02-04-2012 Surb Sarkis

[MosJan]

http://hetq.am/arm/news/10084/surb-sargsi-toni-mijocarumneri-zhamanakacuyc.html

 

 

Սուրբ Սարգսի տոնի միջոցառումների ժամանակացույց

 

11:55, 3 փետրվարի, 2012

Ս. Սարգսի տոնախմբություն` ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի բարձր հովանու ներքո

 

Փետրվարի 4-ին` ժ. 15.30-ին, Արարատյան Հայրապետական թեմը սիրով հրավիրում է «Սիրահարների այգի»` մասնակցելու աննախադեպ տոնախմբության: Տեղի կունենա համերգային ծրագիր, ներկա կլինի Ս. Սարգիս Զորավարին խորհրդանշող ձիավորը` նվերներով և այլ անակնկալներ: Մուտքն ազատ է:

 

Այլ տոնական միջոցառումների ժամանակացույց.

 

Փետրվարի 1-ին և 2-ին տոնական միջոցառումներ Երևանի զորամասերում` երգչախմբերի, պարախմբերի, թատերախմբերի մասնակցությամբ:

 

Փետրվարի 3-ին` ժ. 16.00-ին, առաջնորդանիստ Ս. Սարգիս եկեղեցու հարևանությամբ տեղի կունենա տոնական միջոցառում: Ներկաներին կբաժանվեն նվերներ և բացիկներ:

 

ժ. 15.00-ին` Նոր Նորքի թաղապետարանի հարակից պուրակում կկազմակերպվի տոնական միջոցառում, որից հետո մասնակիցները խաչերթով Նոր Նորքի Ս. Սարգիս եկեղեցի կգնան, որտեղ օրհնության կարգից հետո ևս տեղի կունենա տոնական համերգ:

 

Փետրվարի 4-ին` ժ. 11.00-ին, Ս. Սարգիս անունը կրող բոլոր եկեղեցիներում կմատուցվի Ս. Պատարագ, և տեղի կունենա երիտասարդների օրհնության կարգ (եկեղեցիները բաց կլինեն մինչև ուշ երեկո):

 

Ժ. 13.00-ին`ցուցահանդես Գեղագիտության ազգային կենտրոնում: Բացումը կկատարեն Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տ. Նավասարդ արքեպիկսպոս Կճոյանը և ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը: Հասցե`Աբովյան 13:

 

Ժ. 14.00-ին` ցուցահանդես Ազգային ակադեմիայի պատկերասրահում: Բացումը կկատարեն Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տ. Նավասարդ արքեպիկսպոս Կճոյանը և ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը: Հասցե` Բաղրամյան 24:

 

Սուրբ Սարգիս Զորավար

 

Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ Հայրապետի տնօրինությամբ Ս. Սարգիս Զորավարի տոնը հռչակվել է Երիտասարդների օրհնության օր: Այս տարի այն նշվում է փետրվարի 4-ին:

 

Ս. Սարգիսն իր որդու` Մարտիրոսի և 14 քաջ մարտիկների հետ նահատակվել է հանուն քրիստոնեական հավատքի: Արիության համար Ս. Սարգիսը Մեծն Կոստանդիանոս կայսեր (285-337) կողմից կարգվում է իշխան և սպարապետ` Հայաստանին սահմանակից Կապադովկիայում:

 

Օգտվելով կայսեր հոժարությունից` իր իշխանության տակ գտնվող քաղաքներում քանդում է մեհյաններ, կառուցում եկեղեցիներ, տարածում քրիստոնեություն: Հուլիանոս Ուրացողի թագավորության օրոք (360-363) սկսվում են Քրիստոսի եկեղեցու հալածանքները, Ս. Սարգիսն աստվածային հայտնությամբ հրաման է ստանում հեռանալ կայսրության սահմաններից:

 

Իր որդի Մարտիրոսի հետ ապաստանում է քրիստոնյա Հայաստանում, ուր թագավորում էր Տիրան արքան` Մեծն Տրդատի թոռը` Խոսրովի որդին: Տեղեկանալով, որ Հուլիանոսը մեծ զորքով շարժվում է Պարսկաստան՝ Հայոց արքան, ձգտելով իր երկիրը զերծ պահել հարձակման վտանգից, հորդորում է Սարգսին ծառայության անցնել Շապուհի մոտ:

 

Շապուհը սիրով ընդունում է Սարգսին և նրան նշանակում զորագնդերի հրամանատար: Զորականներից շատերը ընդունում են քրիստոնեությունը: Սակայն Շապուհը Սարգսից պահանջում է պաշտել կրակը և զոհ մատուցել: Զորավարը մերժում է նրան և կործանում է բագինը:

 

Զայրացած ամբոխը հարձակվում է Սարգսի և նրա որդու վրա: Առաջինը նահատակության պսակն ընդունում է որդին` Մարտիրոսը: Սարգիսը բանտարկվում է և գլխատվում, որից հետո նրա մարմնի վրա լույս է ծագում: Քրիստոնեական հավատքի համար նահատակվում են նաև Ս. Սարգսի հավատարիմ 14 զինվորները: Հավատացյալները նահատակների մարմիններն ամփոփում են Համիան քաղաքում:

 

Ս. Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետը Ս. Սարգսի մասունքները բերում է Կարբի (Աշտարակի շրջան)` տեղում կառուցելով երանելու անունը կրող եկեղեցի:

 

Առաջավորաց պահք

 

Ս. Սարգսի տոնին համընկնում է Ս. Գրիգոր Լուսավորչի կողմից հաստատված տարվա առաջին` Առաջավորաց պահքը (այս տարի հունվարի 30-ից փետրվարի 3-ը ներառյալ):

 

Ինչպես ավանդում է պատմությունը, Խոր Վի­րապից ելնելուց հետո Սուրբ Գրիգորը Տիրոջ հրաշքով դարձի եկած Տրդատ արքային, հայոց մեծամեծերին ու ողջ ժողովրդին նախքան մկրտելը 65 օր շարունակ Քրիստոսի հավատքն էր քարոզում և այդ օրերից 5-ի ընթացքում պատվիրեց պահքով ապաշխարել: Այդ հինգ օրերին ժողովուրդն իր արքայի հետ ոչ միայն իրեն զրկել էր կերա­կուրներից, այլև, ինչպես պահանջում է Աստծո կողմից ընդունելի պահքը, մեծապես զղջում էր գործած մեղքերի համար:

 

Ս. Սարգիսը` երիտասարդների և սիրո բարեխոս

 

Ակադեմիկոս Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանի ուսումնասիրությունների համաձայն` Սուրբ Սարգիսը հովանավորել է Սասունցի Դավթին և Սասնա բոլոր հերոսներին ոչ միայն ռազմի դաշտում, այլև սիրո հարցերում:

 

Հայաստանում տոնը նշվում է ոչ միայն եկեղեցական ծեսով, աղոթքով, այլև ժողովրդական սովորույթներով, որը մեզանում նվիրական ավանդություն է: Ս. Սարգիսը սիրո երազանքն իրականացնող սուրբ է և արագահաս բարեխոս: Այդ օրը երիտասարդներն աղոթում են սրբին, որ իրենց աղոթքները հասցնի առ Աստված:

 

Ս. Սարգսի մասին ավանդապատումներ, աղոթքներ, տեղեկություններ կարող եք ստանալ Արարատյան Հայրապետական թեմի www.qahana.am կայքից:

 

Արարատյան Հայրապետական թեմի Մամլո դիվան

 

 

[Ani]

http://hetq.am/arm/news/10084/surb-sargsi-toni-mijocarumneri-zhamanakacuyc.html

 

 

Սուրբ Սարգսի տոնի միջոցառումների ժամանակացույց

 

11:55, 3 փետրվարի, 2012

Ս. Սարգսի տոնախմբություն` ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի բարձր հովանու ներքո

 

Փետրվարի 4-ին` ժ. 15.30-ին, Արարատյան Հայրապետական թեմը սիրով հրավիրում է «Սիրահարների այգի»` մասնակցելու աննախադեպ տոնախմբության: Տեղի կունենա համերգային ծրագիր, ներկա կլինի Ս. Սարգիս Զորավարին խորհրդանշող ձիավորը` նվերներով և այլ անակնկալներ: Մուտքն ազատ է:

 

Այլ տոնական միջոցառումների ժամանակացույց.

 

Փետրվարի 1-ին և 2-ին տոնական միջոցառումներ Երևանի զորամասերում` երգչախմբերի, պարախմբերի, թատերախմբերի մասնակցությամբ:

 

Փետրվարի 3-ին` ժ. 16.00-ին, առաջնորդանիստ Ս. Սարգիս եկեղեցու հարևանությամբ տեղի կունենա տոնական միջոցառում: Ներկաներին կբաժանվեն նվերներ և բացիկներ:

 

ժ. 15.00-ին` Նոր Նորքի թաղապետարանի հարակից պուրակում կկազմակերպվի տոնական միջոցառում, որից հետո մասնակիցները խաչերթով Նոր Նորքի Ս. Սարգիս եկեղեցի կգնան, որտեղ օրհնության կարգից հետո ևս տեղի կունենա տոնական համերգ:

 

Փետրվարի 4-ին` ժ. 11.00-ին, Ս. Սարգիս անունը կրող բոլոր եկեղեցիներում կմատուցվի Ս. Պատարագ, և տեղի կունենա երիտասարդների օրհնության կարգ (եկեղեցիները բաց կլինեն մինչև ուշ երեկո):

 

Ժ. 13.00-ին`ցուցահանդես Գեղագիտության ազգային կենտրոնում: Բացումը կկատարեն Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տ. Նավասարդ արքեպիկսպոս Կճոյանը և ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը: Հասցե`Աբովյան 13:

 

Ժ. 14.00-ին` ցուցահանդես Ազգային ակադեմիայի պատկերասրահում: Բացումը կկատարեն Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տ. Նավասարդ արքեպիկսպոս Կճոյանը և ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը: Հասցե` Բաղրամյան 24:

 

Սուրբ Սարգիս Զորավար

 

Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ Հայրապետի տնօրինությամբ Ս. Սարգիս Զորավարի տոնը հռչակվել է Երիտասարդների օրհնության օր: Այս տարի այն նշվում է փետրվարի 4-ին:

 

Ս. Սարգիսն իր որդու` Մարտիրոսի և 14 քաջ մարտիկների հետ նահատակվել է հանուն քրիստոնեական հավատքի: Արիության համար Ս. Սարգիսը Մեծն Կոստանդիանոս կայսեր (285-337) կողմից կարգվում է իշխան և սպարապետ` Հայաստանին սահմանակից Կապադովկիայում:

 

Օգտվելով կայսեր հոժարությունից` իր իշխանության տակ գտնվող քաղաքներում քանդում է մեհյաններ, կառուցում եկեղեցիներ, տարածում քրիստոնեություն: Հուլիանոս Ուրացողի թագավորության օրոք (360-363) սկսվում են Քրիստոսի եկեղեցու հալածանքները, Ս. Սարգիսն աստվածային հայտնությամբ հրաման է ստանում հեռանալ կայսրության սահմաններից:

 

Իր որդի Մարտիրոսի հետ ապաստանում է քրիստոնյա Հայաստանում, ուր թագավորում էր Տիրան արքան` Մեծն Տրդատի թոռը` Խոսրովի որդին: Տեղեկանալով, որ Հուլիանոսը մեծ զորքով շարժվում է Պարսկաստան՝ Հայոց արքան, ձգտելով իր երկիրը զերծ պահել հարձակման վտանգից, հորդորում է Սարգսին ծառայության անցնել Շապուհի մոտ:

 

Շապուհը սիրով ընդունում է Սարգսին և նրան նշանակում զորագնդերի հրամանատար: Զորականներից շատերը ընդունում են քրիստոնեությունը: Սակայն Շապուհը Սարգսից պահանջում է պաշտել կրակը և զոհ մատուցել: Զորավարը մերժում է նրան և կործանում է բագինը:

 

Զայրացած ամբոխը հարձակվում է Սարգսի և նրա որդու վրա: Առաջինը նահատակության պսակն ընդունում է որդին` Մարտիրոսը: Սարգիսը բանտարկվում է և գլխատվում, որից հետո նրա մարմնի վրա լույս է ծագում: Քրիստոնեական հավատքի համար նահատակվում են նաև Ս. Սարգսի հավատարիմ 14 զինվորները: Հավատացյալները նահատակների մարմիններն ամփոփում են Համիան քաղաքում:

 

Ս. Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետը Ս. Սարգսի մասունքները բերում է Կարբի (Աշտարակի շրջան)` տեղում կառուցելով երանելու անունը կրող եկեղեցի:

 

Առաջավորաց պահք

 

Ս. Սարգսի տոնին համընկնում է Ս. Գրիգոր Լուսավորչի կողմից հաստատված տարվա առաջին` Առաջավորաց պահքը (այս տարի հունվարի 30-ից փետրվարի 3-ը ներառյալ):

 

Ինչպես ավանդում է պատմությունը, Խոր Վի­րապից ելնելուց հետո Սուրբ Գրիգորը Տիրոջ հրաշքով դարձի եկած Տրդատ արքային, հայոց մեծամեծերին ու ողջ ժողովրդին նախքան մկրտելը 65 օր շարունակ Քրիստոսի հավատքն էր քարոզում և այդ օրերից 5-ի ընթացքում պատվիրեց պահքով ապաշխարել: Այդ հինգ օրերին ժողովուրդն իր արքայի հետ ոչ միայն իրեն զրկել էր կերա­կուրներից, այլև, ինչպես պահանջում է Աստծո կողմից ընդունելի պահքը, մեծապես զղջում էր գործած մեղքերի համար:

 

Ս. Սարգիսը` երիտասարդների և սիրո բարեխոս

 

Ակադեմիկոս Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանի ուսումնասիրությունների համաձայն` Սուրբ Սարգիսը հովանավորել է Սասունցի Դավթին և Սասնա բոլոր հերոսներին ոչ միայն ռազմի դաշտում, այլև սիրո հարցերում:

 

Հայաստանում տոնը նշվում է ոչ միայն եկեղեցական ծեսով, աղոթքով, այլև ժողովրդական սովորույթներով, որը մեզանում նվիրական ավանդություն է: Ս. Սարգիսը սիրո երազանքն իրականացնող սուրբ է և արագահաս բարեխոս: Այդ օրը երիտասարդներն աղոթում են սրբին, որ իրենց աղոթքները հասցնի առ Աստված:

 

Ս. Սարգսի մասին ավանդապատումներ, աղոթքներ, տեղեկություններ կարող եք ստանալ Արարատյան Հայրապետական թեմի www.qahana.am կայքից:

 

Արարատյան Հայրապետական թեմի Մամլո դիվան

 

Վաղը՝ փետրվարի 4-ին հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է Սուրբ Սարգիս զորավարի տոնը, որին ընդառաջ այս գիշեր բոլոր չամուսնացած երիտասարդները քնելուց առաջ կարող են աղաբլիթ ուտել և տեսնել իրենց ապագա կողակցին:

Սուրբ Սարգսի տոնը մեր օրերում հռչակված է որպես երիտասարդների օրհնության օր: Սուրբ Սարգիսը համարվում է սիրո բարեխոս: Ըստ ավանդության` Ս.Սարգիս զորավարը իր որդու` Մարտիրոսի և 14 քաջ մարտիկների հետ նահատակվել է հանուն քրիստոնեական հավատքի: Հավատացյալները նահատակների մարմիններն ամփոփում են Համիան քաղաքում: Սակայն հետագայում Ս. Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետը Ս. Սարգսի մասունքները բերում է Կարբի (Աշտարակի շրջան) տեղում կառուցելով նրա անունը կրող եկեղեցի:

 

Չնայած տոնը վաղն է, այսօր Սուրբ Սարգիս եկեղեցու շրջակա տարածքում երիտասարդ աղջիկների ու տղաների պակաս չէր զգացվում: Տարածքում չէր զգացվում նաև աղաբլիթներ վաճառողների պակաս, ովքեր առիթից օգտվելով վաճառքի էին հանել տարբեր խորհրդանշական իրեր:

 

Հարցին, թե փոքրիկ ավելները՝ նռերով զարդարված, ցորենի հասկերն ու զանազան ծաղիկներն ինչ կապ ունեն տոնի հետ, վաճառողներից Փիրուզ անունով մեկը պատասխանեց. «Որ կապ չունենար, ինչի պետք է վաճառեինք: Օրինակ ավելը, նուռը միության նշան են: Առեք, տարեք, թող ձեր ընտանիքներում միություն լինի»:

 

Բացի աղաբլիթներից այստեղ գրեթե յուրաքանչյուր հուշանվերի գինն սկսվում է 500 դրամից և հասնում մինչև 1000 դրամ: Օրվա խորհրդանիշ աղաբլիթներն արժեին 50-150 դրամ: Վաճառողուհիներից ոմանք մրցակցության մեջ հաղթող դուրս գալու համար բարեմաղթանքներ էին գրել ու դրել աղաբլիթների հետ: Օրինակ՝ «Հավատա քո սիրուն»:

 

Ի դեպ, նշենք, որ Սուրբ Սարգիս եկեղեցու տարածքում «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության երիտասարդներն անվճար աղաբլիթներ էին բաժանում բոլոր երիտասարդներին ինչը վրդովեցնում էր աղաբլիթ վաճառող կանաց:

«Գնացեք էլի, թողեք մի երկու կոպեկ փող աշխատենք»,- «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության երիտասարդներին ասում էր աղաբլիթներով լի տուփը ձեռքին մի կին:

 

http://tert.am/am/news/2012/02/03/surb-sargis-ton/

[MosJan]

yete bliti Agh@ shat lini kam mekist aveli blitner uten hnaravor e vro apaga Zoqanchin kam Kesurin el tesnen yerazum

[MosJan]

 

Տեառնընդառաջի տոնը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում

http://ter-hambardzum.do.am/Nkarner_11/Tearndaraj3.jpgՓետրվարի 14-ին Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնախմբեց 40-օրյա մանուկ Հիսուսին տաճարին ընծայման տոնը:
Տոնի սկիզբն ազդարավեց փետրվարի 13-ի երեկոյան£ Ս. Էջմիածնի Մայր Տաճարում, հանդիսապետությամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, կատարվեց նախատոնակի արարողություն: Արարողությանը հաջորդեց անդաստանի կարգը, որի ընթացքում օրհնվեցին աշխարհի չորս կողմերը£ Այնուհետև Մայր Տաճարի Իջման խորանից վառված մոմով Ս. Տրդատի բաց խորանի հարևանությամբ վառվեց մեծ խարույկըª իբրև Քրիստոսին խորհրդանշող լույս: Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի սաները հանդես եկան շարականների և ազգային երգերի կատարումներով, արարողությանը ներկա հավատացյալները խարույկից վառված մոմեր տարան իրենց օջախները:
Փետրվարի 14-ին Մայր Տաճարում մատուցվեց Սուրբ Պատարագ: Պատարագիչն էր Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի միաբան Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը: Նշելով, որ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օրհնությամբ Տեառնընդառաջի օրը հռչակված է նաեւ նորապսակների օրհնության օր, Սրբազան Հայրը մաղթեց, որ Տերը Սիմեոն ծերունու երկարակեցությունն ու կամքի խոնարհությունը պարգևի նորաստեղծ ընտանիքներին` նրանց ապագա տարիները լցնելով անսպառ օրհնությամբ:
Սուրբ Պատարագի ավարտից հետո հանդիսապետությամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կատարվեց նորապսակ զույգերի օրհնության կարգ: Հոգեզմայլ շարականների երգեցողության ներքո Վեհափառ Հայրապետը օրհնեց նորապսակ զույգերին: Հայցելով, որ Տերն իր շնորհներն առատորեն հեղի նորակազմ ընտանիքների վրա` Նորին Սրբությունը պատգամեց նրանց ընտանեկան կյանքը կազմակերպել Տիրոջ պատվիրաններին համապատասխան, ընթանալ միշտ բարու ճանապարհով, սիրել մարդկանց, եկեղեցին, հայրենիքն ու ժողովրդին:

[MosJan]

 

«Վալենտինոմանիա». կեղծքրիստոնեական, ապազգային և կոմերցիոն տոն

http://ter-hambardzum.do.am/Nkarner_11/no_valentines_day.jpgՀույս ունեի, որ մեր ԶԼՄ-ների գոնե մեծ մասը խելքի կգան և չեն թմբկահարի այս թյուրիմացության մասին, բայց, ցավոք սրտի, արդեն մի քանի օր է, ինչ անգամ Հայաստանի և Արցախի պետական հեռուստաալիքները գովազդում են «սուրբ վալենտինի տոնի առիթով» ինչ-որ ակցիաներ` փաստորեն գովազդելով նաև այս շինծու տոնը: Ավելորդ չեմ համարում նույնությամբ տեղադրել անցած տարի գրածս հոդվածը:
Խորհրդային Միության «երկաթյա վարագույրը» յուրօրինակ պատվար էր, որ տասնամյակներով մեկուսացրել էր խորհրդային հասարակությանը արտաքին աշխարհից: ԽՍՀՄ փլուզումով փլվեց նաև այդ պատվարը, և արտաքին աշխարհի, հատկապես արևմուտքի արժեքները հեղեղի պես փլվեցին հետխորհրդային երկրների վրա` իրենց հետ բերելով առավելապես կեղծ արժեքների կեղտաջրեր: Արդյունքում հետխորհրդային հասարակությունը, որ նախորդ տարիներին «սովետական մարդու» կերտման ճանապարհին գրեթե կորցրել էր հոգևոր իմունիտետը, սկսեց խեղդվել կեղտաջրերի այդ հորձանուտում:
Վերոնշյալ կեղծ արժեքներից մեկն էլ, այսպես կոչված, «սուրբ Վալենտինի» տոնն էր, որ հետխորհրդային երկրներում, այդ թվում և Հայաստանում (այնուհետև նաև Արցախում), սկսեց արհեստականորեն տարածվել նախորդ դարի 90-ական թվականներից սկսած: Ցավով պետք է արձանագրել, որ հերթական այս աղբը լայնորեն սկսեց գովազդվել մեր իսկ ԶԼՄ-ների կողմից. ամեն տարի` հերթական փետրվար 14-ի նախօրյակներին, հեռուստատեսության ու ռադիոյի եթերից զվարթորեն սկսվում էր ազդարարվել «բոլոր սիրահարների տոնի» մասին, մամուլում տեղ էին գտնում համապատասխան հրապարակումներ (հետագայում գումարվեց նաև համացանցը), իսկ պակասն էլ լրացնում էին տարբեր միջոցառումները, օրինակ` մեր շոուբիզնեսի երգիչ-երգչուհիների` տվյալ առիթով կազմակերպված համերգները: Մինչդեռ փաստենք, որ ավելին պետք էլ չէր, որպեսզի հոլիվուդյան ֆիլմերի ու լատինաամերիկյան սերիալների տխրահռչակ ազդեցությամբ «դաստիարակվող» երիտասարդ սերունդը խանդավառությամբ կուլ տա հերթական խայծը:
Խոստովանենք, որ առաջին հայացքից տոնը բավականին գրավիչ ու գայթակղիչ է: Այն արծարծում է մարդկային այնպիսի վեհ ու գեղեցիկ արժեք, ինչպիսին սերն է: Խիստ ռոմանտիկ են տոնի ավանդույթները` սիրո խոստովանությամբ խորհրդավոր երկտողերը, սիրելիին նվեր տրվող քաղցրավենիքները և այլն: Գումարենք սրան նաև «սիրահարների հովանավոր սուրբ Վալենտինի» սրտառուչ պատմությունը, և կարծես թե միայն բացառապես դրական պատկեր ենք ստանում` առանց անհանգստություն զգալու որևէ լուրջ հիմքի: Բայց սա միայն «կարծես թե»…
Նախ խիստ տագնապալի է այն տենդագին օտարամոլությունը, որով համակված է մեր հասարակության զգալի մասը: Ցանկացած «իմպորտնի ապրանքի» նկատմամբ դեռևս խորհրդային շրջանից ենթագիտակցորեն մեզ փոխանցված հիվանդագին նախապատվության մտայնությամբ հալած յուղի պես ընդունում ենք դրսից եկած ամեն մի զրթուզիբիլ` թերևս դա համարելով «ինտեգրվել համամարդկային արժեքներին»: Մինչդեռ սեփական ազգային ավանդույթներն ու արժեքները մոռացության մատնած և պապից ավելի կաթոլիկ երևալու մոլուցքով տարված ժողովուրդը հազիվ թե որևէ տեղ ու դեր ունենա համամարդկային ընտանիքում: Արմատներից կտրված ծառը, ինչքան էլ ձգտի ճյուղերը երկինք խոյացնել, միևնույն է, դատապարտված է չորանալու:
Խնդիրը միայն տոնի օտար ծագումը չէ, այն հիմնված է սուտ պատմության վրա և շղարշված կեղծքրիստոնեական քողով: Համաձայն տոնի պատմական հիմք համարվող լեգենդի` 269 թ. Հռոմի Կլավդիոս կայսրը, ընտանեկան կյանքի պատճառով հեռավոր արշավանքներից խուսափող հռոմեական բանակի համապատասխան տրամադրվածությունները վերացնելու նպատակով, կայսրության մեջ ամուսնություններն արգելող հրաման է արձակում: Հրամանին չի ենթարկվում միայն Վալենտին անունով եպիսկոպոսը` շարունակելով գաղտնի պսակադրություններ կատարել: Սակայն ի վերջո բռնվում է և բանտարկվում, ապա` դատապարտվում մահապատժի: Սակայն մահապատժից առաջ Վալենտինը հաջողացնում է սիրավեպ սկսել բանտապետի դստեր հետ` նրան սիրային երկտողեր ուղարկելով: Եվ նրա մահապատժի օրն էլ հռչակվում է բոլոր սիրահարների տոն:
Հոլիվուդյան որևէ ախմախ ֆիլմի սցենարի համար վատ չէ իհարկե, բայց հեռու է ինչպես իրականությունից, այնպես էլ եկեղեցական ավանդությունից: Նախ` պատմությունից հայտնի չէ ոչ Կլավդիոս կայսեր նմանատիպ հրամանի, ոչ էլ առհասարակ նմանատիպ եղելության մասին: Դժվար է նաև պատկերացնել, որ երեք դար Հռոմեական կայսրության մեջ հեթանոսական բարքերին ընդդիմացող և հանուն քրիստոնեական հավատքի ամենադաժան եղանականերով նահատակվող հսկայաքանակ քրիստոնյաները հանկարծ որոշել էին հլու-հնազանդ ենթարկվել նման հրամանի, և միայն մեկն էր հիշել իր քրիստոնեական հավատքի ու խղճի թելադրանքի մասին: Մյուս կողմից էլ հեթանոս կայսեր համար հազիվ թե որևէ նշանակություն ունենար քրիստոնեական ծեսով կատարված պսակադրությունը: Իսկ լեգենդը հորինողը կրոնական գիտելիքներից, մեղմ ասած, բոբիկ է եղել, քանի որ Պսակի խորհուրդը տվյալ ժամանակաշրջանում գոյություն չի ունեցել, այն առաջացել է 4-րդ դարում: Հավելենք նաև, որ քրիստոնեական սկզբունքների տեսակետից էլ խիստ խոցելի է եպիսկոպոսի և բանտապահի դստեր սիրավեպի հեքիաթը:
Լեգենդն իրականում առաջացել է ուշ միջնադարում` աշխարհիկ գրականության մեջ, իսկ տոնը լայն տարածում է գտել գործարար շրջանակաների կողմից` տոնին առնչվող ատրիբուտների վաճառքից շահույթ ստանալու նպատակով: Տոնի հիմքը էրոտիզմին նվիրված հեթանոսական տոնակատարությունն է` լուպերկալիան, որ Հռոմեական կայսրության մեջ նշվում էր փետրվարի 14-ին: Այդ օրը բոլորը թողնում էին իրենց գործերը և սկսում խրախճանքներ կազմակերպել` նպատակ ունենալով գտնել իրենց սիրային զույգին: Նվերների կամ գրությունների միջոցով սիրեցյալի սիրտը շահելը նույնպես գալիս են այդտեղից: Քանի որ Կաթոլիկ եկեղեցին փետրվարի 14-ին նշում է իր տոնացույցի սրբերից Վալենտինի տոնը, լեգենդը հորինողները այս պատմությունը կապել են սուրբ Վալենտինի անվան հետ և տոնին քրիստոնեական երանգ տվել, մինչդեռ ոչ սուրբ Վալենտինի, ոչ էլ որևէ այլ սրբի վարքում «սիրահարների հովանավորի» պատմության հետ առչնվող որևէ նշույլ չկա, և ոչ էլ Կաթոլիկ կամ այլ եկեղեցի ունի նման տոն:
Տոնն իրականում ոչ այնքան սիրո, որքան սիրային արկածախնդրության արժևորումն է: Մի բան, որ միանգամայն հարազատ է ամեն ինչ նյութականացման և հաճույքի տանող, սիրո անվան տակ զուտ սեքսի և ամեն տեսակ այլանդակությունների քարոզչություն ծավալող արևմտյան կեղծ արժեքների ոգուն: Իրական սերը մարդկային վեհագույն զգացմունքն է, որ չի կարող քարոզվել ստի ու կեղծիքի միջոցով` նյութական շահույթ կամ պարզապես ֆիզիկական հաճույք ստանալու նպատակով:
Ուրախությամբ կարող ենք արձանագրել, որ վերջին տարիներին զգալիորեն դրական տեղաշարժ է նկատվում արհեստածին այս երևույթից ձերբազատվելու և սեփական ազգային-եկեղեցական արժեքներին դառնալու գործընթացում: Եկեղեցու հնչեցրած տագնապին ընդառաջ` այլևս նախկին էնտուզիազմով չի թմբկահարվում այս թյուրիմացությունը, փոխարենը արժևորվում և վերականգնվում են դարերով մեր ժողովրդի մեջ արմատացած Ս. Սարգսի տոնի ավանդույթները: Հուսանք, որ գործընթացը հարատև ընթացք կունենա և հաղթական հանգուցալուծումով կպսակվի:
Գարիկ սարկավագ Ասրյան
ՀԱԵ Արցախի թեմի Տեղեկատվական համակարգի տնօրեն http://ter-hambardzum.do.am/news/valentinomania_keghc'qristoneakan_apazgayin_komercion_ton/2012-02-13-558