Gevorg Nalbandyan

[MosJan]

Gevorg Nalbandian: an Armenian who Wrote an Anthem for an African Country

https://armedia.am/eng/news/83301/gevorg-nalbandian-an-armenian-who-wrote-an-anthem-for-an-african-country.html

 

There are countries in the world, where there are not so many Armenians, and thus the "Armenian trace", at the same time, but often the contribution of Armenians to the development and prosperity of this or that country is quite obvious. One of such countries is Ethiopia, with which Armenia has longstanding historical and spiritual ties.

The small Armenian diaspora in this exotic ancient country has always occupied an important place in all areas of state and cultural life, Dlmn.info notes.

At times, the number of the Ethiopian Armenian community reached a couple of thousand people, today there are hardly a hundred Armenians in Addis-Ababa. But the amazing thing is that you can tell a lot about such a small diaspora. The variety of activities for which the Ethiopian Armenians became famous is simply amazing. One of the most interesting facts is that the anthem of Ethiopia was created by Armenian Gevorg Nalbandian.

Gevorg Nalbandian was born in Antheb. He received his primary education at a local school. He taught music in the schools of Zeitoun and Kilis. He played the canon, violin, wind instruments, sang and wrote music.

 

In Constantinople, Nalbandian studied the theory of Armenian music by Komitas. Returning to Kilis, he organized a brass band, teaching students the harmony of instruments that sounded together. In 1919 he moved to Aleppo and continued his pedagogical activity. He was awarded the honorary order of the French government "Crown of the Academy."

Moving to Jerusalem in 1924, Gevorg created a brass band from pupils of the orphanage of the Armenian Patriarchate. In the same year, the future Emperor of Ethiopia, Haile Selassie I, visited Jerusalem and, attending the church feast in the Armenian Patriarchate, listened admiringly to the performances of Armenian orphans. After the festivities, he asked the patriarch to give the orchestra to him, promising to take care of them in a fatherly way. The patriarch could not refuse, and the regent and heir to the throne, by adopting 40 young musicians, took them with him to Addis-Ababa. Here, under the leadership of Nalbandian, they organized an imperial orchestra. Haile Selassie really gave everyone education, housing, provided with work, Sobesednikarmenii.ru writes.

And the top of Gevorg Nalbandian's work was writing the national anthem of Ethiopia, written by the request of the monarch, which was performed until 1992.

[MosJan]

https://youtube.com/shorts/qJSeluatzio?feature=share

[MosJan]

[MosJan]

Դժվար է քարտեզի վրա պատկերացնել որևէ երկիր, որտեղ հայեր չկան․ թեկուզ փոքրաթիվ, բայց հայերն ամենուր են․․․
Ինձ համար հատկապես ազդեցիկ է Գրիգոր Դերբելյանի պատմությունը․ նրան կոչում էին «Սվազիլենդի թագավոր»։
Մտածում ես՝ Այնթափն ու՞ր, Սվազիլենդը՝ Աֆրիկան ու՞ր, բայց անմարդկային վայրագությունները պատճառ դարձան, որ հայերը տարածվեն աշխարհով և հետո շենացնեն այն տարածքները՝ երկրները, որտեղ ապրում էին․․․
Ահավասիկ, նա նույնպես ծնվել էր Այնթափում՝ 1887թ-ին։
Երաժշտական բացառիկ ունակությունների շնորհիվ՝ տակավին երիտասարդ տարիքում արդեն վարժապետ էր՝ երաժշտության ուսուցիչ և նվագախմբի ղեկավար՝ նախ հայրենի Այնթափում, հետո նաև Քիլիսում։
1913թ-ին քսանվեցամյա կոմպոզիտորը մեկնեց Կոստանդնուպոլիս, որտեղ ուսանեց Կոմիտասի մոտ։ Երկու տարի անց, վերադառնալով Քիլիս, նա հիմնեց առաջին փողային նվագախումբը՝ ուսանողներին սովորեցնելով միաժամանակ նվագող գործիքների ներդաշնակության արվեստը:
Սակայն Մեծ եղեռնը շրջեց երիտասարդի կյանքը․ թուրքերը կոտորեցին նրա գրեթե բոլոր հարազատներին, ներառյալ՝ ծնողներին։ Ինքն էլ մի կերպ փախավ Սիրիա․․․
Հալեպում նա շարունակեց երաժշտական գործունեությունը և մինչև անգամ պարգևատրվեց ֆրանսիական ակադեմիայի ոսկե մեդալով։
Տասը տարի անց՝ 1924-ին, նա տեղափոխվեց Երուսաղեմ, որտեղ հիմնեց հայ որբերի փողային նվագախումբը․ որբերին պահում էր Հայոց Պատրիարքարանը․․․
Մի օր որբերի նվագախմբի հերթական ելույթը լսում է այդ պահին Երուսաղեմում գտնվող Եթովպիայի վերջին թագավորը՝ Տեֆերի Մեկոնինը։ Ազդեցիկ ելույթից և պատարագից հետո թագավորը պարզապես խնդրում է թույլ տալ իրեն՝ հովանավորելու որբերի նվագախումբն ու դրա ղեկավարին։ Հայոց պատրիարքարանի օրհնությամբ՝ Եթովպիայի թագավորը որդեգրում է քառասուն հայ որբերի և իր անձնական պաշտպանության տակ առնում խմբի ղեկավարին՝ Գևորգ Նալբանդյանին։ Գևորգն իր սաների հետ տեղափոխվում է Ադիս Աբեբա, և որբերի նվագախումբը դառնում է Կայսերական նվագախումբ։ Թագավորը հայ որբերին կրթություն է տալիս, ապահովում նրանց բնակարանով և բարեկեցիկ կյանքով։
Քսանհինգ երկար տարիներ Նալբանդյանը Եթովպիայում ծավալում էր բազմաբնույթ երաժշտական և հասարակական գործունեություն։ Նա հիմնեց և կազմավորեց կայսերական բանակի, մայրաքաղաքի քաղաքապետարանի, ոստիկանության նվագախմբերը՝ անձամբ հասցնելով դրանք պրոֆեսիոնալ մակարդակի։ Գևորգի հեղինակությունն ավելի բարձրաձավ Եթովպիայում, երբ 1926թ-ին նա գրեց այդ պետության պետական հիմնը, որը երկրում հնչելու էր 66 երկար տարիներ՝ մինչև 1992թ-ը։
1938թ-ին Գևորգի մոտ բնակության տեղափոխվեց նրա քսաներեքամյա որդին՝ Ներսեսը։ Ներսեսն այդ պահին ջութակի պրոֆեսիոնալ ուսուցիչ էր, և Ադիս Աբեբա հասնելուն պես՝ նշանակվեց Հայկական եկեղեցու հոգևոր նվագախմբի ղեկավար։ Ներսեսն այնուհետև հիմնեց հռչակավոր «Մուրադյան» կապելլան, որի համբավը տարածվեց աշխարհով։ Հենց նա Եթովպիայում բեմադրեց Պերճ Պռոշյանի «Սոս և Վարդիդթեր» գործը՝ ձևափոխելով այն երաժշտական ներկայացման։
Իսկ Գևորգ Նալբանդյանը շարունակեց իր տաղանդավոր գործունեությունը Եթովպիայում և հիմնեց Ադիս Աբեբայի երաժշտական թատրոնը։
1944թ-ին հանճարեղ կոմպոզիտորը դիմեց Եթովպիայի կառավարությանը՝ կայսերական նվագախումբն իր եղբոր ղեկավարությանը հանձնելու խնդրանքով։ Նրա եղբայրը՝ Հակոբ Նալբանդյանը, ժամանեց Բեյրութից և Գևորգի ձեռքերից ընդունեց նվագախմբի ղեկավարի պարտականությունները։
Երբ իտալացիները օկուպացրեցին Եթովպիան, Գևորգ Նալբանդյանը աքսորվեց Էրիտերիա։ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից և Եթովպիայի ազատագրումից հետո Նալբանդյանը վերադարձավ Ադիս Աբեբա և գլխավորեց բանակի ռազմական նվագախումբը՝ ստանալով Եթովպիայի զինված ուժերի կապիտանի կոչում։ 1946թ-ին նա դարձավ Ադիս Աբեբայի երաժշտության և թատրոնի զարգացման վարչության ղեկավարը։
Հանճարեղ այնթափցին մահացավ 1963թ-ի մայիսի 5-ին Ադիս Աբեբայում, 76 տարեկանում․․․
Նկարում՝ Եթովպիայի ազգային հիմնի կոմպոզիտոր, «Արփա-Լիչոց» նվագախմբի հիմնադիր, Ադիս Աբեբայի առաջին երաժշտական թատրոնի հիմնադիր, Եթովպիայի ԶՈՒ կապիտան Գևորգ Նալբանդյանը Այնթափից և հայ որբերից կազմված Եթովպիայի թագավորական նվագախումբը։
Эдуард Манвелян

[MosJan]

https://auroraprize.com/en/kevork-nalbandian-composer-of-ethiopian-national-anthem



Kevork Nalbandian, Composer of Ethiopian National Anthem
Who he was

Originally from Aintab (Gaziantep), Kevork Nalbandian was an orphan of the Armenian Genocide. Having been recognized as a talented musician, he moved to Kilis at the invitation of the Armenian Church to teach music. During the atrocities he moved to Syria, where he lived until he moved again, this time to Ethiopia. There, he was commissioned by the country’s emperor Haile Selassie I to compose the national anthem. He subsequently led the Ethiopian national royal orchestra, made up of orphans of the Genocide from Jerusalem, in performing the anthem for the first time.

Recognized for his musical prowess by Emperor Selassie, Nalbandian was made director of the orphan choir known as the “Arba Lijoch,” or “40 children” (orphans) in Amharic. The children were brought to Ethiopia after Selassie, impressed with their abilities, convinced the Armenian Patriarchate of Jerusalem to allow them to come to Ethiopia. They were trained by Nalbandian, who was then asked to compose the national anthem, which he called “Teferi Marsh, Ethiopia Hoy” (“Ethiopia, Be Happy”). The Arba Lijoch performed the anthem for the first time in public during Selassie’s coronation as emperor on November 2, 1930.

Nalbandian went on to compose over 50 Ethiopian songs, many of which were for the emperor. He also founded the Addis Ababa theater.

Interesting fact

His musical legacy outlived him primarily through his nephew, Nerses, who was instrumental in the development of the distinct variant of jazz called Ethio-jazz.

[MosJan]

https://armenianweekly.com/2017/01/24/facs-music-ethiopia/



FACS to Present ‘The Emperor, the Nalbandians, and the Dawn of Western Music in Ethiopia’

 

 

The concert will feature the Grammy-nominated Either/Orchestra (E/O), directed by Russ Gershon. The E/O will be joined by vocalists performing songs in four languages: Bruck Tesfaye of the Debo Band (Amharic), Ronald Murphy (English), Serena Tchorbajian (Armenian) and Manolo Mairena (Spanish).

The program will include music Nalbandian composed and arranged during his tenure as Music Director of the Haile Selassie National Theater (1956-74), as well as music by Nalbandian’s favorites, ranging from Armenian composers to Xavier Cugat and Ray Charles. All of this is interpreted though the jazz lens of the ten-piece E/O, winners of five Boston Music Awards and numerous placements in the Down Beat International Critics Poll.

 

The event also celebrates the release of the E/O’s CD Ethiopiques 32: Nalbandian the Ethiopian (Buda Musique, Paris), for which the E/O has reconstructed and interpreted Nalbandian’s music in live and studio recordings made in Ethiopia, the US and Canada. The E/O’s previous Ethiopiques release, Live in Addis (2005), was called “astonishing…monumental…the best live album of the year in any genre” by Paul Olsen, AllAboutJazz.com.

Armenian scholar Dr. Boris Adjemian, the director of the AGBU Nubar Library in Paris, will deliver a short pre-concert talk.

Tickets are $25 and $35. For tickets visit or call the box office at (617) 923-8487 (Tue-Sun, 12-5 p.m.).

 

Nerses Nalbandian

Born in 1915 in Aintab, Ottoman Empire, Nerses Nalbandian settled in Aleppo, Syria after his family escaped the Armenian Genocide. He worked as a music teacher and choir master at the Armenian Orthodox Church in Syria, before moving to Ethiopia in 1938 at the invitation of his uncle Kevork Nalbandian. The elder Nalbandian was a well-known musician in Ethiopia and the director of Arba Lijoch (Amharic for “40 children”) an imperial brass band comprised of 40 Armenian orphans. In 1924, future emperor Haile Selassie adopted and brought the orphans to Ethiopia after he saw them performing in Jerusalem’s Armenian quarter.

 

Kevork Nalbandian was a well-known musician in Ethiopia and the director of Arba Lijoch (Amharic for “40 children”) an imperial brass band comprised of 40 Armenian orphans.
Over decades as a teacher and performer, Nerses rose to be appointed music director of the Haile Selassie Theater in 1956. His arrangements of Ethiopian music for Western instruments interpreted traditional and original Ethiopian melodies through an American style big band, laying the ground for development of modern Ethiopian pop and jazz. The pioneers of this music have become internationally recognized in recent years, primarily through Ethiopiques and its curator Francis Falceto, who considers a Nalbandian album a major missing element in the series—until now.

Nalbandian also composed the original anthem of the Organization of African States (later the African Union), which will be played in the Feb. 19 concert. He received the very rare honor of being naturalized as an Ethiopian citizen by Haile Selassie.

Nalbandian and the Either/Orchestra

In 2004, during their first visit to Ethiopia, the E/O was heard by Nalbandian’s adult children, who invited Gershon and the band to revive Nerses’ long-unplayed music for the theater orchestra. (The current theater orchestra has played some of the songs, leaving most untouched). The E/O returned in 2011 to perform full concerts of Nalbandian’s music at the National Theater and other venues. These concerts were recorded by top Ethiopian producer Abegasu Shiota, forming the core of Nalbandian the Ethiopian.