Jump to content

Thread to discuss several linguistic themes.


Johannes

Recommended Posts

Բարի օր, սիրելի բարեկամներ: Ճշմարիտ, ճշմարիտ եմ ասում, որ համացանցում չկա մեկ այլ ֆորում, որտեղ բառերի ծագումնաբանության մասին այսքան մանրակրկիտ ու բարձր մակարդակի քննարկում գնա: Շնորհակալություն Արփային և Հովհաննեսին:

===

Բարի վերագալուստ սիրելի Արարատ:

Այո, քանի մենք ծնուել եւ ուսանել ենք ազատ (հայ)աշխարհում, ոչ թէ աբեղեանական կաշկանդուած երկրում որտեղ Մաշտոցեան Է, Ւ եւ Օ ն արգիլեալ են:

Ահ՜!!!

Չի մոռանալ ԵՒ ը իբր «մաշթոցեան տառ»

 

Edited by Arpa
Link to comment
Share on other sites

  • Replies 51
  • Created
  • Last Reply

Top Posters In This Topic

Nairi is right as always. This belongs under Comedistan. The best Armenian comedy.

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=636&hl=humor

 

Հայ ըլլալ կը նշանակէ բազմաթիւ լեզուներ խօսիլ, սակայն ո´չ մէկ լեզու և, յատկապէս հայերէնը

======

Յովհան, դու որտեղ տեսար հետեւեալները?

Հարցում. ո՞ր ձեւն է ճիշտը:

-«Եթէ լքես քո մայր լեզուին»,

-«Եթէ լքես քո մայր լեզուն»:

Սա նման է ասել «մայրին» փոխան « մօրը», կամ «մօրին»

 

«Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողից», թէ՞«Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողին»:

Սա գուցէ տպագրական վրիպակ է? «ընթերցողաց/ընթերցողներին» եւ ոչ «նթերցողից»:

Ոչ, ոչ:

Ես չափազանց (incurably romantic) յաւիտենական լաւատես եմ:

Գուցէ սրանք ծիծաղելի են…

Ուր են սրբագիրները?..

Տես Panorama ն ինչ է գրել այսօր:

The Foreign Ministers of Armenia and Turkey Edward Nalbandyan and Elmar Mamediarov who are currently in the United States to meet the U.S. Secretary of State Hilary Clinton will have

Mamediarov is the FM of furkey? :huh: Then, by that logic Nalbandian is the FM of Iran?

Ան-ծիծաղելի նաեւ երբ երկար ժամանակ կարդայինք “fire was set….” ինչ որ տեղ: Ուզում են ասել «հրդեհ է պատահել, նկատուել….» , բայց Անգլիերէնով սա նշանակի «հրդեհ սարքել, հրդեհ պտճառել» որ ոճիր, arson է:

Ինչ բառարան են գործ ածում? Անգլիա- Ռուսա- Հայ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Link to comment
Share on other sites

Երգ է՝ «Կտակ»: Յարութը կ’երգէ. «Եթէ լքես քո մայր լեզուին, ու ապերախտ նրան լինես»: Սխալ թուաց, այդ պատճառաւ հարցուցի:

 

Երկրորդը՝ «Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողից», ինքս գրեցի, եւ որուն ճշտութեան կը կասկածիմ:

 

«Միտքը ընդունելի է ընթերցողի՞ն» թէ՝ «միտքը ընդունելի է ընթերցողէն»:

 

 

Link to comment
Share on other sites

  • 2 months later...

Հարց...

 

Հարգելի լեզվագետ ֆորումակիցներ, խնդրում եմ բացատրեք "մեղանչել" բառի իմաստն ու ծագումը...

Իմ գիտենալով՝ նշանակում է "մեղա գալ/ զղջալ"...Բայց Արտեմ Սարգսյանն ասում է, որ նշանակում է "մեղք գործել"...Սևակն էլ բանաստեղծություն ունի "Մեղանչել եմ, զղջում եմ"...

Նախապես շնորհակալ եմ... :)

Link to comment
Share on other sites

Հարց...

 

Հարգելի լեզվագետ ֆորումակիցներ, խնդրում եմ բացատրեք "մեղանչել" բառի իմաստն ու ծագումը...

Իմ գիտենալով՝ նշանակում է "մեղա գալ/ զղջալ"...Բայց Արտեմ Սարգսյանն ասում է, որ նշանակում է "մեղք գործել"...Սևակն էլ բանաստեղծություն ունի "Մեղանչել եմ, զղջում եմ"...

Նախապես շնորհակալ եմ... :)

In my opinion "Meghantchel" means to go against the norm refuse and oppose. So "Meghq qorzel" is more correct.

Link to comment
Share on other sites

Հարց...

 

Հարգելի լեզվագետ ֆորումակիցներ, խնդրում եմ բացատրեք "մեղանչել" բառի իմաստն ու ծագումը...

Իմ գիտենալով՝ նշանակում է "մեղա գալ/ զղջալ"...Բայց Արտեմ Սարգսյանն ասում է, որ նշանակում է "մեղք գործել"...Սևակն էլ բանաստեղծություն ունի "Մեղանչել եմ, զղջում եմ"...

Նախապես շնորհակալ եմ... :)

The system will not allow me to post my entire pos... so

ՄԵՂ

(ի-ա հլ. (սովորաբար անեզական է բայց կայ նաեւ եզ. ուղ. հյց. մեղ ձեւը).)

«մեղք, յանցանք, վնաս»

մեղ. ՍԳր. Եւս. պտմ. Ոսկ. Սեբեր. Եփր. ՟բ. կոր. որից մեղանչել ՍԳր. մեղանալ «մեղք գործել» Յուդթ. ԺԱ. 16. մեղանք Ոսկ. մ. ա. 14. մեղաւոր ՍԳր. մեղան…..:

---

«զղջալ, արած յանցանքի վրայ ցաւիլ, մեղքը լալ»

ապաշխար. արմատ առանձին անգործածական. որից ապաշխարել, ՍԳր. Բուզ. ապաշխարող Սիր. ժէ. 20. ապաշխարութիւն ՍԳր. Բուզ. Եզն. ապաշխարան Նար.

----

Ինչ վերաբերի «զիղջ զղջում», տես զիջանել, իջանել:

Condescend/ Compromise/ ask for pardon/ներում խնդրել:

---

իջանել «իջնել» ՍԳր. Վեցօր. Եւս. պտմ. «մեղմանալ, հանդարտիլ» ՟Բ. Մակ. թ. 11. «իջեւանիլ,օթեվանիլ» Եւս. պտմ. ա. 12. «սերունդէ սերուն յաջորդել» Խոր. արծր. իջուցանել ՍԳր. Ագաթ. լոյսիջոյց Բուզ. ջրէջք Միխ. աս. վայրէջք Նար. աղ. իջավան (որ գրուած է նաեւ իջեվան, իջեւան, իջաւան) ՍԳր. Ոսկ. խորէջ «սուզակ, տալղիճ»

 

Link to comment
Share on other sites

Մեղանալ (գրաբար) – մեղք գործել:

 

 

Մէջբերում՝ «Ժամանակակից հայոց լեզու» - Ա. Ս. Մարգարեան

 

Սոսկական կերպի ածանցներ են Ն-ն եւ Չ-ն:

 

...............

 

Ծանօթութիւն 4.- Որոշ բայեր, մթագնելով իրենց բայական ածանցը, ժամանակակից հայոց լեզւում, գիտակցւում են իբրեւ պարզ բայեր, ինչպէս՝ կառչիլ (անցեալ կատարեալը՝ կառչեցի, գրաբարում՝ կառեայ), երկնչել (երկնչեցի-երկեայ), մեղանչել (մեղանչեցի-մեղեայ), ճանաչել (ճանաչեցի-ծանեայ), զբօսնել (զբօսնեցի-զբօսայ):

 

 

Link to comment
Share on other sites

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=17877&view=findpost&p=251484

 

Աւելի հեղինակազրկող են, բնականաբար, բառագործածութեան տրամաբանական սխալները:

 

v Ահաւասիկ՝ Ազգային ժողովի պատգամաւորը ցասումնալից խօսում է քաղաքական հակառակորդների մասին, թէ նրանց ժողովուրդը գուցէ ների, «եթէ մեկ օր առաջ քաւութիւն խնդրեն, մեղանչեն ժողովուրդի առաջ»:

 

Պարզ է, որ ուզում է ասել՝ զղջան, թողութիւն խնդրեն, ապաշխարեն, այնինչ սխալ գործածելով «մեղանչել» բառը (մեղք, յանցանք գործել ստոյգ իմաստով)՝ ցանկացածի հակառակն է ասել: Ի դէպ, եւս մեկ նուրբ սխալ կայ. «օր առաջ» բառակապակցութիւնը նշանակում է «որքան վաղ, այնքան լաւ», մինչդեռ թուականի անհարկի զուգակցմամբ արդէն կորցրել է դարձուածքային բնոյթը եւ աւելի շատ ընկալւում է ուղղակի ձեւով՝ որպէս հենց «մեկ օր առաջ», այսինքն՝ նախորդ օրը, նախօրեակին:

 

 

Link to comment
Share on other sites

  • 3 weeks later...

մեղանչել- մեղա գալ ---- Մեղանչել-ի սխալ գործածությունը անչափ շատ է տարածված: Կարծում են, թե մեղանչելը հենց մեղքը ընդունել,

մեղքը քավել է նշանակում: Ճիշտ հակառակն է. մեղանչել նշանակում է մեղք գործել,

հանցանք կատարել, օր. Իսահակյանի հերոսի տողերում `ՙԻմ հայրը իմ դեմ մեղանչեց,

սակայն չմեղանչեցի ես ոչ ոքի դեմ՚: Ուրեմն` սխալ է հետևյալ կիրառումը. ՙԹուրքիան հայ

ժողովրդի դեմ կատարած մեծագույն հանցանքի համար պիտի մեղանչի՚/ մեղանչելու փոխարեն

պետք է լինի Թուրքիան պիտի զղջա, ընդունի, մեղքը քավի:

 

Շնորհակալություն բացատրությունների համար... :)

 

 

Ի դեպ...Պարզեցի, թե որտեղից է գալիս բառի սխալ իմացությունս...Երևանում հանդիպեցի Հայերենի ուսուցչուհուս, ում անչափ հարգում եմ, հենց թեկուզ նրա համար, որ ռուսական դպրոցի կիսահայ աշակերտներին սովորեցնում եր Նարեկացի ու ստիպում կարդալ...

ՈՒսուցչուհիս ինձ նվիրեց իր Նարեկի օրինակը, շատ գեղեցիկ մակագրությամբ, էսպիսի հատվաց կար գրված

"...ՈՒ թեև Նարեկացին ողջ կյանքն ապրել է մեկուսացած, բայց նա միայնակ չէր: Նրա հոգին սավառնում էր երկնքում, զրուցում Աստծու հետ, օգնություն աղերսում մեզ համար, մեղանչում մեր փոխարեն և դրանով մեզ գոնե մի փոքր մոտեցնում Աստծուն..."

Edited by Ani
Link to comment
Share on other sites

Անուշիկ Անի,

Միթէ սա Նարեկացու խօսք է թէ քո ուսուցչուհուն?

Շնորհակալություն բացատրությունների համար... :)

Ի դեպ...Պարզեցի, թե որտեղից է գալիս բառի սխալ իմացությունս...Երևանում հանդիպեցի Հայերենի ուսուցչուհուս, ում անչափ հարգում եմ, հենց թեկուզ նրա համար, որ ռուսական դպրոցի կիսահայ աշակերտներին սովորեցնում եր Նարեկացի ու ստիպում կարդալ...

ՈՒսուցչուհիս ինձ նվիրեց իր Նարեկի օրինակը, շատ գեղեցիկ մակագրությամբ, էսպիսի հատվաց կար գրված

"...ՈՒ թեև Նարեկացին ողջ կյանքն ապրել է մեկուսացած, բայց նա միայնակ չէր: Նրա հոգին սավառնում էր երկնքում, զրուցում Աստծու հետ, օգնություն աղերսում մեզ համար, մեղանչում մեր փոխարեն և դրանով մեզ գոնե մի փոքր մոտեցնում Աստծուն..."

Շատ հեշտ է շփոթել մին միւսին:

Սուքիասեանի Հոմանիշների Բառարան ը մի էչից աւելի տեղ է հատկացրել ՄԵՂ** ( սակաւ գործածածական եզակի, յոգնակի ՄԵՂՔ) բառին եւ նրայ զանազան կիրարման: Մեղանչել= մեղք գործել, իսկ մեղքից դառնալ «մեղայ գալ» մեղքը խօստուանիլ(?)

Չգիտեմ: Եթէ Նարեկացին է արտասանել սա բառը տես

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=20...mp;#entry260906

** Վախ եմ Ասել, Ավաղ եմ Ասել: «Մեղայ» բառի իմաստն ու արմատը չեմ կարող գտնել , բայց բացայայտ է որ հիմնուած է ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ բառի վերայ: Միթէ սա նշանակի«մեղ գործեցի»= I sinned, անցեալ կատարեալ նման «եղայ»=I became». Ծուլանում եմ, գուցէ մի օր ցոյց տամ թէ Սուքիասեանը ինչ ասէ «ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ/ ՄԵՂԱՆՉԵԼ/ ՄԵՂԱՅ ԳԱԼ» ի մասին:

Ամենակարկառուն, «մեղ=յանցանք, ոճիռ» եւլն:

Edited by ArpA
Link to comment
Share on other sites

Անուշիկ Անի,

Միթէ սա Նարեկացու խօսք է թէ քո ուսուցչուհուն?

 

Շատ հեշտ է շփոթել մին միւսին:

Սուքիասեանի Հոմանիշների Բառարան ը մի էչից աւելի տեղ է հատկացրել ՄԵՂ** ( սակաւ գործածածական եզակի, յոգնակի ՄԵՂՔ) բառին եւ նրայ զանազան կիրարման: Մեղանչել= մեղք գործել, իսկ մեղքից դառնալ «մեղայ գալ» մեղքը խօստուանիլ(?)

Չգիտեմ: Եթէ Նարեկացին է արտասանել սա բառը տես

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=20...mp;#entry260906

** Վախ եմ Ասել, Ավաղ եմ Ասել: «Մեղայ» բառի իմաստն ու արմատը չեմ կարող գտնել , բայց բացայայտ է որ հիմնուած է ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ բառի վերայ: Միթէ սա նշանակի«մեղ գործեցի»= I sinned, անցեալ կատարեալ նման «եղայ»=I became». Ծուլանում եմ, գուցէ մի օր ցոյց տամ թէ Սուքիասեանը ինչ ասէ «ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ/ ՄԵՂԱՆՉԵԼ/ ՄԵՂԱՅ ԳԱԼ» ի մասին:

Ամենակարկառուն, «մեղ=յանցանք, ոճիռ» եւլն:

 

 

Che Arpa, xosq@ usucchuhuns e, indz nvireluc makagrel er...:-)

 

 

Johannes, iharke bolors el sxalvum enq.... yes nran nuyn chap sirum u hargum em, tekuz sxalnerov...

 

Bayc anpayman zangaharelu em, u parzem te inchi e edpes ogtagortsum, guce bacatrutyun unena...:)

 

 

Link to comment
Share on other sites

Պարույր Սևակ

Մեղանչել - Զղջում եմ

 

Պատահել է, որ չեմ սիրել,

Բայց, չգիտե՞մ ` ինչ՞ի համար ,

Չեմ զլացել անսեր տիրել.

Գրկել եմ կամ համբուրել եմ:

Չեմ ընդունել սրտիս խորքում,

Սակայն լռել – համբերել եմ:

 

Ես շատ հաճախ այն չեմ տվել , -

Մեղանչել եմ, - կարո~ղ էի.

Ու շատ հաճախ ցած եմ թևել,

Իսկ վեր թևել կարո~ղ էի:

Եվ փախուստ եմ ինձնից տվել`

Ուրիշ տեղ եմ իզուր չվել –

Օտա~ր ոլորտ ` օտա~ր թևով,

Մինչդեռ մնալ կարո~ղ էի,

Կարո~ղ էի և - պարտավոր:

 

Մեղավոր եմ հույսի համար,-

Չարդարացա~վ `

Ոչ իմ մեղքով .

Եվ կենդանի այն հավատի,

Որ քարացա~վ`

Ոչ իմ մեղքով .

Եվ այն բարի սրտի համար.

Որ չարացա~վ`

Ոչ իմ մեղքով :

Մեղանչել եմ

Եվ այն ըմբոստ երգի առաջ,

Որ խոհեմս պատառեցի.

Այն խոհերի մահվան համար,

Որոնց ծինը խաթարեցի.

Մեղավոր եմ և քո առաջ,

Որ...սիրելուց դադարեցի,

Եվ այն ներման, որ բռնությամբ

Իմ լայն սրտից վտարեցի...

 

Իսկ ճիշտ ասած`

Ընդհանրապես մեղա գալու քիչ բան ունեմ.

--------

Ինչպէս Յովհաննէսը ըսաւ մենք բոլորս ալ սխալական ենք, միջառեալ ուսուցիչները: Պիտի տեսնել թէ նրանց ուսուցիչները ինչ են ուսուցանել նրանց: Ես ամենէ սխալականն եմ: Հայաստանում, մի ընտանեկան հաւաքոյթում մի երիտասարդ Հայերէն լեզուի ուսոըցչուհի կար, նրան հարցուցի թէ ԱյբուԲենը քանի տառ ունի, առանց նոյնիսկ մի ռոպէ տատամսելու ըսաւ 39: Սա միայն Հայոց յատուկ չէ: Մեր քաղաքի երկրորդական դպրոցում մի ուսուցիչ նրայ աշակերտներուն ուսուցանել էր թէ «երկինքը կապոյտ է իբր ծովի ցոլացում, իսկ ծովը կապոյտ է իբր երկնքի ցոլացում» : Որ մին պատճառ է եւ որ մին արդիւնք, Which is the cause, which the effect. Is it the chicken or the egg?

Գիտելիք: Ինչու երկինքը եւ ծովը կապոյտ կերեւան?

Edited by ArpA
Link to comment
Share on other sites

  • 3 weeks later...

Բարեւ Ձեզ, հայ ժողովուրդ:

Crime բառի ստուգաբանումը ի՞նչ է:

 

Ըստ սոյն կայքին՝

 

crime http://www.etymonline.com/graphics/dictionary.gif c.1250, from O.Fr. crimne, from L. crimen (gen. criminis) "charge, indictment, offense," from cernere "to decide, to sift" (see crisis). But Klein rejects this and suggests *cri-men, which would originally have been "cry of distress." The L. word is glossed in O.E. by facen, also "deceit, fraud, treachery." Crime wave first attested 1920 (in headline in the "Times" of London). Criminal (adj.) preserved the L. -n-; as a noun it is from c.1626.

 

http://www.etymonline.com/index.php?search...searchmode=none

 

Թուրքերէն՝ կըրմակ-կտրել, ջարդել. կըրըկ-ջարդուած. կըրըմ-ջարդ:

 

Crime-qιrιm կամ kιrιm

Edited by Johannes
Link to comment
Share on other sites

Բարեւ Ձեզ, հայ ժողովուրդ:

Crime բառի ստուգաբանումը ի՞նչ է:

 

Ըստ սոյն կայքին՝

 

crime http://www.etymonline.com/graphics/dictionary.gif c.1250, from O.Fr. crimne, from L. crimen (gen. criminis) "charge, indictment, offense," from cernere "to decide, to sift" (see crisis). But Klein rejects this and suggests *cri-men, which would originally have been "cry of distress." The L. word is glossed in O.E. by facen, also "deceit, fraud, treachery." Crime wave first attested 1920 (in headline in the "Times" of London). Criminal (adj.) preserved the L. -n-; as a noun it is from c.1626.

 

http://www.etymonline.com/index.php?search...searchmode=none

 

Թուրքերէն՝ կըրմակ-կտրել, ջարդել. կըրըկ-ջարդուած. կըրըմ-ջարդ:

 

Crime-qιrιm կամ kιrιm

Սիրելի Յովհան, Ցաւոք որ դու մի քիչ ուշ ժամանեցիր այստեղ: Կար ժամանակ որ մենք ունէինք մտաւորականներ որք կարող էին գրել երկու կամ երէք բառերից աւելի: Իսկ հիմայ, երբ նրանց մեծ մասը հրաժարուել կամ կախակայուել են , մեր սա զրուցարանը խոնարհուել է ռաբիզի, սուշիի(ինչ պատահեց Շուշի ին?) եւ խորուածի մակարդակին, որտեղ միակ գլխաւոր նիւթը իրար տարեդարձ մաղթել է, իբր թէ նրանք, որ ապրին երկու դուռ անդին չեն կարող իրար անձնապէս մաղթել:

Պիտի ասել որ այլ ֆորումները այդքան ալ մտաւորական չեն երբ նրանց մեծ մասը տակաւին հարց տան թէ «մերսի/merci)» բառը միթէ Հայերէն է? Եւ թէ այդ ոռտու Zeki Muren ը համզօր է Կոմիտասին?

Բարեւ նորից,«բարի գալուստ»**, բարի վերագալուստ:

Պարտիմ քեզ որ “kirim” եւ “crime” ը նոյնացրիր: Նոր Հայերէնում գործ են ածում «գրեական» բառը իբր հոմանիշ «crime/ ոճիր» ի: Նաեւ չի մոռանալ Crimea/ Խրիմ եւ Խրիմեան Հայրիկը:

**Միթէ ես ասի? Այո ասի, որ դէպի Արցախ իմ ճամբորդակիցնեէրէն մին Գալուստ անուն ունէր, երբ ամեն մի գիւղ եւ աւան մեծ պաստառներ էին պարզել «Բարի գալուստ». Ես հարց տուի իր կողակից Արուսեակին թէ իսկապէս Գալուստը այդքան բարի է? Նէ պատասխանեց « Այո, երբ նա քնած է»: :P

Աճառեան

եղեռն[/b]»

Ոսկ. ՟բ. տիմ. եւ Ոսկ. մ. Բ. 23. Ագաթ. «չար, եղեռնական» Վրք. հց.

ոճիր. գրուած է նաեւ օճիր, ոճիռ, օճիռ (փոխանակ ասելու ոճրագործ գրուած է օճերագործ Մագ. թղթ. 178). ներկայ գրականում ընդունուած է միայն ոճիր. որից ոճրագործութիւն Անան. եկեղ. Կանոն. Սարգ. ոճրապարարտ (նոր բառ):

Այդ անիծեալ ժողովուրդը մինչ վերչերըս ցեղասպանում Genocide գենոցիտը ը “soykirim” էր անուանում, քանի անկեղծ եւ անմեղ ժողովուրդի սպանդը ոճիր չէ? Բայց դադարեցին եւ այժմ գործ են ածում « ԵՂԵՌՆ» բառը որ գլխաւորապէս նշանակի “Crime”. Տես ինչ գրեցինք «ԵՂԵՌՆ» բառի մասին սա տեղ, որտեղ այսինք թէ սա բառը նշանակի «ոճիր եւ մարդասպանք/murder».

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=19143

Ըստ իմ թուրք-Անգլիերէն բառարանի “soy” նշանակի “family, lineage, family name, surname”, իմա, «ընտանիք, շարավիղ, ազգանուն, մականուն»:

Տես թէ Անգլ. Բառարանը ինչ կըսէ այդ բառի մասին

Main Entry: crime

Pronunciation: \ˈkrīm\

Function: noun

Etymology: Middle English, from Anglo-French, from Latin crimen accusation, reproach, crime; probably akin to Latin cernere to sift, determine

Date: 14th century

1 : an act or the commission of an act that is forbidden or the omission of a duty that is commanded by a public law and that makes the offender liable to punishment by that law; especially : a gross violation of law

2 : a grave offense especially against morality

3 : criminal activity

4 : something reprehensible, foolish, or disgraceful

synonyms see offense

— crime·less \-ləs\ adjective

Edited by ArpA
Link to comment
Share on other sites

Մարդը սխալական է, ներումը «դեւային» աստուածային: To err is human, to forgive, divine.

Միայն Աստուած անսխալական “infallible” է:?

Հապա ինչպէս բացատրել թուրքին ստեղծումը?

Գուցէ զարտուղի:

Արժէ բանալ մի ուրոյն շարան եւ քննարկել Աճառեանն ու Մաշթոցը :

 

Այո, երանի Աճառեանը ապրէր եւ տեսներ այս «information explosion» դարաշրջանում, ինչպէս նաեւ Մաշթոցը:

Ես քանիցս ասեր եմ որ Աճառեանը Մաշթոցի կողքին սուրբ կուրք է: Բայց ինչպէս Անգլ. Ասացուածքը ասէ “idols with feet of clay”, «ամէն կուրք ունի կաւէ ոտք»: Ես չգիտէի որ սա սբ. գրային խօսք է:

Ներքեւ մէջբերում ելեկտրոնային կայքից, որտեղ ասէ « կէսը խեցուց» թղթակազմ աշխարհաբարը ասէ « կաւէ ոտք»

 

Նման Աճառեանի Մաշթոցն ալ կաւէ ոտք ունի: Երանի նա էլ ապրէր այս դարաշրջանում եւ տեսներ թէ պայման չէր ստեղծել մէն մի նշան մէն մի ձայնի համար, երանի գիտենար երկբառբարի դրոյթը, ինչպէս Լատինները կանեն sh=Շ ch=Չgh=Ղ kh=Խ եւլն:

Աճառեանի իրանը ոսկեձոյլ է , սակայն նրայ կաւէ ոտքը բացայայտ է մի քանի ձեւով: Նրայ հայագիտանքի դաստիարակները Եւրոպացի էին, բայց նրայ ամենափխրուն ոտը… նրայ առաջնակարգ լեզուն օսմաներէն էր, եւ սա յայտնուի յաճախ: Ես յաճախ նշմարած եմ վրիպակներ, նոր տեսայ ՄԱԾ նայելիս նա ասէ թէ «եողուրտ /եղուրդ» ը թրքերէն բառ է:

Ինչպէս վերեւ ասի, սա մի լման այլ նիւթ է:

Լուսաւորիչը փշրեց մեր բոլոր կուրքերը:

Միթէ մենք չենք կարող մի քանի «կաւէ ոտք» փշրել?

Բայց, զգոյշ, ինչպէս վերեւ ասի

։

Չի փշրել, նման Աբեղցբեղեաններին եւ Սբ. Գրիգորին , ոսկի, մարմար, արծաթ, պղինձ ու երկաթը:

Սիրելի Arpa,

Երկու անգամ գործածած ես «ապրէր և տեսներ», երկուքին ալ գործած ես նոյն սխալը. տեսնԵր պէտք է ըլլայ տեսնԷր, ըղձական եղանակ, ճիշդ ապրԷր-ին պէս:

Լաւագոյն զգացումներով՝

Արմենակ

Լիբանան

Link to comment
Share on other sites

Երեկուայ լուրը.– ֆիլիպպինների ջրերում նաւ է ընկղմել, պատճառը՝ մի սարք շարքից դուրս է եկել:

 

 

Այս դարձուածքը, կամ բառակապակցութիւնը, որ նշանակում է խանգարուել է, փճացել է, աւերուել է, Խորհրդային գործարանային անցեալից է յիշատակ մնացել: Արդարեւ, այդ երկրի քաջածանօթ ղեկավարը յեղափոխել էր երկիրը՝ հողամշակութեան վրայ հիմնուած տնտեսութիւնը փոխարինելով ճարտարարուեստով: Նոր բառեր, հասկացութիւններ ու դարձուածքներ առաջացաւ մինչ այդ գործարանային մշակոյթ չունեցող Խորհրդային Հայաստանում, յաճախ՝ օտարաբանութիւններ:

 

Շարքից դուրս գալու գաղափարը մեծապէս հաւանական է, որ առաջացել է որոշ գծի ուղղութեամբ գործող սարքերից մեկի խանգարումի գաղափարից: Այդ խանգարումը՝ շարքից դուրս գալը, խափանում է գործարանի ողջ արտադրական շարքի կամ գծի հեզասահ ու բնականոն ընթացքը, այլ խօսքով՝ արտադրութիւնը:

 

 

«Լուրերի թողարկում» բառակապակցութիւնն էլ հաւանաբար առաջ է եկել ապրանք թողարկողների (թողուլ+արկանել) միջավայրում աշխատողների բառապաշարից: Տրամաբանութիւնս ասում է, որ լուրը չի թողնւում եւ չի արկանւում (չի դրւում):

 

 

Նաւը սովորական գործարան չէ, ուստի՝ տեղին է, որ նրա սարքը խանգարուած լինի, քան թէ շարքից դուրս եկած:

 

 

Աշխարհը գրում է Philippines՝ հին ձեւով. չի գրում Filippines, իսկ մենք գրում ենք նոր ձեւով՝ Ֆիլիպպիններ, ինչպէս Նիդերլանդներ՝ թարգմանելով յոգնակերտ մասնիկը: Աշխարհը յիշում է, որ Ph=F, իսկ մենք մոռացել ենք որ փ=ֆ:

 

Խարբերդի ծնունդ մեր տնօրէնի անունն էր Փիլիպպոս (ձիասէ՞ր):

 

 

Link to comment
Share on other sites

Դարեր շարունակ մենք եւ քանի ժողովուրդներ թարգմանածոյ ասք ենք ներարել: Անխուսափելի երեւոյթ: Ի միջ այլոց,մի ատեն մենք թուրքերէնէ թարգմանաբար խօսէինք, շատեր տակաւին անեն: Յետոյ եկաւ Ռուսերէնը իսկ հիմայ Անգլերէնը:

-----

Ներքեւի մէջբերումները Անգլիերէնէ թարգմանուած են:

-----

Յովհաննէս;Երեկուայ լուրը.– ֆիլիպպինների ջրերում նաւ է ընկղմել, պատճառը՝ մի սարք շարքից դուրս է եկել
:

Out of order/Շարքից դուրս;

http://www.mendritzki.com/out_of_order.gif

http://www.stationbay.com/images/P/R_ToletOutOfOrder.jpg

--------

Հայաստանում, յաճախ՝ օտարաբանութիւններ:

«Լուրերի թողարկում»

News -press release, sample;

Muck Rack's One Line Press Release** Service

Հետաքրքիր է տեսնել թէ զանազան երկիրներու բնակիչ Հայերը ինչպէս թարգմանաբար խօսին: Ամերիկածին Հայերը մի լման այլ բառբար ով խօսին Lower the oven (heat)DOWN/Փուրը(foor/fooroon) վար առ Turn the light ON/Ճրագը վրան դարձուր:

When the speaker keeps on ranting some of the audience will shout “GG”/ “garj g@dreh/gabeh կարճ կտրէ/ կապէ “ which in fact is a direct translation from furkish.

** Among many, Release=բաց թողնել, արձակել, թողնել, թողարկել:

Edited by Arpa
Link to comment
Share on other sites

  • 7 months later...

Replying to this.

 

«ԱՐՄԱՏԱԿԱՆ»ից մէջբերում՝

 

 

,,,,+ԹՈՌՆ, ն հլ. (-ռին, -ռամբ, -ռունք, -ռանց) «թոռ» Սգր. Ոսկ. ես. որից թոռնակից Կաղանկտ. թոռնորդի կամ թոռորդի «թոռան որդին» Կանոն. Եղիշ. թոռնիայ կամ թոռնեայ «էգ թոռ» կամ «թոռան թոռ» Նխ. ղևտ. Կիր. Տպ. Վենետ. էջ 220 (Որդիք եւ թոռունք եւ թոռնիայք), «թոռան թոռան թոռը» Տաթեւ. հարց. 611. ձագթոռայ կամ ձագթոռնեայ «թոռան թոռը» Կանոն:

 

 

,,,,= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. tor- արմատից, որ ter- արմատի միջին ձայնդարձն է. նոյն արմատի ստորին ձայնդարձից (tŗ-) յառաջանում է հյ. թարմ. ցեղակից ձեւերը տե՛ս այս բառի տակ. բայց յատկապէս հմմտ. սանս. taruna «երիտասարդ, մատաղատի, մանկամարդ կին կամ աղջիկ», զնդ. tauruna « մարդոց եւ անասունների փոքրը, տղայ, աղջիկ». օսս. t'ärin «տղայ, մանչ», սանս. tarna-, tarnaka «ձագուկ, հորթ», լիթ. tarnas «ծառայ, սպասաւոր» (իբրեւ մանուկ կամ պատանի):

 

 

,,,,Հայերէնից են փոխառել.– Արեւելեան թրքերէն եւ օսմաներէն torun «թոռ» (تورون կամ طورون), քրդերէն torin «եղբօրորդի», դուժիկի tornun «թոռ». կայ նաեւ քրդերէն թօռ «թոռ», ինչպէս է Ս. Գրքի թարգմանութեան մէջ. «Ու էրքը ժը ժընեպի քիռա եվլատան, եա թօռան հեյm» – Ապա թէ ոք այրի որդիս եւ թոռունս ունիցի. Ա. տիմ. ե. 4. – թուրք ձեւերի հայերէնից փոխառեալ լինելու վրայ տե՛ս Будаговъ, Cрав. cлов. 1, 747 եւ մանաւանդ Pedersen, Հայ. դր. լեզ. 200:

Edited by Johannes
Link to comment
Share on other sites

Ողջո՜յն,

 

Hangover (Թէ՞ յանգաւոր «եզրաւոր, ծայրաւոր».― հարկաւ կատակ) անուն շարանին մէջ, զրոյց դարձաւ խումար եւ մախմուր բառերի վերաբերեալ:

 

 

 

Մախմուր, ակնյայտօրէն արաբերէն կազմ ունեցող բառ է, եւ եթէ կուզէք, նոյն բառակազմութիւնն ունի, ինչ՝ մահմուդ, մաս'ուդ, մաջնուն: Այս բառակազմական ձեւը, արաբերէնի մէջ կը կոչուի մաֆ'ուլ, քերականական եզրաբանումը չգիտեմ, միա'յն ասեմ՝ բայից ածական ու գոյական-ածական կերտելու հոլովման ձեւ:

 

Ասելիքս է՝ մախմուր, կապ չպիտի ունենայ խումար բառի հետ, քանզի երիտասարդ աղջկայ ածական է, ու գործածւում է. «մախմուր աղջիկ» բառակապակցութեան մէջ:

 

Գիտենք, Պատմական Հայաստանի մի շարք գաւառներում, հ հնչիւնը ունեցող բառեր արտասանուել են խ հնչիւնով, ու զարմանալիօրէն՝ այդ բարբառները ունեցել են նաեւ հ-ով արտասանուող բառեր (օրինակ քեաւարցիք, որ Մեծ հայքի Այրարատի Բագրեւանդ գաւառից են: Բագրեւանդում եղել է Այնթապ անունով աւան, որ կոչուել է նաեւ Դութաղ):

 

 

 

Խօսքը չճապաղենք: Մեծ է հաւանականութիւնը՝ մահմուր > մախմուր զարգացման: Իսկ մահմուր, արաբերէն մեկնւում է՝ կարմրած, կարմրցած (կարմիրով շպարուած), եւ ծագում է ահմար-համրա «կարմիր» բառից:

 

Ուստի՝ մախմուր աղջիկը ո'չ թէ հարբած է, այլ՝ շպարուած, զուգուած, զարդարուած, գեղեցկացած:

 

Յիշենք, ժամանակին երբ «չկային» քուրդ ու թուրք, Հայաստանում իշխում էր արաբը:

 

 

 

Գանք խումար-ին, «Արմատական»ն ասում է.

 

ԽՈՒՄԱՐ «զարթխում, արբեցողութիւնից նոր սթափած»

 

Այսինքն, եթէ նաեւ «շիլ աչքով անձ» է նշում, ապա հարբածութիւնից արթնացողի «երեւոյթ»ից է գալիս իմաստի այդ զարգացումը: Ունի նաեւ՝ «խենթ, գիժ» իմաստը Ոսկիփ.ի եւ Թլկր.ու մօտ. մարդու կամ ձիու համար ասուած:

 

Աճառեանը, բառի ծագումը գտնում է՝ արաբերէն xumār բառը, որ նշանակում է՝ 1. «հարբեցողութեան յաջորդող թմրութիւնը». 2. «զարթխում, խումար», որոնք ծագում են, իրենց կարգին, xamr «գինի» բառից:

 

Չգիտեմ ի՞նչ կասէր Աճառեանը, եթէ ողջ լինէր, եւ լսէր մեր՝ հայֆորումականներիս տեսակէտը, խումար բառի բնիկ հայերէն «խում» եւ «հար» բառերից կազմուած լինելու կապակցութեամբ: Մարդ ես, կարող է նրանից վրիպել է այս միտքը:

 

Նոյն բառի տակ, բարբառներից երեւանեանում նշանակում է. «գինարբ», Ալաշկերտ Մուշ Վան. «սառած՝ պաղած հայեացքով աչքեր», Սեբաստիա. «փոքր ինչ շիլ հայեացքով»:

 

***

 

«Խումար» բառը ստուգաբանելիս, գիտուն Աճառեանը մէջբերում է միջնադարեան մի մատեանից, -Փահլ. էջ 75,- այս տողը.

 

«Փառք Աստուծոյ կենդանւոյն եւ բարձելոյն յաւիտեան, զի այս ցեղ խեւս զարմանալի պատասխան առնէ. բայց թուի ինձ, թէ չէ դա խեւ, այլ խելօք է»:

 

Մատենագիրը «խեւ» ածականը տալիս խումար անձին, որովհետեւ խօսքը վերաբերում է նրան: Խեւ բառը չկայ «Արմատականում», ակնյայտօրէն նոր բառ է՝ բարբառային է եւ արեւմտեաններին յատուկ: Մատենագիրը օգտագործում է բարբառային այս բառը իր մատեանում ( «Պատմութիւն Յաղագս Փահլուլ թագաւորին»): Ըստ իս՝ բառի արմատը պէտք է լինի ՀԵՒ («հեւալը») բառը, որ բարբառում, հ>խ հնչիւնափոխմամբ դարձել է ԽԵՒ:

 

Արմատականը յիշում է ՀԵՒ բառը, որից՝ հեւալ «յոգնածութիւնից եւն հատկտուր շնչել»: Բառը բնիկ հայերէն է (հնխ. peu- «փչել»): Բարբառներում հեւալ բայը միշտ հ-ով է. բացառութիւն է Վասպուրականի Ոզմի գիւղի շրջանի բարբառային ձեւը՝ խէվալ:

 

Եթէ«հեւալ» բայը մնացել է իր բնիկ՝ հ հնչիւնով, ապա հաւանական է, որ բայի արմատը հանդիսացող հեւ բառը, խեւ ձեւով պահպանուած լինի բարբառներում:

 

Ուստի՝ եթէ «Արմատականում» չէք գտնում բարբառային խեւ բառը, դրանից է, որ բառը «բնիկ արմատային» ձեւ չի ճանաչուել, զի նրա ծագումը ՀԵՒ բառն է, որի մասին չի յիշատակուել «Արմատականում»:

 

Խեւ բառը, «թեթեւամիտ, կարճամիտ» եւ «խենթ» իմաստներով. զարգացել է հաւանաբար նրանից, որ, գիժը կամ կիսով չափ գիժը, նաեւ յաճախ հեւալով է խօսում, հեւքի մէջ է լինում:

 

Պարզապէս առաջարկ է:

 

 

 

Կընթերցեմ Րաֆֆիի «Դաւիթ բեկ» վէպը, ուր գրուած է՝ «նստեց մախմուր բարձի վրայ», հետեւաբար կը մտածեմ, թէ այս պէտք է ըլլայ կերպասի տեսակ, հաւանաբար մըխմալ («թաւիշ»):

Մախմուր աղջիկ - թաւշեայ աղջիկ:

Edited by Johannes
Link to comment
Share on other sites

Կընթերցեմ Րաֆֆիի «Դաւիթ բեկ» վէպը, ուր գրուած է՝ «նստեց մախմուր բարձի վրայ», հետեւաբար կը մտածեմ, թէ այս պէտք է ըլլայ կերպասի տեսակ, հաւանաբար մըխմալ («թաւիշ»):

Մախմուր աղջիկ - թաւշեայ աղջիկ:

Ես Արաբերէն բառարան չունիմ: Պարսկերէնը ըսէ երկուսն էլ Արբ. են:

مخمور =Half drunk , languishing

مخمل=Velvet

http://image.coldwatercreek.com/Products/524x655/H43419_030_S.jpg

Նախապէս անտեսած էինք ,

Մախմուր, (տես Խումար)

Հոմանիշներ- Խումար, Զարթխում, մախմուր, հարբեցութիւնն անցած վիճակ, Գինարբ, հարբեծութիւն… Քաղցրահայեացք, քաղցրաչք, դուրաչք, խաղցրանայուացք

Աճառեանը «թաւիշ» ը չի նշում:

Կրկին Հոմանիշներ;

Թաւիշ* (թավիշ)- կերպաս մախմուր (բրբ.)**

*ԹաՒիշ- դասական ուղղ.

** Տես փակագիծը ուր ասէ «բրբ.»

Միթէ Ռաֆֆին ալ տարուած ժողովրդային աղաւաղումով շուարե՞լ է «մխմէլ» եւ «մախմուր-Տես «զամշ»= եղջերուենի (կաշի): Միթէ սա "chamois" է? մխմէր» ի միչեւ, Լ- Ր?:

ՅԳ նաեւ չի մոռանալ “suede”*** =Զամշ, Թաւշակաշի, զամշէ (???) Միթէ սա ուղղագրական վրիպա՞կ է, պիտի լինի ՂԱՄՇ-է, իմա ղումա՞շ: Ոչ. Տես «զամշ»= եղջերուենի (կաշի): Միթէ սա "chamois" է? In English slang "shammy".

Այն ին՞չ է: «Կակուղ կաշի, ոչ կը հալի ոչ կը մաշի:» Իմ լեզուն է: :P

Why is it called “chamois” pr,.“shamwa” ? Does it have to with Sham/Damascus?

http://www.francethisway.com/wildlife/chamois.jpg

Edited by Arpa
Link to comment
Share on other sites

ՄԱԽՄՈՒՐ բառի համար տե՛ս «Արմատական»ի մէջ ԹԱՒ բառի տակ: Կ’ըսէ՝ « նորակերտ բառ է թաւիշ «մախմուր, խատիֆէ»»:

 

Այսինքն՝ նախքան «թաւիշ» բառի ստեղծումը թաւ արմատէն, որ կը նշանակէ «խիտ», գործածական էր մախմուր բառը՝ velvet-ի համար:

 

 

Etymological

 

Is "rabiz" the corrupted or deformed form of "arabesque"?

 

Arabesque > rabese > rebiz ?

 

 

Link to comment
Share on other sites

ՄԱԽՄՈՒՐ բառի համար տե՛ս «Արմատական»ի մէջ ԹԱՒ բառի տակ: Կ’ըսէ՝ « նորակերտ բառ է թաւիշ «մախմուր, խատիֆէ»»:

 

Այսինքն՝ նախքան «թաւիշ» բառի ստեղծումը թաւ արմատէն, որ կը նշանակէ «խիտ», գործածական էր մախմուր բառը՝ velvet-ի համար:

 

 

Etymological

 

Is "rabiz" the corrupted or deformed form of "arabesque"?

 

Arabesque > rabese > rebiz ?

Պարտիմ քեզ, այո ես ԹԱՒ ը տեսայ բայց անտեսեցի: Հետաքրքիր է, արժէ կարդալ:

Րաբիզի գիւտն ալ լաւ յայտնութիւն է:

Մինչ այդ, նորից «թաւ» , ես գիտէի նրա «խիտ» (թաւուտք, խիտ անտառ) իմաստը եւ (երգեցիկ) ձայնի կապը: Արի տեսնենք թէ միթէ Հայերէն բառեր ոընին՞ք երգեցիկ ձայներու, soprano, alto, tenor, bass?

Այո այդ րաբիզ կոչուաած անէծքը ոջինչ է այլ թուրքերէն «իբր» հայերէն բառերով: Կըսեմ «իբր» քանի կարգ մը բառեր պռգալիօրէն հասարակ եւ ռամիկ են: «Եկուր երթանք մեզի, շաքար առնեմ քեզի, Չարարճճի աղջիկ, Պաչիկ մը տուր ինձի»: Կամ «Նորգիւղի ճամփան ոլոր մոլոր աղջիկ մնումին կլոր մլոր»:

ՅԳ. Նկատեցիր որ այդ կոչեցեալ երգիչնեէրէն մին Սեդա Սայեան է:

Edited by Arpa
Link to comment
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Loading...

×
×
  • Create New...