Jump to content


Photo

ԱՆԱՀԻՏ


  • Please log in to reply
13 replies to this topic

#1 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 31 December 2005 - 10:38 AM

Anahit Nuard
Ana-hita? Without blemish?


The commonly accepted interpretation of the name Ana-hita to mean “without blemish” may as well be a retrofitting to rediscover our own language, all but lost, in the languages of our neighbors.

Yet another version.

Nuard-Anahit

We know from the Aratta-Erech epic tales that Inanna was the goddess of Aratta, as well as that of the city of Erech (Uruk) in Summer. This deity was known in Babylon by the name Istar. Dumuzi (Tammuz)was Inanna's consort in Sumer (Istar's in Babylon), whom Armenologists, based on similarities in traits of character, identify with Ara. Since, as mentioned earlier, Nuard was Ara's wife, it becomes clear that goddess Inanna is perpetuated in Armenia in the name Nuard.
The name Nu-ard is composed of the components 'nu' and 'ard', each having, in its compact form, a specific meaning. 'Nu' represents the name of the goddess Inanna-Anhit (and/or Nane), and the component 'ard', representing the sun-god Ardi, is none other than Ar (or Ara) in its derived form Ar-di.
The word 'nu' still exists in the Armenian language meaning 'bride', therefore, Nu-ard would literally mean 'the nu or ard', that is, 'Ardi's or Ara's bride or wife'. This concurs with Khorenatsi's statement that Nuard was Ara's wife.
The structure of the word Nu-ard can be compared with that of the name of the Urartian goddess Selardi or Sielardi (Siel-ardi), about which N. Adontz writes: "To derive this word by compounding 'siela' (wife or sister) and 'ardi' (sun) is tempting. In the East, from ancient times to the present, the moon has always been considered to be the sun's sister," or in certain regions, his wife.
'Sel' (or Siel) reminds us of the known moon-goddess Selene or the Urartian goddess Silia. The structural parallel between the names Nu-ard and Siel-ardi is obvious; Nu corresponds to Siel and Ard to Ardi who is none othen than the sun-god.
We know that Haldi was a god of fire and, as Aldi-Ardi, he was identified with the sun. It seems that in the times of Urartu, with Siwini's presense in the Urartian pantheon as sun-god, he had preserved only his fire and volcano nature, but the form Ardi of his name was retained in the name Ardi-ni of Musasir and also by one of the Urartian tribes as a luminous star, similar to Hyek wo was subsequently identified with Orion.
The composition of the name Nu-ard and Sel-ardi has its parallel also in the name Sinuiardi (Sinui-ardi) which appears to be a goddess of the Nairian tribe Sinibiri.
As it was mentioned earlier, in antiquity, Ara's name and fame spread out from the Armenian Highland (probably with migrating Armens in certain cases) also to the West. There is no doubt that Ares is the same as Ara. N.Adontz gives the following most important information that confirms the composition of the name Nu-ard:
In Homer, Ares' consort was called Enio...Ares's relation with Enio is an old memory and important. It seems that this female personage, Enio, is none other than Aphrodite's predecessor. The Pelasgian Aphrodite occupied the position of the Thracian Enio with regard to Ares...The intimacy between Enio and Ares was still remembered in the 4th century and the custom of sacrificing slaves to Ares and Enio still prevailed in Thrace...We believe that Enio's name as Enn or Enua, is none other than a different form of the name Nana or Nina.
To this we can add the following quotation:
Ptolemy Philadelphus deified himself and his wife Arsinoe in his lifetime...The cult of Aphrodite-Arsinoe was established, in other words, Arsinoe's worship was associated withtht of the goddess Aphrodite.
Here, too, we find that the name Ars-inoe has exactly the same structure as that of Nu-ard, Ars-inoe meaning 'Ares's Enio' where Ares corresponds to Ard(Ara) and Enio to Nu in our name Nu-ard. We see clearly, that the name Nu-ard has the same composition as the name Sel-ardi, Sinui-ardi and Ars-inoe, and means 'the nu of ard', that is 'the bride (or wife) of Ard (or Ara).
As we have seen, Ara's wife Nu-ard incorporates Dumuzi's wife Inanna, who was known in Armenia by the name Anunit-Anahit.
Anahit was the best loved and respected national goddess of the Armenian people. In better known times she occupied the foremost position among all deities in Armenia. The protection and the care of the land were entrusted to her. She was the mother of all sobriety, virtuous and benevolent. Among all the Armenian deities she only had a statue of pure gold. In the later periods of paganism she was associated with the moon.
In the Artashessian period one of Anahit's most famous temples was at the city of Erez (Erzinjan). There were many temples dedicated to her throughout the country, but one of the most important was at the city of Ashtishat, in the Mush region, which for some time served as the principal religious center of the Armenian people. She also had a temple as the city of Artashat, in the Ararat valley, and another one of her oldest temples must have existed on the Medzamor river.
Some believe that the name Anahit has come to Armenia from Iran, but it is difficult to concur with such an opinion. Iran has never tolerated the rule of women: generally no goddesses strike us in the Iranian pantheon and Anahit's presence there seems to be merely incidental; she never had there the amount of respect and honour that she enjoyed in Armenia.
Solomon Reinach, the expert on world mythology, says that Anahit was a foreign presence in Iran. He writes: "The goddess Anahita (the Lydian Anahitis) was of foreign origin (in Iran). The Iranian pantheon is, as a rule, deficient in goddessess, woman was always suspect, and the religious law aggravated the miseries of their sex..." It is very difficult, therefore, to accept that the Armenians could have borrowed their most beloved and notable goddess Anahit from Iran, where she was a foreigner herself.
In conclusion, we can say that the goddess Anahit comes from antiquity and is indigenous to the Armenian Highland; she is identical with Inanna-Anunit, the very famous goddess of Aratta, who had acquired preeminence as early as the beginning of the third millenium B.C. She was the goddess who was worshiped in Medzamor, probably as the star Sirius, in 2800B.C., at a time, when the Persians did not even exist in Iran.
We must accept, therefore, that Anahit was a native goddess in the Armenian Highland. As for her presence among the Iranians (if it is of old), it can be explained by the fact that they must have taken her with them as they moved away from the Armenian Highland.


Siamanto.

http://armenianpoetr...m/arm/2701.html

Anshit by Varuzhan to follow.

#2 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 10 January 2006 - 02:06 PM

With Gratitudes to Anahid Takouhi;


ԱՆԱՀԻՏ

Խոտին մէջ թաղուած բագինդ: Չեն ծխար
Խունկերն անուշ, զոհն այնտեղ չի՛ արիւնիր:
Կու գայ լոկ բոյր մը յամպար
Խորխի՝ զոր հոն թողեր է օձ մը կարմիր:

Հոն կը նստիմ, խո՛նջ ուղեւոր: Զիս կ՚արծի,
Եւ Վահագնի զամբկին կարծես հոտն առած՝
Կըտղուցէն խոլ կը խանձի:
Բայց արեւէն մեզ չի գար ոչ մէկ աստուած:

Անհետացան անդարձ խորերն անտառին
Քուրմերը լայն թեզանիքով: Չի՛ երգեր
Ծիծերըդ՝ վինը Վրոյրին:
Բագինիդ շուրջ կը հեծկըլտան եղէգներ:

Չես հանգրըճեր պատմուճանդ ալ. ո՛չ մէկ վիթ
Նիզակահար՝ կը ներկէ ծունկդ արիւնով:
Թանգարանին մէջ անդրիդ
Կը տաղտկանա, եւ չի՛ պսակուիր գարունով:

Բայց դուն կ՚ապրիս, պիտի ապրիս յաւիտեան,
Ո՛չ երկրիս վրայ, երկինքի՛ն մէջ, Անահի՛տ:
Ահա կ՚ծագի լուսընկան,
Եվ կը ծագիս դարձեալ՝ մահիկը ճակտիդ:

Քեզ կը տեսնեմ աստղերուն մոտ: Ծիծերէդ
Լոյս կը հոսի աղբիւրին մէջ՝ ուրկէ խմող
Եղնիկին դունչը նամէտ
Եվ եղ’իւրները կ՚օծանուին ոսկեշող:

Վա՛ր կը նայիս.— օրիորդները վարար
Կը զգաստանան. գինիին տաշտը կ՚իյնայ
Բագոսուհւոյն ուսէն վար:
Կ՚աղոթէ կոյսը ծնրադիր մահճին վրայ:

Կապարճդ ուսիդ, լարած աղեղդ լայնշի՝
կը վարես սայլը լուսնակին լռելյայն...
Կեանքն անտառին կը շարժի.—
Ձեռքիդ չահէն վախցած՝ գայլերը կ՚ոռնան:

Կ՚երազէ դաշտն.— ու կոկոնները վարդին,
Բըքիններուդ խայթին ներքեւ, մի առ մի,
Բերանիդ պէս կը բացվին:
Կ՚եռայ ավիշն այգիին մէջ վաղեմի:

Կ՚հոսես ծիծերդ, կ՚անցնիս կ՚երթաս,— բայց մարդիկ
Չե՜ն պաշտեր քեզ. տա՛րըր մը սոսկ կ՚ընդունին:
Քանդած են հովն ու ալիք
Մեհյա՛նդ իսկ Քերսոնեսի աբունքին:

Միայն, գիշերն, որսական շունըդ լըքված
Կը տեսնէ վերն անցքըդ, մահիկը ճակտիդ,
Ու բագինիդ վրայ նստած՝
Կը նայի քեզ եւ կու լայ, ո՛ Անահիտ:

Դանիէլ Վարուժան

Edited by Arpa, 10 January 2006 - 03:38 PM.


#3 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 17 January 2006 - 08:59 AM

http://armenianpoetr...m/arm/2701.html

Thank you SAS.
...NAVASARDYAN AGHOTQ AR DICUHIN ANAHIT ...
By Siamanto

Ov Dicuhi, yes meghkutyan kronneren aha im xigh&s lvaci,
U per&oren depi zQez k’qalem:Hoghatapers der surb en:
Bac marmar dur@ mehyanid, anor dimac yes &akats togh aryunem...
Bac bagin@d, yev tur indzi shek zorutyun@ Artashisyan naxniqnerus...:

Lse indzi, Voskeghen mayr, quyr argavand, quyr barutyan,
Aratutyanc pargevich yev Tiruhid hin hayoc,
Navasardi aravotov Qu naxkin cegh@d ahavasik k@ cntsa...
Tuyl tur vor yes tsnradir dzevid aghotem...:

Lse indzi, Hrashq Vard, voski votqov astvatsuhi,
Gisherayin spitak Hars y Tarpuhid Aregakan,
Yev lusamarmin merkutyun Aramazdyan Aragasti,
Arevn ir mek &aragaytov togh qu bagin@d dardzyal vare...:

K@ havatam yes i Qez: Bagrevandyan blurnerun vra kangun,
Yes bazmadaryan dicapasht yev nizakazen qu vordid,
Ibr araqyal yev xndrarku Qezi kugam vehoren,-
Lse indzi, Haykyan bambirs Goghtan hoghen e tsner...:

Uxti kugam: Qghamid m@ hasakes var yev barsamunqi dalar voster i dzeris,
Ahavasik artsat vnvugh m@ vardahyutov` stinqnerd otselu...
Ahavasik xnkaman m@ saporadzev ur kortsanumd im arvunqovs yes laci...
Yev stveris hetevogh yeghniknerov nvirakan` Qez k@ qalem...:

Bagrevandyan blurneren hetanos kyanq@ hosi,
Arevordiq geghahasak, beheznerov paregotvats,
Agheghneru, nizakneru yev neteru varzhen heto, zoharanid semin vra`
Haght culeru paranocin irenc surer@ togh severren...

Togh ptghavoryal hay harserun useren hstak tarm@ tatraknerun,
Depi andrid trich arnen:Vardavari jraxagher@ togh bacvin...
Yev veshtasnamya aghjikner baginid shurj pari yelats,
Irenc marmin@ mogakan, ov zgastutyanc Tiramayr, togh qez bashxen...:

Qsan daru Qu vrezh@d togh vor aysor yes lutsem,
Ov astvatsuhid Anahit: Ahavasik qo baginid kraknerun mej neteci
Im xortakvats xachapaytis yerku tever@ tunavor,
Yev cntsa Dun, ov Voskemayr, Lusavorchi kogheren, zhant voskor m@ qez k@
tsxem...:

K@ paghatim yes Qezi, ov zorutyanc Dun anyerkrord Gegheckutyun...
Dun qu marmind aregakin @ntsayelov` beghmnavorve anor Tarren,
Yev anhaghteli ahegh Astvats m@ pargeve dun Hayutyant...
Qu adamandya arganded, ov Dicuhi, Ahegh Astvats m@ tsnane mez...:

1914



My translation;
A NAVASARD PRAYER TO GODESS ANAHIT

I have cleansed my soul of those loose faiths
And with glory I walk to You, my sacred slippers on.
Open the marble portals to Your Temple and let me bloody Your forehead
on them...
Open your altar and grant me that red hot might of my Artashesian
fathers..

Hear me! Oh godess of gold, You, sister fecund, sister of good.
Giver of plenty and mistress of our ancestors,
On this morn of Navasard Your ancient race may rejoice.
Allow me to kneel at Your form and pray...

Hear me, oh flower of miracles, goddess of golden feet,
You, white bride of the night and Heliose Temptress,
Luminous nudeness of Aramazdian bridal suite,
Let the rays from the sun once again light yout altar...

I believe in You standing at the hills of Bagrevand
I, the idolater of ages, your child armed with spears,
An apostle and supplicant, I come to you with majesty,
Hear me and my flute of Koghth born of Haikian soil.

A pilgrim I am. My regal mantle down to earth, tender twig in hand,
With silver flask of rose water to annoint Your bosom I come,
With an earthen censor full of tears for Your doom
I walk to You with sacred deeer in wake.

Let heathen life flow down Bagrevand Hills,
Handsome Sons of the Sun, dressed in silk and satin,
Hone their art of archery, spears and arrows at Your altar.
At the mighty necks of oxen may they point their swords.

Of the shoulders of our fertile brides flocks of doves rise,
Towards Your bust may they fly. Vardavar games begin!
And maids of sixteen a wall round Your temple form
Their heavenly bodies, oh mistress of knowledge, share with You.

Today, let me avenge your twenty centuries lost,
Oh goddess Anahit! I just hurled in Your pyre
The toxic wings of this rotten wooden cross,
Rejoice, oh Golden Mother as I burn that wicked bone of Lousavorich.

I beg of You, Oh inimitable beauty of power..!
Dedicate your body to the Sun, let the rays You fertilize
And grant our nation an awesome, invincible god.
Offer your diamantine womb, oh godess, a mighty god bear us…

Edited by Arpa, 17 January 2006 - 09:03 AM.


#4 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 05 October 2007 - 10:05 AM

ԱՅԳԵԿՈՒԹ
Harvest.
In the Armenian there are several words to describe the festival, such as houndzq /հունձք etc. While “aygekout” more specifically refers to the harvest of grapes, and “houndzk” deals with the harvest of wheat. There is a monograph in the SAE/ՀՍՀ(Soviet Armenian Encyclopedia). It does refer one to the Feast of Navasard in August, which rather tacitly refers to “houndzk” , reaping of wheat and other summer harvest. The article does direct one to ancient Pagan days when the harvest was a tribute to Mother Anahit, mother of fertility and nature.
See the word below.
Հայրիկս և մայրիկս Խարբերդի մեծ կոլեջը հաճախած էին։ Խարբերդի մեջ կային Եփրատ կոլեջը, ֆրանսական կոլեջը, գերմանական կոլեջը և ամերիկյան մեծ կոլեջը։ Մենք սովորություն ունեինք մեր ամառանոցի գյուղի բնակարանը երթալ։ Գյուղին անունը չեմ հիշեր, ջուրի աղբյուրի մը անունով կկոչվեր։ Հոն կանցնեինք տաք օրերը։ Հետո այգեկութ ու պտուղները հավաքելե վերջ Բալու կվերադառնայինք։ Հայրս խաղողը փայտի տաշտի մը մեջ ոտքերով ճզմելե վերջ, գինի կշիներ հողե կարասներու մեջ
See the rest here.
http://ermeni.org/tu...=...arm&nmb=121
====
DAY OF HARVEST CELEBRATED IN ARTASHAT
Panorama.am
14:41 04/10/2007
Today Day of Harvest is celebrated in the region of Ararat. Events
dedicated to the holiday will be organized in other regions as
well. The events have already started in Artashat. The Ararat valley
celebrates this day with great festivities. Ararat regional governor's
office told Panorama.am that different cultural events will be held.

Government information and public relations department told our
correspondent that Prime Minister Serzh Sargsyan will visit Artashat
in the second half of the day to take part in the festivities.

This day is celebrated every year. It is a pagan holiday. On that day,
fruits are handed to Mother Goddess Anahit.

=====
ՀՈՒՆՁՔ
Դանիել Վարուժան

Կը սոթտըվին թեզանիքներ, գերանդիներ թող հեսանվին.
Այսօր երկու հազար մըշակ կը հնձեն ցորե՛նը և գարին:

Քա՜ղցր է թեղվիլ հասկերուն մեջ` որոնց քիստերը խարշափուն
Կը խառնըվին բաց կուրծքերու անտառացած թուխ մազերուն:

Քա՜ղցր է լողալ համառորեն որաներուն մեջեն հեղեղ.
Ըզգալ ուռիլը բազուկին երակներուն արևազեղ:

Ահավասիկ գերանդիներ, կատաղությո՛ւն փայլատակի,
Ցորեններուն մեջ իբր արծաթ կ’ընկղմվին, դուրս կ’ելլեն` ոսկի:

Հասկեր կ’իյնան շարվեշարան, և կ’արյունին կակաչներ լուռ.
Բըլուրներուն քողը խարտյաշ կը ծալլըվի լայնասարսուռ:

Ծըփանքներ նո՛ր ծըփանքներու ներքև ընդմիշտ կը փըլուզին.
Ալիք կ’ըլլան ակոսին մեջ ծովե՛ր, ծովե՛ր, ծովե՛ր դեղին:

Ու կ’ընդլայնին դաշտեր, սարեր, խոզաններով միշտ քըստմընած.
Հովիտին մեջ հեղեղներ կան` որ կը ցամքին կամաց կամաց:

Հանկարծ թուփեր կը հատնվին, կամ կը ցըցվի քար մը ճերմակ.
Առվակ մ’հեռուն կը փալփլի, որ կը նիրհեր վասակին տակ:

Մըշակներ կան` որ փարչն իրենց բերնին դըրած, Արև՜ն ի վեր,
Կ’ըմպեն երկա՜ր ջուրը գըլգլուն` զոր աղբյուրեն հարսն է բերեր:

Ոմանք իրենց ափերուն մեջ` մերթ կը փըշրեն հասկ մը ատոք,
Եվ կ’օրհնեն թիվն հատիկներուն, ու կը ծամեն հետո զանոնք:

Հոտաղներ կան արտերե արտ` որ ժիրաժիր կը հեսանեն
Աղոտ մահիկը մանգաղին, աղմըկելով լուռ միջօրեն:

Եվ կը հնձե՜ն, միշտ կը հնձե՜ն. թևի ամեն լայն շարժումի
Ամառներու բերկրությունն է` որ քիստե քիստ կը ծավալի:

Օ՜, ի՜նչ կոծեր, հորիզոնե հորիզոն ի՜նչ նըվաճումներ,
Ի՜նչ հեծկըլտանք հանճարներու, ի՜նչ փըլուզվող օվկիաններ:

Ու կը հնձեն, դեռ կը հնձե՜ն. մինչև շուքերը երկարին
Եվ շըփոթվին իրարու հետ ա՛լ սահմաններն անդաստանին:

Այն ատեն լուռ ճամբուն վըրա կը տեսնըվին շարան շարան,
Հընձվորները որ դեպ իրենց տընակներուն ճրագը կ’երթան:

Գերանդիներն անոնց ուսին կը ցոլցոլան լուսնկայեն,
Կը հովանան անոնց քըրտնած կուրծքերն անուշ ծըմակներեն:

Իսկ անդորրին մեջ դաշտերուն ահա ծըղրիդ մը արթընցած
Կը լեցընե իր երգերով ամբողջ Անհունն աստեղամած

Edited by Arpa, 05 October 2007 - 11:24 AM.


#5 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 10 October 2007 - 08:42 AM

Բարի եկար Անահիտ

#6 Takoush

Takoush

    Veteran

  • Banned
  • PipPipPipPipPip
  • 3,025 posts
  • Gender:Female

Posted 10 October 2007 - 09:12 AM

QUOTE(Johannes @ Oct 10 2007, 10:42 AM)
Բարի եկար Անահիտ

Շատ շնորհակալ եմ Յովհաննէս ճան, ազնւութիւնը քոնն է: smile.gif



Նաեւ շատ շնորհակալ եմ Արփաին որ 2006 թուականէն ի վեր եւ սակայն դժբախտաբար վրիպեր է իմ ուշադրութենէս ցոներ է ինձ համար Դանիէլ Վարուժանի Անահիտ աստուածուհու նուիրուած ոտանաորը:

Չաբազանց շնորհակալ եմ Արփա ճան քու ինձ հանդէպ ազնւութեանդ համար:
smile.gif

#7 Yervant1

Yervant1

    The True North!

  • Super Moderator
  • PipPipPipPipPip
  • 13,550 posts
  • Gender:Male

Posted 10 October 2007 - 12:53 PM

Anahid would it be possible for you to repost your Daniel Varoujan poetry under Literature forum under Daniel Varoujan, because this topic is only about the godess Anahit and Arpa would like to keep it that way. Once you do that I will be making the posts here invisible.
Thanks for your understanding.

#8 Takoush

Takoush

    Veteran

  • Banned
  • PipPipPipPipPip
  • 3,025 posts
  • Gender:Female

Posted 10 October 2007 - 01:41 PM

QUOTE(Yervant1 @ Oct 10 2007, 02:53 PM)
Anahid would it be possible for you to repost your Daniel Varoujan poetry under Literature forum under Daniel Varoujan, because this topic is only about the godess Anahit and Arpa would like to keep it that way. Once you do that I will be making the posts here invisible.
Thanks for your understanding.

Hi Yervant, yes of course you may. I only put it in here; because Varoujan's poetry that I wrote was similar to the one that Arpa wrote about "Հունցք եւ ցորեն ու ցորենահաւաք" the wheat, and mine is also speaking about the Armenian land and the golden wheat. Being it similar I thought it would be welcomed for the addition; but if he does not wish it, that is fine I'll repost it by Daniel Varoujan's Literature Forum, no problem.

Edited by Anahid Takouhi, 10 October 2007 - 01:47 PM.


#9 Zartonk

Zartonk

    Magnificent!

  • Moderator
  • 2,764 posts
  • Gender:Male
  • Location:Մարդկության ու ճշմարտության միջև

Posted 19 January 2008 - 01:46 PM

We've all heard of the "Grecian ideal" of human beauty. The 'pre-modern' Victorian saught it and the Pre-Raphaelite artists swore by it. Now, there are those who claim that the beloved bust of Anahit is a Greek remnant; a Hellenistic migrant named Aphrodite.

But has anyone ever pondered the Armenian Ideal?

What was beauty to the Armenians of antiquity? Did we aim for an aesthetic perfect?


Edited by Zartonk, 29 February 2008 - 02:28 PM.


#10 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,900 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 30 January 2008 - 07:37 AM

QUOTE (Arpa @ Oct 5 2007, 08:05 PM)
ԱՅԳԵԿՈՒԹ
Harvest.
In the Armenian there are several words to describe the festival, such as houndzq /հունձք etc. While "aygekout" more specifically refers to the harvest of grapes, and "houndzk" deals with the harvest of wheat. There is a monograph in the SAE/ՀՍՀ(Soviet Armenian Encyclopedia). It does refer one to the Feast of Navasard in August, which rather tacitly refers to "houndzk" , reaping of wheat and other summer harvest. The article does direct one to ancient Pagan days when the harvest was a tribute to Mother Anahit, mother of fertility and nature.

ՀՈՒՆՁՔ


Կը սոթտուին թեզանիքներ, գերանդիներ թող յեսանուին.
Այսօր երկու հազար մըշակ կը հնձեն ցորե՛նը եւ գարին:

Քա՜ղցր է թեղուիլ հասկերուն մեջ` որոնց քիստերը խարշափուն
Կը խառնուին բաց կուրծքերու անտառացած թուխ մազերուն:

Քա՜ղցր է լողալ յամառօրեն որաներուն մէջէն հեղեղ.
Ըզգալ ուռիլը բազուկին երակներուն արեւազեղ:

Ահաւասիկ գերանդիներ, կատաղութի՛ւն փայլատակի,
Ցորեններուն մէջ իբր արծաթ կ'ընկղմուին, դուրս կ'ելլեն` ոսկի:

Հասկեր կ'իյնան շարուէշարան, եւ կ'արիւնին կակաչներ լուռ.
Բըլուրներուն քողը խարտեաշ կը ծալլուի լայնասարսուռ:

Ծըփանքներ նո՛ր ծըփանքներու ներքեւ ընդմիշտ կը փըլուզին.
Ալիք կ'ըլլան ակօսին մէջ ծովե՛ր, ծովե՛ր, ծովե՛ր դեղին:

Ու կ'ընդլայնին դաշտեր, սարեր, խոզաններով միշտ քըստմընած.
Հովիտին մէջ հեղեղներ կան` որ կը ցամքին կամաց կամաց:

Յանկարծ թուփեր կը հատնուին, կամ կը ցըցուի քար մը ճերմակ.
Առուակ մ'հեռուն կը փալփլի, որ կը նիրհեր վարսակին տակ:

Մըշակներ կան` որ փարչն իրենց բերնին դըրած, Արեւ՜ն ի վեր,
Կ'ըմպեն երկա՜ր ջուրը գըլգլուն` զոր աղբիւրէն հարսն է բերեր:

Ոմանք իրենց ափերուն մեջ` մերթ կը փըշրեն հասկ մը ատոք,
Եւ կ'օրհնեն թիւն հատիկներուն, ու կը ծամեն յետոյ զանոնք:

Հօտաղներ կան արտերէ արտ` որ ժիրաժիր կը յեսանեն
Աղոտ մահիկը մանգաղին, աղմըկելով լուռ միջօրէն:

Եւ կը հնձե՜ն, միշտ կը հնձե՜ն. թեւի ամեն լայն շարժումի
Ամառներու բերկրութիւնն է` որ քիստէ քիստ կը ծաւալի:

Ո՜, ի՜նչ կոծեր, հորիզոնէ հորիզոն ի՜նչ նուաճումներ,
Ի՜նչ հեծկըլտանք հանճարներու, ի՜նչ փըլուզուող ովկիաններ:

Ու կը հնձեն, դեռ կը հնձե՜ն. մինչեւ շուքերը երկարին
Եւ շըփոթուին իրարու հետ ա՛լ սահմաններն անդաստանին:

Այն ատեն լուռ ճամբուն վըրայ կը տեսնուին շարան շարան,
Հընձուորները որ դէպ իրենց տընակներուն ճրագը կ'երթան:

Գերանդիներն անոնց ուսին կը ցոլցոլան լուսնկայէն,
Կը հովանան անոնց քըրտնած կուրծքերն անուշ ծըմակներէն:

Իսկ անդորրին մեջ դաշտերուն ահա ծըղրիդ մը արթընցած
Կը լեցընէ իր երգերով ամբողջ Անհունն աստեղամած

Դանիէլ Վարուժան

Բառամեկնում

ա- սոթտուին, ամփոփուին:

բ- թեզանիքներ, հագուստի երկար թեւ:

գ- յեսանուին, սրուին:

դ- քիստ, ցորենի հասկը պատող փշոտ մազերը:

ե- որայ, խուրձ

զ- արեւազեղ, արեւալից

է- խոզան, հնձած հասկերի ծղօտիք

ը- քըստմընած, փշաքաշուած

թ- ատոք, լաւ հասած (ցորեն, սերմ)

ժ- Հoտաղ, հովիւ, բայց այստեղ «հնձող, հնձաւոր»

ի- անդաստան, արտ

լ- ծըղրիդ, ճպուռ

խ- ծըմակ, արեւ չտեսած՝ շուք տեղ ձորի մէջ

Սոթոթ., «ամփոփ», սոթոթ. մէկ անգամ ունի Վստկ. 199., որ նկարագրելով լաւ ձիու արտաքինը, ասում է. «Ձուքն (ամորձեաց պարկը) սոթոթ եւ հաւկիթն մեծ եւ պինդ, եւ հաւկիթին բնաջեղքն հաստ եւ ուժով».: Սրա բայական ձեւն է սոթոթել «ամփոփել», որ հնից աւանդուած չէ, բայց միջին ձայնաւորի անկումով տուած է մհյ. սոթթել «ամփոփել, վերեւ քաշել, հանգրիճել» Վստկ. 200. «Զներքին շուրթն կալ եւ ձիգ ի դուրս քարշեա եւ պահ մի ի պինտ կալ եւ փրթո՛. եթէ շոյտ բարշէ ի վեր զշուրթն եւ սոթթէ յիւր տեղն..»: Շատ սովորական է նոր գաւառականներում: Ունինք նաեւ սոթոթ՝ անձի համար իբրեւ ածական գործածուած. «Երկու սեւ արք երկայնք եւ սոթոթք եւ ահաւորք» (սատանայի համար ասուած):

Թեզան «կտաւի լայնքի թելերը», «հագուստի երկար թեւ»: Թեզան. որից թեզանիք «հագուստի երկար թեւ», (=միջ. հյ. թեզնիք), ոսկեթեզան (նորագիւտ բառ), թեզանատ «թեւը կարճ» «առանց թեւի» (վերարկու), թեզանաւոր, թեզանեայ, թեզնեբերան «թեզանիցիճ թեւերի բերանը կամ ծայրերը»:

ՅԵՍ «սրոց, դանակ սրելու քար», յեսան. որից յեսանասուր «յեսանով սրուած»: յեսանել, ունի նաեւ եսան, եսանել ձեւերը. եւ իրօք կայ գրուած եսան ձեւով:

Քիստ «ցորենի հասկը պատող փշոտ մազերը», քիստ, գրուած է քիս, քիզ, որից մանրաքիստ, քստումն «փշաքաղումն, մազերը փուշի պէս տնկուիլը», քստմնիլ (կամ կրճատ քսմնիլ) «մազերը փուշ փուշ լինել, սոսկալ» քստմնելի (գրուած քսմնելի), քստմնածածան (ջրերի վէտվէտման համար ասուած):

Որայ «ցորենի կամ գարու խուրձ», որայ. որից որայիկ «կտրած ցորենի կապոցներից մի քանիսը» որային «որայի ցօղունը»:

Զեղում. ԶԵՂՈՒԼ տես հեղ: Զ նախդիրով կազմուած է հեղուլ ձեւից.

Հեղ արմատ՝ որ առանձին գործածական է միայն իբր հեղում բայի հրամայականն ու կտր. եզ. գ. դէմքը. սրանից են հեղուլ «թափել, լցնել, նմանութեամբ՝ վրան թափուիլ, խռնուիլ, լցուիլ», հեղանիլ, հեղուած, հեղուկ, հեղումն, մշտահեղ, բազմահեղ, արիւնահեղ, դիւրահեղ, զուգահեղումն, խաղաղահեղ, հեղուկաչափ (նոր բառ): Այս արմատի ստացած զանազան ձեւերն են՝ - հեղեղ (իբր *հեղհեղ կրկնուած առաջին ձեւից), ի-ա հլ. (յետնաբար նաեւ ո հլ.) «ուղխ, ջուրի յորդ հոսանք», որից հեղեղել, ջրհեղեղ, հեղեղամած, հեղեղասաստ, հեղեղատ, հեղեղատել, ջրհեղեղակուլ կամ ջրհեղեղակուր, յորդահեղեղ, հեղեղաջուր, հեղեղանման (նոր բառ): ԶԵՂ. կազմուած զ սաստկականով՝ առաջին ձեւից. որից՝ զեղուլ, զեղանիլ «թափուելու չափ լցուիլ», զեղումն, զեղուցանել, զեղուն «լիուլի»: Բազմազեղ, բազմազեղուն, յանկարծազեղ -- ՈՂ առաջին ձեւի միջին աստիճանի ձայնդարձն է. առանձին անգործածական. բայց սրանից է կազմուած՝ ողող (որ նախորդի կրկնական ձեւն է) «հեղեղ», որից՝ ողողել «հեղեղել, յորդել», «ցօղուել, ջրով թեթեւակի լուալ, rincer», ողողանել, ողողիչ, ջրողող, ողողեալ «պոռնիկ, լրբացած», ողողոթիք «ուղխ, հեղել»,

ՀԱԼ որից՝ հալել «հալեցնել». առանձին ձեւի ստորին աստիճանի ձայնդարձն է (տես առանձին):

Խոզան «հնձուած հասկերի մնացորդ ծղօտիները»

խոզան, որից խոզանացեալ, խոզանեալ, խոզանստեւ, (բոլորն էլ խոզանի պէս ցցուած մազերի համար ասուած): Նոր գրականում խոզանակ խոզանակաձեւ:

Ատոք «լիքը, լաւ հասած (ցորեն, սերմԱտոք, որից ատոքութիւն, ատոքանալ, ատոքատեսիլ, ատոքահատ:

ՀՕՏ «ոչխարի նաեւ ուրիշ չորքոտանիների, փխբ. մարդոց խումբ», հօտ., որից հօտապետութիւն, հօտարած «հովիւ», հօտերէց «հովիւ», հօտաժողով, հօտարան «փարախ» եւայլն:

Անդ, «արտ» անդ, յանդի, որից անդաստան, անդապահ «արտի պահապան», անդել «մշակել», գրուած է նաեւ հանդ:

ԾՂՐԻԴ, «աշնանային գիշերախօս ճպուռ», ծղրիդ կամ ծղրիթ, արդի գրականում գործածական է ծղրիտ ձեւով (արեւմ.գրական):

ԾՄԱԿ, «արեւ չտեսած՝ շուք տեղ ձորի մէջ», ծմակ, որից ծմակային «ձորային անարեւ տեղ», «հիւսիսային (կողմը)», ծմականիստ , ծմակացեալ, ծմակին «արեւելեան քամին փչած տեղը», ծմակեցուցանել «մթագնել», ծմակեցուցիչ, անծմակ:

Թէեւ Վարուժանի այս քերթուածը հրատարակուած էր Հայֆորումի մէջ, այդուհանդերձ աւանդական ուղղագրութեամբ արձանագրելը հարմար գտայ: Ասպիսով բառերը եւ լեզուն աւելի մեկնելի եղան:

Edited by Johannes, 30 January 2008 - 12:19 PM.


#11 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 30 January 2008 - 11:14 AM

QUOTE (Johannes @ Jan 30 2008, 01:37 PM)

Հոյակապ յղում

Edited by Arpa, 30 January 2008 - 12:33 PM.


#12 Ashot

Ashot

    www.HyeForum.com

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 5,080 posts
  • Gender:Male
  • Location:Van Nuys, California, USA
  • Interests:Anything and Everything

Posted 28 February 2008 - 11:54 PM

Nuard-Anahit

We know from the Aratta-Erech epic tales that Inanna was the goddess of Aratta, as well as that of the city of Erech (Uruk) in Summer. This deity was known in Babylon by the name Istar. Dumuzi (Tammuz)was Inanna's consort in Sumer (Istar's in Babylon), whom Armenologists, based on similarities in traits of character, identify with Ara. Since, as mentioned earlier, Nuard was Ara's wife, it becomes clear that goddess Inanna is perpetuated in Armenia in the name Nuard.
The name Nu-ard is composed of the components 'nu' and 'ard', each having, in its compact form, a specific meaning. 'Nu' represents the name of the goddess Inanna-Anhit (and/or Nane), and the component 'ard', representing the sun-god Ardi, is none other than Ar (or Ara) in its derived form Ar-di.

The word 'nu' still exists in the Armenian language meaning 'bride', therefore, Nu-ard would literally mean 'the nu or ard', that is, 'Ardi's or Ara's bride or wife'. This concurs with Khorenatsi's statement that Nuard was Ara's wife.

The structure of the word Nu-ard can be compared with that of the name of the Urartian goddess Selardi or Sielardi (Siel-ardi), about which N. Adontz writes: "To derive this word by compounding 'siela' (wife or sister) and 'ardi' (sun) is tempting. In the East, from ancient times to the present, the moon has always been considered to be the sun's sister," or in certain regions, his wife.

'Sel' (or Siel) reminds us of the known moon-goddess Selene or the Urartian goddess Silia. The structural parallel between the names Nu-ard and Siel-ardi is obvious; Nu corresponds to Siel and Ard to Ardi who is none othen than the sun-god.

We know that Haldi was a god of fire and, as Aldi-Ardi, he was identified with the sun. It seems that in the times of Urartu, with Siwini's presense in the Urartian pantheon as sun-god, he had preserved only his fire and volcano nature, but the form Ardi of his name was retained in the name Ardi-ni of Musasir and also by one of the Urartian tribes as a luminous star, similar to Hyek wo was subsequently identified with Orion.

The composition of the name Nu-ard and Sel-ardi has its parallel also in the name Sinuiardi (Sinui-ardi) which appears to be a goddess of the Nairian tribe Sinibiri.

As it was mentioned earlier, in antiquity, Ara's name and fame spread out from the Armenian Highland (probably with migrating Armens in certain cases) also to the West. There is no doubt that Ares is the same as Ara. N.Adontz gives the following most important information that confirms the composition of the name Nu-ard:

In Homer, Ares' consort was called Enio...Ares's relation with Enio is an old memory and important. It seems that this female personage, Enio, is none other than Aphrodite's predecessor. The Pelasgian Aphrodite occupied the position of the Thracian Enio with regard to Ares...The intimacy between Enio and Ares was still remembered in the 4th century and the custom of sacrificing slaves to Ares and Enio still prevailed in Thrace...We believe that Enio's name as Enn or Enua, is none other than a different form of the name Nana or Nina.

To this we can add the following quotation:
Ptolemy Philadelphus deified himself and his wife Arsinoe in his lifetime...The cult of Aphrodite-Arsinoe was established, in other words, Arsinoe's worship was associated withtht of the goddess Aphrodite.

Here, too, we find that the name Ars-inoe has exactly the same structure as that of Nu-ard, Ars-inoe meaning 'Ares's Enio' where Ares corresponds to Ard(Ara) and Enio to Nu in our name Nu-ard. We see clearly, that the name Nu-ard has the same composition as the name Sel-ardi, Sinui-ardi and Ars-inoe, and means 'the nu of ard', that is 'the bride (or wife) of Ard (or Ara).

As we have seen, Ara's wife Nu-ard incorporates Dumuzi's wife Inanna, who was known in Armenia by the name Anunit-Anahit.

Anahit was the best loved and respected national goddess of the Armenian people. In better known times she occupied the foremost position among all deities in Armenia. The protection and the care of the land were entrusted to her. She was the mother of all sobriety, virtuous and benevolent. Among all the Armenian deities she only had a statue of pure gold. In the later periods of paganism she was associated with the moon.

In the Artashessian period one of Anahit's most famous temples was at the city of Erez (Erzinjan). There were many temples dedicated to her throughout the country, but one of the most important was at the city of Ashtishat, in the Mush region, which for some time served as the principal religious center of the Armenian people. She also had a temple as the city of Artashat, in the Ararat valley, and another one of her oldest temples must have existed on the Medzamor river.

Some believe that the name Anahit has come to Armenia from Iran, but it is difficult to concur with such an opinion. Iran has never tolerated the rule of women: generally no goddesses strike us in the Iranian pantheon and Anahit's presence there seems to be merely incidental; she never had there the amount of respect and honour that she enjoyed in Armenia.

Solomon Reinach, the expert on world mythology, says that Anahit was a foreign presence in Iran. He writes: "The goddess Anahita (the Lydian Anahitis) was of foreign origin (in Iran). The Iranian pantheon is, as a rule, deficient in goddessess, woman was always suspect, and the religious law aggravated the miseries of their sex..." It is very difficult, therefore, to accept that the Armenians could have borrowed their most beloved and notable goddess Anahit from Iran, where she was a foreigner herself.

In conclusion, we can say that the goddess Anahit comes from antiquity and is indigenous to the Armenian Highland; she is identical with Inanna-Anunit, the very famous goddess of Aratta, who had acquired preeminence as early as the beginning of the third millenium B.C. She was the goddess who was worshiped in Medzamor, probably as the star Sirius, in 2800B.C., at a time, when the Persians did not even exist in Iran.

We must accept, therefore, that Anahit was a native goddess in the Armenian Highland. As for her presence among the Iranians (if it is of old), it can be explained by the fact that they must have taken her with them as they moved away from the Armenian Highland.

Source:"Armenia,Summer and Subartu" by Prof.,Dr.Martiros Kavukjian

#13 AVO

AVO

    Member

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 1,184 posts
  • Gender:Male

Posted 18 April 2008 - 02:02 PM

ԱՆԱՀԻՏ

Արամազդի դուստրն էր կամ կինը Անահիտը՝ հայոց ամենասիրելի և պաշտելի դիցուհին։ Նա մայր աստվածուհի էր, պատկերվում էր երեխան գրկին՝ հայ մայրերին կամ կանանց հատուկ գլխի հարդարանքով, մինչև ուսերը իջնող գլխաշորով։ Նա կոչվում էր «Մեծ տիկին Անահիտ», բոլոր տեսակ խոհեմությունների ու պարկեշտությունների մայր, մարդկանց բարերար, հայ ժողովրդին պահող ու փառաբանող։ Հավատում էին, թե նրա շնորհիվ միշտ եղել է, կա ու գոյություն կունենա Հայոց աշխարհը։ Հայ թագավորները որևէ գործ ձեռնարկելիս Մեծ տիկին Անահիտից էին հովանավորություն և առողջություն հայցում։ Իբրև մայր աստվածություն Անահիտը մայրության, բերքի և պտղաբերության սրբազան մարմնացումն էր։ Նա Արամազդի և Վահագնի հետ միասին հայկական դիցարանում կազմում էր աստվածային սուրբ երրորդություն։

Հին Հայաստանում լայնորեն սիրված ու տարածված էր Անահիտի պաշտամունքը. Եկեղյաց գավառում, Տարոնում, Վասպուրականում, Արմավիրում, Արտաշատում կառուցված էին Անահիտի տաճարները։ Ամենանշանավորը Եկեղյաց գավառի Երիզա ավանի (հետագայում՝ Երզնկա) Անահիտի տաճարն էր, որին նվիրաբերում էին սպասավորներ ու սպասուհիներ։ Մեծահարուստ և նշանավոր ընտանիքները իրենց հասուն դստրերին նվիրում էին այդ տաճարին, որտեղ որոշ ժամանակ ծառայելուց հետո միայն նրանք իրավունք ունեին ամուսնանալու։ Անահիտի սրբավայրերին նվիրում էին նաև պիսակավոր (ճակատին սպիտակ նշան ունեցող) երինջներ, որոնք նախիրներով արածում էին նրա տաճարների շուրջը։

Երիզա ավանի տաճարում էր դրված Անահիտի ոսկեձույլ արձանը, որի համար էլ Անահիտին կոչում էին Ոսկեծղի (ոսկեբազուկ), Ոսկեհատ, Ոսկեծին–Ոսկեմայր։ Նրա արձանին ծառերի թավ ու թարմ ճյուղերից հյուսված պսակներ էին դնում։ Այդ ոսկեձույլ արձանն այնքան մեծ էր, որ երբ հռոմեացի զորավար Մարկոս Անտոնիոսը մեր թվականությունից առաջ 34 թ. իր պարթևական արշավանքի ժամանակ մտնում է Երիզա ավանը, նրա զինվորները ջարդում են Անահիտի ոսկեձույլ արձանը, կտոր-կտոր անելով, բաժանում իրար մեջ և տանում Հռոմ։ Այդ ավարին մասնակցած հռոմեացի մի զինվոր ճոխ ճաշկերույթ է կազմակերպում Օգոստոս կայսեր պատվին։ Երբ կայսրը հարցնում է Անահիտի արձանի մասին, զինվորը պատասխանում է, թե ինքն է եղել առաջինը արձանի վրա հարձակվողներից, և այդ ճաշկերույթի ծախսը հոգացել է Անահիտի արձանի սրունքի մի կտոր ոսկով։

Սարգիս Հարությունյան
ՀԱՅ ՀԻՆ ՎԻՊԱՇԽԱՐՀԸ
ԵՐԿՐՈՐԴ ՄԱՍ
ԱՍՏՎԱԾՆԵՐ ԵՎ ՀԵՐՈՍՆԵՐ

http://armenianhouse.../04-gods.html#2

#14 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 06 February 2012 - 08:50 AM

ԱՐԻ ՏՈՒՆ ԱՆԱՀԻՏ
Come home Anahit

http://www.armeniano...t-sculpture.jpg

Posted Image

http://www.armeniano..._british_museum

Thank you Yervant
http://hyeforum.com/...=0




0 user(s) are reading this topic

0 members, 0 guests, 0 anonymous users