը: Ուրիշ լեզուներ սովորելու համար հազարաւոր բառերի գրելաձեւ ենք անգիր անում (օրինակ` անգլերէնի պարագայում) եւ չենք բողոքում: Ընդամէնը մէկ թերթի մասին է խօսքը, եւ այսքան աղմուկ ենք հանել:

 

Մի փոքր խորհրդածենք Մեսրոպ Մաշտոցի գործի էութեան մասին: Մեսրոպ Մաշտոցը հնչիւնային այբուբեն չի ստեղծել: Հնչիւնային նշանագրեր ստեղծելն այնքան էլ մեծ առաքելութիւն չէ: Այդպիսի այբուբեններ յօրինուել են ամենատարբեր լեզուների համար, սակայն կիրառական չեն դարձել: Հնչիւնանշաններով բառեր չեն գրւում, որովհետեւ գրաւոր լեզուն ունի իր օրինաչափութիւնները: Տառերը ոչ միայն իրար հետ ճիշտ պէտք է համադրուեն եւ արտացոլեն լեզուի հնչիւնային համակարգը, այլեւ ճիշտ վերարտադրեն երկբարբառներն ու եռաբարբառները: Այլ կերպ ասած` բառերն իրենք են պահանջում այս կամ այն տառի գոյութիւնը: Շատ խոր պէտք է ճանաչես լեզուն, նրա խօսքի շունչն ու էութիւնը, որպէսզի գտնես այդ լեզուն վերարտադրող տառերը: Այդ պատճառով է շարականագիրն ասում. «Որք զարդարեցին տնօրինաբար զիմաստս Անեղին, հաստատելով յերկրի զգիրս կենդանի...»: Այդ նշանագրերը իսկապէս եղել են կենդանի գրեր եւ կենդանի կերպով մարմնաւորել են հայոց խօսքը: Սուրբ Մեսրոպի, Սահակի եւ նրանց աշակերտների մեծագոյն գործը եղել է գրաւոր լեզուի ստեղծումը, լեզու, որի ողջ հզօրութիւնը արտայայտուեց ոչ միայն սեփականը ցոյց տալու կարողութեամբ, այլեւ համամարդկայինը իւրացներու աննախադէպ ճկունութեամբ: Եւ իրաւամբ մենք նրանց կոչում ենք սուրբ Թարգմանիչներ: Նրանք թարգմանեցին «զիմաստս Անեղին», այսինքն` երկնային ճշմարտութիւնների թարգման դարձան հողեղէններիս համար, նրանք թարգմանեցին համամարդկային բարձր արժէքները, եւ մենք շատ արագ կանգնեցինք մշակութապէս հզօր ազգերի կողքին, նրանք նոյնիսկ թարգմանեցին մերն իսկ մեզ համար, եւ մենք ստացանք մեր ինքնութեան ու ազգային ներուժի բացայայտման գլխաւոր զօրութիւնը` մեր գրաւոր խօսքը:

 

Սուրբ Թարգմանիչների այս հզօր գործի ժառանգորդները ինչպէ՞ս կարող են իրենց լեզուամտածողութեան մակարդակը իջեցնել հնչիւնագրական պարզունակութեան աստիճանի: Թէպէտ սա էլ մինչեւ վերջ չյաջողուեց որոշ բաղաձայնների յետագայ «վատ վարքագծի» պատճառով: Նորից կան բառեր, որ գրւում են մի կերպ, իսկ հնչում այլ կերպ: Ի՞նչ է, նորի՞ց խորանանք հնչիւնագրութեան մէջ, որ յանկարծ մեր երեխաները չդժուարանա՞ն: Այն ժամանակ սա համայնավարական գաղափարախօսութեան կողմից պարտադրուեց` մշակութային միօրինակութիւն հաստատելու եւ ազգերի հաղորդակցութիւնը դիւրացնելու կեղծ մտահոգութեամբ: Լաւ է` չհասցրին այբուբենը փոխել: Այսօր է՛լ աւելի մեծ վտանգներ կան: Մենք ապրում ենք համընդհանրացուող աշխարհում, ուր ամէն ինչ կապուած է համակարգչի եւ նրա վրայ որոշակի գործողութիւններ կատարելու արագութեան հետ: Հնչում են կարծիքներ, թէ իբրեւ մեր տառերը շատ են եւ անգլիատառ ստեղնաշարը անյարմար է հայերէն գործածողի համար: Սա լուրջ մարտահրաւէր է: Եթէ մենք շարժուենք նոյն յարմարուողական մտայնութեամբ եւ մեր երեխաների մէջ ներդնենք սեփականը չյարգելու եւ «աւելորդ» գիտելիքներից զերծ մնալու հոգեբանութիւնը, ապա համայնավարների չհասցրածը կարող է իրագործուել մեր իսկ ձեռքով:

 

Եթէ այսօր այսքան խօսւում է մեր ազգային նշանակների վերականգնման մասին, եթէ մենք իսկապէս հասկանում ենք, որ մեր ինքնութիւնը նախ եւ առաջ արտայայտւում է մեր հոգեւոր-ազգային նշանական համակարգով, ապա ժամ առաջ պէտք է վերականգնել հայկազեան լեզուի ուղղագրութեան կանոնները: Սա պակաս կարեւոր չէ, քան զինանշանի եւ օրհներգի խնդիրը: Եւ որպէս յաջորդ տրամաբանական քայլ պէտք է լրջօրէն մտածել դպրոցներում գրաբար դասաւանդելու մասին: Եւ վերջապէս, լեզուն պէտք է ճանաչել իր պատմութեան եւ ճիւղերի հարստութեան մէջ: Գրաբարը, միջին հայերէնը, արեւմտահայերէնը, արեւելահայերէնը տարբեր լեզուներ չեն, այլ մէկ միասնական լեզու իր զարգացման փուլերով եւ ճիւղերով: Այդ միասնական լեզուն ունի իր մէկ միասնական դասական հայկազեան ուղղագրութիւնը:

 

«Գանձասար» աստուածաբանական կենտրոնի կողմից այս անկախութեան տարիների ընթացքում հրատարակուել է աւելի քան կէս միլիոն տպաքանակով գիրք, բոլորը` դասական ուղղագրութեամբ: Երբեք որեւէ մէկը չի բողոքել ուղղագրութիւնից, ընդհակառակը` մարդիկ վկայում են, որ այդ ուղղագրութեան մէջ հոգեղէն շունչ կայ: Իսկ բազմաթիւ մարդիկ, որոնց սովորեցրել ենք դասական ուղղագրութեամբ գրել, խոստովանում են, որ իրենք այլեւս չեն կարող վերադառնալ սովետական ուղղագրութեանը, որովհետեւ զգում են, որ դասականն է մեր ճշմարիտ ուղղագրութիւնը, եւ դրա մէջ խորք կայ, հոգի կայ: Հաւատացէ՛ք, որ դասական ուղղագրութեան անցնելը մի երկարատեւ եւ ցաւատանջ գործընթաց չէ, այլ գրագէտ մարդու դէպքում ընդամէնը տեւում է մէկից երկու շաբաթ եւ մեծագոյն բաւականութիւն պատճառում սովորողին: Չէ՞ որ նրանք սկսում են գրել այնպէս, ինչպէս աւանդել է մեզ Մեծն Մեսրոպ Մաշտոցը:

 

Ես առաջարկում եմ, որ իրար հետ վիճելու փոխարէն մարդիկ մի փոքր ճիգ գործադրեն եւ փորձեն գրել դասական ուղղագրութեամբ, ե՛ւ դասական ուղղագրութեան նախանձայոյզ ջատագովները (որովհետեւ նրանց մեծ մասը այդ ուղղագրութեամբ գրել չգիտի), ե՛ւ դրա դէմ խռովայոյզ պայքարողները (որովհետեւ սա միայն կը հարստացնի նրանց): Իսկ ժողովրդի անգրագիտութեան մասին ոչ թէ պէտք է տեսականօրէն մտահոգութիւններ արտայայտել, այլ անգրագիտութեան յաղթահարումը սկսել մեր իսկ անձերից: Ես չեմ կարծում, թէ որեւէ մէկը, որ դասական ուղղագրութիւն չգիտի, գրաբար չգիտի եւ հետեւաբար հաղորդ չէ իր լեզուի ակունքներին, կարող է իրեն գրագէտ հայ մարդ համարել: Իսկ մեր ժողովրդի գրագիտութեան մակարդակը գնալով ընկնում է: Եւ պատճառներից մէկն այն է, որ մենք մեր եր

Edited October 15, 2006 by Arpa

[Armenak]

Arpa,

 

Why do they use the classical orthography?

 

And I use "oto," never "otomobil," though I'm trying to use inknasharj more.

[Armenak]

Oops. I'm an idiot. Forget my question.

[Gor-Gor]

That article -- and the orthography with which it was written -- made me a very happy man. Thank you.

[Madcat]

The whole reason that any language changes orthography is the fact that languages in and of themselves are evolving mechanisms. I mean, you mentioned the fact that english came to use more dipthongs instead of less. Personally I like the little ve, I don't really see any reason why we have to go back to classical orthography, especially since everyone has learned it a certain way. Unforunately I can't see the text you posted cause I'm currently living in Japan and even with an Armenian text viewer it wont show up on my funky Japanese OS, so I can't comment on that directly.