Jump to content


Photo
- - - - -

Ծառ


  • Please log in to reply
110 replies to this topic

#1 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 27 November 2008 - 03:02 AM

Ողջո՜յն,

Մի նոր շարան եմ ուզում սկսել. յատուկ ծառերին նուիրուած: «Բոյս» խորագրով շարանը թող յատկացուի ծառատեսակներից բացի, բոլոր բոյսերին: Զանց եմ առնում մշակովի պտղատու ծառատեսակները, ինչպէս՝ Խնձորենի, սալորենի, արմաւենի, ձիթենի եւ այլն, որպէսզի խորանանք համեմատաբար անծանօթ ու վայրի բնութիւնում աճող ծառատեսակների ուսումնասիրութեան մէջ:





#2 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 27 November 2008 - 03:02 AM

ԲԱՐՏԻ

(Անգլ. poplar)

Մէջբերում Արմատականից.-

Բարտի «մի բարձր ծառ է. լտ. populus pyramidalis», կովկասահայ գրականում յաճախ գրւում է բարդի՝ նոր գաւառականների հնչման համաձայն: Բառիս նշանակութիւնը ճշտելու համար ընդարձակ մի վէճ Հ. Թովմաս Կէտիկեանի եւ Բնապատումի (=Հ. Գ. Մէնէվիշեանի) միջեւ: Ուղիղ է Հ. Կէտիկեանի տեսութիւնը, որ հաստատում է թէ բարտի = populus pyramidalis եւ կաղամախի= populus tremula. նոյնը հաստատում նաեւ Արթինեան, Տունկերը էջ 24 եւ Ածաշունչի տունկերը էջ 34: Նոր գրողները սխալմամբ բարտին համարում են populus tremula եւ կաղամախին՝ populus pyramidalis: Մորթման ZDMG 31, 414 բառս կապում է Խորշապատի ասոր. արձանագրութեան 76-րդ տողում յիշուած bagbartu աստծու հետ, հիմնուելով այն բանի վրայ, որ բարտին էլ պաշտւում էր Արեւորդիներից: Patrubány SA 1, 311 ցեղակից է համարում ռումիներէն bradu «շոճի, pin»: Lidén IF 18. 490 համեմատում է հսլ. brĕstŭ, բուլգարերէն brest, սերբերէն brïjest, brijes, սլով. brést, չեխ. břest, լեհերէն brzost, ռուսերէն бересть, որոնք առհասարակ նշանակում են «ulmus, կնձնի». Հայ ձեւը դնում է հնդեւրոպական նախալեզուի bhŗstiā-: Այս մեկնութիւնը մերժում է Berneker 52, սլաւական ձեւերի կցելով հին բարձր գերմաներէն beraht, գոթ. bairts «փայլուն, ցոլուն, պայծառ», բառերին եւ դնելով հնդեւրոպական նախալեզուի bherek՛tos ձեւից: Հայերէնից է փոխառել վրաց ბარდი բարդի:



Մէջբերում Հանրագիտարանից.-

Բարդի (populus), ուռազգիների ընտանիքի տերեւաթափ ծառերի ցեղ: Բարձրութիւնը՝ 40-60 մ, տերեւակիցները նեղ են, շուտ թափուող: Երկտուն է, արական եւ իգական, ծաղիկները հաւաքուած են կատուիկներում: Ծաղկում է վաղ գարնանը: Խոնաւասէր է, ապրում է 100-150 տարի: Բնափայտը բնամիջուկ չունի, թեթեւ է, սպիտակ, լաւ մշակւում է, կիրառւում է թղթի, լուցկու, նրբատախտակի արտադրութեան մէջ, որոշ վայրերում օգտագործւում է որպէս շինանիւթ կամ վառելիք: Ունի բուժիչ նշանակութիւն, կեղեւը եւ բողբոջները պարունակում են արժէքաւոր եթերային իւղեր:

Յայտնի է մօտ 100 տեսակ, Հայաստանի Հանրապետութիւնում՝ 19-ը: Առաւել տարածուած տեսակներից են սպիտակ կամ արծաթափայլ բարդի, գորշ կամ հիբրիդային բարդի: Զարդային է, կիրառւում է նաեւ դաշտապաշտպան անտառատնկուﬓերի համար:

Բարդին Ուրարտական շրջանում համարուել է «կենաց ծառ» եւ պատկերուել է անագապղինձեայ գօտիների, արքայական սաղաւարտների, պաշտամունքային քանդակների ու որﬓապատկերների վրայ: Հաստատուած է, որ քրիստոնէութիւնից առաջ գոյութիւն է ունեցել Բ-ու պաշտամունք, առանձին վայրերում այն յարատեւել է մինչեւ XII դ.: Միջնադարեան մանրանկարչութեան մէջ նոյնպէս հանդիպում են «կենաց ծառեր»:

Բարդին խորհրդանշել է ժողովրդի յաւէրժանքը, նրա կենսունակ ոգին եւ գեղարուեստական վառ մարմանւորում է ստացել մեր բանաստեղծների ստեղծագործութիւններում (Դ. Վարուժան, Վահան Տէրեան, Ե. Չարենց, Հ. Սահեան եւ ուրիշներ):

Արծաթափայլ բարդու տերեւ. Grey Poplar leaf

Բարտի populus

Բարտիի տերեւ Populus pyramidalis leaf

Սեւ Բարտիի տերեւ Black poplar leaf

Գորշ Բարտիի տերեւ

Սպիտակ բարդու ոստ

Ինչպէս տեսնում ենք՝ ծառը եւ նրա տերեւը ընդհանուր տեսք չունեն: Բարտին ահաւոր նման է Կաղամախուն: Ինքս էլ եմ շփոթում:



#3 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 27 November 2008 - 10:08 AM

Շատ լաւ եւ դաստիարակիչ շարան, մանաւանդ որ մեր անտառագիտանքը աղքատ եւ սահմանաբակ է, ոչ միայն Հայերէնով: Մի թող որ քո միտուղին խանգառեմ ….Խնդրեմ շարունակիր:
Սա պիտի ասեմ քանի …. Շատ շփոթանք կայ:
Մեր շրջագայութեան առաջնորդ երիտասարդ օրիորդը, երբ մին հարցրեց թէ այդ ծառերը ինչ են ըսաւ ՉԻՆԱՐ: Խօսքի աւարտին մի կողմ քաշեցի սիրուն օրիորդին եւ յորդորեցի թէ նրանք ԲԱՐԴԻ են ….**
Poplar- Classic pictures of Masis
http://www.armgate.c...arat/ar_28.html
http://www.armgate.c...arat/ar_14.html
Իս թինաը սա է:
Sycamore*** կամ Plane. Տես տերեւը եւ պտուղը:
http://texastreeplan...es/sycamore.jpg
http://www.madridtea...lane-tree-1.jpg
----
Կողմնակի: Օհան այդ պատկերներէն ոմանք չեն պարզւում:
**Ես, հալէպածինս շատ չգիտեմ ծառերի մասին բայց ճանաչեմ Բարտին “ղավախ” ը Եւ Չինարը:
*** Ես նախնտրեմ սա անունը որ մեզ յիշեցնէ ՍԷԳ, ՍԻԳԱՊԱՆԾ քան (Plane) որ “պարզ, հասարակ” ի (plain ) համաձայն է:

Edited by Arpa, 27 November 2008 - 12:00 PM.


#4 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 28 November 2008 - 02:19 AM

Ողջոյն,

Բարդի զոյգ ծառով Մասիսի պատկերը շատ ընդհանրացած է: Մօտ անցեալում, ընթերցեցի մի յօդուած, ուր նշւում էր, թէ Մասիսի խորապատկերում գտնուող այդ զոյգ բարդին անհետացել է: Ի դէպ՝ սրանք Հայաստանում տարածուած բարդու տեսակն է. ուղղաձիգ եւ բարձր:

Չինարը Սօսն է: Սրանց մասին. -Sycamore կամ Plane- ընթացքում կպարզենք: Տեղադրածս պատկերները եթէ չեն բացւում շարանից, կարող էք դիտել Gallery-ի բաժնից:

Բարդի Մասիսի խորապատկերում

Մասիս զոյգ բարդիի հետ





#5 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 01 December 2008 - 12:20 PM

ԲՈԽԻ (hornbeam)

Անգլերէն hornbeam, ռուսերէն граб, ֆրանսերէն charme, գերմաներէն hagebuche, իտալերէն carpinus, սպաներէն ojaranzo:

Հետաքրքիր է, որ եւրոպական լեզուներում, այս ծառը միատեսակ անուն չունի: Ակնյայտօրէն իւրաքանչիւր անուն առանձին ծագում ունի: Ռուսերէն՝ գրաբ, անգլերէն՝ Հոռնբիմ, ֆրանսերէն՝ շարմ, գերմաներէն՝ հագեբուխէ, իտալերէն՝ կարպինուս, սպաներէն՝ օխարանսո:
Նկատելի է գերմաներէն անունի նմանութիւնը հայ բոխի անուան:



Մէջբերում Արմատականից.-

Բոխ «փորոքեալ արմատ ծառոց». ունի միայն Քաջունի



Մէջբերում Հանրագիտարանից.-

ԲՈԽԻ (carpinus), կեչազգիների ընտանիքի տերեւաթափուող ծառերի կամ թփերի ցեղ: Բունը հարթ է, մոխրագոյն կեղեւով: Տերեւները հերթադիր են, պարզ, երկատամնաւոր: Ծաղիկները բաժանասէր են: Պտուղը միաբուն, միակորիզ ընկուզիկ է: Յայտնի է 50 տեսակ՝ տարածուած Եւրոպայում, Արեւելեան Ասիայում, Հիւսիսային Ամերիկայում: Հայաստանում՝ 4 տեսակ (կովկասեան կամ նշտարենի, արեւելեան, շունիի, կարոլինեան): Աճում է խոնաւ, փխրուն, պարարտ հողերում, որոշ տեսակները՝ չոր, կրային վայրերում եւ լեռների լանջքին: Ծանր, ամուր բնափայտն օգտագործում են մանածագործութեան, մաքոքների, երաժշտական գործիքների, կօշիկների կաղապարների պատրաստման համար, ինչպէս եւ մեքենաշինութեան մէջ:



Բոխի ճիւղ, տերեւ



Ծառը, տերեւը, պտուղը



#6 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 01 December 2008 - 06:45 PM

QUOTE (Johannes @ Dec 1 2008, 06:20 PM)
ԲՈԽԻ (hornbeam)
Անգլերէն hornbeam, ռուսերէն граб, ֆրանսերէն charme, գերմաներէն hagebuche, իտալերէն carpinus, սպաներէն ojaranzo:
Հետաքրքիր է, որ եւրոպական լեզուներում, այս ծառը միատեսակ անուն չունի: Ակնյայտօրէն իւրաքանչիւր անուն առանձին ծագում ունի: Ռուսերէն՝ գրաբ, անգլերէն՝ Հոռնբիմ, ֆրանսերէն՝ շարմ, գերմաներէն՝ հագեբուխէ, իտալերէն՝ կարպինուս, սպաներէն՝ օխարանսո:
Նկատելի է գերմաներէն անունի նմանութիւնը հայ բոխի անուան:
----

Այո, Գերմաներէնը մօտ է Հայերէնին , բայց տես թէ այդ ծառը ինչ կոչուի մեր Աանգլախօս աշխարհում: BEECH
http://www.nysite.co...lora/muscle.htm
Ապրես դու Օհաննէս:
Սպասեմ երբ մենք հասնինք Դափնի, Եղեւնի, Կաղնի, Սօսի, Նոճի եւ Շոճի
Չի մոռանալ Կոմիտասի “Մեր Դռանը Խնկի Ծառ”** երգի,կրկներգ “Ալագեազ”ի: Մեր Դռանը Խնկի ծառ գիւլիւմ ջան , Ոսկի բլբուլ վերէն թառ, գիւլիւմ ջան”:
Click at no. 7 Never mind the furkified “alagoez”, it is Aragats in Armenian.
http://www.hmv.ca/hm....do?sku=1248941
**Խնկի Ծառը որն է?
Նոր նշմարեցի որ վերեւ Չինար Ես թարգմանուած է Poplar Tree.

Edited by Arpa, 03 December 2008 - 10:36 AM.


#7 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 03 December 2008 - 10:39 AM

QUOTE (Arpa @ Dec 2 2008, 12:45 AM)
Այո, Գերմաներէնը մօտ է Հայերէնին , բայց տես թէ այդ ծառը ինչ կոչուի մեր Աանգլախօս աշխարհում: BEECH
----
**Խնկի Ծառը որն է?
Նոր նշմարեցի որ վերեւ Չինար Ես թարգմանուած է Poplar Tree.

Հոյակապ եւ սքանչելի շարան: Խնդրեմ շարունակիր:
Իսկ ինչ վերաբերի Բարտի եւ Սօսի, Տես շփոթումը:
Ցաւոք որ չեմ կարող գտնել մի տեղում մեր անտառային ծառերի ցանկը:
----
Նուբարին Բոյը Չինար Է:
“Նու- Բար” գրեցի, ոչ Նուպար քանի այդ նշանակի Նոր Բար, Նոր Պտուղ, ինչպէս Կոմիտասի “Ծիրանի Ծառ Բար մի տայ վայ“, եւ “Ես Իմ Անուշ Հայաստանի Արեւահամ ԲԱՐ-ն եմ Սիրում”:
http://www.youtube.c...feature=related
Click on Chinar es and Im Chinari, also on Alagyaz to hear Khnki Tsar (Խնկի Ծառ)which I still don’t know. Is it Balsam Tree?
http://www.jdemirdji...s_the_music.htm
ՉԻՆԱՐ ԵՍ
Երաժշտությունը` Կոմիտասի

Չինար ես, կեռանա'լ մի,
Յա՜ր, յա՜ր, յա՜ր.
Մեր դըռնեն հեռանալ մի,
Յա՜ր, յա՜ր, յա՜ր.
Յա՜ր, նա նա՜յ, նայ, նա՜յ, նա՜յ, նա՜յ:
Նայ նա՜յ, նայ, նա՜յ, նա՜յ:

Յա՜ր, քո աստված կըսիրես,
Յա՜ր, յա՜ր, յա՜ր.
Հեռու ես, մոռանա'լ մի:
Յա՜ր, յա՜ր, յա՜ր.
Յա՜ր, նա նա՜յ, նայ, նա՜յ, նա՜յ, նա՜յ:
Նայ նա՜յ, նայ, նա՜յ, նա՜յ:

Ձեր բաղի դուռը բաց ա,
Ոտներըս շաղով թաց ա.
Ինձանից հերացել ես`
Աչքերըս լիքը լաց ա:

Էս գիշեր երազ տեսա,
Հերկերըս վարած տեսա,
Ամոթ քեզի, ա՜յ տըղա,
Քու յարը տարած տեսա:

----
Այս շփոթքը նորոյթ չէ: Երեւի Բարդին եւ Սօսին(չինար) շփոթուած են երկար ժամանակ: Պիտիբազմաթիւ ակնարկներ լինեն, տես թէ Կոմիտասը եւ այլք ինչ ասեն: “Չինար ես“, այսինքն “ուղացիգ եւ բարձրահասակ ես, չի ծուռանալ /ծռիլ(ծերանալ?)“: “Նուբարին ….” այսինքն “բարձրահասակ եւ ուղիղ”:
Հետեւյալը սա տեղէն: Տես թէ ինչպէս ՍՕՍը եւ ԲԱՐԴԻՆ մի տեղ ենհամա խմբուած:
http://www.armenianh...ed-forests.html
QUOTE
ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՍՐԲԱԳՈՐԾՎԱԾ ԱՆՏԱՌՆԵՐԸ
Անհիշելի ժամանակներից սերնդե սերունդ փոխանցվել է ծառի պաշտամունքը։
Հատուկ տոներ են եղել, որոնք ժողովուրդը Ծաղկազարդ կամ Ծառազարդ է անվանել։
Ծաղկազարդի տոնը, որը գալիս է հեթանոսական շրջանից և մեր ժողովրդի մոտ հայտնի է Ծառազարդ անունով, կապված է ծառի պաշտամունքի հետ։ Ծաղկազարդի օրերին եկեղեցում օրհնված ծառի ոստերը տուն էին բերում, խնամքով պահում որպես հմայություն։ Այդ ավանդույթը ժողովրդի մոտ պահվել է և մինչև մեր օրերը։ Իր ժամանակին սովորություն էր նաև Ծաղկազարդի օրը եկեղեցում ծառ զարդարելը, որից մնացել են մի քանի ավանդություններ: Այսպես օրինակ, նախապես առնելով աղջկա ծնողների համաձայնությունը, տղայի մայրը կամ մի մոտ ազգական կին, Ծաղկազարդի ծառի վրա վառվող մոմերից վառելով մի մոմ, որի վրա մատանի էր անցկացված լինում, տանում և լռելյայն տալիս էր իր ուզած աղջկան, և այդ աղջիկը համարվում էր նշանված։
Ծառի պաշտամունքը համարվել է բնության կենդանության և վերապրումի նվիրագործումն ու սրբագործումը։ Ծառի մասին խոսվում է նաև Հին Կտակարանում՝ «Կենաց ծառ», «Գիտության ծառ»։
Տարբեր ժողովուրդների մոտ, տարբեր ծառեր են սրբագործվել։ Ասենք, հնդիկները՝ թզենին, փյունիկեցիները՝ մայրին1, Հռոմում՝ կաղնին, Հունաստանում՝ դափնին ու ձիթենին և այլն։ Հույները դափնին և ձիթենին համարել են
----------------------
1 Պատմական Փյունիկիայի տեղում այժմ գտնվում է Լիբանանը, որի պետական գերբը դարձել է մայրի ծառը։
[էջ 219]
իմաստնության, խաղաղության և փառքի խորհրդանիշ։ Օլիմպիական խաղերի ժամանակ հաղթողներին դափնու և ձիթենու պսակներ էին շնորհում։
Հայերը սրբագործել են սոսին և բարդին։ Սոսիի մասին հիշատակում է Մովսես Խորենացին։ Նկարա գրում է, որ Արա Գեղեցիկի մահից հետո մնում է նրա որդին՝ Անուշավանը, որին անվանում էին Սոսանվեր, որովհետև նա նվիրված էր Արմավիրում գտնվող Սոսյաց անտառին, որը պաշտամունքի վայր էր։
Այդ անտառում աճել են սոսիներ։ Սոսի ծառը հայ ժողովրդի մոտ հայտնի է նաև չինար անունով։ Ի դեպ, թե մեկը, թե մյուսը ժամանակի ընթացքում դարձել են անձնանուններ։ Առաջինը՝ արական, Սոս ձևով, երկրորդը՝ իգական, Չինար ձևով։
Սոսին հայերի մոտ հեթանոսական շրջանում համարվել է նվիրական և պաշտելի ծառ, որի անտառում հմայություն էին անում, ունկնդրելով ծառերի սոսափյունին։ Սոսյաց անտառի նվիրյալ դյուցազունն էր համարվում մեր նահապետներից մեկը՝ Անուշավանը և կրում էր Սոսանվեր մակդիրը։
Նվաճողները կտրատել և ոչնչացրել են այդ հոյակապ պուրակը, այնպես, որ Սոսյաց անտառից լոկ անունն է մնացել։
Ինչ վերաբերում է բարդի ծառին, ապա Ներսես Շնորհալու «Թուղթ ընդհանրական»–ից տեղեկանում ենք, որ արևորդիք1 Սամոսատում մեծարում էին բարդին։

Անտառի կամ ծառի պաշտամունքին անդրադարձել են նաև մեր պատմաբանները, որոնք խոսում են այն մասին, որ մեր նախնիները Ատիս աստվածուհու տոնին նվիրված օրը, առավոտյան վաղ, արևից առաջ գնում էին սրբազան անտառ և ծիսակատարությամբ ծառից պոկում մի ճյուղ։ Ծառը զարդարում էին շորի պատառիկներով, ճյուղերից
-----------------------
1 Արևորդիք — Միջագետքում ապրող հայեր, որոնք երկար ժամանակ արևապաշտ էին մնացել և միայն ԺԲ դարում, Ներսես Շնորհալու ժամանակ, ընդունեցին քրիստոնեությունը։
[էջ 220]
կախում էին հովվական ցուպ, սրինգ, թմբուկ, որոնք համարվում էրն Ատիսի խորհրդանիշներ։
Անտառի պաշտամունքի հետ են կապված խոր անտառ ներում, հեթանոսանան մեհյանների կառուցումը։ Այդ ավանդույթը շարունակվեց նաև քրիստոնեական շրջանում։ Հիշենք Տաճար մայրիի («Անտառի տաճար») եկեղեցին Խոսրովի անտառում։ Ի դեպ, Խոսրովի անտառը ներկայումս ներգրավված է համանուն արգելավայրի սահմաններում և գտնվում է Արարատի շրջանում։ Հիշատակության արժանի են նաև Հաղարծինն ու Մակարավանքը, որոնք գտնվում են Իջևանի շրջանում։ Առաջինը տեղադրված է Դիլիջանի զովասուն անտառում, երկրորդը՝ Իջևանի։
Ծառի պաշտամունքը եղել է նաև մոտ անցյալում: Պատանեկան տարիներից հիշողությանս մեջ մնացել են այն մենավոր ծառերը (Բագրևանդի գավառ), որոնց մոտ ճամփորդները կանգ էին առնում, կտրում երեխաների կամ իրենց հագուստից մի կտոր, թեկուզ մի թել և կապում այդ ծառերին։
Հույները իրենց դիցաբանության մեջ ունեին ծառաստանների աստված, որը կոչվում էր Վերտումոս։ Նա դիցաբանության մեջ պատկերվում էր երիտասարդի կերպարանքով, այգեգործի դանակով և ձեռքին մրգով լի մի զամբյուղ:

Edited by Arpa, 03 December 2008 - 03:43 PM.


#8 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 03 December 2008 - 12:31 PM

Պիտի շարունակեմ Արփա, միայն ժամանակ տուր՝ հանգիստ մտքով ու սովորելով արձանագրեմ:
Նու՝ ծառի տեսակ է: Պիտի հասնենք նրան: Բար, բարի, բարիք, սրանք երեւի բոլորն էլ նոյն արմատը ունեն:

Քըզբարա (գինձբա՞ր), նուբար, սուսամբար, քահրիբար («սաթ, electra»):

QUOTE

Click on Chinar es and Im Chinari, also on Alagyaz to hear Khnki Tsar (Խնկի Ծառ)which I still don't know. Is it Balsam Tree?

I can't hear.

Չի կեռանալ= չի ծուռանալ:

Բարտին եւ կաղամախին շփոթել են իրար հետ: Կխօսենք սրանց մասին էլ:
Բարի գիշեր

Edited by Johannes, 03 December 2008 - 12:35 PM.


#9 SAS

SAS

    -= Nobility =-

  • Members
  • PipPipPip
  • 656 posts
  • Gender:Male
  • Location:Moscow

Posted 04 December 2008 - 02:29 AM

Չարենցը գրել է՝

-Ես իմ անուշ Հայաստանի արևհամ բաՌն էմ սիրում...

Բար-պտուղը միշտ էլ արևահամ է: Չարենցը հայտնագործեց, որ հայոց բառերը ևս արևահամ են: smile.gif

#10 MosJan

MosJan

    Էլի ԼաՎա

  • Admin
  • PipPipPipPipPip
  • 28,032 posts
  • Gender:Male
  • Location:My Little Armenia

Posted 04 December 2008 - 04:03 AM

Իսկ Ծիրանի Ծառի Մասին ???

#11 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 04 December 2008 - 07:38 AM

QUOTE (SAS @ Dec 4 2008, 09:29 AM)
Չարենցը գրել է՝

-Ես իմ անուշ Հայաստանի արևհամ բաՌն էմ սիրում...

Բար-պտուղը միշտ էլ արևահամ է: Չարենցը հայտնագործեց, որ հայոց բառերը ևս արևահամ են: smile.gif

Այո ՍԱՍ, սա Չարենցի հանճարեղ բառա-չարա- խաղնէ: Չար Չարենց: tongue.gif smile.gif
http://hyeforum.com/...showtopic=18633
Սա ապացոյց է մեր լէզուն, բաՌը որքան արեւահամ է:
Յիշենք Օտեանի ՓանՋ- ունի- Բան Չունին: Նոյնիսկ այստեղ բառախաղ կայ, բան նշանակի խօսք բայց յաճախ թարգմանուի իբր իրք/thing:
ՅԳ , Մովսէս , Յովաննէսը արդէն ըսաւ որ այս շարանը անպտղատու անտառային ծառերի մասին է: Վստահ պիտի ստեղծէ պտղատու ծառերի մասին ալ:

Edited by Arpa, 04 December 2008 - 07:39 AM.


#12 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 04 December 2008 - 10:09 AM

QUOTE (Arpa @ Dec 4 2008, 04:38 PM)
ՅԳ , Մովսէս , Յովաննէսը արդէն ըսաւ որ այս շարանը անպտղատու անտառային ծառերի մասին է: Վստահ պիտի ստեղծէ պտղատու ծառերի մասին ալ:

Այ'ո, լաւ միտք է:

#13 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 04 December 2008 - 10:19 AM

QUOTE (Johannes @ Dec 3 2008, 07:31 PM)
Պիտի շարունակեմ Արփա, միայն ժամանակ տուր՝ հանգիստ մտքով ու սովորելով արձանագրեմ:
Նու՝ ծառի տեսակ է: Պիտի հասնենք նրան: Բար, բարի, բարիք, սրանք երեւի բոլորն էլ նոյն արմատը ունեն:

Քըզբարա (գինձբա՞ր), նուբար, սուսամբար, քահրիբար («սաթ, electra»):

[/font]
I can't hear.

[font="Georgia"]
Չի կեռանալ= չի ծուռանալ:

Բարտին եւ կաղամախին շփոթել են իրար հետ: Կխօսենք սրանց մասին էլ:
Բարի գիշեր

Don’t mind me. Don’t read this if you will. I am just learning.
=======
Բարդիի Արաբերէնը ինչ է?
Ստորեւ ասէ el Haur:
QUOTE
Poplar)هو شجر من فصيلة الصفصافيات، خشبه لين تسهل معالجته، يستعمل في صناعة الأثاث واللوازم الخشبية.
الحور الأبيض.
الحور الأخضر.

Կաղամախ նայելիս Արմատականը ասէ Պրսկ . Ը Թավրիզի , նմանպէս, Պրսկ բառարանը… “Դրախտ Թապրիզի“: Դրախտ= ԾԱՌ/անտառ: (Ջենկէլ= շամբ= jungle).
Գալով կաղամախի , մի այլ ժողովուրդ նրան կոչեն “կավախ/ ղավախ“. Միթէ սա Հայերէն բառի աւաղավումը չէ?
Նոր սովորեցի որ այդ ծառը նաեւ կոչուի Aspen, մանավանդ Դողացող Բարտի/ Trembling Aspen.
Տես թէ ինչու Colorado Նահանգի Aspen քաղաքը այսպէս է կոչուել….
http://www.vtnews.vt...s/poplar250.jpg
Նաեւ չի մոռանալ Իսահակեանի “Գետակի Վրայ….”
Երեւի Դողացող Բարդին/Trembling Aspen/Poplar եւ Լալկան Ուռին/Weeping Willow ազգակից են:
[I]
#
ԱՍՈՒՄ ԵՆ ՈՒՌԻՆ
"Անուշ" օպերայից
Խոսք` Հովհ. Թումանյանի, երաժշտ.` Ա. Տիգրանյանի
"Անուշ" օպերայից
Խոսք` Հովհ. Թումանյանի, երաժշտ.` Ա. Տիգրանյանի

Ասում են` ուռին
Աղջիկ էր ինձ պես,
Մընում էր յարին,
ՈՒ չեկավ նա տես: (2)
Խեղճը դողալով Անհույս կըռացավ,
Դարդից չորացավ,
ՈՒռենի դարձավ: (2)

Ջըրերի վրա
Գըլուխը կախած
Դեռ դողում է նա,
ՈՒ լալիս կամաց: (2)

ՈՒ ամբողջ տարին
Մի միտք է անում,
Թե յարը յարին
Ո՜նց է մոռանում... (2)

Ոնց է մոռանում...

Edited by Arpa, 04 December 2008 - 10:31 AM.


#14 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 04 December 2008 - 12:49 PM

QUOTE (Arpa @ Dec 4 2008, 08:19 PM)
Բարդիի Արաբերէնը ինչ է?


Բարտիի արաբերէնը ալ-հաւր al-haur الحور: Ճիշտ ես:
Աճառեանի Արմատականին մէջ Կաղամախի բառի տակ գրած է թէ, բառը Ուրարտերէնէն (Արարատերէնէն) կամ ալ Մեդիայի (Ատրպատականի) հին լեզուէն եկած է: Հաւանաբար Ուրարտերէնէն է: Կը մտածեմ՝ չը՞լլայ նոյն ծառի երկու տարբեր անուններն են՝ Բարտին եւ Կաղամախին: Մեկը՝ ՀՆԽ-էն մնացած բառ, միւսը՝ Ուրարտուէն: Ամէնայն դէպս, այ'ո, Կաղամախիի տերեւը խաղացող ըլլալով ճանչցուած է:
Բարտիի ուռազգի ըլլալը հանրագիտարանը կը վկայէ, ինչպէս վերեւ գրեր եմ: Արտաքին տեսքով ու տերեւի ձեւով, թերեւս իրար նման չեն, սակայն գիտական եզրաբանութեամբ՝ երեւի այդպէս ընդունուած է: Թէ՝ ի՞նչ չափանիշներով, բուսաբանները, ծառերը ազգակից կը համարեն. չեմ գիտեր: Մենք ուսումնասիրենք ծառերու հայերէն անունները: Հաճելի զբաղմունք է:

#15 MosJan

MosJan

    Էլի ԼաՎա

  • Admin
  • PipPipPipPipPip
  • 28,032 posts
  • Gender:Male
  • Location:My Little Armenia

Posted 04 December 2008 - 01:37 PM

անպտղատու sad.gif

#16 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 05 December 2008 - 01:03 AM

QUOTE (MosJan @ Dec 4 2008, 10:37 PM)
անպտղատու sad.gif

Ճիշտ ես, բոլորն էլ պտուղներ տալիս են: Օրինակ՝ կաղնու ծառն էլ կաղին է տալիս: Իսկ Սօսի, բարդու ծառի պտուղները ուտելի չեն մարդկանց կողմից:
Ասենք՝ համեմատաբար անծանօթ ծառատեսակների մասին է շարանն այս:

Edited by Johannes, 05 December 2008 - 01:04 AM.


#17 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 05 December 2008 - 08:50 AM

ԴԱՓՆԻ

Արաբերէն ղար غار, անգլերէն bay laurel,

Օճառի, օծանելիքի եւ դեղերի պատրաստման մէջ օգտագործւում է այս ծառի տերեւից ու պտուղից ստացուած զանազան հիւթերը: Օրինակ՝ Սիրիական մասշտապով ճանաչուած Հալեպեան օճառը, պատրաստւում է դափնու իւղից: Միջերկրականի Սիրիական ափի մօտ գտնուող հայաբնակ Քեսաբ գաւառի հայերն էլ, վերջերս՝ անցնող տասնամեակների ընթացքում, շատ զարգացրին դափնու եւ այլ բոյսերի իւղերից ու հունտերից պատրաստած օճառի արդիւնաբերութիւնը: Մեր խոհանոցում, միայն միսով ճաշերի պատրաստման համար (խաշած վառեակ, փուռը եփած ոչխարի պուտ եւն), մի քիչ դափնիի չոր տերեւ ենք գցում, որպէսզի միսը համեղ դառնայ: Ես



Մէջբերում Արմատականից.-

Դափնի (նւոյ, նեաւ) «մի տեսակ բոյս, կասլայ, laurus»: = Յունարէն δάφνη «դափնի», δαφνίς «դափնու պտուղը»:



Մէջբերում հանրագիտարանից.-

Դափնի (Laurus), դափնազգիների ընտանիքի մշտադալար ծառերի կամ թփերի ցեղ: Տերեւները հերթադիր են, կաշեկերպ, ամբողջաեզր: Ծաղիկները հաւաքուած են հովանոցաձեւ ծաղկաբոյլում: Պտուղը միասերմ է, կապոյտ կամ սեւ: Յայտնի է 2 տեսակ (Միջերկրական ծովի շրջաններում): Ազնիւ Դափնի (Laurus nobilis) ոչ բարձր ծառ է (բարձրութիւնը՝ 2-20 մ), ճիւղերը հարթ են, տերեւները նշտարաձեւ, փայլուն: Նախկին ՍՍՀՄ-ում աճում է Արեւմտեան Անդրկովկասի լեռնա-անտառային գօտում, յատկապէս Վրաստանում: Տերեւներն օգտագործւում են հրուշակեղէնի եւ պահածոների արդիւնաբերութեան մէջ: Պտուղներից ստանում են եթերային իւղ, որը որոշ երկրներում օգտագործւում է բժշկութեան մէջ: Դափնեպսակը, Դ-ու ճիւղը փառքի, յաղթանակի եւ մեծութեան խորհրդանիշ են: Ազորեան (Laurus azorica) կամ Կանարեան Դ. աճում է Մադէրա, Կանարեան եւ Ազորեան կղզիներում:



Դափնեկեռաս, ձուաղենի, (laurocerasus), վարդազգիների ընտանիքի մշտադալար ծառերի կամ թփերի ցեղ: Տերեւները կոթունաւոր են, մեծ մասամբ կաշեկերպ, սղոցաեզր, ատամնաւոր կամ ամբողջական: Ծաղիկները մանր են, սպիտակ, հաւաքուած նեղ ողկոյզներում: Պտուղը հիւթալի կորիզապտուղ է: Միջուկը քաղցր է կամ դառը, որոշ տեսակները ուտելի: Յայտնի է մօտ 25 տեսակ, որոնք աճում են տաք եւ չափաւոր տաք շրջաններում, մեծ մասամբ Ամերիկայում եւ Եւրասիայում: Կիրառական նշանակութիւն ունի դեղատու Դափնեկեռասը (laurocerasus officinalis), որի ծառի բարձրութիւնը 6-10 մ է: Պտուղները խոշոր են, ուտելի: Սերմերը թունաւոր են, պարունակում են կապտաթթու: Կովկասում եւ Անդրկովկասում աճեցւում է որպէս դեղորայքային, զարդային եւ պտղատու ծառատեսակ: Պտուղներն օգտագործում են սննդի մէջ՝ թարմ եւ չորացած վիճակում: Թարմ տերեւներից ստանում են Դ-ի ջուր (ցաւերը հանգստացնող միջոց): Դ. բազմացւում է սերմերով, կտրոններով եւ ճիւղերով:





Դափնեկեռասը կոչուի նաեւ ձուաղենի կամ ծիվաղենի: Դափնեկեռասը դափնին չէ: Յովան



laurocerasus officinalis

Laurus nobilis

Laurus azorica

Sweetbay_Magnolia



#18 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 05 December 2008 - 12:24 PM

Դափնեպսակ քեզ, մեր պսակաւոր բանաստեղծ, Poet Laureate, ի միջ մեր այլ պսակաւոր բանաստեղծների:

Թէ եւ մենք, ընդհանրապէս կոչեն (բիբլիական, յիշիր Ծաղկազարդի փարատոնը, որտեղ ծածանենք ոչ միայն արմաւենու տերեւ, այլ ձիթենի ճիւղ: Բայց մենք մեր դստրերին**ոչենք ԹամարTamara որ նշանակի քաղցր/ անուշ/Արմաւ) “Յաղթողին Արմաւենի”:
Չի շեղիմ գրխաւոր նիւթից:
Մեր նախագահի տիկնոջ անունը Դափնէ է, Լաւրա Բուշ,Laura.
Ինչու մենք չունենք Լաւրա/ Դափնէ անունները?
Չի մռռանալ Daphne Du Maurier; http://www.nybooks.c...b/authors/14275
Ես գիտեմ Հալէպի հռչալկաւոր Ղար Սապոնը (ghar saboon):
Միթէ ՂԱՐ եւ Լաւր, (Լ= Ղ) կապ ունեն?
Մեր խոհանոցի վարպետ տիկնայք եւ բարոնայք առօրեայ գործ ածեն Bay Leaf որ ինքնին Դափնի Տերեւ է:
Մի այլ նիւթ, ինչ վերաբերի Աապոն սաբոն savon soap շ տեսSaponaria Officinalis (Soapwort), http://www.floralima...cinalis_81d.jpg
(Արմատականը խօսի ՍԱՊՈՆ ի մասին բայց ոչ մի տեղ նշէ արբ. صابوني، غاسولخانواده)
որ գործ ածուի Հալվայի պատրաստումին:
** Why don’t we name our daughters Daphne, Laurel, Palm Armaveni and Olive Dziteni? Մենք մեր դստրերին չենք կոչի Դափնի Daphne , Date Palm, Armaveni կամ Olive Ձիթենի
Olive (Olive Oyl-Popeye) ; http://www.jldfinear...ages/popeye.gif



#19 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 05 December 2008 - 12:52 PM

QUOTE
Միթէ ՂԱՐ եւ Լաւր, (Լ= Ղ) կապ ունեն?

Եթէ կապ ունի. հայի գործ է, քանզի միայն հայերէնի մէջ լ հնչիւնը դարձած է ղ:
Աղ salt՝ հայերէնի հին արտասանութեամբ հնչած է al: Այս հնչիւնը պահուած է անլի (անաղի) բառի մէջ:

#20 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 08 December 2008 - 11:01 AM

Սիրելի Օհան, խնդրեմ ներիր ինձ:
Սա Մարցում չէ:Ահա, լման ցանկ մեր ծառերի, (ուտելի) պտղատու կամ ոչ: Ներքեւ Լատինական այբենականով , ապագային պիտի փորձեմ գտնել նրանց սովորական Ագլիերէն եւ այլ լէզուներով անունները:
Մինչ այդ, հաճիր շարունակել Հայերէն Այբենականով:
Թէ ինչու ես այսքան հմայուած եմ այս շարանով?
Երբ մենք արմատախլուեցինք oops.gif բառախաղ, մեր Մայրի, (եւս մի բառախաղ) հողերէն, բոլորովին մոռացանք մեր ծառերի մայրենի անունները:
http://www.armeniape...
Քո Շրջապատի Ծառերը
Acer campestre Tkhki Dashtajin Թխկի Դաշտային
Acer hyrcanum Tkhki Hirkanjan Թխկի Հիրկանյան
Acer ibericum Tkhki Vratsakan Թխկի Վրացական
Acer negundo Tkhki Hacenaterev Թխկի Հացենատերև
Acer platanoides Tkhki Sraterev Թխկի Սրատերև
Acer pseudoplatanus Tkhki Sosiaterev Թխկի Սոսիատերև
Acer tataricum Tkhki Tatarakan Թխկի Թաթարական
Acer trautvetterii Tkhki Bardzrlernajin Թխկի Բարձրլեռնային
Aesculus hippocastanum Dziakask Sovorakan Ձիակասկ Սովորական
Ailanthus altissima Ajlant Bardzrabun Այլանթ Բարձրաբուն
Amygdalus communis Nsheni Sovorakan Նշենի Սովորական
Armeniaca vulgaris Tsiraneni Sovorakan Ծիրանենի Սովորական
Betula litwinowii Kechi Litvinovi Կեչի Լիտվինովի
Betula pubescens Kechi Tavot Կեչի Թավոտ
Betula verrucosa Kechi Elundavor Կեչի Ելունդավոր
Biota orientalis Kensatsar Areveljan Կենսածառ Արևելյան
Buxus sempervirens Tosakh Mshtadalar Տոսախ Մշտադալար
Carpinus caucasica Bokhi Kovkasjan Բոխի Կովկասյան
Carpinus orientalis Bokhi Areveljan, Ghazhi Բոխի Արևելյան, Ղաժի
Castanea sativa Shaganakeni Sovorakan Շագանակենի Սովորական
Catalpa bignonioides Katalpa Sovorakan Կատալպա Սովորական
Celtis caucasica Prshni Kovkasjan Փռշնի Կովկասյան
Cerasus avium Keraseni Կեռասենի eng
Cerasus vulgaris Baleni Sovorakan Բալենի Սովորական
Cercis griffithii Hudajatsar Grifiti Հուդայածառ Գրիֆիթի
Cornus mas Honi Sovorakan Հոնի Սովորական
Corylus colurna Ardjatkhleni Արջատխլենի
Cotinus coggygria Drakhtatsar Դրախտածառ
Crataegus orientalis Szni Areveljan Սզնի Արևելյան
Cupressus sempervirens Nochi Mshtadalar Նոճի Մշտադալար
Cydonia oblonga Serkevileni Sovorakan Սերկևիլենի Սովորական
Diospyros lotus Khurma Kovkasjan Խուրմա Կովկասյան
Elaeagnus angustifolia Pshateni Neghaterev Փշատենի Նեղատերև
Elaeagnus orientalis Pshateni Areveljan Փշատենի Արևելյան
Euonymus europaea Ileni Sovorakan Իլենի Սովորական
Euonymus latifolia Ileni Lajnaterev Իլենի Լայնատերև
Fagus orientalis Hachareni Areveljan Հաճարենի Արևելյան
Ficus carica Tzeni Sovorakan Թզենի Սովորական
Fraxinum pennsylvanica Hatseni Pensilvanjan Հացենի Պենսիլվանյան Fraxinuma excelsior Hatseni Sovorakan Հացենի Սովորական eng
Gleditschia triacanthos Gledichia Sovorakan Գլեդիչիա Սովորական
Գլեդիչիա Սովորական
Hippophae rhamnoides Chichkhan Sovorakan Չիչխան Սովորական
Ilex aquifolia Sghotsi Sovorakan Սղոցի Սովորական
Juglans nigra Unkuzeni Sev Ընկուզենի Սև
Juglans regia Unkuzeni Sovorakan Ընկուզենի Սովորական
Juniperus foetidissima Gihi Sratepuk kam Garshahot Գիհի Սրաթեփուկ կամ Գարշահոտ
Juniperus oblonga Gihi Erkaraterev Գիհի Երկարատերև
Juniperus polycarpos Gihi Bazmaptugh Գիհի Բազմապտուղ
Juniperus virginiana Gihi Virginajin Գիհի Վիրգինային
Koelreuteria paniculata Kelrejteria Huranavor Կելրեյթերիա Հուրանավոր
Maclura aurantiaca Makljura Narndjagujn Մակլյուրա Նարնջագույն
Malus domestica Khndzoreni Kulturakan Խնձորենի Կուլտուրական Metasequoia glyptostroboides Metaseqvoja Մետասեքվոյա
Morus alba Tteni Spitak Թթենի Սպիտակ
Padus mahaleb Tkheni Mahalebjan Թխենի Մահալեբյան
Padus racemosa Tkheni Sovorakan Թխենի Սովորական
Persica vulgaris Deghdzeni Sovorakan Դեղձենի Սովորական
Picea abies Eghevni Sovorakan Եղևնի Սովորական
Picea pungens Eghevni Kerikavor Եղևնի Կեռիկավոր
Pinus pallasiana Sochi Ghrimajin Սոճի Ղրիմային
Pinus sosnovskyi Sochi Kovkasjan Սոճի Կովկասյան
Pistacia mutica Khnkeni, Pistakeni Btaterev Խնկենի, Պիստակենի Բթատերև
Platanus acerifolia Sosi Tkhkiaterev Սոսի Թխկիատերև
Platanus orientalis Sosi Areveljan Սոսի Արևելյան
Populus alba Bardi Spitakaterev Բարդի Սպիտակատերև
Populus euphratica Bardi Eprati Բարդի Եփրատի
Populus gracilis Bardi Nrbagegh Բարդի Նրբագեղ
Populus nigra Bardi Sev Բարդի Սև eng
Populus tremula Bardi Antarajin Բարդի Անտառային
Prunus domestica Saloreni Kulturakan Սալորենի Կուլտուրական
Punica granatum Nrneni Sovorakan Նռնենի Սովորական
Pyrus caucasica Tandzeni Kovkasjan Տանձենի Կովկասյան
Pyrus communis Yandzeni Sovorakan Տանձենի Սովորական
Pyrus salicifolia Tandzeni Uraterev Տանձենի ՈՒռատերև
Pyrus syriaca Tandzeni Siriakan Տանձենի Սիրիական
Pyrus takhtadzhianii Tahdzeni Takhtadjiani Տանձենի Թախտաջյանի
Chestnut-leaved Oak Quercus castaneifolia Kaghni Shaganakaterev Կաղնի Շագանակատերև
Quercus iberica Kaghni Vratsakan Կաղնի Վրացական
Quercus infectoria Kaghni Araksjan Կաղնի Արաքսյան
Quercus macranthera Kaghni Areveljan Կաղնի Արևելյան
Quercus robur Kaghni Amarajin Կաղնի Ամառային
Robinia pseudoacacia Robinia Keghts Akatsia Ռոբինիա Կեղծ Ակացիա
Salix alba Ureni Spitak Ուռենի Սպիտակ
Salix caprea Ajtsureni Այծուռենի eng Salix excelsa Ureni Haravajin Ուռենի Հարավային
Sophora japonica Sophora Chaponakan Սոֆորա Ճապոնական
Sorbus aucuparia Aroseni Sovorakan Արոսենի Սովորական
Sorbus domestika Aroseni Kulturakan Արոսենի Կուլտուրական
Sorbus Haiastana Aroseni Hajastani Արոսենի Հայաստանի
Staphylea pinnata Djondjoleni Petraterev Ջոնջոլենի Փետրատերև
Taxus baccata Keni Hataptghajin Կենի Հատապտղային
Thuja occidentalis Tuja Arevmtjan Թույա Արևմտյան
Tilia caucasica Loreni Kovkasjan Լորենի Կովկասյան
Tilia cordata Loreni Manraterev Լորենի Մանրատերև
Ulmus elliptica Teghi Elipsadzev Թեղի Էլիպսաձև
Ulmus foliacea Teghi Terevashat Թեղի Տերևաշատ
Ulmus laevis Teghi Hart Թեղի Հարթ
Ulmus suberosa Teghi Khtsanajin Թեղի Խցանային
Zelkowa carpinifolia Dzelkva Bokhaterev Ձելկվա Բոխատերև
Ziziphus jujuba Unabi Sovorakan Ունաբի Սովորական

Edited by Arpa, 09 December 2008 - 04:04 AM.





0 user(s) are reading this topic

0 members, 0 guests, 0 anonymous users