Jump to content


Photo
- - - - -

Thread to discuss several linguistic themes.


  • Please log in to reply
51 replies to this topic

#21 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 30 April 2009 - 07:01 AM

ՅՈԼՈՎ-ԺՈՂՈՎ

Մտորելու խթան է հանդիսանում, այս երկու բառերի, -թոյլ տուէք ասեմ,- ձայնային նմանութիւնը:

Երբ բառերը ստուաբանում ենք, նայում ենք արմատական ձեւերին ու բնիկ արտասանութեանց:

ԱՃառեանը, մեկնաբանելով ՅՈԼՈՎ-ը, տալիս է նրա ստուգաբաութիւնը՝ բխեցնելով հնդեւրոպական նախալեզուից: ԺՈՂՈՎ-ի ստուգաբանումը չկայ:

Այս առթիւ, կրկին յիշեցնեմ, որ գրաբարեան հայերէնը, կամ հինգերորդ դարի հայերէնը, L ձայնը տուող երկու անջատ գրանշաններ ունէր՝ Ղ և Լ: Անշուշտ սրանք ունէին արտասդանական տարբերութիւն, որ չէ մեր խնդիրը այժմ: Այնուհանդերձ, եթէ տառադարձենք գրաբարեան հայերէն Ղ հնչիւնը լատինական գրով, ամենամօտը՝ լ հնչիւնը տուող L գրանշանը կընտրենք:

Ուրեմն՝ այս երկու բառերը, արտասանութեամբ տարբերւում են, գրեթէ միայն, Յ եւ Ժ հնչիւններով:

Այժմ, յապաւումով տեսնենք՝ ի'նչ է ասում «Արմատականը». այս երկու բառերի վերաբերեալ (ի դէպ՝ աբեղեանականով, «յոլով» գրւում է «հոլով»):



ՅՈԼՈՎ «շատերը, բազմաթիւ մարդիկ» Սգր. յետնաբար նշանակում է նաեւ «շատ, բազում» Եղիշ. Խոր. Պիտ. որից յոլովել «շատանալ, շատացնել» եւն:

= Բնիկ հայ բառ՝ որ պատկանում է հնխ. pelē- արմատին. սրա ժառանգները տես լի բառի տակ. յոլ-ով ձեւը ներկայացնում է հնխ. արմատի pol- ձայնդարձը. մեր բառի հետ հմմտ. յատկապէս սանս. purú-, զենդերէն pouru- «լի, շատ, առատ», հին իռլանդերէն il «շատ», lia «աւելի, յոգունք», lour «բաւական», գոթերէն եւ Հին բարձր գերմաներէն filu, Նոր բարձր գերմաներէն viel «շատ» եւայլն:



Ինչպէս տեսանք, «յոլով» լաւապէս ստուգաբանուել է, տակաւին աւելիով, որը չեմ ներկայացրել:



ԺՈՂՈՎ «հաւաքում, հաւաքոյթ (մարդոց, անասունների եւ իրերի)» ՍԳր. Ոսկ. Եւս. Պտմ. և քր. Ագաթ. Կոչ. «աղմուկ, կռիւ» Սգր. «եկեղեցի» Կոչ. Ոսկ. յհ. ա. 1. «կրօնական միաբանութիւն» Վրք. Հց. «տօնախմբութիւն» եւայլն, եւայլն:



Ինչպէս տեսանք, «ժողով» բազմաթիւ իմաստներ ունի, որոնց հիմնականն է. «հաւաքում, հաւաքոյթ (մարդոց, անասունների եւ իրերի)»: Հենց նոր տեսայ, այս տողերը գրելիս ԺՈՂՈՎ բառի ներքոյ, որ ուրիշներ եւս ժողով բխեցրել են յոլով-ից, սակայն Աճառեանը, կարծես թէ համաձայն չէ (եթէ սկզբից տեսնէի, երբէք չէի անդրադառնայ այս խնդրին):

Այսպէս՝ Նոր Հայկազեան բառարանը լծ. յոլով: Pedersen, Նպստ. էջ 23 յոլով բառից՝ զ մասնիկով. ըստ իրեն՝ զ+յ տալիս է ժ:



Անշո'ւշտ, մեր ստուգաբանումը՝ թէ ժողով բառը կը բխի յոլով բառէն, տեղին է միայն, երբ գտնենք նաեւ ուրիշ նմանաձայն եւ հոմանիշ բառեր, ուր ժ/յ փոխանցումներ կան: Բնիկ հայերէն բառերու մէջ դժուար է գտնել այդպիսիք, սակայն պահլաւերէն եւ պարսկերէն լեզուներու մէջ, -որոնք չեմ գիտեր,- թերեւս բաժ «տուրք» (հայերէն «բաժին») եւ փայ բառերը կան:



Քիչ մըն ալ գեղագիտական. ― արդարեւ, կը նկատենք, որ լատին J տառը շատ նման է հայոց Ժ տառին. լատին տառի բնիկ հնչիւնը, հայոց Յ տառի բնիկ հնչման նման է: Ի դէպ՝ լատինական այբուբենի մէջ J, նորամուծութիւն է, անոր փոխան նախապէս գործածուած է լատինական I գրանշանը (IVLIVS > JULIUS): Ի՞նչ կ­­­­­­­­­­­­’ըսէք:



Ծանօթ. լուրթ գիրովը մէջբերում է: Շեղ գիրը, գրաւոր աղբիւրների անուններն են:



#22 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 30 April 2009 - 07:17 AM

Մարդը սխալական է, ներումը «դեւային» աստուածային: To err is human, to forgive, divine.
Միայն Աստուած անսխալական “infallible” է:?
Հապա ինչպէս բացատրել թուրքին ստեղծումը?
Գուցէ զարտուղի:
Արժէ բանալ մի ուրոյն շարան եւ քննարկել Աճառեանն ու Մաշթոցը :
QUOTE
Johannes; Չգիտեմ ի՞նչ կասէր Աճառեանը, եթէ ողջ լինէր, եւ լսէր մեր՝ հայֆորումականներիս տեսակէտը, խումար բառի բնիկ հայերէն «խում» եւ «հար» բառերից կազմուած լինելու կապակցութեամբ: Մարդ ես, կարող է նրանից վրիպել է այս միտքը:

Այո, երանի Աճառեանը ապրէր եւ տեսներ այս «information explosion» դարաշրջանում, ինչպէս նաեւ Մաշթոցը:
Ես քանիցս ասեր եմ որ Աճառեանը Մաշթոցի կողքին սուրբ կուրք է: Բայց ինչպէս Անգլ. Ասացուածքը ասէ “idols with feet of clay”, «ամէն կուրք ունի կաւէ ոտք»: Ես չգիտէի որ սա սբ. գրային խօսք է:
Ներքեւ մէջբերում ելեկտրոնային կայքից, որտեղ ասէ « կէսը խեցուց» թղթակազմ աշխարհաբարը ասէ « կաւէ ոտք»
QUOTE
Մարգ. Դանիէլի 2- 31Դու, արքա՛յ, ահա թէ ինչ էիր տեսնում. քո առաջ կանգնած էր մի արձան, մի վիթխարի արձան, եւ նրա կերպարանքն ու տեսքը ահաւոր էր։ Այդ արձանը շատ սարսափազդու էր։ 32Նրա գլուխը մաքուր ոսկուց էր, նրա ձեռքերը, կուրծքն ու բազուկները՝ արծաթից, նրա մէջքն ու ազդրերը՝ պղնձից, 33սրունքները՝ երկաթից, ոտքերը՝ կէսը երկաթից եւ կէսը խեցուց։ 34Դու նայում էիր, երբ առանց ձեռք դիպչելու պոկուեց մի քար եւ հարուածեց արձանի երկաթեայ եւ խեցէ ոտքերին ու ամբողջովին փշրեց դրանք։ 35Միաժամանակ բոլորովին փշրուեցին խեցին ու երկաթը, պղինձը, արծաթն ու …..

Նման Աճառեանի Մաշթոցն ալ կաւէ ոտք ունի: Երանի նա էլ ապրէր այս դարաշրջանում եւ տեսներ թէ պայման չէր ստեղծել մէն մի նշան մէն մի ձայնի համար, երանի գիտենար երկբառբարի դրոյթը, ինչպէս Լատինները կանեն sh=Շ ch=Չgh=Ղ kh=Խ եւլն:
Աճառեանի իրանը ոսկեձոյլ է , սակայն նրայ կաւէ ոտքը բացայայտ է մի քանի ձեւով: Նրայ հայագիտանքի դաստիարակները Եւրոպացի էին, բայց նրայ ամենափխրուն ոտը… նրայ առաջնակարգ լեզուն օսմաներէն էր, եւ սա յայտնուի յաճախ: Ես յաճախ նշմարած եմ վրիպակներ, նոր տեսայ ՄԱԾ նայելիս նա ասէ թէ «եողուրտ /եղուրդ» ը թրքերէն բառ է:
Ինչպէս վերեւ ասի, սա մի լման այլ նիւթ է:
Լուսաւորիչը փշրեց մեր բոլոր կուրքերը:
Միթէ մենք չենք կարող մի քանի «կաւէ ոտք» փշրել?
Բայց, զգոյշ, ինչպէս վերեւ ասի
։
QUOTE
35Միաժամանակ բոլորովին փշրուեցին խեցին ու երկաթը, պղինձը, արծաթն ու …..

Չի փշրել, նման Աբեղցբեղեաններին եւ Սբ. Գրիգորին , ոսկի, մարմար, արծաթ, պղինձ ու երկաթը:

Edited by Arpa, 30 April 2009 - 07:26 AM.


#23 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 30 April 2009 - 10:12 AM

QUOTE (SAS @ Apr 30 2009, 04:57 PM)
Բարի օր, սիրելի բարեկամներ: Ճշմարիտ, ճշմարիտ եմ ասում, որ համացանցում չկա մեկ այլ ֆորում, որտեղ բառերի ծագումնաբանության մասին այսքան մանրակրկիտ ու բարձր մակարդակի քննարկում գնա: Շնորհակալություն Արփային և Հովհաննեսին:

Սիրելի Օնիկ, կա վրացական խեւսուր անվանյալ ցեղ, որ Կովկասում հայտնի է իր մոլեգին, վայրագ բարքով: Քանի որ հայերենում խեւ նշանակում է նաև խելացնոր, մոլեգին, վայրագ, ապա հնարավոր չէ՞, որ խեւ բառը ծագած լինի այդ ցեղի անունից: Պարթեւ բառը քեզ օրինակ:

Բարի օր, Սաս: Շնորհակալ եմ մասնակցութեանդ:

Ծանօթ եմ այդ ցեղանուան: Առաջարկդ հեռու չէ իրականութիւն լինելուց: Սակայն թոյլ տո'ւր ասեմ. խոչընդոտող երկու խնդիր կայ նրանում: Առաջինը՝ խեւսուր ցեղանուան –սուր բաղադրիչը չկայ (ինչո՞ւ է սղած): Երկրորդը՝ կովկասամերձ արեւելահայ ու հիւսիս-արեւելահայ բարբառները (օր.՝ Լոռիի բարբառը) չունեն խեւ բառը (թէ՞ սխալ եմ), մինչ արեւմտեան եւ հարաւ արեւմտեան բարբառներում ենք հանդիպում «խեւ»-ին:



Եթէ շատ ենք ուզում վրաց հասցէին մի բան վերագրել, եկէ'ք «քեարթու» (աբեղեանականով՝ քյարթու) ածականի քարթվել ցեղանուան հետ ունեցած առնչութիւնը քննարկենք. եթէ կայ այդպիսինը:

Բառի արմատը քարթու (քmրթու) պէտք է լինի. ածանցուած՝ քարթուելի (քարթվելի), ինչպէս ունենք՝ մխարգրձելի, orbeli եւայլն:



#24 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 30 April 2009 - 11:27 AM

QUOTE (Johannes @ Apr 30 2009, 02:01 PM)
==
ԺՈՂՈՎ «հաւաքում, հաւաքոյթ (մարդոց, անասունների եւ իրերի)» ՍԳր. Ոսկ. Եւս. Պտմ. և քր. Ագաթ. Կոչ. «աղմուկ, կռիւ» Սգր. «եկեղեցի» Կոչ. Ոսկ. յհ. ա. 1. «կրօնական միաբանութիւն» Վրք. Հց. «տօնախմբութիւն» եւայլն, եւայլն:
---
Ինչպէս տեսանք, «ժողով» բազմաթիւ իմաստներ ունի, որոնց հիմնականն է. «հաւաքում, հաւաքոյթ (մարդոց, անասունների եւ իրերի)»: Հենց նոր տեսայ, այս տողերը գրելիս ԺՈՂՈՎ բառի ներքոյ, որ ուրիշներ եւս ժողով բխեցրել են յոլով-ից, սակայն Աճառեանը, կարծես թէ համաձայն չէ ([/color]եթէ սկզբից տեսնէի, երբէք չէի անդրադառնայ այս խնդրին): [/font]
===

Իմ նախնական բնազդը պիտի առաջարկեր Յն. ecclesia, eglise, եկեղեցի, ժողովարան, բայց երեւի անկապ է: Բայց տես ամբոխ, աղմուկ, կռիւ եւլն եւ նկատիր Լատին horde/հորդայ/ ամբոխ բառը:
oops.gif Անգլ. արմատականը ասէ դա թրք. ordu/ոռտու oops.gif again բարից է:

Edited by Arpa, 30 April 2009 - 11:29 AM.


#25 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 30 April 2009 - 11:50 AM

QUOTE
name='Arpa' date='Apr 30 2009, 01:17 PM' post='258301']
Մարդը սխալական է, ներումը «դեւային» աստուածային: To err is human, to forgive, divine.
Միայն Աստուած անսխալական “infallible” է:?
Հապա ինչպէս բացատրել թուրքին ստեղծումը?
Գուցէ զարտուղի:
Արժէ բանալ մի ուրոյն շարան եւ քննարկել Աճառեանն ու Մաշթոցը :
===
Այո, երանի Աճառեանը ապրէր եւ տեսներ այս «information explosion» դարաշրջանում, ինչպէս նաեւ Մաշթոցը:
Ես քանիցս ասեր եմ որ Աճառեանը Մաշթոցի կողքին սուրբ կուրք է:...

Սիրելի Օհան, ներիր ինձ նորից յիշեցի որ դու արդեն ասկսել էիր սա շարանը
http://hyeforum.com/...showtopic=18568
աբեղեանների նմանքը հկիզուին գեհենայի ամէնակիզիչ անկիւններում: Թող որ մենք զրուցենք բուն բնիկ Հայերէնի մասին, եւ տեսնենք թէ ինչու աբեղեանները այսքան ընդւզում են : Միթէ նրանք Հայերէն գիտեն, թէ միտ ածեն թէ դա ռուսերէնի մի մասնաճիւղ է?

Edited by Arpa, 30 April 2009 - 11:53 AM.


#26 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 30 April 2009 - 12:10 PM

QUOTE (SAS @ Apr 30 2009, 01:57 PM)
Բարի օր, սիրելի բարեկամներ: Ճշմարիտ, ճշմարիտ եմ ասում, որ համացանցում չկա մեկ այլ ֆորում, որտեղ բառերի ծագումնաբանության մասին այսքան մանրակրկիտ ու բարձր մակարդակի քննարկում գնա: Շնորհակալություն Արփային և Հովհաննեսին:
===

Բարի վերագալուստ սիրելի Արարատ:
Այո, քանի մենք ծնուել եւ ուսանել ենք ազատ (հայ)աշխարհում, ոչ թէ աբեղեանական կաշկանդուած երկրում որտեղ Մաշտոցեան Է, Ւ եւ Օ ն արգիլեալ են:
Ահ՜!!!
Չի մոռանալ ԵՒ ը իբր «մաշթոցեան տառ»

Edited by Arpa, 01 May 2009 - 05:14 AM.


#27 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 05 May 2009 - 05:25 AM

Հարցում. ո՞ր ձեւն է ճիշտը:
-«Եթէ լքես քո մայր լեզուին»,
-«Եթէ լքես քո մայր լեզուն»:


#28 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 05 May 2009 - 05:28 AM

-«Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողից», թէ՞«Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողին»:



#29 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 05 May 2009 - 10:51 AM

Nairi is right as always. This belongs under Comedistan. The best Armenian comedy.
http://hyeforum.com/...ic=636&hl=humor

QUOTE
Հայ ըլլալ կը նշանակէ բազմաթիւ լեզուներ խօսիլ, սակայն ո´չ մէկ լեզու և, յատկապէս հայերէնը

======
Յովհան, դու որտեղ տեսար հետեւեալները?
QUOTE
Հարցում. ո՞ր ձեւն է ճիշտը:
-«Եթէ լքես քո մայր լեզուին»,
-«Եթէ լքես քո մայր լեզուն»:

Սա նման է ասել «մայրին» փոխան « մօրը», կամ «մօրին»

QUOTE
«Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողից», թէ՞«Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողին»:

Սա գուցէ տպագրական վրիպակ է? «ընթերցողաց/ընթերցողներին» եւ ոչ «նթերցողից»:
Ոչ, ոչ:
Ես չափազանց (incurably romantic) յաւիտենական լաւատես եմ:
Գուցէ սրանք ծիծաղելի են…
Ուր են սրբագիրները?..
Տես Panorama ն ինչ է գրել այսօր:
QUOTE
The Foreign Ministers of Armenia and Turkey Edward Nalbandyan and Elmar Mamediarov who are currently in the United States to meet the U.S. Secretary of State Hilary Clinton will have

Mamediarov is the FM of furkey? huh.gif Then, by that logic Nalbandian is the FM of Iran?
Ան-ծիծաղելի նաեւ երբ երկար ժամանակ կարդայինք “fire was set….” ինչ որ տեղ: Ուզում են ասել «հրդեհ է պատահել, նկատուել….» , բայց Անգլիերէնով սա նշանակի «հրդեհ սարքել, հրդեհ պտճառել» որ ոճիր, arson է:
Ինչ բառարան են գործ ածում? Անգլիա- Ռուսա- Հայ?










#30 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 05 May 2009 - 11:49 AM

Երգ է՝ «Կտակ»: Յարութը կ’երգէ. «Եթէ լքես քո մայր լեզուին, ու ապերախտ նրան լինես»: Սխալ թուաց, այդ պատճառաւ հարցուցի:

Երկրորդը՝ «Որպէսզի ընդունելի լինի ընթերցողից», ինքս գրեցի, եւ որուն ճշտութեան կը կասկածիմ:

«Միտքը ընդունելի է ընթերցողի՞ն» թէ՝ «միտքը ընդունելի է ընթերցողէն»:



#31 Ani

Ani

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 1,656 posts
  • Gender:Female
  • Location:Yerevan, Armenia

Posted 20 July 2009 - 12:20 PM

Հարց...

Հարգելի լեզվագետ ֆորումակիցներ, խնդրում եմ բացատրեք "մեղանչել" բառի իմաստն ու ծագումը...
Իմ գիտենալով՝ նշանակում է "մեղա գալ/ զղջալ"...Բայց Արտեմ Սարգսյանն ասում է, որ նշանակում է "մեղք գործել"...Սևակն էլ բանաստեղծություն ունի "Մեղանչել եմ, զղջում եմ"...
Նախապես շնորհակալ եմ... smile.gif


#32 Yervant1

Yervant1

    The True North!

  • Super Moderator
  • PipPipPipPipPip
  • 15,214 posts
  • Gender:Male

Posted 20 July 2009 - 01:02 PM

QUOTE (Ani @ Jul 20 2009, 02:20 PM)
Հարց...

Հարգելի լեզվագետ ֆորումակիցներ, խնդրում եմ բացատրեք "մեղանչել" բառի իմաստն ու ծագումը...
Իմ գիտենալով՝ նշանակում է "մեղա գալ/ զղջալ"...Բայց Արտեմ Սարգսյանն ասում է, որ նշանակում է "մեղք գործել"...Սևակն էլ բանաստեղծություն ունի "Մեղանչել եմ, զղջում եմ"...
Նախապես շնորհակալ եմ... smile.gif

In my opinion "Meghantchel" means to go against the norm refuse and oppose. So "Meghq qorzel" is more correct.

#33 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 20 July 2009 - 02:02 PM

QUOTE (Ani @ Jul 20 2009, 06:20 PM)
Հարց...

Հարգելի լեզվագետ ֆորումակիցներ, խնդրում եմ բացատրեք "մեղանչել" բառի իմաստն ու ծագումը...
Իմ գիտենալով՝ նշանակում է "մեղա գալ/ զղջալ"...Բայց Արտեմ Սարգսյանն ասում է, որ նշանակում է "մեղք գործել"...Սևակն էլ բանաստեղծություն ունի "Մեղանչել եմ, զղջում եմ"...
Նախապես շնորհակալ եմ... smile.gif

The system will not allow me to post my entire pos... so
ՄԵՂ
(ի-ա հլ. (սովորաբար անեզական է բայց կայ նաեւ եզ. ուղ. հյց. մեղ ձեւը).)
«մեղք, յանցանք, վնաս»
մեղ. ՍԳր. Եւս. պտմ. Ոսկ. Սեբեր. Եփր. ՟բ. կոր. որից մեղանչել ՍԳր. մեղանալ «մեղք գործել» Յուդթ. ԺԱ. 16. մեղանք Ոսկ. մ. ա. 14. մեղաւոր ՍԳր. մեղան…..:
---
«զղջալ, արած յանցանքի վրայ ցաւիլ, մեղքը լալ»
ապաշխար. արմատ առանձին անգործածական. որից ապաշխարել, ՍԳր. Բուզ. ապաշխարող Սիր. ժէ. 20. ապաշխարութիւն ՍԳր. Բուզ. Եզն. ապաշխարան Նար.
----
Ինչ վերաբերի «զիղջ զղջում», տես զիջանել, իջանել:
Condescend/ Compromise/ ask for pardon/ներում խնդրել:
---
իջանել «իջնել» ՍԳր. Վեցօր. Եւս. պտմ. «մեղմանալ, հանդարտիլ» ՟Բ. Մակ. թ. 11. «իջեւանիլ,օթեվանիլ» Եւս. պտմ. ա. 12. «սերունդէ սերուն յաջորդել» Խոր. արծր. իջուցանել ՍԳր. Ագաթ. լոյսիջոյց Բուզ. ջրէջք Միխ. աս. վայրէջք Նար. աղ. իջավան (որ գրուած է նաեւ իջեվան, իջեւան, իջաւան) ՍԳր. Ոսկ. խորէջ «սուզակ, տալղիճ»



#34 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 21 July 2009 - 08:54 AM

Մեղանալ (գրաբար) – մեղք գործել:



Մէջբերում՝ «Ժամանակակից հայոց լեզու» - Ա. Ս. Մարգարեան

Սոսկական կերպի ածանցներ են Ն-ն եւ Չ-ն:

...............

Ծանօթութիւն 4.- Որոշ բայեր, մթագնելով իրենց բայական ածանցը, ժամանակակից հայոց լեզւում, գիտակցւում են իբրեւ պարզ բայեր, ինչպէս՝ կառչիլ (անցեալ կատարեալը՝ կառչեցի, գրաբարում՝ կառեայ), երկնչել (երկնչեցի-երկեայ), մեղանչել (մեղանչեցի-մեղեայ), ճանաչել (ճանաչեցի-ծանեայ), զբօսնել (զբօսնեցի-զբօսայ):



#35 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 21 July 2009 - 09:02 AM

http://hyeforum.com/index.php?showtopic=17877&view=findpost&p=251484

QUOTE
Աւելի հեղինակազրկող են, բնականաբար, բառագործածութեան տրամաբանական սխալները:

v Ահաւասիկ՝ Ազգային ժողովի պատգամաւորը ցասումնալից խօսում է քաղաքական հակառակորդների մասին, թէ նրանց ժողովուրդը գուցէ ների, «եթէ մեկ օր առաջ քաւութիւն խնդրեն, մեղանչեն ժողովուրդի առաջ»:

Պարզ է, որ ուզում է ասել՝ զղջան, թողութիւն խնդրեն, ապաշխարեն, այնինչ սխալ գործածելով «մեղանչել» բառը (մեղք, յանցանք գործել ստոյգ իմաստով)՝ ցանկացածի հակառակն է ասել: Ի դէպ, եւս մեկ նուրբ սխալ կայ. «օր առաջ» բառակապակցութիւնը նշանակում է «որքան վաղ, այնքան լաւ», մինչդեռ թուականի անհարկի զուգակցմամբ արդէն կորցրել է դարձուածքային բնոյթը եւ աւելի շատ ընկալւում է ուղղակի ձեւով՝ որպէս հենց «մեկ օր առաջ», այսինքն՝ նախորդ օրը, նախօրեակին:




#36 Ani

Ani

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 1,656 posts
  • Gender:Female
  • Location:Yerevan, Armenia

Posted 10 August 2009 - 05:01 PM

QUOTE
մեղանչել- մեղա գալ ---- Մեղանչել-ի սխալ գործածությունը անչափ շատ է տարածված: Կարծում են, թե մեղանչելը հենց մեղքը ընդունել,
մեղքը քավել է նշանակում: Ճիշտ հակառակն է. մեղանչել նշանակում է մեղք գործել,
հանցանք կատարել, օր. Իսահակյանի հերոսի տողերում `ՙԻմ հայրը իմ դեմ մեղանչեց,
սակայն չմեղանչեցի ես ոչ ոքի դեմ՚: Ուրեմն` սխալ է հետևյալ կիրառումը. ՙԹուրքիան հայ
ժողովրդի դեմ կատարած մեծագույն հանցանքի համար պիտի մեղանչի՚/ մեղանչելու փոխարեն
պետք է լինի Թուրքիան պիտի զղջա, ընդունի, մեղքը քավի:


Շնորհակալություն բացատրությունների համար... smile.gif


Ի դեպ...Պարզեցի, թե որտեղից է գալիս բառի սխալ իմացությունս...Երևանում հանդիպեցի Հայերենի ուսուցչուհուս, ում անչափ հարգում եմ, հենց թեկուզ նրա համար, որ ռուսական դպրոցի կիսահայ աշակերտներին սովորեցնում եր Նարեկացի ու ստիպում կարդալ...
ՈՒսուցչուհիս ինձ նվիրեց իր Նարեկի օրինակը, շատ գեղեցիկ մակագրությամբ, էսպիսի հատվաց կար գրված
"...ՈՒ թեև Նարեկացին ողջ կյանքն ապրել է մեկուսացած, բայց նա միայնակ չէր: Նրա հոգին սավառնում էր երկնքում, զրուցում Աստծու հետ, օգնություն աղերսում մեզ համար, մեղանչում մեր փոխարեն և դրանով մեզ գոնե մի փոքր մոտեցնում Աստծուն..."

Edited by Ani, 10 August 2009 - 05:03 PM.


#37 Johannes

Johannes

    Յովհաննէս

  • Nobility
  • 2,911 posts
  • Gender:Male
  • Location:Alép, Syrie

Posted 11 August 2009 - 05:22 AM

Ուսուցչուհու առնչութեամբ՝
Բոլորս սխալւում ենք, գուցէ շտապելուց:
Մեղանչել, հաստատօրէն նշանակում է մեղք գործել:

Edited by Johannes, 13 August 2009 - 09:34 AM.


#38 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 11 August 2009 - 08:16 AM

Անուշիկ Անի,
Միթէ սա Նարեկացու խօսք է թէ քո ուսուցչուհուն?
QUOTE (Ani @ Aug 11 2009, 12:01 AM)

Շնորհակալություն բացատրությունների համար... smile.gif
Ի դեպ...Պարզեցի, թե որտեղից է գալիս բառի սխալ իմացությունս...Երևանում հանդիպեցի Հայերենի ուսուցչուհուս, ում անչափ հարգում եմ, հենց թեկուզ նրա համար, որ ռուսական դպրոցի կիսահայ աշակերտներին սովորեցնում եր Նարեկացի ու ստիպում կարդալ...
ՈՒսուցչուհիս ինձ նվիրեց իր Նարեկի օրինակը, շատ գեղեցիկ մակագրությամբ, էսպիսի հատվաց կար գրված
"...ՈՒ թեև Նարեկացին ողջ կյանքն ապրել է մեկուսացած, բայց նա միայնակ չէր: Նրա հոգին սավառնում էր երկնքում, զրուցում Աստծու հետ, օգնություն աղերսում մեզ համար, մեղանչում մեր փոխարեն և դրանով մեզ գոնե մի փոքր մոտեցնում Աստծուն..."

Շատ հեշտ է շփոթել մին միւսին:
Սուքիասեանի Հոմանիշների Բառարան ը մի էչից աւելի տեղ է հատկացրել ՄԵՂ** ( սակաւ գործածածական եզակի, յոգնակի ՄԵՂՔ) բառին եւ նրայ զանազան կիրարման: Մեղանչել= մեղք գործել, իսկ մեղքից դառնալ «մեղայ գալ» մեղքը խօստուանիլ(?)
Չգիտեմ: Եթէ Նարեկացին է արտասանել սա բառը տես
http://hyeforum.com/...mp;#entry260906
** Վախ եմ Ասել, Ավաղ եմ Ասել: «Մեղայ» բառի իմաստն ու արմատը չեմ կարող գտնել , բայց բացայայտ է որ հիմնուած է ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ բառի վերայ: Միթէ սա նշանակի«մեղ գործեցի»= I sinned, անցեալ կատարեալ նման «եղայ»=I became». Ծուլանում եմ, գուցէ մի օր ցոյց տամ թէ Սուքիասեանը ինչ ասէ «ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ/ ՄԵՂԱՆՉԵԼ/ ՄԵՂԱՅ ԳԱԼ» ի մասին:
Ամենակարկառուն, «մեղ=յանցանք, ոճիռ» եւլն:

Edited by ArpA, 11 August 2009 - 08:28 AM.


#39 Ani

Ani

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 1,656 posts
  • Gender:Female
  • Location:Yerevan, Armenia

Posted 11 August 2009 - 02:13 PM

QUOTE (ArpA @ Aug 11 2009, 07:16 AM)
Անուշիկ Անի,
Միթէ սա Նարեկացու խօսք է թէ քո ուսուցչուհուն?

Շատ հեշտ է շփոթել մին միւսին:
Սուքիասեանի Հոմանիշների Բառարան ը մի էչից աւելի տեղ է հատկացրել ՄԵՂ** ( սակաւ գործածածական եզակի, յոգնակի ՄԵՂՔ) բառին եւ նրայ զանազան կիրարման: Մեղանչել= մեղք գործել, իսկ մեղքից դառնալ «մեղայ գալ» մեղքը խօստուանիլ(?)
Չգիտեմ: Եթէ Նարեկացին է արտասանել սա բառը տես
http://hyeforum.com/...mp;#entry260906
** Վախ եմ Ասել, Ավաղ եմ Ասել: «Մեղայ» բառի իմաստն ու արմատը չեմ կարող գտնել , բայց բացայայտ է որ հիմնուած է ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ բառի վերայ: Միթէ սա նշանակի«մեղ գործեցի»= I sinned, անցեալ կատարեալ նման «եղայ»=I became». Ծուլանում եմ, գուցէ մի օր ցոյց տամ թէ Սուքիասեանը ինչ ասէ «ՄԵՂ/ ՄԵՂՔ/ ՄԵՂԱՆՉԵԼ/ ՄԵՂԱՅ ԳԱԼ» ի մասին:
Ամենակարկառուն, «մեղ=յանցանք, ոճիռ» եւլն:



Che Arpa, xosq@ usucchuhuns e, indz nvireluc makagrel er...:-)


Johannes, iharke bolors el sxalvum enq.... yes nran nuyn chap sirum u hargum em, tekuz sxalnerov...

Bayc anpayman zangaharelu em, u parzem te inchi e edpes ogtagortsum, guce bacatrutyun unena...smile.gif



#40 Arpa

Arpa

    Veteran

  • Members
  • PipPipPipPipPip
  • 10,011 posts
  • Gender:Male
  • Interests:Culture

Posted 11 August 2009 - 04:42 PM

QUOTE
Պարույր Սևակ
Մեղանչել - Զղջում եմ

Պատահել է, որ չեմ սիրել,
Բայց, չգիտե՞մ ` ինչ՞ի համար ,
Չեմ զլացել անսեր տիրել.
Գրկել եմ կամ համբուրել եմ:
Չեմ ընդունել սրտիս խորքում,
Սակայն լռել – համբերել եմ:

Ես շատ հաճախ այն չեմ տվել , -
Մեղանչել եմ, - կարո~ղ էի.
Ու շատ հաճախ ցած եմ թևել,
Իսկ վեր թևել կարո~ղ էի:
Եվ փախուստ եմ ինձնից տվել`
Ուրիշ տեղ եմ իզուր չվել –
Օտա~ր ոլորտ ` օտա~ր թևով,
Մինչդեռ մնալ կարո~ղ էի,
Կարո~ղ էի և - պարտավոր:

Մեղավոր եմ հույսի համար,-
Չարդարացա~վ `
Ոչ իմ մեղքով .
Եվ կենդանի այն հավատի,
Որ քարացա~վ`
Ոչ իմ մեղքով .
Եվ այն բարի սրտի համար.
Որ չարացա~վ`
Ոչ իմ մեղքով :
Մեղանչել եմ
Եվ այն ըմբոստ երգի առաջ,
Որ խոհեմս պատառեցի.
Այն խոհերի մահվան համար,
Որոնց ծինը խաթարեցի.
Մեղավոր եմ և քո առաջ,
Որ...սիրելուց դադարեցի,
Եվ այն ներման, որ բռնությամբ
Իմ լայն սրտից վտարեցի...

Իսկ ճիշտ ասած`
Ընդհանրապես մեղա գալու քիչ բան ունեմ.

--------
Ինչպէս Յովհաննէսը ըսաւ մենք բոլորս ալ սխալական ենք, միջառեալ ուսուցիչները: Պիտի տեսնել թէ նրանց ուսուցիչները ինչ են ուսուցանել նրանց: Ես ամենէ սխալականն եմ: Հայաստանում, մի ընտանեկան հաւաքոյթում մի երիտասարդ Հայերէն լեզուի ուսոըցչուհի կար, նրան հարցուցի թէ ԱյբուԲենը քանի տառ ունի, առանց նոյնիսկ մի ռոպէ տատամսելու ըսաւ 39: Սա միայն Հայոց յատուկ չէ: Մեր քաղաքի երկրորդական դպրոցում մի ուսուցիչ նրայ աշակերտներուն ուսուցանել էր թէ «երկինքը կապոյտ է իբր ծովի ցոլացում, իսկ ծովը կապոյտ է իբր երկնքի ցոլացում» : Որ մին պատճառ է եւ որ մին արդիւնք, Which is the cause, which the effect. Is it the chicken or the egg?
Գիտելիք: Ինչու երկինքը եւ ծովը կապոյտ կերեւան?

Edited by ArpA, 11 August 2009 - 06:57 PM.





0 user(s) are reading this topic

0 members, 0 guests, 0 anonymous users