Jump to content


Photo

Zoravar Andranik


  • Please log in to reply
5 replies to this topic

#1 Ashot

Ashot

    www.HyeForum.com

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 5,080 posts
  • Gender:Male
  • Location:Van Nuys, California, USA
  • Interests:Anything and Everything

Posted 20 April 2008 - 02:18 PM

Կենսագրություն

Անդրանիկ Թորոսի Օզանյան
Զորավար Անդրանիկ
(1865 - 1927)


Հայ ֆիդայապետ / հայդուկապետ /, զորահրամանատար և Ազգային հերոս։ Հայոց Ազատագրական Շարժման խորհրդանիշներից մեկը։

Անդրանիկ Թորոսի Օզանյանը ծնվել է 1865 թ.՝ Արևմտյան Հայաստանի Շապին Գարահիսար քաղաքում։ Տեղի Մուշեղյան վարժարանն ավարտելուց 1 տարի անց բանտարկվում է հայ բնակչությանը ահաբեկող ժանդարմին ծեծի ենթարկելու համար։ Բանտից հաջող փախուստ իրականացնելով՝ Անդրանիկը տեղափոխվում է Կոստանդնուպոլիս, բայց շուտով վերադառնում է Արևմտյան Հայաստան, իսկ հետո էլ ուղևորվում է Ղրիմ ու Կովկաս՝ հայկական մարտական ջոկատներին զենք հասցնելու համար։ Արևմտյան Հայաստանում Անդրանիկը մտնում է հայտնի ֆիդայի Սերոբ Վարդանյանի (Աղբյուր Սերոբ) պարտիզանական ջոկատը և դառնում թուրքական ջարդարարների ու կանոնավոր բանակային զորամասերի դեմ պայքար մղող մի քանի պարտիզանական խմբերի ճանաչված ղեկավարը։ Գլխավորել է Սերոբին սպանող Բշարե Խալիլի սպանությունը, 1901 թ. Առաքելոց վանքի կռիվները։ 1902-1904 թթ. Անդրանիկի ջոկատները թուրքերի և քուրդ մահմեդականների դեմ մարտեր էին մղում Սասունում, Տարոնում և Վասպուրականում։ 1905 թ.-ին Անդրանիկն անցավ Կովկաս, որտեղ հայկական ազգային շարժման երևելի գործիչների հետ քննարկում էր օսմանյան լծի դեմ հետագա պայքարի հարցերը։ Դրանից հետո Անդրանիկը մեկնեց երկարատև ճանապարհորդության, որի ընթացքում այցելեց Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Բելգիա, Անգլիա, Բուլղարիա և Իրան՝ հանրությանը տեղեկացնելով Արևմտահայաստանի հայերի ազգային-ազատագրական պայքարի ու դրա հետ կապված զենքի ձեռք բերման անհրաժեշտության մասին։ Բուլղարիայում Անդրանիկն գրեց իր «Մարտական հրահանգները»` ընդհանրացնելով պարտիզանական պայքարի փորձը։ Հետագայում այդ փորձը լավ ծառայեց բուլղարացիներին՝ Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ։ 1912-ին Անդրանիկը հայ կամավորներից կազմակերպեց վաշտ, որը մտավ բուլղարական բանակի աշխարհազորի կազմի մեջ։ Հայ ռազմիկները հերոսություն ցուցաբերեցին Միսթանլի, Ուզուն, Մերեֆտե, Շար-Կիո և այլ քաղաքների համար մղված մարտերում։ Անդրանիկը մասնակցում էր գեներալ Յավեր փաշայի թուրքական կորպուսի ջախջախմանը։ Բուլղարական հրամանատարությունը բարձր գնահատեց հայկական վաշտի մասնակցությունը Առաջին Բալկանյան պատերազմին։

Attached File  250px_Andraniko.jpg   15.83KB   4 downloads

Առաջին Աշխարհամարտը սկսվելուն պես Անդրանիկը շտապում է Կովկաս։ 1914 թ. օգոստոսի 12-ին Թիֆլիսում նա հանդիպում է Կովկասյան ռազմական շրջանի զորքերի գերագույն հրամանատար Միշլաևսկուն ու հայտնում է Թուրքիայի դեմ պատերազմին մասնակցելու պատրաստակամության մասին։ Անդրանիկին հանձնարարվեց ձևավորել և գլխավորել առաջին հայկական կամավորական գունդը։ Այդ գնդին գլուխ կանգնած՝ Անդրանիկը անհավասար մարտեր է մղում թուրքական զորքերի դեմ ու հեղինակություն է նվաճում ռուսական ռազմական հրամանատարության շրջանում։ Գեներալ-լեյտենանտ Չերնոզուբովը, մասնավորապես, գրում էր. «Ես միշտ հանձինս Անդրանիկի տեսնում էի ջերմ հայրենասերին, Հայաստանի ազատության մարտիկին, որ խորապես սիրում է իր Հայրենիքը։ Ես առանձնակի հաճույքով էի միշտ կարդում ռուսերեն թարգմանությամբ քաղվածքները հայկական թերթերի հոդվածներից, որտեղ Անդրանիկին հարգանք էր մատուցվում՝ իբրև ազգային հերոսի, որն իր գլուխը միշտ քաջաբար պահեց Հայաստանի դարավոր թշնամու դեմ պայքարում ազգային իդեալները իրագործելու համար»։ Մյուս, ոչ պակաս հայտնի ռուս զորավար Յուդենիչը Անդրանիկի մասին ասաց, որ նա «խենթի պես քաջ է»։

1915-1916 թթ. Կովկասյան ճակատի մարտերում ցուցաբերած անձնական արիության և հայկական գնդի հաջողությունների համար Սասունցի Անդրանիկը պարգևատրվեց Գեորգիևյան 4-րդ աստիճանի մեդալով, Գեորգիևյան 4-րդ և 3-րդ աստիճանի խաչերով, Սբ. Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի սրի և Սբ. Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշաններով։ Գունդը Անդրանիկի գլխավորությամբ քաջաբար մասնակցեց Մուղանջուղի (Դիլման) տակ մղված մարտին՝ 1915 թ. ապրիլի 15-18-ին, որում Կովկասը փրկվեց թշնամու ներխուժումից։

1918 թ. հունվարի 30-ին թուրքական զորքերը, Մեհմեդ Վեհիբ փաշայի հրամանատարությամբ, Էրզրումի, Վանի և Մերձծովյան ուղղություններով անցան մեծամասշտաբ գործողությունների. հունվարի 30-ին նրանք գրավեցին Երզնկան, փետրվարի 11-ին՝ Տրապիզոնը, ապրիլի 14-ին առանց կռվի մտան Բաթում և սկսեցին շարժվել դեպի Սուխում։ Ապրիլի 25-ին ընկավ Կարսը, մայիսի 15-ին՝ Ալեքսանդրապոլը։

Անդրանիկի գունդը զրկվել էր մանևրելու հնարավորությունից, որովհետև վարելով ծանր պաշտպանական մարտեր Էրզրումի ուղղությամբ, ծածկում էր 1915 թ. փրկված հարյուր հազարավոր հայ, հույն ու ասորի գաղթականների նահանջը, որոնց վրա ռուսների նահանջից հետո նորից սարսափելի վտանգ էր կախված։ Թուրքիայի կողմից Կովկասի մեծ մասի զավթման ու Արևելյան Հայաստանում ցեղասպանության կրկնության վտանգը թվում էր գրեթե անխուսափելի։

Սակայն 1918 թ. մայիսի 16-18-ին Վորոնցովկա ավանի մոտակայքում գեներալ-մայորի կոչման արժանացած Անդրանիկի դիվիզիան անպատմելի ջանքերով զսպեց օսմանյան զորքերին և նրանց արբանյակներին։ Ու չնայած թշնամու որոշ խմբերի հաջողվեց մինչև 20-25 կմ մոտենալ Թիֆլիսին, նրանց հիմնական զանգվածը կանգնեցվեց և ետ շպրտվեց։ Թշնամուց նախաձեռնությունը վերցնելով՝ զորավարը մարտեր է մղում Ղարաքիլիսայի ուղղությամբ։ 1918 թ. մայիսի 25-28-ին ծավալված Լոռու ճակատամարտում, որ մեծապես ճակատագրական եղավ ոչ միայն Հայաստանի համար, այլև ամբողջ Կովկասի, Անդրանիկը վիժեցրեց Դիլիջանի ուղղությամբ թուրքական զորքերի գլխավոր հարձակումը, որոնք ջանում էին Դիլիջանով դուրս գալ դեպի Բաքու։ Կրած պարտության հետևանքով թուրքական հրամանատարությունը ստիպված եղավ Լեռնային Լոռու մարզի մեծ մասը թողնելու հրաման տալ։

1918 թ. հունիսի սկզբին հայկական դիվիզիան մտավ Նոր-Բայազետ, այնուհետև Սելիմի լեռնանցքից Դարալագյազ-Շարուրով դեպի Նախիջևան։ Շուտով զբաղեցվեցին Ջուլֆան և Բիթլիսը։ Հունիսի 14-ին Անդրանիկը հրաման տվեց, որում նշվում էր, թե իր զորքերը ենթարկվում են կենտրոնական Ռուսական կառավարությանը, իսկ Նախիջևանը հայտարարվում էր Ռուսաստանի անբաժանելի մասը։ Զորավար Անդրանիկը նաև հեռագիր ուղարկեց Կովկասի հարցերով արտակարգ կոմիսար և Բաքվի Սովնարկոմի նախագահ Շահումյանին, որում պատրաստակամություն հայտնեց օգնություն ցուցաբերելու Բաքվի վրա հարձակվող թուրքական զորքերից պաշտպանվող Բաքվի կոմմունային։ Դեռևս 1918 թ. ամռանը թուրքական զորքերը բռնագրավեցին պարսկական տարածքի հյուսիսային մասը՝ դեպի Բաքու առաջխաղացումը ծավալելու համար հենադաշտ ստեղծելով։ Գրավելով, մասնավորապես, Մակու, Սալմաստ, Թավրիզ, Սերաբ, Արդաբիլ և Խոյ իրանական քաղաքները, թուրքերը մտադրված էին Ալեքսանդրապոլ-Ջուլֆա երկաթգծի միջոցով նոր զորքեր անցկացնել Պարսկաստան՝ Բաքվի վրա հարձակվելու համար։ Բայց Նախիջևանում Անդրանիկի ջոկատները կտրեցին երկաթուղային ճանապարհը, իսկ Ջուլֆայում՝ գրավեցին թուրքական կայազորը։ Խոյի շրջանում հայկական կազմավորումները անսպասելի հարված հասցրին Հյուսիս-արևմտյան Իրանում տեղաբաշխված թուրքական բանակին, ինչը ստիպեց թուրքերին՝ կանգնեցնել հարձակումը Բաքվի վրա և Անդրանիկի դեմ ուղարկել նշանակալի ուժեր։ Խոյում մարտերը տևեցին մի քանի օր։ Թուրքերը կրեցին մեծ կորուստներ, սակայն անընդհատ ժամանող լրացուցիչ ուժերը հայկական դիվիզիայի համար գրավման վտանգ առաջ բերին։ Այդ պայմաններում Անդրանիկը ստիպված եղավ թողնել Խոյը, և, ճեղքելով շրջափակման օղակը, նահանջել Ջուլֆա-Բաքվի շրջանը։ Այնուհետև, թվով գերակշիռ թուրքական զորքերի ճնշմամբ՝ զորավար Անդրանիկը ստիպված եղավ թողնել Նախիջևանը ու անցնել Լեռնային Զանգեզուր՝ նպատակ ունենալով Լեռնային Ղարաբաղի միջոցով ճեղքել-հասնել Բաքու և փակել նահանջող թուրքական բանակի ճանապարհը։

Անդրանիկը վիթխարի դեր խաղաց Զանգեզուրի պաշտպանությունում։ Մարտերի ընթացքում թուրքական զորքերի մինչև 40 տոկոսը ուղղվեց Զանգեզուր՝ Անդրանիկի դեմ։ Երբ նորակազմ կովկասյան հանրապետությունների ղեկավարները, դեռևս 1918 թ. հունվարին դիմեցին թուրքական կառավարությանը՝ պատրաստակամություն հայտնելով նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ, ի պատասխան լսեցին, որ Թուրքիային իրենց կարծիքը չի հետաքրքրում, նրան հուզում է միայն այն, թե այդ առիթով ինչ է մտածում զորավար Անդրանիկը, ինչը լիովին տրամաբանական էր, քանզի հենց Անդրանիկի զորքերն էին մնում թուրքերի կողմից Կովկասի գրավման հիմնական խոչընդոտը։ Բախվելով Անտանտի դաշնակիցների, Հայաստանի հանրապետության որոշ ղեկավարների և բոլշևիկների դավաճանությանը, զորավարը ստիպված եղավ հեռանալ արտասահման։ Ճանապարհին, երբ նա անցնում էր Թիֆլիսով, ասաց. «Ես իմ կյանքում երբեք չեմ ձգտել անձնական երջանկության ու բարօրության։ Ես մշտապես ձգտել եմ միայն մի բանի և պայքարել եմ միայն մի բանի՝ իմ հարազատ ժողովրդի ազատության և բարեկեցության համար։ Ես չեմ փնտրում իմ վաստակի գնահատականը և ցանկանում եմ միայն այն, որ երջանիկ լինի այն ժողովուրդը, որին ես ծառայում եմ ամբողջ կյանքում»։ Այդ ծառայությունն Անդրանիկը շարունակեց նաև տարագրության մեջ։ 1919 թ. դեկտեմբերին «Վաշինգտոն Փոսթ» ամերիկյան թերթը գրում էր. «Զորավար Անդրանիկը կանգնած է հայկական հերոսականության գագաթին։ Հայերն ամենուր նրան ցնծությամբ են դիմավորում։ Նրանք մեծ ուշադրությամբ ու հիացմունքով են ունկնդրում նրա յուրաքանչյուր խոսքը։ Իսկ նա՝ այդ զինվորը, որը ցարական Ռուսաստանի կործանումից հետո անհավասար մարտեր էր վարում թուրքական բանակի դեմ, ունի ասելիք։ Այժմ նրա խոսքերը նույնքան հատու են, որքան՝ նրա սուրը»։

Անդրանիկը մահացավ 1927 թ. օգոստոսի 31-ին, Ֆրեզնո քաղաքում (ԱՄՆ)։ 1928 թ. հունվարին նրա աճյունը փոխադրվեց Փարիզ և թաղվեց Պեր-Լաշեզ գերեզմանոցում, իսկ տարիներ անց (2000) այն տեղափոխվեց Հայրենիք՝ Երևանի Եռաբլուր պանթեոն։ Անդրանիկի անունով են կոչվում հրապարակներ, փողոցներ, դպրոցներ, նրա պատվին տեղադրված են արձաններ և հուշատախտակներ աշխարհի մի շարք երկրներում (Հայաստան, Բուլղարիա, Ֆրանսիա, Ռումինիա)։ Նրան են նվիրված մեծ թվով ժողովրդական ստեղծագործություններ, գրքեր և հոդվածներ տարբեր լեզուներով։



Հայ գրողներն Անդրանիկի մասին

«Հայ ժողովուրդն իր պատմության ընթացքում նվաճած է 4 գագաթներ. Սուրբ Մեսրոպ, Կոմիտաս, Կաթողիկե և Անդրանիկ։ Ասոնցմե դուրս ոչինչ ունինք որ ըլլա ճշմարիտ հաղթանակ և անվիճելի նվաճում»։
Շահան Շահնուր


«Հայ ժողովրդի երկար դարերու ստրկական լռությունը ա՜ն (Անդրանիկն) է, որ խզեց, դյուցազնականորեն կանգնելով Սասնո երկնամուխ լեռներուն վրա, կոչ անելով հայ ժողովրդին ըմբոստության և ժողովուրդն արթնացավ»։
Սմբատ Շահնազարյան


«Աշխարհում չկայ մի հայ, որի սիրտը չթրթռայ՝ արտասանելով այս պաշտելի անունը, Զօր. Անդրանիկ։
Զօր. Անդրանիկը հայ ժողովրդի ազգային հերոսն է։ Նա մեր ժողովրդի պարծանքն է, մեր պատմութեան ամենաթանկագին գոհարներից մէկը»։

Հակոբ Անասյան


Կյանքի ծովն է ալեկոծվում խելագար,
Վերը՝ փրփուր, մարգարիտը վարն է հար,
Իմ ազգի ծով, հրաբխվի՜ր անդադար,
Գոնե բացվե մաքուր մի լույս, Անդրանիկ:

Հովհ. Շիրազ



Զորավար Անդրանիկ՝ «Ես իմ կյանքում երբեք չեմ ձգտել անձնական երջանկության ու բարօրության։ Ես մշտապես ձգտել եմ միայն մի բանի և պայքարել եմ միայն մի բանի՝ իմ հարազատ ժողովրդի ազատության և բարեկեցության համար։ Ես չեմ փնտրում իմ վաստակի գնահատականը և ցանկանում եմ միայն այն, որ երջանիկ լինի այն ժողովուրդը, որին ես ծառայում եմ ամբողջ կյանքում»։


#2 Ashot

Ashot

    www.HyeForum.com

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 5,080 posts
  • Gender:Male
  • Location:Van Nuys, California, USA
  • Interests:Anything and Everything

Posted 20 April 2008 - 02:28 PM

Andranik Toros Ozanian
Zoravar Andranik
February 25, 1865 – August 31, 1927


Andranik Toros Ozanian, Zoravar Andranik, (Armenian: Անդրանիկ Թորոսի Օզանյան , Զորավար Անդրանիկ) (February 25, 1865 – August 31, 1927) was an Armenian general, political and public activist and freedom fighter, greatly admired as a national hero.

Andranik Ozanian was born in the church quarter of Şebinkarahisar, Ottoman Armenia (present-day Giresun Province, Turkey). His mother died when he was one year old, so his elder sister Nazeli took care of him. Andranik finished the local Musheghian school and became an apprentice in his father's carpentry shop.

After losing his wife and son at an early age, Andranik joined the Armenian freedom movement in the Ottoman Empire, and participated in various political parties, including Armenian Revolutionary Federation. He met the military commander Aghpyur Serob and joined his fedayeen. After the death of Serob (1899) he became the common leader of Armenian fedayee groups of Vaspurakan and Sassoun (Western Armenia). The most famous battles of Andranik and his fedayees in that period were the guerilla battles of Arakelots (St Apostols) Monastery of Mush (1901) and the Second Sasun Resistance (1904). Then he went to Europe and published his "Military instructions" book in Geneva in 1906.


Andranik participated in the Balkan Wars of 1912-1913, within the Bulgarian army, alongside general Garegin Njdeh as a commander of Armenian auxiliary troops of 1912-1913. Bulgarian authorities honored him by the "Cross of Bravery".

Leon Trotsky in his correspondence from a Balkan battlefield wrote about Andranik:

"At the head of the Armenian volunteer troop formed in Sofia stood Andranik, a hero of song and legend. He is of middle height, wears a peaked cap and high boots, is lean, with greying hair and wrinkles, fierce moustaches and a shaved chin, and has the air of a man who, after an over-long historical interval has found himself once more."

During World War I, he participated in the Caucasus Campaign and was appointed as general of the Armenian volunteer units of the Russian army. He participated in 20 different offensives where he gained fame due to his courage and the tactics he employed to defeat the opposing forces.

He was the commanding officer of the Armenian volunteer units, which helped the Van Resistance take control of the Van on May 6, 1915. He helped re-capture the city from Ottoman forces during the Battle of Van. He was also the commander of the battalion that took the city of Bitlis (see: Battle of Bitlis) from the Ottoman forces that was under control of Mustafa Kemal. Between March 1918 - April 1918, he was the governor of the Administration for Western Armenia (The Armenian provisional government of a progressive autonomous region that initially set up around Lake Van).

His military leadership was instrumental in allowing the Armenian population of Van to escape the Ottoman Army and flee to Eastern Armenia, then controlled by Russia. The territory later became the Democratic Republic of Armenia.

After the formation of the Democratic Republic of Armenia (DRA), he organized and fought alongside volunteer units to combat the Ottoman army. Andranik was leading his army in combat against the Ottomans during the signing of the Treaty of Batum, and refused to accept the borders stated by the treaty. His activities were concentrated at the link between the Ottoman Empire and the Azerbaijan Democratic Republic at Artsax, Zanghezur and Nakhichevan. Ozanian struck back at the Ottoman Fronts, Army of Islam.

Andranik tried several times to seize Shusha. Just before the Armistice of Mudros was signed, Andranik was on the way from Zangezur to Shushi, to control the main city of Artsax. In January 1919 Armenian troops advancing, the British forces (Lionel Dunsterville) ordered Andranik back to Zangezur, and gave him assurances that a favorable treaty would be reached at the Paris Peace Conference, of 1919.

In 1919 he left Armenia amid political turmoil and power struggles and went into exile in Fresno, California, United States.

"When Antranik visited America, all the Armenians, from the Atlantic to the Pacific coast, gave him an enthusiastic reception. Americans were amazed and they asked: "Who is this man?". "He is the George Washington of Armenians", was the answer everywhere, and the Americans honored him by letting him sit on George Washington's chair, which was an unprecedented honor. In Paris the president of the French Republic, Poincarι' also paid him tribute by giving a reception in honor of him".

Dr. Hermine Varjabedian

Andranik Ozanian lived in Fresno for 5 years until his death on August 31, 1927 at the age of 62. His remains were originally to be buried in Armenia but Communist officials refused entry. His remains were then moved to the Pθre Lachaise cemetery in Paris in 1928, and eventually returned to Armenia in 2000, where he was buried at the Yerablur military cemetery.

Edited by Ashot, 20 April 2008 - 02:28 PM.


#3 Ashot

Ashot

    www.HyeForum.com

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 5,080 posts
  • Gender:Male
  • Location:Van Nuys, California, USA
  • Interests:Anything and Everything

Posted 20 April 2008 - 02:32 PM

Озанян Андраник Торосович
Андраник Сасунский
22 февраля 1865г. - 31 августа 1927 г.



Озанян Андраник Торосович родился 22 февраля 1865г. в Западной Армении, в городке Шапин-Гарахисар – столице Горного Сасуна – труднопроходимой для турецких войск, остававшейся на протяжении веков османской оккупации лишь формально подчиненной турецкой администрации и потому со временем превратившейся в центр не только армянского сопротивления, но и сопротивления всех коренных народов азиатской части империи, подвергавшихся планомерному истреблению со стороны турецких властей. Андраник учился в местной школе Мушегян. Уже через год после окончания школы Андраник попадает в тюрьму за избиение турецкого жандарма, терроризировавшего местное армянское население. Совершив удачный побег, он переезжает в Константинополь, но вскоре вновь возвращается в Западную Армению, а затем отправляется в Крым и на Кавказ с целью доставки оружия для армянских боевых дружин.

В Западной Армении Андраник вступает в отряд известного фидаи Сероба Вартаняна (Ахпюр Сероб) и становится признанным руководителем нескольких ударных групп партизан, ведущих борьбу против турецких погромщиков и регулярных турецких частей. В 1894-1896 годах во время армянских погромов в Тароне и Сасуне Андраник участвовал в освободительной борьбе против турецких войск. С конца 1890-ых годов Андраник стал руководителем гайдуцких групп, действующих в Западной Армении. Он приобрел славу национального героя в боях за оборону монастыря "Мшо Аракелоц" (1901). В 1902–1904 гг. отряды Андраника Сасунского вели бои против турок и подстрекаемых ими курдов-мусульман в Сасуне, Тароне и Васпуракане. Знаменательна победа у села Гомер в мае 1904 года. За героическое сопротивление превосходящим силам противника Андраника стали называть новым Давидом Сасунским.

В 1905 г. Андраник выехал на Кавказ, где обсуждал вопросы дальнейшей борьбы против османского ига с видными деятелями армянского национального движения. После этого он отправился в длительное путешествие, в ходе которого посещает Францию, Швейцарию, Бельгию, Англию, Болгарию и Иран, информируя общественность о национально-освободительной борьбе армян Западной Армении и о необходимости в этой связи приобретения оружия для гайдуцких групп. В Болгарии сасунский горец написал свои "Боевые инструкции", обобщив опыт ведения партизанской борьбы. Спустя семь лет этот опыт сполна послужил болгарам во время первой Балканской войны.

В 1907 году на IV съезде дашнакской партии Андраник объявил о своем выходе из партии из-за возникших разногласий в деятельности дашнаков. С целью предложения кандидатуры Андраника в младотурецком парламенте в 1908 году его пригласили в Константинополь, но Андраник отверг приглашение, осудив сотрудничество дашнакцаканов с младотурками.

Во время Первой мировой войны Андраник Сасунский руководил крупными войсковыми подразделениями на русско-турецком фронте. Был произведен в генералы русской армии, награжден Георгиевским крестом. В 1912 г. из армянских добровольцев организовал целую роту, вошедшую в состав ополчения болгарской армии. Армянские воины проявили героизм в боях за взятие городов Мастанли, Узун, Мерефете, Шаркей, Родосто и др. Андраник участвовал в разгроме турецкого корпуса генерала Явера-паши. Болгарское командование высоко оценило участие армянской роты в первой Балканской войне. Начальник ополчения генерал-майор Генев, начальник штаба Др. Винков и адъютант капитан Николов свидетельствовали, что "все участники этой роты могут гордиться своей отважной деятельностью. А Армения должна быть уверена, что, имея таких сыновей, которые способны умереть паже за чужое дело, она в недалеком будущем обретет счастливую и долгую свободу". Кроме того, Андраник Озанян был удостоен высших наград Греции, Франции и Болгарии.

В конце января 1918 г. Андраник осудил организованную мусаватистскими кругами Азербайджана у станции Шамхор близ Гянджи резню более 5 тыс. русских солдат и офицеров, возвращавшихся в свои дома с фронта. В интервью корреспонденту газеты "Мшак" генерал подчеркнул: "Кавказские народы должны относиться к русскому народу с пониманием, принимая во внимание, что от нашествия варваров их защищал русский солдат. Гянджинский инцидент наводит на грустные размышления. Нельзя так относиться к сынам России, проливавшим на протяжении трех лет борьбы свою кровь в наших горах.". Такая поистине хрестоматийная фраза была произнесена Андраником в тяжелейшей обстановке, когда с приходом к власти большевиков турки практически без боя возвращали себе отвоеванные Россией с 1914 г. территории, включая и Анатолию, и готовились к захвату Кавказа, выходу в Крым, Поволжье и Среднюю Азию, пытаясь поднять против России население ее окраин, используя, где это выгодно, идеи исламского единства и, конечно, пантюркизма. Командующий войсками Кавказского фронта генерал от инфантерии Лебединский, понимая, что на Кавказе больше не существует другой силы, способной сдерживать турецкую агрессию, кроме Особой армянской дивизии, состоявшей не только из армян, но также и из представителей других народов (в нее входили, например, донские и кубанские казаки), назначил командиром дивизии Андраника Сасунского, присвоив ему чин генерал-майора. Выбор руководителя дивизии, на плечи которой зимой 1918г. ложилась вся тяжесть распавшегося Кавказского фронта, был, конечно же, не случаен. К этому времени Андраник Сасунский успел, снискать себе славу не только гениального военного тактика и стратега, но и популярного среди православных и восточно-православных народов идеолога византизма, последовательно отстаивавшего идею единения этих народов с Россией в борьбе против османских поработителей. Поэтому не случайно, что даже в самые трагические для армянского народа дни Андраник Сасунский призывал соотечественников заботиться о судьбе России – решающей составной части современного православного мира.

С началом Первой мировой войны Андраник Сасунский спешит в Россию – через Ялту, Туапсе, Поти добирается до Тифлиса. Здесь 12 августа 1914г. он встречается с главнокомандующим войсками Кавказского военного округа Мышлаевским и заявляет о готовности участвовать в войне против Турции. Легендарному сасунскому горцу было поручено сформировать первую добровольческую армянскую дружину и принять командование ею. Во главе этой дружины ведет неравные бои с турецкими войсками и завоевывает огромный авторитет среди русского командования. Генерал-лейтенант Чернозубов, в частности, писал: "Я всегда видел в Андранике Сасунском горячего патриота, борца за свободу Армении, глубоко любившего свою Родину. Я с особым удовольствием всегда читал выдержки в русском переводе из статей армянских газет, где воздавалась честь Андранику Сасунскому как национальному герою, всегда храбро несшему свою голову для осуществления национальных идеалов в борьбе с вековым врагом Армении". Другой, не менее известный генерал Юденич подчеркивал, что Андраник "до безумия храбр". За личное мужество и успехи армянской дружины в боях на Кавказском фронте в 1915–1916 гг. Андраник Сасунский был награжден георгиевской медалью IV степени, георгиевскими крестами IV и III степени, орденами Св. Станислава II степени с мечом и Св. Владимира IV степени. По признанию Чернозубова, "успехи русской армии у Ашнака, Вруш-Хорана, Ханика, Котура, Сарая, Молла-Гасана, Беленджика и Гаратели в значительной мере связаны с боевыми действиями Первой армянской дружины, во главе которой всегда находился Андраник – храбрый, опытный начальник, прекрасно понимавший обстановку боя. Твердый и настойчивый, он был всегда во главе дружины и пользовался большим авторитетом среди добровольцев. Дружина под начальством Андраника доблестно участвовала в бою под Муханджиком (Дильман) 15–18 апреля 1915г., в котором Кавказ был спасен от вражеского нашествия".

Тогда Андраник Сасунский вряд ли предполагал, что спустя несколько лет в условиях развала Кавказского фронта руководителю Первой армянской дружины придется еще раз спасать от турецкого нашествия Кавказ, на этот раз, можно сказать, исключительно собственными силами. В начале 1918 г. турецкие войска под командованием генерал-лейтенанта Мехмеда Вахиб-паши приступили к крупномасштабным операциям на Эрзерумском, Ванском и Приморском направлениях: 30 января они заняли Эрзинджан, 11 февраля – Трапезунд, 14 апреля – без боя вошли в Батум и стали продвигаться к Сухуму. 25 апреля пал Каре, 15 мая Александрополь. Дивизия генерала Андраника Сасунского была лишена возможности маневрировать, ибо, ведя тяжелые оборонительные бои на Эрзерумском направлении, прикрывала отступление сотен тысяч армянских, греческих и ассирийских беженцев, уцелевших в 1915 г., над которыми сначала нависла страшная угроза после отступления русских из Анатолии. Опасность захвата турками большей части Кавказа и повторения геноцида в Восточной Армении казалась почти неизбежной. Однако 16–18 мая 1918 г. у поселка Воронцовка отряды генерала Андраника Сасунского неимоверными усилиями сдержали османские войска и их приспешников. И хотя некоторым группам неприятеля удалось прорваться и на 20–25 км подойти к Тифлису, основная масса их была остановлена и отброшена назад. Перехватив инициативу у врага, генерал ведет бои на Караклисском направлении. В развернувшейся 25–28 мая 1918 г. Лорийской битве, во многом оказавшейся судьбоносной не только для Армении, но и Кавказа в целом, Андраник Сасунский сорвал генеральное наступление турецких войск на дилижанском направлении, пытавшихся через Дилижан выйти к Баку и продвинуться к Дагестану и Чечне. В результате понесенного поражения турецкое командование вынуждено было отдать приказ оставить большую часть горного Лорийского края.

В начале июня армянская дивизия вступила в Ново-Баязет, затем по Селимскому перевалу через Даралагяз и Шарур - в Нахичеван. В скором времени были заняты Джульфа и Битлис. 14 июня Андраник издал приказ, в котором отмечалось, что войска подчиняются Центральному Российскому правительству, а Нахичеван объявлялся неотделимой частью России. Генерал Андраник Сасунский отправил также телеграмму чрезвычайному комиссару по делам Кавказа и председателю Бакинского Совнаркома С. Шаумяну, в которой выразил готовность оказать помощь Бакинской коммуне, оборонявшейся от наступления турецких войск.

Главной стратегической установкой турецкого командования летом 1918 г. стал захват Баку с дальнейшим продвижением на Дагестан и выход за пределы Кавказа в сторону Поволжья и Закаспия. Турки наступали на Баку по линиям: Батум–Тифлис–Казах; Дилижан–Казах–Евлах; Александрополь–Нахичеван–Шуши–Евлах; Нахичеван–Шуши–Баку. Еще весной 1918 г. турецкие войска вторглись в Северный Иран и оккупировали эту часть персидской территории, создав плацдарм для развития атаки на Баку. Захватив, в частности, иранские города Маку, Салмаст, Тебриз, Сараб, Ардебиль, Хой, турки намеревались через железную дорогу Александрополь–Джульфа перебросить в Персию новые войска для наступления на Баку. Но в Нахичеване отряды Андраника перерезали железнодорожный путь, а в Джульфе захватили турецкий гарнизон. В районе Хоя сасунские формирования нанесли упреждающий удар в тыл расположенной в северо-западном Иране турецкой армии. Внезапный удар заставил турецкие войска приостановить наступление на Баку и перебросить значительные силы против генерала Андраника. Застигнутое врасплох турецкое командование начало Перегруппировку сил. Бои в Хое продолжались несколько дней. Турки понесли огромные потери, однако, постоянно прибывавшие подкрепления создавали угрозу окружения армянской дивизии. В этих условиях Андраник Сасунский вынужден был оставить Хой и, прорвав цепь неприятельского окружения, отступить в район Джульфа–Баку. Затем под напором численно превосходящих турецких войск генерал оставил Нахичеван и перебрался в Горный Зангезур, имея целью через Нагорный Карабах прорваться в Баку и преградить дорогу наступающей турецкой армии. Андраник во главе своего отряда двинулся на Карабах, чтобы защитить его от посягательств турок и мусаватистов, но по требованию представителей английского командования на Кавказе, давших обещание решить вопрос мирным путем, возвратился назад.

Андраник Сасунский сыграл огромную роль в защите Зангезура, оказавшегося маленьким островком в Закавказье, куда так и не удалось проникнуть турецким оккупантам. В ходе боев практически до 40% турецких войск на Кавказе было брошено против Андраника в Зангезур. Когда лидеры новообразованных кавказских республик в страхе перед турецким нашествием в январе 1918 г. обратились к турецкому правительству, выражая готовность сесть за стол переговоров, то в ответ услышали, что Турцию их мнение не интересует, ее волнует лишь то, что думает по этому поводу генерал Андраник. Что было вполне логично, поскольку именно его войска оставались основным препятствием к покорению Кавказа, а непреклонность генерала и его преданность идее византизма ни у кого не вызывали сомнений.

После провозглашения в 1918 г. первой Армянской республики у военачальника сложились весьма непростые взаимоотношения с ее руководителями. В том же году, заняв силами своей дивизии Нахичеван, Андраник провозгласил этот край "неотъемлемой частью советской России" и заявил о передаче находящихся под его командованием войск в распоряжение советского правительства. Любопытно, что в те годы под началом генерала Озаняна служил молодой ополченец Ованес Баграмян - будущий маршал и дважды Герой Советского Союза.

Не смирившись с дашнакским правительством, столкнувшись с предательством интересов православных и восточно-православных народов как со стороны союзников по Антанте, так и большевиков, сполна воспользовавшихся плодами героической борьбы Андраника для закрепления на Кавказе, генерал оставил Зангезур и по линии Базарчай - Даралагяз - Веди в апреле 1919 года прибыл в Эчмиадзин. Здесь он распустил отряд, все имущество сдал католикосу и с целью отбытия за границу, приехал в Тифлис, где несколько дней гостил у Туманяна. Находясь проездом в Тифлисе, он сказал: "Я никогда в своей жизни не стремился к личному счастью и благополучию. Я постоянно стремился только к одному и боролся только за одно – за свободу и благополучие своего народа. Я не ищу признания своих заслуг и желаю лишь, чтобы был счастлив народ, которому я служу всю свою жизнь".

Эту службу Андраник Сасунский продолжил и в эмиграции. Находясь во Франции, а затем в Англии, Андраник разрабатывал планы оказания помощи армянам Киликии в их борьбе за независимость. С 1922 года живя в США, продолжал оказывать содействие армянам диаспоры, организовывал пожертвования в пользу армянских беженцев и сирот.

Характерной чертой деятельности Андраника Сасунского было гуманное отношение к мирным жителям, независимо от их этнической и религиозной принадлежности. Заботясь о безоружном населении, он всегда проявлял завидную предусмотрительность. Героическое сопротивление сасунской дивизии спасло от уничтожения массы народов, а это говорит о том, что по степени своей исторической значимости роль личности Андраника Сасунского, сохранившего в ратных боях идею византизма и передавшего ее потомкам даже превосходит роль его легендарного земляка Давида Сасунского, подобно которому генерал занял прочное место в армянском эпосе и эпосе других братских народов.

В декабре 1919г. американская газета "Вашингтон пост" писала: "Генерал Андраник стоит на самой вершине армянского героизма. Армяне всюду его встречают с ликованием. Они с большим вниманием и восхищением прислушиваются к каждому его слову. А ему, этому воину, который после крушения Царской России вел неравные бои с турецкой армией, есть о чем говорить. Ныне его слова так же остры, как была остра его сабля".

Андраник Сасунский умер 31 августа 1927 г. в городе Фресно (США). В январе 1928 г. его останки были перевезены в Париж и захоронены на кладбище "Пер-Лашез", а в 2000 году - в Ереван, на кладбище героев Ераблур.

Edited by Ashot, 20 April 2008 - 02:32 PM.


#4 Yervant1

Yervant1

    The True North!

  • Super Moderator
  • PipPipPipPipPip
  • 13,929 posts
  • Gender:Male

Posted 22 April 2017 - 08:42 AM

Fresno Bee, CA
April 21 2017
 
 
Armenian military hero was revered in Fresno

By Debbie Poochigian and Sevag Tateosian

 
 
 
Gen. Antranik Ozanian’s newspaper obituary

 

It was Wednesday, Sept. 7, 1927. According to The Fresno Morning Republican, a newspaper, thousands had gathered in downtown Fresno to pay their final respects to a general who was known at the time in the Armenian community as a hero. Many arrived from out of town the night before and attended the viewing.

As the body left the original Stephens and Bean chapel (at the time located at Tuolumne and Broadway streets), a military band and an escort of Armenian veterans of World War I led the way. The first stop was at the Holy Trinity Armenian Apostolic Church on Ventura and M streets, where high mass was celebrated. A special choir sang a somber, sad farewell. The body and funeral procession then headed to the Ararat Cemetery for the graveside services.

Those in attendance were paying their final respects to Antranik Ozanian. He was a carpenter who turned into a general out of necessity. During the Armenian massacres, which began as early as 1894 and were a precursor to the Armenian Genocide, Antranik and a small group of volunteers defended Armenian villages. Putting their lives on the line, they protected many women and children.

On May 15, 1922, Antranik married Nevart Kurkjian in Paris. The newly married couple traveled to the United States and arrived in Fresno with no place to live or work. They stayed with Mugrdich and Zarouhi Koligian for almost a year. The beautiful two-story home, near Kearney and Cornelia avenues, was flooded with Sunday afternoon visitors who came weekly to listen to war stories and pay homage to the general.

General Antranik was a hero to the four young Koligian brothers who lived near Kearney Park since the early 1900s. Throughout his adult life, Deran Koligian would sit in Antranik’s chair and position visitors at the family dinner table so they had a direct view of the general’s portrait. Of course, they would ask, “Who is that?” And, the decades-old Antranik stories began.

 
 

The four Koligian brothers gave Antranik his own 40 acres to farm. But, it didn’t take long for him to inform the brothers that he was a soldier, not a farmer.

On June 5, 1923, the brothers joined forces and raised a $5,500 down payment along with a second loan from Leon Kurkjian to buy a building near Van Ness and Weldon avenues across from Fresno High School. There was a grocery store on the ground floor and living quarters nearby. The property was purchased, held for six years, and sold after Antranik’s death.

During visits to the Minas Koligian home across from Kearney Park, the arthritic general would lie on the floor in front of the fireplace while young Vaughn Koligian walked on his back to help relieve the pain.

Deran Koligian was born in January 1927, and never hesitated to relate the general’s remark on his first visit congratulating Khachadour and Anna on their new baby. Antranik held the baby Deran and proclaimed “Aus dughan aslan bedee ulla” – “This boy is going to be a lion.”

The general’s health problems persisted, and his doctor gave strict orders to quit smoking and drinking Armenian coffee. But, before the doctor could pack up his equipment and get out the door, the general had two cigarettes and at least one cup of coffee. He was obviously a tough guy who was more accustomed to giving, rather than taking, orders.

 

In February 1927, Antranik and Nevart traveled to San Francisco and then visited Richardson Springs in Butte County where he died on Aug. 31, 1927. Today, there is a rock monument at the old hotel in Richardson Springs in his honor. His death certificate shows the cause of death for the retired army officer to be angina pectoris.

News of the general’s death quickly reached his multitude of admirers around the world. On the day of his death, The Fresno Bee carried a headline: “Death claims famous General, Once of Fresno.”

After Antranik’s death, Nevart Ozanian gave each of the Koligian brothers one of the four chairs from the general’s dining set. As far as we know, the only remaining chair is at the head of the dinner table at the Deran Koligian home. That chair was one of Deran’s prized possessions.

The general was originally buried at Ararat Cemetery in Fresno and then moved to Pere Lachaise Cemetery in Paris where streams of visitors passed by daily with bouquets of flowers and a quiet, solemn sign of the cross. In 2000, his remains were transported to Yerablur military cemetery located on a hilltop on the outskirts of Yerevan, Armenia.

Around this time in April, Armenian Genocide commemorations take place around the world. During commemorative activities, many remember the 1.5 million men, women and children who were brutally murdered and forced to march out of their historic homeland.

 

Along with remembering the innocent victims, people also remember the volunteers like Antranik, who fought to protect the Armenian villages. We, in Fresno, have a special connection to him, something very few places can mirror.

Debbie Poochigian is a retired Fresno County supervisor and daughter of the late Deran Koligian. Sevag Tateosian is host and producer of The Central Valley Ledger airing on 90.7 FM KFSR Fresno and CMAC Comcast 93 and Att 99.

 http://www.fresnobee...e145915064.html


#5 MosJan

MosJan

    Էլի ԼաՎա

  • Admin
  • PipPipPipPipPip
  • 27,963 posts
  • Gender:Male
  • Location:My Little Armenia

Posted 25 April 2017 - 10:53 AM

"In February 1927, Antranik and Nevart traveled to San Francisco and then visited Richardson Springs in Butte County where he died on Aug. 31, 1927. Today, there is a rock monument at the old hotel in Richardson Springs in his honor. His death certificate shows the cause of death for the retired army officer to be angina pectoris."

:(  i wasn't  farr from  that  place  2  days  ago
next  time



#6 MosJan

MosJan

    Էլի ԼաՎա

  • Admin
  • PipPipPipPipPip
  • 27,963 posts
  • Gender:Male
  • Location:My Little Armenia

Posted 25 April 2017 - 11:08 AM






0 user(s) are reading this topic

0 members, 0 guests, 0 anonymous users